Tussenrapportage Armoedebeleid Teylingen 2018-2021.docx.pdf
Tekst van het document
Tussenrapportage armoedebeleid Teylingen 2018-2021
Periode april 2018 tot en met september 2020 Versie: December 2020 Opstellers: Marianne van Dockum en Annika Meekel
Voorwoord tussenevaluatie armoedebeleid Teylingen Op 26 april 2018 heeft de gemeenteraad van Teylingen de beleidsnota “Investeren in de Basis, Armoedebeleid Teylingen 2018-2021” vastgesteld. Sindsdien hebben we vele maatregelen uit het beleidsplan uitgevoerd of in gang gezet. Hierbij presenteren wij u een tussenrapportage over de periode tot en met september 2020. Vorig jaar, nog voor de coronacrisis, leefde 6,2 procent van de Nederlandse bevolking in een huishouden onder de armoedegrens. Het gaat daarbij om 1 miljoen mensen, waaronder 251.000 kinderen. De situatie van mensen die in armoede leven wijkt in veel opzichten af van mensen die welvarender zijn. Volwassenen die leven met geldzorgen, schulden of armoede hebben vaak te maken met chronische stress, ongezonde leefstijl, chronische ziekte als diabetes mellitus type 2 en hart- en vaatziekten, maar ook psychsociale problemen of opvoedproblematiek kan een gevolg zijn. Met de uitbraak van de coronacrisis zijn veel mensen in Nederland extra kwetsbaar geworden. Zij hebben geen buffer om op terug te vallen en soms ook geen familie of vrienden om bij aan te kloppen. Het is goed om te zien dat veel maatregelen uit het beleidsplan zijn uitgevoerd en dat er is ingespeeld op actuele ontwikkelingen.
Het komende jaar zal weer volop worden ingezet om de doelen te halen en de extra aandacht voor de Teylingse inwoners die moeite hebben om rond te komen vast te houden. Wij hechten er bij de verdere uitvoering van die maatregelen veel waarde aan een betrouwbare en rechtvaardige overheidsorganisatie te blijven voor onze inwoners. We blijven dat doen door de rechtsbeginselen van redelijkheid en billijkheid als uitgangspunt te nemen en maatwerk toe te passen.
Arno van Kempen, Wethouder sociale zaken gemeente Teylingen
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
2
Inhoudsopgave Inleiding...........................................................................................................................6 Leeswijzer..........................................................................................................................6 1. Stimuleren gebruik bestaande regelingen ................................................................6 Wat hebben we afgesproken? ...............................................................................................6 Wat hebben we gedaan? ......................................................................................................7 Doel behaald?.....................................................................................................................9 Wat is nog nodig? ...............................................................................................................9 Financiën ...........................................................................................................................9 2.
Verbeteren financiering leerlingenvervoer ...............................................................9 Wat hebben we afgesproken? ...............................................................................................9 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................10 Doel behaald? ...................................................................................................................10 Wat is nog nodig?..............................................................................................................10 Financiën .........................................................................................................................11 3.
Verbeteren inburgering statushouders...................................................................11 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................11 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................11 Doel behaald? ...................................................................................................................11 Wat is nog nodig?..............................................................................................................11 Financiën .........................................................................................................................12 4.
Uitvoeren maatregelen nota schuldhulpverlening ..................................................12 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................12 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................13 Doel behaald? ...................................................................................................................15 Wat is nog nodig?..............................................................................................................15 Financiën .........................................................................................................................15 5.
Voorkomen van afhankelijkheid Voedselbank statushouders .................................16 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................16 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................16 Doel behaald? ...................................................................................................................17 Wat is nog nodig?..............................................................................................................17 Financiën .........................................................................................................................17 6.
Invoeren kindpakket ..............................................................................................17 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................17 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................18 Doel behaald? ...................................................................................................................20 Wat is nog nodig?..............................................................................................................20 Financiën .........................................................................................................................20 7. Stimuleren participatie sport en cultuur .................................................................21 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................21
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
3
Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................21 Doel behaald? ...................................................................................................................22 Wat is nog nodig?..............................................................................................................22 Financiën .........................................................................................................................22 8. Inzetten op werkende armen .................................................................................22 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................22 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................23 Doel behaald? ...................................................................................................................23 Wat is nog nodig?..............................................................................................................23 Financiën .........................................................................................................................24 9.
Analyseren effectiviteit minimaregelingen .............................................................24 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................24 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................24 Doel behaald? ...................................................................................................................26 Wat is nog nodig?..............................................................................................................26 Financiën .........................................................................................................................26 10.
Inzetten op laaggeletterdheid ................................................................................26 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................26 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................27 Doel behaald? ...................................................................................................................28 Wat is nog nodig?..............................................................................................................28 Financiën .........................................................................................................................28 11.
Inzetten op onderwijs en versterking jongeren......................................................28 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................28 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................30 Doel behaald? ...................................................................................................................31 Wat is nog nodig?..............................................................................................................31 Financiën .........................................................................................................................31 12.
Betrekken maatschappelijke partners en inwoners ................................................31 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................32 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................32 Doel behaald? ...................................................................................................................34 Wat is nog nodig?..............................................................................................................34 Financiën .........................................................................................................................34 13.
Instellen subsidiebudget ........................................................................................34 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................34 Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................35 Doel behaald? ...................................................................................................................35 Wat is nog nodig?..............................................................................................................35 Financiën .........................................................................................................................35 14. Stimuleren samenwerking noodfondsen.................................................................36 Wat hebben we afgesproken? .............................................................................................36
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
4
Wat hebben we gedaan? ....................................................................................................36 Doel behaald? ...................................................................................................................36 Wat is nog nodig?..............................................................................................................36 Financiën .........................................................................................................................37 15. Wat nog meer? .......................................................................................................37 Wat gaan we doen? ...........................................................................................................39 16.
Financiën................................................................................................................40
Bijlage 1 .........................................................................................................................42
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
5
Inleiding Op 26 april 2018 heeft de gemeenteraad van Teylingen de beleidsnota “Investeren in de Basis, Armoedebeleid Teylingen 2018-2021” vastgesteld. Deze armoedenota beschrijft waar Teylingen zich in het armoedebeleid op richt. Het armoedebeleid is gericht op het voorkomen en bestrijden van sociale uitsluiting van burgers. Daarnaast schept het armoedebeleid voorwaarden voor een beter toekomstperspectief voor iedereen met betrekking tot het hebben van voldoende besteedbaar inkomen en volwaardige maatschappelijke participatie. Bij de uitvoering van het beleid zoeken wij aansluiting bij lokale partners en beogen integraal, op de diverse beleidsterreinen, onze opdracht te verankeren binnen de gemeente. Met deze tussenrapportage willen we de gemeenteraad informeren over de voortgang.
Leeswijzer In deze rapportage wordt maatregel voor maatregel gerapporteerd over de voortgang. Het betreft een mid-termrapportage over de periode 27 april 2018 tot en met september 2020. Voor het armoedebeleid zijn veertien ambities geformuleerd.
Stimuleren gebruik bestaande regelingen Verbeteren financiering leerlingenvervoer Verbetering inburgering statushouders Uitvoeren maatregelen beleidsnota schuldhulpverlening Voorkomen afhankelijkheid voedselbank statushouders Invoeren kindpakket Stimuleren participatie sport en cultuur Inzetten op werkende armen Analyse effectiviteit minimaregelingen Inzetten op laaggeletterdheid Inzetten op onderwijs en versterking jongeren Betrekken maatschappelijke partners en inwoners Instellen subsidiebudget Samenwerking noodfondsen stimuleren
1. Stimuleren gebruik bestaande regelingen Het doel van deze maatregel is dat alle inwoners van Teylingen op de hoogte zijn en gebruik maken van de landelijke en lokale inkomensondersteunende maatregelen.
Wat hebben we afgesproken?
Vereenvoudigen van aanvraagprocedures Hierdoor wordt de drempel lager om inkomensondersteunende voorzieningen aan te vragen en zal het gebruik toenemen. Middelen die hiervoor worden ingezet zijn de website ‘Bereken uw
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
6
recht’1, een brede aanvraag minimaregelingen, een voorzieningencheck bij intake, het jaarlijkse heronderzoek en bij beëindiging van bijstandsuitkering. Ook zullen waar mogelijk minder bewijsstukken worden gevraagd bij aanvraag van minimaregelingen. Verbeteren communicatie De afdeling communicatie stelt een plan op in overleg met de ISD Bollenstreek. Doel is ervoor te zorgen dat alle informatie die van belang is voor inwoners met een laag inkomen en schulden op een toegankelijke manier beschikbaar is. Het gaat er hierbij om dat inwoners weten welke organisaties in de gemeente hen praktisch kunnen ondersteunen en op welke (formele en informele) inkomensondersteunende voorzieningen zij mogelijk aanspraak kunnen maken.
Wat hebben we gedaan? De ISD heeft in 2018 de manier van aanvragen vereenvoudigd en digitaal toegankelijk gemaakt. Bij het Budget Informatiepunt (BIP) wordt de tool “bereken uw recht” gebruikt. Bij intakegesprekken en bij heronderzoeken worden mensen gewezen op regelingen zoals bijzondere bijstand, POB/IP en collectieve ziektekostenverzekering. De ISD spreekt mensen geregeld, waardoor ze continu op de mogelijkheden gewezen kunnen worden. De ISD heeft digitale aanvragen voor Bijzonder Bijstand (BB) /Persoons Ondersteunend Budget (POB)/ Inspanningspremie (IP) en deze worden zonder opvraag van bewijsstukken afgehandeld. Achteraf worden de aanvragen door middel van steekproeven gecontroleerd. Daarnaast bekijkt de ISD regelmatig of alle (aanvraag)formulieren korter en makkelijker leesbaar te maken zijn. Er is door de ISD een brochure “Extra geld, meer zelfstandigheid” met daarin alle regelingen van de ISD en de vier ISD-gemeenten gemaakt. De nieuwe regelingen (Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur en Sport & Cultuurregeling Volwassenen) zijn in deze folder opgenomen. Daarnaast is per regeling die de ISD uitvoert ook een aparte folder zoals POB/IP en collectieve ziektekostenverzekering. Regelingen worden regelmatig via de ISD rubrieken onder de aandacht gebracht. Dat geldt ook voor de regelingen van de gemeenten, zoals regelingen sport en cultuur.
De ISD communiceert ook uitgebreid via hun website en facebookpagina. Verder krijgen alle nieuwe klanten die een bijstandsuitkering aanvragen de folder “Rechten en plichten”. Daarin worden zij verwezen naar de minimaregelingen van ISD en gemeenten. In 2018 is een communicatieplan opgesteld en op datum 20 december 2018 is een communicatiematrix2 naar de raad verstuurd. In deze matrix staan de diverse kanalen die verschillende doelgroepen bereiken. Op de vernieuwde gemeentewebsite is direct op de homepage een button “rondkomen met een laag inkomen?” gemaakt. Hier zijn alle regelingen te vinden en een filmpje van Welzijnskwartier waarin jongeren vertellen over de regelingen voor mensen met een laag budget.
Dit is een website van het Nibud en Stimulanz waar na invullen van de samenstelling huishouden en inkomensgegevens wordt aangegeven voor welke toeslagen de inwoner in aanmerking komt. 2 https://ris2.ibabs.eu/Agenda/Details/Teylingen/df1ead81-b11a-44cd-a69e-898373485ff0 1
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
7
Zowel de gemeentelijke website als de website van de ISD Bollenstreek worden steeds bijgehouden met de geldende ondersteunende regelingen. Ook op de website van het CJG is er aandacht voor ouders met een laag inkomen en wordt er onder andere verwezen naar de verschillende gemeentelijke regelingen. Wanneer relevant, is informatie over de mogelijkheden in de gemeenteberichten geplaatst. Eind 2018 is een armoedeconferentie georganiseerd in Theater ’t Onderdak met als thema “Rondkomen met een laag inkomen”. De conferentie is goed bezocht: ongeveer 100 mensen waren aanwezig, waaronder vrijwilligers en professionals van diverse organisaties en inwoners van Teylingen. Na een gratis warme maaltijd vertelden enkele organisaties kort iets over hun aanbod waarna er op de informatiemarkt kennis is uitgewisseld over de ondersteunende mogelijkheden bij een laag inkomen.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
8
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? De doelen die in het beleidsplan zijn geformuleerd, zijn behaald. De maatregelen zijn uitgevoerd.
Financiën 2018 Ambitie
Stimuleren gebruik bestaande regelingen
2018
2019
2019
2020
2020
begroot
realisatie
begroot
realisatie
begroot
realisatie (tot en met september)
€ 5.000
€ 120
€0
€0
€0
€0
2. Verbeteren financiering leerlingenvervoer De doelstelling is dat minima met recht op een ov-vergoeding in het leerlingenvervoer dit niet eerst hoeven voor te schieten en daardoor niet meer in de financiële problemen komen.
Wat hebben we afgesproken? We willen inzetten op het voorschieten van de reiskosten voor alle kinderen die vallen onder de regeling “leerlingenvervoer”. Door niet meer te werken met een declaratie achteraf, helpt deze maatregel om schuldenproblematiek bij inwoners met een (te) laag inkomen te voorkomen. Onderzoeken of we voor statushouders een uitzondering kunnen maken door hen een vorm van vervoersvergoeding toe te kennen. Indien nodig passen we hier ‘omgekeerde toets’ toe (doen wat nodig is).
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
9
Wat hebben we gedaan? Met ingang van schooljaar 2018-2019 werkt de gemeente Teylingen met de ‘Voor Elkaar Pas’ van Arriva. De leerlingen die recht hebben op een vergoeding in de vorm van openbaar vervoer (al dan niet onder begeleiding) krijgen deze pas uitgereikt. Deze pas bevat een jaarabonnement voor busreizen in de gehele regio. Deze pas is naast de reizen naar school, ook vrij te gebruiken in de regio. Aan Arriva betaalt de gemeente alleen de abonnementskosten, die de gemeente kwijt zou zijn geweest voor de openbaar vervoer ritten van en naar school. De begeleiderspas kost eenmalig € 9,50, hieraan zijn geen abonnementskosten verbonden. De ‘Voor Elkaar Pas’ brengt dus geen extra kosten met zich mee, wel de voordelen voor de gezinnen die hier recht op hebben. Zij hoeven niet langer de ritten met het openbaar vervoer voor te schieten en hebben meer vrijheid in het reizen met openbaar vervoer. Voor gezinnen met een lager inkomen betekent dit meer bewegingsvrijheid. Voor de kinderen van statushouders die de taalklassen in Noordwijkerhout bezoeken (primair onderwijs), verzorgt gemeente Teylingen sinds 2018 het vervoer door middel van een taxibus. Hiervoor heeft het college een aparte regeling getroffen, los van het leerlingenvervoer. Kinderen van statushouders die de Internationale schakelklassen met het openbaar vervoer bezoeken krijgen van gemeente Teylingen de Meedoen Pas.
Dit is een vergelijkbaar product als de ‘Voor Elkaar Pas’. Omdat de Internationale Schakelklassen sinds januari 2020 in Lisse gehuisvest zijn, maken niet veel leerlingen nog gebruik van deze regeling. De meeste ISK-leerlingen uit Teylingen gaan namelijk met de fiets naar school.
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? De doelstellingen zijn behaald met de genomen maatregelen. In de afgelopen jaren werden kosten voor de regeling van het taxivervoer voor kinderen van statushouders gedekt uit Rijksmiddlelen. Voor deze regeling moet vanaf het schooljaar 2020/2021 nog financiële dekking worden gezocht.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
10
Financiën Deze maatregelen worden gefinancierd uit budgetten van andere beleidsvelden. De kosten voor het taxivervoer zijn betaald uit de Rijksmiddelen horende bij het uitwerkingsakkoord verhoogde asielinstroom. Deze regeling eindigde schooljaar 2020 en is verlengd, maar financiële dekking is nog niet geregeld.
3. Verbeteren inburgering statushouders Het verbeteren van het inburgeringsniveau en verkorten van de tijd die statushouders nodig hebben voor de inburgering is het uitgangspunt.
Wat hebben we afgesproken?
Inzetten van trajectbegeleiding van statushouders Wij gaan zorgen dat statushouders worden begeleid bij het kiezen van hun inburgeringstraject. Centrale vraag is of de cursus voldoende is afgestemd aan hun startniveau en hun leerbaarheid. Daarnaast willen wij hun resultaten monitoren en zorgen dat zij sneller de inburgering afronden dan de drie jaar die zijn daarvoor hebben. Wij vragen de statushouder hiervoor om toestemming. Op deze manier kunnen we ook de prestaties van de taalaanbieder beter monitoren. Statushouders kunnen zo ook sneller doorstromen naar (betaald) werk.
Wat hebben we gedaan? In de tweede helft van 2020 is een start gemaakt met het uitwerken van het plan. Dit wordt gekoppeld aan de invoering van de nieuwe wet Inburgering die per 1 december 2022 van kracht gaat. De HLT-gemeenten, Noordwijk en Katwijk zijn bezig om te kijken wat we eventueel voor de tussengroep inburgeraars van 2020 kunnen doen. Daarvoor gaan we in gesprek met de ISD en SPW.
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? Er moet een plan worden uitgewerkt, waarbij het inburgeringstraject aan het gehele traject van de
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
11
uitkering wordt gekoppeld. Er wordt één geheel plan gemaakt met de statushouder, waar de statushouder voor tekent. Mochten mensen dan niet de juiste vorderingen maken met de inburgering, dan is begeleiding cruciaal. Ook komt dan meer inzicht in de taalaanbieders. Dat is op dit moment niet het geval. Door het huidige inburgeringsbeleid en wetgeving van rijksoverheid, staat inburgering momenteel volledig los van de gemeenten en kan geen tot weinig invloed worden uitgeoefend. In de nieuwe wet inbrugering krijgen gemeenten de regie om nieuwkomers zo snel mogelijk mee te laten doen, het liefst via betaald werk. Er komen nieuwe eisen en regels voor de integratie en het participatietraject van statushouders. Dit traject wordt dan geïntensiveerd en de bij behorende verantwoordelijkheden komen bij gemeenten te liggen. Gemeenten moet de inburgering gaan en uitvoeren, PIP- gesprekken gaan voeren en afspraken maken met statushouders over hun integratietraject. Ook het ontzorgen van deze groep maakt hiervan onderdeel uit. De inwerkingtreding van deze nieuwe wet -die ook wel de Veranderopgave Inburgering wordt genoemd- is beoogd op 1 december 2022.
Financiën Deze maatregelen worden gefinancierd uit budgetten van andere beleidsvelden.
4. Uitvoeren maatregelen nota schuldhulpverlening In 2017 is de beleidsnota Integrale Schuldhulpverlening, een ketenaanpak van preventie tot nazorg 2017-2021 door de raad aangenomen. In het armoedebeleid zijn een aantal maatregelen uitgelicht:
Meer mensen vinden de weg naar schuldhulpverlening. In een vroeg stadium bereiken van inwoners met schulden die (nog) niet aankloppen voor hulp. Terugbrengen van het uitvalspercentage van inwoners in een schulddienstverleningstraject bij de ISD Bollenstreek van 10% naar maximaal 5%. Voorkomen van herhaling van schulden
Wat hebben we afgesproken? Opzetten papierwinkel Bij de papierwinkel kan men terecht met vragen over geld, regelingen, schulden. Medewerkers van de papierwinkel bieden uitleg van moeilijke brieven, bieden hulp bij het invullen van (digitale) formulieren en geven tips en ondersteuning bij het uitzoeken en sorteren van post en administratie. Momenteel wordt onderzocht waar de Papierwinkel opgezet kan worden en wie daarbij betrokken worden. Hierbij kan gedacht worden aan vrijwilligers, consulenten schulddienstverlening en sociaal raadslieden. Er wordt gekeken naar de praktijkvoorbeelden uit andere gemeenten. Hiermee is al een start gemaakt door Welzijn Teylingen en Vluchtelingenwerk. Afspraken over gemeentelijke belastingen De heffing van gemeentelijke belastingen wordt uitgevoerd door de Belastingsamenwerking Bollenstreek in de gemeente Noordwijk. De projectleider schuldhulpverlening zal met gemeente Noordwijk en ISD Bollenstreek contact opnemen om te bezien of er mogelijkheden zijn voor automatische kwijtscheldingen bij een Participatiewet-uitkering of als er een beroep wordt gedaan
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
12
op minimaregelingen. Bij achterstanden kan een signaal worden gegeven om ondersteuning op te starten in plaats van een incassoprocedure. Hierover worden afspraken gemaakt. Geven van financiële voorlichting op scholen Er zijn verschillende lespakketten, bijvoorbeeld van het Nibud, die gebruikt kunnen worden om lessen te verzorgen op middelbare scholen of op het MBO. Vanuit de gemeente spreken wij met basisscholen en middelbare scholen om het onderwerp ’omgaan met geld’ te integreren in bestaande lespakketten.
Wat hebben we gedaan? Opzetten Papierwinkel De Papierwinkel is opgestart als pilot op 6 septermber 2019 in samenwerking met het Sociaal Team, Vluchtelingenwerk, Kwadraad (Sociale Raadslieden), maatschappelijk werk, MEE, ISD Bollenstreek en Humanitas. De coördinator is lid van het Sociaal Team en werkt voor Welzijn Teylingen en er is een stuurgroep waarin zowel de aangesloten organisaties als de gemeente deel nemen. Als locatie was gekozen voor de Spelewey in Voorhout, een plek waar vanuit Welzijn Teylingen stevig wordt geïnvesteerd in contact met de buurt, een leerwerk-locatie voor stagiaires, ontwikkeling van nieuwe activiteiten en er was al een buurtkamer. Elke vrijdagochtend tussen 9.30-11.30 uur konden inwoners hier met hun vragen terecht. Na een korte halfjaarlijkse evaluatie is besloten de pilot te verlengen. In de periode van 6 september 2019 tot 1 februari 2020 hebben 24 inwoners hulp gevraagd en gekregen van de Papierwinkel. Dit is een gemiddelde van 1,7 inwoner per spreekuur. Het streven is om 4 inwoners per spreekuur te bedienen. De opstart van een nieuw initiatief vraagt tijd en veel bekendheid en voor inwoners moet de drempel zo laag mogelijk zijn. De folder waarmee is gestart, is aangepast (er is gebruik is gemaakt van pictogrammen) om ook voor mensen die laaggeletterd zijn, het zo begrijpelijk mogelijk te maken.
Daarnaast is er een routebeschrijving opgenomen in de folder. Deze folder is breed verspreid. Ook hebben de aangesloten organisaties afgesproken dat zij tijdens de begeleiding van cliënten een keer samen met de client langs gaan bij de Papierwinkel, zodat cliënten weten waar ze hulp kunnen vragen bij de administratie, ook als de begeleidng vanuit de organisaties afloopt. Het doel hiervan is om de drempel zoveel mogelijk te verlagen. Omdat cliënten of begeleiders aangaven dat het toch even zoeken was de locatie te vinden, is door ruimtelijke ordening een wegbewijzeringsbord geplaatst met een pijl naar de Spelewey. Net voor de Corona-uitbraak begon de Papierwinkel goed te lopen met 8 tot 10 inwoners per spreekuur, maar door de coronamaatregelen is het noodgedwongen grotendeels stil komen te liggen. De anderhalvemeterregel kan niet goed worden nageleefd in de Spelewey. Alle juridische vragen worden wel opgepakt op locatie bij de Sociale Raadslieden (Sassembourg). Het Sociaal Team vangt andere vragen zoveel mogelijk op.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
13
Afspraken over gemeentelijke belastingen In 2018 is contact geweest met Belastingsamenwerking Bollenstreek in de gemeente Noordwijk over de mogelijkheden. Er blijken de nodige haken en ogen te zijn om automatisch kwijtschelding te verlenen in verband met geheimhoudingsplicht op grond van de belastingwetgeving. Geven van financiële voorlichting op scholen De bestuursleden van Stichting Leergeld zijn in het voorjaar van 2020 gestart met het bezoeken van alle scholen. Dit moest door Corona worden stilgelegd, maar in het nieuwe schooljaar is dit weer opgepakt en inmiddels afgerond. Stichting Leergeld maakt onderscheid in drie doelgroepen, namelijk het team, de leerlingen en de ouders. Voor het team is vorig jaar een instrument ontwikkeld voor het omgaan met armoede. Stichting Leergeld brengt het tijdens de gesprekken onder de aandacht van schooldirecties en -besturen. Voor de kinderen zijn een paar jaar geleden door Leergeld Apeldoorn-Voorst spreekbeurtpakketten ontwikkeld. Stichting Leergeld tracht om in de communicatie vanuit scholen met betrekking tot de kosten een plekje te krijgen.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
14
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? Voor de uitvoering van het schuldhulpverleningsbeleid zal een externe evaluatie worden uitgevoerd. Voor de hierboven genoemde maatregelen is het volgende nodig. Opzetten Papierwinkel De Papierwinkel zal naar verwachting in februari 2021 weer opstarten op de locatie de bibliotheek in Sassenheim. Op deze locatie kan de anderhalvemeter afstand worden nageleefd en kan de privacy van cliënten worden gewaarborgd. Bij acht tot tien cliënten was de Spelewey te klein. De doelgroep van de Papierwinkel heeft een overlap met die van de bibliotheek en deze maatregel sluit aan op de opdracht van de landelijke overheid om informatiepunten digitale overheid op te zetten in bibliotheken. Afspraken over gemeentelijke belastingen Mogelijk biedt de nieuwe Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs), die per 1 januari 2021 van kracht zal zijn, ruimte om opnieuw het gesprek aan te gaan met Belastingsamenwerking. De resultaten hiervan zullen meegenomen worden in de evaluatie van het schuldhulpverleningsbeleid die gepland staat in 2021. Geven van financiële voorlichting op scholen Met de afdeling beleid van de ISD moet worden afgestemd of zij met betrekking tot deze maatregel invulling kunnen gaan geven.
Financiën Deze maatregelen worden gefinancierd uit budgetten van andere beleidsvelden.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
15
5. Voorkomen van afhankelijkheid Voedselbank statushouders Het doel is om te voorkomen dat statushouders door vertragingen van toekenningen van toeslagen door de Belastingdienst zich in de schulden moeten steken en/of afhankelijk worden van de Voedselbank.
Wat hebben we afgesproken?
Verstrekken van een voorschot Wij maken afspraken met de ISD Bollenstreek dat zij in deze situaties een voorschot verstrekken. Wanneer de toeslagen met terugwerkende kracht alsnog worden ontvangen, betalen de statushouders dit terug. Met woningcorporaties maken we de afspraak dat zij een betalingsregeling treffen in afwachting van de te ontvangen huurtoeslag.
Wat hebben we gedaan? De afspraken om een voorschot te verstrekken in voorkomende gevallen zijn gemaakt met de ISD, maar in de praktijk is dit niet toegepast. De afgelopen twee jaar heeft de ISD geïnvesteerd in het contact met Vluchtelingenwerk, waardoor zij eerder aan de bel trekken als er problemen zijn. Daarnaast hebben zij medewerkers van Vluchtelingenwerk scholing gegeven over het proces, waardoor zij de statushouder beter kunnen voorlichten met betrekking tot de financiën. Statushouders krijgen op de datum van ondertekenen van het huurcontract een voorschot voor onder andere de uitkering/woninginrichting/eerste huur. Hierdoor hoeft er geen gebruik te worden gemaakt van de Voedselbank. Ook wordt eerder ingezet op budgetbeheer vanuit de schuldhulpverlening ter preventie. Met woningcorporaties zijn afspraken gemaakt dat zij een betalingsregeling treffen in afwachting van de te ontvangen huurtoeslag. De corporatie is altijd bereid om zo’n regeling te treffen. Maatwerk is altijd mogelijk en dat geldt ook voor de ISD. De gemeente, de ISD, Stek en VW werken goed met elkaar samen.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
16
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? De goede samenwerking continueren en maatwerk blijven bieden.
Financiën
Ambitie
Voorkomen van afhankelijkheid voedselbank statush.
2018
2018
2019
2019
2020
2020
begroot
realisatie
begroot
realisatie
begroot
realisatie (tot en met september)
€0
€0
€0
€0
€0
€0
6. Invoeren kindpakket Alle kinderen en jongeren uit gezinnen tot 130% van het sociaal minimum moeten sociaal kunnen participeren.
Wat hebben we afgesproken?
Ophogen bijdragen voor sport en cultuur voor kinderen tot 130% van het sociale minimum naar het niveau van het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds én aansluiten bij het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds Zuid-Holland. Vergoeding kosten voor schoolbenodigdheden en leermiddelen voor kinderen uit gezinnen die leven van een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Wij willen hierin samenwerken met Stichting Leergeld.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
17
Wat hebben we gedaan? Per 1 juli 2018 is het Jeugdfonds Sport en Cultuur in Teylingen van start gegaan. Op 18 juni 2018, op het Vrijetijdsfestival georganiseerd door Welzijn teylingen op Park Rusthof te Sassenheim, hebben Wethouder Arno van Kempen en het Jeugdfonds Sport en Cultuur een cheque van € 5.000 ontvangen van de Rabobank Bollenstreek (Rabofoundation). Op 7 juli 2018 is er op het bestuurscentrum Voorhout een startbijeenkomst geweest om intermediairs te werven. Intermediairs zijn medewerkers van scholen of maatschappelijke organisaties die samen met de inwoner een aanvraag kunnen indienen.
2018
2019
Jan tot okt 2020
Sport en Cultuurregeling (Welzijn
15
Teylingen) Jeugdfonds Sport en Cultuur
62
130
70
Totaal aantal kinderen
77
130
70
Tabel: Aantal kinderen/jongeren die via Sport en Cultuurregeling (jan-juni 2018) en Jeugdsportfonds (vanaf juli 2018) deelnemen aan sport of cultuuractiviteiten.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
18
De aangescherpte coronamaatregelen leiden er toe dat het aantal ingediende aanvragen lager is ten opzichte van vorig jaar. Voornamelijk de sluiting van de zwembaden leidt provinciaal gezien tot een forse afname van de aanvragen voor zwemles. In augustus 2018 is Stichting Leergeld in Teylingen opgericht. De uitvoering ligt in handen van Leergeld Leiden en Omstreken. De lokale coördinator is de eerste maanden na opstart aangesloten bij het Sociaal Team op het gemeentekantoor in Sassenheim en het JGT in Voorhout. Wethouder Arno van Kempen heeft met de scholen Leergeld (en de andere maatregelen in het armoedebeleid) onder de aandacht gebracht. Stichting Leergeld werkt met een betaalde coördinator en een aantal vrijwilligers. Bij aanvang bleek Leergeld moeite te hebben om vrijwilligers te vinden. De aantallen die Leergeld tot op heden bereikt heeft, zijn lager dan in hun prognoses waren aangegeven. Het Centrum voor Jeugd en Gezin en het Sociaal Team zijn op de hoogte en de folders liggen bij het Sociaal Team. 2018
2019
Jan tot okt 2020
Stichting Leergeld
16
66
74
Tabel: Aantal kinderen/jongeren die via Stichting Leergeld zijn geholpen in de periode augustus-december 2018, 2019 en januari-maart 2020.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
19
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? Het kindpakket is ingevoerd, maar de aantallen kinderen die van Leergeld gebruik maken kan fiks omhoog. Dit sluit aan bij het onder de aandacht brengen van minimaregelingen. Stichting Leergeld heeft niet “het voordeel” gehad dat er al een vergelijkbare regeling in de gemeente bestond (zoals het het Jeugdfonds Sport en Cultuur voordeel heeft gehad bij het feit dat er al een sport/cultuurregeling bestond, die bij inwoners en organisaties reeds bekend was). Omdat Leergeld en het Jeugdsportfonds allebei dezelfde doelgroep bedienen, heeft de gemeente aangedrongen om meer samen te gaan werken. De intermediairs van het Jeugdfonds zou alle aanvragers ook op Leergeld kunnen en moeten wijzen. Eind augustus 2020 is al een bijeenkomst via MS Teams gehouden door Leergeld en Jeugdsportfonds, om de intermediairs en vrijwilligers die aanvragen behandelen met elkaar in contact te brengen. Het gaat er daarbij met name om de intermediairs van het Jeugdfonds Sport en Cultuur te stimuleren om bij de ouders van deze kinderen ook de mogelijkheden van Stichting Leergeld goed onder de aandacht te brengen. Stichting Leergeld is ook alle basisscholen aan het bezoeken, om hun mogelijkheden verder voor het voetlicht te brengen en over te brengen hoe signalen van een laag inkomen herkend kunnen worden.
Financiën 2018
2018
2019
2019
2020
2020
begroot
realisatie
begroot
realisatie
begroot
realisatie (tot en met september)
Jeugd Sport en Cultuurfonds (invoeren kindpakket)
€ 45.000
€ 49.500
€ 45.000
€ 45.000
€ 45.000
€ 0*
Stichting Leergeld (invoeren Kindpakket)
€ 40.000
€0
€ 40.000
€ 22.800
€ 40.000
€ 30.600
Ambitie
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
20
* In 2020 géén kosten Jeugdsportfonds. De betaling in 2019 van € 45.000 gold voor de periode juli 2019 t/m juni 2020. Aan het einde van deze periode had het Jeugdfonds nog ruimte in het budget om heel 2020 te overbruggen.
7. Stimuleren participatie sport en cultuur
Meer volwassenen kunnen meedoen aan sport- en cultuuractiviteiten Gezondheid versterken en stress verminderen van inwoners met een laag inkomen
Wat hebben we afgesproken?
Verhogen van de maximale korting voor de sport- en cultuurregeling We verhogen de maximale korting voor de sport- en cultuurregeling van € 70 naar € 150. Daarnaast halen we de drempel van 50% eigen bijdrage weg bij contributies van onder € 80. Daardoor nemen we de belemmeringen weg om voor bepaalde activiteiten/verenigingen te kiezen.
Wat hebben we gedaan? Per 1 juli 2018 is de Sport en Cultuurregeling die Welzijn Teylingen uitvoert alleen voor volwassenen toegankelijk. Kinderen en jongeren kunnen per deze datum terecht bij het Jeugd Sport en Cultuurfonds. De maximale bijdrage voor sport- of cultuuractiviteiten voor volwassenen is verhoogd van maximaal 70 euro naar 150 euro en de eerdere drempel van 50% eigen bijdrage bij contributies van onder de 80 euro is weggenomen. Deze regeling is aangepast in de folder met minimaregelingen van de ISD, op de website van de gemeente Teylingen en op de website van Welzijn Teylingen. De folders liggen op diverse locaties, onder andere in het gemeentecentrum Sassenheim, waar het Sociaal Team is gehuisvest. Welzijn Teylingen heeft in samenwerking met het Jeugdfonds Sport en Cultuur een brief gestuurd naar alle verenigingen om de verruimingen van de bijdragen voor zowel de Jeugd als Volwassenen (en de opstart van het Jeugdfonds Sport en Cultuur) onder de aandacht te brengen.
2018
2019
Jan tot dec 2020
Sport en Cultuurregeling (Welzijn
136
138
101
Teylingen)
Tabel: Aantal aanvragen via Sport en Cultuurregeling
Gelet op de cijfers door de jaren heen, is een significante stijging te zien: 2012 (16), 2013 (23), 2014 (32), 2015 (45), 2017 (circa 140). In deze genoemde cijfers gaat het om volwassenen én kinderen en vanaf de tweede helft van 2018 alleen om volwassenen.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
21
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? Er is een flinke stijging geweest van het aantal inwoners die gebruik maakt van de sport- en cultuurregeling. Er is nog steeds wat ruimte in het budget. We blijven aandacht geven om deze regeling onder de aandacht te brengen.
Financiën
Ambitie
Stimuleren participatie sport en cultuur
2018
2018
2019
2019
2020
2020
begroot
realisatie
begroot
realisatie
begroot
realisatie
€ 35.000
€ 24.000
€ 35.000
€ 30.000
€ 35.000
-
8. Inzetten op werkende armen
Werkgevers zijn zich ervan bewust dat er onder hun medewerkers mogelijk mensen met (dreigende) financiële problemen zijn. En dat zij als werkgever een rol kunnen spelen in de aanpak van die problemen. Werkende armen weten de weg te vinden in de gemeente richting ondersteuning op het gebied van armoede en schulden.
Wat hebben we afgesproken? •
Voorlichting geven door het Servicepunt Werk aan de sociale teams in Teylingen om de mogelijkheden die zij hebben om inwoners vergelijkbaar aan de formule ‘één gezin, één plan’ te ondersteunen. Zij richt zich hierbij op werkende armen.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
22
•
•
Uitvoeren van een pilot ‘werkende armen’. In 2018 zal bij wijze van pilot het SPW ééns in de twee maanden aansluiten op de vergaderingen van de sociale teams. Zo raken zij op de hoogte van welke gezinnen/werkende armen mogelijk door hen begeleid kunnen worden. Ook bij de ISD Bollenstreek wordt deze pilot onder de aandacht gebracht, zodat zij ook gezinnen aan kunnen dragen. In het eerste jaar zal het SPW 10 gezinnen adviseren en begeleiden richting werk om het gezinsinkomen daarmee te stabiliseren c.q. te verhogen (inkomensoptimalisatie). In fase 1 gaat het om het in kaart brengen welke vaardigheden, talenten en wensen gezinsleden hebben. Zo wordt de ‘verdiencapaciteit’ in kaart gebracht en kan SPW adviseren hoe deze beter benut kan worden. In fase 2 zal het SPW de leden van het gezin daadwerkelijk begeleiden richting werk. De huishoudens die meedoen, doen dit op vrijwillige basis. Zo kan ook een gezinslid van 15 jaar geholpen worden aan een bijbaan in (bijvoorbeeld) een supermarkt. Informeren en activeren van werkgevers via het SPW om werknemers attent te maken om lokale inkomensondersteunende maatregelen of regelingen rondom schulddienstverlening. Dit is vooral belangrijk bij werknemers die een loonbeslag hebben en daardoor (mogelijk) onder de armoedegrens uit komen.
Wat hebben we gedaan? Deze maatregelen stonden gepland in 2019. In 2019 is besloten dit uit te stellen naar 2020. Dit hing onder andere samen met de doorontwikkeling van het SPW en de keuzes tussen scenario’s en wisseling van managers bij het SPW. Daarnaast heeft het Sociaal Team verzocht om dit niet op te starten in 2019 vanwege de vele werkzaamheden en inzet van de coördinator om mee te werken om de Integrale toegang vorm te geven. In overleg met de wethouder is besloten om dit in 2020 op te pakken. Omdat ook de medewerking van de ISD Bollenstreek cruciaal is en de Corona uitbraak (Tozo-regelingen) de ISD veel extra werk heeft opgeleverd, zal dit project worden uitgesteld naar 2021.
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? De maatregelen in dit hoofdstuk zullen in 2021 worden opgepakt. Hierbij wordt goed gekeken naar de tijd en mogelijkheden die de diverse organisaties aan personeelskracht hebben om dit tot een succes te maken. Daarbij wordt meegenomen dat ook in de beleidsnota’s armoede van Hillegom en Lisse een deel van deze maatregelen zijn opgenomen
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
23
Financiën
Ambitie
Inzetten op werkende armen
2018
2018
2019
2019
2020
2020
begroot
realisatie
begroot
realisatie
begroot
realisatie (tot en met september)
€0
€0
€ 8.000
€0
€0
€0
9. Analyseren effectiviteit minimaregelingen De minimaregelingen die de gemeente tot haar beschikking heeft, zorgen ervoor dat geen inwoner van Teylingen onder de armoedegrens uitkomt.
Wat hebben we afgesproken? Uitvoeren onderzoek Wij laten een onderzoek uitvoeren, zoals een minima-effectrapportage of armoede-index door het Nibud of KWIZ. Dit doen wij (bij voorkeur) samen met de andere HLT-gemeenten om zo de kosten te dekken. Onderzocht wordt: wat de omvang van de doelgroep van het minimabeleid is (huishoudens met een % van het wettelijk sociaal minimum; hoe groot de bestedingsruimte van deze huishoudens is en wat het effect van lokale regelingen op die bestedingsruimte is; wat de gevolgen zijn van het ophogen van inkomensgrenzen voor regelingen zoals de bijzondere bijstand voor deze huishoudens; eventueel wat het (niet) bereik van inkomensondersteunende maatregelen is; in dit onderzoek gaat extra aandacht uit naar de situatie van ouderen en arbeidsongeschikten. Op basis van de uitkomsten en de aanbevelingen van dit onderzoek wordt gekeken of er een noodzaak bestaat om het minima- en armoedebeleid te herijken of intensiveren.
Wat hebben we gedaan? In 2018 is een evaluatie uitgevoerd door KWIZ. De onderzoeksvragen zijn daarbij beantwoord:
wat de omvang van de doelgroep van het minimabeleid is (huishoudens met een % van het wettelijk sociaal minimum; In totaal zijn er 560 huishoudens die een inkomen hebben tot 100 procent van het Wsm, 680 huishoudens met een inkomen tot 110 procent en 1.015 tot 120 procent Wsm. hoe groot de bestedingsruimte van deze huishoudens is en wat het effect van lokale regelingen op die bestedingsruimte is; Alle huishoudens hebben bij gebruik van de
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
24
regelingen maandelijks budget voor vrije bestedingen. De gemeentelijke minimaregelingen zorgen voor meer vrije bestedingsruimte. wat de gevolgen zijn van het ophogen van inkomensgrenzen voor regelingen zoals de bijzondere bijstand voor deze huishoudens; De gemeente heeft de mogelijkheid om de inkomensgrenzen van een aantal regelingen te verruimen naar 120 of 130 procent. Dit kan ervoor zorgen dat huishoudens met een inkomen tot 120 of 130 procent maandelijks meer te besteden hebben. Dit brengt natuurlijk wel extra kosten met zich mee. eventueel wat het (niet) bereik van inkomensondersteunende maatregelen is; Het gebruik van de kwijtschelding is 75 procent. Bij de meeste gemeenten zien we een gebruik van 70 à 75 procent, het gebruik in de gemeente Teylingen ligt daarmee in lijn. Het gebruik van de bijzondere bijstand ligt met 38 procent ook in lijn met andere gemeenten. De laatste jaren zien we, ook landelijk, een stijging van het gebruik door de oplopende aanvragen voor de kosten van bewindvoering; Ook het gebruik van de collectieve zorgverzekering ligt in lijn met landelijke cijfers; Het gebruik van de persoonsondersteunend budget en de inspanningspremie is laag Dit kan te maken hebben met de voorwaarden van de regelingen. Eind 2018 worden deze regelingen geëvalueerd. De regelingen korting sport en cultuur hebben een erg laag gebruik.
Per 2018 zijn deze regelingen vervangen door het jeugdsport en jeugdcultuurfonds. Deze regelingen zitten nog in een opstartfase.
Het gebruik van minimaregelingen in Teylingen was conform de landelijke trend, alleen bleek een significant laag gebruik te zijn van de Inspanningspremie (IP) en het Persoonsgebonden budget (POB). Deze regelingen zijn daarom opnieuw onder de loep genomen en is een nieuw voorstel uitgekomen dat op 24 september 2020 door de gemeenteraad is aangenomen. In de verordening Inkomenstoeslag die per 1 oktober 2020 is ingegaan, zijn de regelingen IP en POB samengevoegd in één nieuwe regeling met een duidelijke naam: de Inkomenstoeslag. Deze regeling staat open voor jongeren vanaf 21 jaar. Eerder hadden jongeren tussen de 21 en 27 jaar wel recht op de POB maar niet op de IP, zonder dat daar een goede reden voor aan te voeren was. Om rechtsgelijkheid te creëren is dat nu gelijk getrokken en hebben ook ouderen (vanaf AOWgerechtigde leeftijd) recht op deze inkomenstoeslag. Omdat de financiële ruimte van huishoudens die leven van een inkomen 110% en 120% niet veel verschilt, is de toegankelijkheid van deze regeling verruimd van huishoudens tot een inkomen van 110% tot 120% van het wettelijk sociaal minimum (wsm). Daarnaast zijn er twee minimaregelingen bijgekomen, namelijk Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport en Cultuur. De minimaregeling Sport en Cultuurregeling (voor volwassenen) is verruimd van 70 euro naar 150 euro.
Dit betekent geen verhoging van het gezinsinkomen, maar wel een lastenverlaging voor inwoners met een laag inkomen die al aan sport/cultuur deden. Voor volwassenen/kinderen waar voorheen geen of onvoldoende financiële ruimte was om hieraan mee te doen, is nu de mogelijkheid voor handen (zie verder hoofdstuk 6 en 7). Het doel dat geen inwoner onder de armoedegrens uitkomt, is niet helemaal te bereiken. Een stevig schulddienstverleningsbeleid zal dit armoedebeleid versterken.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
25
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? De verordening Inkomenstoeslag moet worden gepubliceerd, zodat deze in oktober 2020 van kracht zal zijn. Het resultaat is helemaal behaald.
Financiën
Ambitie
Analyseren effectiviteit minimaregelingen
2018
2018
2019
2019
2020
2020
begroot
realisatie
begroot
realisatie
begroot
realisatie (tot en met september)
€ 20.000
€ 7.847
€0
€0
€0
€0
10. Inzetten op laaggeletterdheid Laaggeletterden worden herkend en op een adequate manier gemotiveerd hun taal, reken en/of computervaardigheden te verbeteren. Daarnaast houdt de gemeente rekening met laaggeletterdheid door informatie laagdrempelig en op een begrijpelijk niveau aan te bieden.
Wat hebben we afgesproken? • •
3
Informeren van maatschappelijke partners over het herkennen van laaggeletterdheid en kunnen doorverwijzen naar de geëigende instellingen (Taalhuizen en IVIO3). Screenen van het gemeentelijk informatieaanbod op het gebied van armoede, Wmo en participatie op toegankelijkheid voor laaggeletterden. Dit wordt gedaan door één van de
IVIO, Instituut Voor Individuele Ontwikkeling, is een opleidingsinstituut voor Taalonderwijs.
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
26
• •
deelnemers aan het bondgenootschap voor geletterdheid, een reclameadviesbureau dat hierover gratis wil adviseren. Op basis van de aanbevelingen moeten de communicatiemedewerkers (eventueel met behulp van een training) zelf in staat zijn het informatieaanbod op de juiste manier aan te passen. Doel is om alle teksten op twee niveaus aan te bieden; niveau B1 en niveau A2/1F. Dit laatste niveau is beter toegankelijk voor laaggeletterden. Onderzoeken of structurele financiering van het Taalhuis4 haalbaar is en, indien mogelijk, realiseren. Inzetten van de taalmeter door sociale teams en de consulenten van het Servicepunt Werk (SPW). Zij passen de taalmeter toe bij vermoeden van laaggeletterdheid en begeleiden of motiveren deze cliënten contact op te nemen met de Taalhuizen.
Wat hebben we gedaan? Het Taalhuis heeft verschillende samenwerkingspartners. De intensieve samenwerking met de ISD heeft in 2018 geresulteerd in een op maat gemaakte Digivaardigheden cursus. Dit omvat een computercursus die is ontwikkeld door Bibliotheek Bollenstreek voor een groep van ongeveer 8 deelnemers die rechtstreeks doorverwezen wordt door de ISD. Deze cursus bestaat uit basis computervaardigheden Klik en Tik, Digisterker en Word. Deelnemers gaan aan het eind van de cursus met hun zelf opgestelde cv naar huis. In 2018 zijn drie cursussen van elk 11 sessies gegeven voor 8 deelnemers in Sassenheim (2 cursussen). Het Taalhuis is in 2019 met de MareGroep een samenwerking aangegaan voor Taal op de Werkvloer. De insteek is een bedrijfsbreed project om taalverhoging en/of onderhoud te bewerkstellingen. In september 2019 zijn op drie verschillende niveaus formele taalklassen gestart waarbij de lees- en schrijfvaardigheid wordt verhoogd. Hier doen 40 werknemers aan mee. De overgrote meerderheid van deze groep heeft Nederlands als moedertaal. De lessen worden verzorgd door een docent van IVIO. Ook het management doet mee en heeft een cursus eenvoudig communiceren gevolgd om zo het taalgebruik van de werkgever en de werknemer dichter bij elkaar te brengen.
Hiernaast is in september 2019 een taalspreekuur gestart waar werknemers terecht kunnen met taalvragen – bijvoorbeeld over ingewikkelde brieven. Voor dit taalspreekuur is een bibliotheekmedewerker ingezet. Ook is een kleine collectie boeken beschikbaar bij de MareGroep. Het gaat om laagdrempelige taalleerboeken, informatieve boeken en eenvoudige romans voor volwassenen. Het Taalhuis en de MareGroep zijn voornemens om voor het schooljaar 2020/2021 de taalklassen voort te zetten en uit te breiden met cursussen digitale vaardigheden. De formele taalaanbieder IVIO biedt in de Bollenstreek gratis onderwijs aan aan nietinburgeringsplichtigen. In 2019 zijn 163 deelnemers gestart met een taaltraject bij IVIO. Via het Taalhuis zijn er direct 21 deelnemers ingeschreven bij deze cursussen en veel deelnemers zijn via het taalspreekuur doorverwezen en daarna gestart met een cursus. Er is bij de sociale teams aandacht voor laaggeletterdheid. De coördinator van de sociale teams heeft de train-de-trainersbijeenkomst gevolgd. Het plan is om het sociaal team te trainen in Het Taalhuis wordt via Holland Rijnland gefinancierd uit de zogenaamde WEB-middelen (WEB=Wet Educatie en Beroepsonderwijs). Deze gelden moeten worden besteed aan opleidingen gericht op het verbeteren van de Nederlandse taal en rekenen (waarbij inbegrepen digitale vaardigheden).
De kosten van het Taalhuis vallen echter hoger uit dan de reguliere subsidie. Deze subsidie is in 2017 gekort terwijl het Taalhuis groeiend aantal aanmeldingen heeft (2017 groei van 35% t.o.v. 2016) en wil investeren in verdere professionalisering. 4
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
27
afstemming met Welzijn Teylingen en de bibliotheek Bollenstreek. Dit is uitgesteld vanwege de ontwikkelingen rondom de integrale toegang. In overleg met de ISD is het informatieaanbod gescreend door Leene Communicatie. De conclusie was dat enkele teksten taalniveau B1 hebben, maar dat de meeste teksten binnen taalniveau B2 of hoger vallen. Het advies was om het taalniveau van de teksten te verlagen, door de gevonden taalconstructies te verbeteren.
Doel behaald?
Nog niet
Helemaal Deels
Wat is nog nodig? Er wordt momenteel Holland Rijnland breed gewerkt aan een regionaal plan voor Laaggeletterdheid. Wanneer dit goed is gekeurd zal dit in de Bollenstreek verder worden uitgewerkt en hierin wordt ook de financiering meegenomen. Met de ISD wordt besproken hoe de adviezen van Leene communicatie zo goed mogelijk kan worden verwerkt in de communicatie.
Financiën Deze maatregelen zijn tot en met 2019 volledig gefinancierd uit budgetten van andere beleidsvelden. In 2020 was de financiering nog niet volledig rond en is € 6.768 bijgedragen aan de Taalhuizen vanuit de armoedegelden en € 15.000 vanuit onderwijsgelden. In het regionaal plan zal ook de financiering een plaats krijgen.
11. Inzetten op onderwijs en versterking jongeren
Informatie en vroegsignalering op scholen om tijdig ondersteuning te kunnen bieden aan kinderen in armoede. Zoveel mogelijk jongeren op een passende plek (onderwijs, werk, een combi of dagbesteding), liefst met een startkwalificatie. Beter bereiken van jongeren door ervaringsdeskundigheid van jongeren in te zetten.
Wat hebben we afgesproken?
Uitvoeren pilot vroegsignalering op basisschool De Buitenplaats in Warmond. In maart 2018 start de uitvoering van de in 2017 ingediende motie Vroegsignalering. Yoep Onderwijs en Zorg gaat op de basisschool Buitenplaats in Warmond een screening uitvoeren
Tussenevaluatie Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
28
met behulp van het instrument ‘Functioneringsprofiel’. Dit door Youp ontwikkelde screeningsinstrument beslaat alle leefgebieden en wordt ingevuld door leerkrachten, ouders en eventueel andere betrokkenen. De invullers geven aan waar ze zich bij de leerling zorgen over maken en op welk leefgebied. Dit leidt tot een gesprek en indien nodig tot verdere ondersteuning door de school of andere hulpverlenende instanties. De gemeente gaat in gesprek met alle scholen in Teylingen om de signaalfunctie rondom financiële problemen en armoedeproblematiek bij kinderen te versterken. Het betreft hier bewustwording, het herkennen van signalen en de mogelijkheden tot doorverwijzing. De gemeente informeert de interne begeleiders en zorgcoördinatoren over de inkomensondersteunende maatregelen voor kinderen en hun gezinnen en waar deze gezinnen terecht kunnen voor ondersteuning. Daarnaast zal zij de scholen verzoeken om ‘intermediair’ te worden voor Stichting Leergeld en het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds. Maatregelen vanuit het Voortijdige School Verlaters -programma (VSV). VSV richt zicht op jongeren in kwetsbare situaties, waaronder ook gezinsproblemen en schuldenproblematiek. Hier is op scholen (met name in het voortgezet onderwijs en het MBO) en in de ondersteuningstrajecten voor voortijdige schoolverlaters aandacht voor.
Er zijn informatieavonden voor budgetbeheer/omgaan met geld, schulden komen ter sprake in de gesprekken die Regionaal Meld- en Coördinatiepunt voortijdig schoolverlaten (RMC) voert met voortijdig schoolverlaters en budgetbeheer/schulddienstverlening kan ingezet worden in de trajecten richting scholing, werk of dagbesteding. Symbiose onderwijs en pilot met GGZ-medewerker. Op het Teylingencollege, locatie KTS is sinds een aantal jaar Symbiose-onderwijs ingericht waar jongeren met autisme een diploma lijn kunnen volgen in een voor hun passende setting. Hiermee kunnen jongeren die voorheen naar het Voorgezet Speciaal Onderwijs gingen toch een diploma en dus een startkwalificatie halen. Omdat er vaak meer speelt bij deze jongeren maar ook bij de andere leerlingen op school, start in 2018 een pilot met een GGZ-medewerker op school die in nauw contact met het JGT vroegtijdig kan signaleren maar ook laagdrempelig hulp kan bieden. Uitvoeren project ‘Ben je er klaar voor?’ In 2018 worden jongeren met een jeugdhulpverleden getraind om andere jongeren te helpen bij alles wat er op hen af komt als je 18 wordt. Het gaat hier bijvoorbeeld om financiële zelfstandigheid, verzekeringen, werk en huisvesting. Dit project wordt uitgevoerd door Cardea en Welzijnskwartier. Organiseren week over omgaan met geld, armoede en schulden.
In 2015 heeft Welzijnskwartier het project ’Team alert: meer doen met poen’ uitgevoerd. Aan dit project deed een klein aantal jongeren mee dat activiteiten voor andere jongeren organiseerde (bijvoorbeeld over omgaan met geld). Dit project is inmiddels beëindigd. Om de kennis en ervaring te verankeren en een groter bereik te bewerkstellingen, wil Welzijnskwartier jaarlijks een week lang activiteiten rondom het omgaan met geld, leven in gezinnen waar weinig te besteden is organiseren. Doel is om armoede en schulden uit de schaamte of taboesfeer te halen. Deze activiteiten zullen rond de Dag van de Armoede, plaatsvinden. Welzijnskwartier maakt hierbij gebruik van muziek, vlogs en andere methodes die aansluiten op de interesses van jongeren zelf. Welzijnskwartier bereikt ongeveer 300 jongeren in Teylingen.