Bijlage B1.1_Integrale Visie Groot Seminarie Warmond vastgesteld 6 juni 2019.pdf
Tekst van het document
Behoort bij agendapunt 7 raadsvergadering 6 juni 2019 Integrale Visie Groot Seminarie Warmond De griffier van de gemeente Teylingen,
Integrale Visie Groot seminarie - warmond april 2019 Definitief
“Een integrale visie voor Groot Seminarie.”
Opdrachtgever: Gemeente Teylingen Documentnaam: Wissing-1152-Integrale Visie Groot Seminarie Warmond Wijzigingsdatum: 4 april 2019
Alles uit dit document mag worden vermenigvuldigd en/of openbaar worden gemaakt mits de bron en auteur worden vermeld. Aan de inhoud van dit document kunnen geen rechten worden ontleend. Middenbaan 108, 2991 CT Postbus 37, 2990 AA Barendrecht
T +31 (0)180 61 31 44
www.wissing.nl
Inhoud 1. Inleiding
4
2. Aanpak
6
3. Analyse 3.1 Kansen cultuurhistorie 3.2 Kansen stedenbouw en architectuur 3.3 Kansen landschap 3.4 Conclusie Denkrichting
4. Integrale visie 4.1 Deelgebieden 4.2 Wegen en paden 4.3 Sociale samenhang
5. Criteria 5.1 Algemene criteria 5.2 1 - Oprijlaan 5.3 2 - Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven 5.4 3 - Parkaanleg in landschapsstijl 5.5 4 - Ontwikkeling Mariënhof 5.6 5 - Ontwikkeling Schoonoord 5.7 6 - Transformatie Mariëngaerde en Mariënhaven 5.8 7 - Kerketuin 5.9 8 - Voormalige kasteellocatie 5.10 9 - Bospark 5.11 10 - Park Klinkenberg
6. Bijlage
Poort Bisschopslaan
De Oude Toren
Bisschopslaan
Park Klinkenberg
Mariëngaerde
Boszoom linker vleugel Mariëngaerde
8 10 14 16 18
20 22 24 26
28 30 32 38 42 46 52 56 58 60 62 64
66 Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
1. Inleiding De nieuwe eigenaar, Mariënhaven Warmond BV, beoogt naast een revitalisatie van een groot deel van de bestaande gebouwen tevens een herontwikkeling van het terrein Groot Seminarie in Warmond en het hoofdgebouw als rijksmonument is beschermd. Mede vanwege het feit dat dit gebied onderdeel is van het Beschermd Dorpsgezicht van Warmond moet hierbij bijzondere aandacht worden besteed aan de historische waarden van het gebied en de ruimtelijke inpassing van de nieuwe ontwikkelingen. Voor het gehele terrein wordt daarom het Integrale Visie Groot Seminarie Warmond opgesteld. De integrale visie is voor het gehele seminarie-terrein op het gebied van cultuurhistorie, landschap, stedenbouw en architectuur. De visie geeft het gewenste streefbeeld aan voor de toekomst. De basis van deze visie is het Tuinhistorisch onderzoek en waardestelling van 1 november 2017, dat de Stichting In Arcadië in opdracht van de gemeente Teylingen heeft opgesteld.
De integrale visie Groot Seminarie Warmond richt zich op de terreininrichting van het gehele gebied en de nieuwbouwontwikkelingen op de locatie van het huidige Mariënstaete (Kompas) dat zal worden gesloopt. De bestaande bebouwing op locatie Mariënhaven en Mariëngaerde zal worden gerevitaliseerd. Voor de revitalisatie van Mariëngaerde loopt echter een aparte procedure omgevingsvergunning met een bouwhistorisch onderzoek en vormt geen onderdeel van deze visie. Ook de kapel maakt geen onderdeel uit van deze visie, omdat er nog nadere onderzoeken en overleggen plaatsvinden met het Bisdom Rotterdam, de Rijksdienst en de Erfgoedcommissie Teylingen over de herbestemming hiervan en het religieus inventaris. De visie Groot Seminarie geeft door middel van een structuurkaart en criteria aan hoe de sfeer en kwaliteit, op het gebied van cultuurhistorie, landschap, stedenbouw en architectuur leidt tot een goede ruimtelijke inpassing. Voor Groot Seminarie is gekozen om geen dikke gebruiksaanwijzing als ‘blauwdruk’ vast te leggen. Voor de terreininrichting van het complex en de nieuwbouw ontwikkelingen wordt gestreefd naar een effectief en vooral ook gezamenlijk proces.
In nauwe samenwerking met ABC Nova (in opdracht van Westplan Investors), Wissing (stedenbouw), Stichting In Arcadië (tuin-cultuurhistorie), Copijn (landschap) en Van Egmond (architectuur) stelt de gemeente Teylingen de integrale visie Groot Seminarie Warmond op. Zo blijft de kwaliteit gewaarborgd, maar is ook de nodige flexibiliteit mogelijk.
De voorliggende Integrale Visie Groot Seminarie Warmond vormt het toetsingskader en inspiratiebron voor de herinrichting van het gehele terrein en de
uitwerking van de revitalisatieplannen en nieuwbouwontwikkelingen. In de visie wordt aan de hand van de opgestelde criteria nader onderzocht waar de kansen liggen om te komen tot transformatie en herstel van de historische waarden van de diverse deelgebieden. De visie wordt vastgesteld door de raad van de gemeente Teylingen. De gemeente zal over diverse (uitvoerings)aspecten uit deze visie en de bijbehorende planning schriftelijk afspraken maken met de initiatiefnemer en deze vastleggen. Om de nodige draagkracht te krijgen zijn diverse betrokkenen/stakeholders vanuit de omgeving van het terrein geïnformeerd. Zij hebben hun reactie en inbreng hierop kunnen geven. Zij zullen ook in het verdere proces betrokken blijven. Het gaat hierbij om de VVE Park Klinkenberg, Vereniging Betrokken Teylingers, Historisch Genootschap Warmelda, Landgoed Oostergeest en het kerkbestuur Matthias. Ook de Erfgoedcommissie Teylingen is om advies gevraagd en zal betrokken blijven.
Het streefbeeld voor het herstel en het verbeteren van de inrichtingskwaliteit van het gehele complex Groot Seminarie Warmond is een grote opgave die niet alleen is te bekostigen vanuit de herbestemming en herontwikkeling van de gebouwen. Om het gewenste streefbeeld voor de terreininrichting van het gehele complex te kunnen realiseren zullen aanvullende middelen (bijvoorbeeld subsidies) en samenwerkingspartners moeten worden gezocht.
Laan van Oostergeest
Klinkenberg
5. 3.
7. 1.
Herenweg
Seminarielaan
Bisschopslaan
Dam
Herenweg
Oude
Park Klinkenberg
4.
Monseigneur Aengenentlaan
6.
2
N Plangebied
1. Mariëngaerde 2. Mariënhaven 3. Het Kompas 4. Park Klinkenberg 5. Volkstuin De Krogt 6. Ketelhuis 7. Franse kostschool
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
5
2. Aanpak
Dit onderhavige boekwerk ‘Integrale Visie Groot Seminarie Warmond’ is tot stand gekomen in een gezamenlijk proces dat bestaat uit de volgende onderdelen:
Analyse Denkrichtingen en uitgangspunten Integrale visie Criteria Tussen de verschillende stappen heeft een consultatieronde met eerder genoemde betrokkenen (stakeholders) en raadscommissie Ruimte plaatsgevonden. In totaal drie rondes. De processtappen zijn verwerkt in het schema Plan van Aanpak Visie Groot Seminarie.
Dit boekwerk licht de stappen 1 tot en met 5 toe. De conclusies uit de analyse (stap 1) op het gebied van cultuurhistorie, landschap, stedenbouw en architectuur en de conclusies uit de denkrichtingen (stap 2+3) staan in hoofdstuk 3. Hoofdstuk 4 licht de visie toe op basis van de volgende thema’s: deelgebieden van transformatie, verkeersstructuur en plekken van interesse. In dit hoofdstuk is per deelgebied de bijbehorende criteria beschreven (stap 4+5).
Schema Plan van Aanpak
Analyse
Cultuurhistorisch
Stedenbouw
Landschap
Architectuur
- Historische waarde - Conservation, development, filosofy of repair
- Ruimtelijke structuren, massa - Verkeer en parkeren
- Landschappelijk karakter - Bomeninventarisatie
- Bouwvolume - Beeldkwaliteit
INTEGRALE VISIE
Commissie ruimte
Cultuurhistorisch Stedenbouw Landschap Architectuur
College B&W Gemeenteraad vaststelling
4e Consultatie betrokkenen
Herontwikkelingsgebied Wonen
Denkrichtingen
Beoordeling ingekomen reacties
1. Mariëntuin
Inloopavond burgers Teylingen 3e Consultatie betrokkenen
Uitwerken criteria
Seminarieterrein
2. Mariënpark
3. Mariënbuiten
4. Mariënhof
1e Consultatie betrokkenen Commissie ruimte
2e Consultatie betrokkenen
Voorkeur denkrichting Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
7
3. Analyse
Voor het opstellen van de visie is een uitgebreide analyse uitgevoerd in samenwerking met de betrokken partijen op het gebied van cultuurhistorie, landschap, stedenbouw en architectuur. In hoofdstuk 3 is een samenvatting gegeven van de analyse per thema. Het gaat hierbij om de kansen bekeken vanuit één thema. In hoofdstuk 4 van de Visie zijn de kansen uit de vier verschillende thema’s Cultuurhistorie, Stedenbouw, Architectuur en Landschap samen gebracht tot één structuurkaart met per deelgebied de bijbehorende criteria. De criteria in hoofdstuk 4 van de Visie is het toetsingskader. De analyse met de daar uit voorkomende kansen worden behandeld op basis van de volgende paragrafen:
Kansen cultuurhistorie volgens Stichting in Arcadië
Kansen stedenbouw volgens Wissing en van Egmond
Kansen architectuur volgens Wissing en van Egmond
Kansen landschap volgens landschappelijke visie Copijn
Bischoplaan
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
9
3.1 Kansen cultuurhistorie Volgens Stichting in Arcadië
november 2017) ten grondslag.
bestemming.
Inleiding
Op de kaart is het complex, in overeenstemming met dit rapport, verdeeld in verschillende onderdelen/deelgebieden. Per onderdeel worden één of meerdere aandachtspunten en kansen benoemd vanuit de tuinhistorische waardering zoals vastgelegd.
Kansen: De locatie betrekken bij deelgebied R.K. kerk St. Matthias en bij de inrichting van dit deelgebied betrekken. Bijvoorbeeld herstel van voormalige moestuin en voormalige boomgaard op deze locatie. Wat hiermee tevens bijdraagt aan herstel van de rondwandeling door het gehele complex.
In Warmond wordt gewerkt aan de planvoorbereiding van de herontwikkeling van het terrein, een waardevol en ensemble van gebouwen en terreinen met een bijzondere cultuurhistorisch achtergrond als voormalige seminarie. Het complex is ook onderdeel van het beschermd dorpsgezicht Warmond. Bij de herontwikkeling moet het complex als een samenhangend geheel worden beschouwd, waarbij ook nadrukkelijk de buitenruimte met zorgvuldigheid moet worden behandeld. De voorliggende kansenkaart heeft tot doel kansen aan te duiden en inspiratie te geven voor de planvorming. Voor het complex in het algemeen geldt dat de buitenruimte in de huidige toestand een enigszins rommelige en verwaarloosde indruk maakt. Er is als eerste punt veel winst te behalen met een verbetering van het beheer en onderhoud van de buitenruimte. De twee belangrijke kansen voor het complex als geheel zijn een versterking van de ruimtelijke samenhang het gebied en het repareren van verschillende minder gelukte transformaties in het recente verleden, zodat de bij de herontwikkeling de cultuurhistorische waarde als geheel bij de herontwikkeling wordt versterkt. Verder heeft het terrein een complexe geschiedenis waarbij de waardestelling op onderdelen zeer verschillend is en varieert van indifferent tot hoog.
Desalniettemin is het belangrijk om het terrein als eenheid te benaderen, de ruimtelijke samenhang te versterken en het als integraal onderdeel van het beschermd stads- en dorpsgezicht van Warmond te beschouwen. Aan de kansenkaart ligt het rapportage Complex Mariënhaven te Warmond. Tuinhistorisch onderzoek en waardestelling (Stichting In Arcadië,
1. Parkgebied zuidwestzijde van het hoofdgebouw Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is indifferent met uitzondering van de restanten van de aanleg in landschapsstijl (beplanting en vijver) die positief zijn.” Aandachtspunten: De oorspronkelijke parkinrichting is deels nog aanwezig (uiterst west); naast het hoofdgebouw is de parkaanleg door bouwactiviteiten verdwenen, hier ligt nu een tuinhistorisch indifferente aanleg. Kansen: Het park in landschapsstijl herstellen. Dat hiermee tevens bijdraagt aan herstel van de rondwandeling door het gehele complex.
2. Voormalige moestuin/boomgaard Kerketuin Waardestelling: Deze locatie behoort niet tot het studiegebied zoals door de opdrachtgever is aangegeven.
3. Voormalige kasteellocatie Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is op structuurniveau hoog en op maaiveldniveau voor de inrichting als kinderboerderij indifferent.” Aandachtspunten: Deze locatie is van hoge archeologische en tuinhistorische waarde, maar is in de actuele situatie nauwelijks beleefbaar als kasteellocatie. Het terrein heeft een utilitaire inrichting als kinderboerderij en is slechts voor klein deel toegankelijk. De rondwandeling is onderbroken. Kansen: • De historie van de locatie beter beleefbaar maken; • Een kwaliteitsverbetering van de inrichting; • De locatie beter toegankelijk maken en multifunctioneler inrichten; • Herstel rondwandeling.
NB: Was tot 1968 onderdeel van deelgebied R.K. kerk St. Matthias dat een hoge tuinhistorische waarde heeft. Aandachtspunten: De locatie is in 1968 van het bezit van de R.K. kerk Sint Matthias afgescheiden ten behoeve van de bouw van kleuterschool de Hummelburcht en later R.K. basisschool De Waaier. Deze locatie is eigendom van de gemeente. Deze locatie heeft op dit moment nog geen Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 10
11.
10. 6. 9. 4. 5.
7.
8.
1. 2. 5.
3.
N Uitgangspunten volgens Stichting in Arcadië
Cultuurhistorie 1. Parkgebied zuidwestzijde van het hoofdgebouw 2. Voormalige moestuin / boomgaard Kerketuin 3. Voormalige kasteellocatie 4. ‘Voortuinen’ Theologicum en Philosophicum 5. Rondwandeling door het gehele complex
6. De Donau 7. Hoofdentree en toegangspoort 8. Mr. Aengenentlaan 9. Parkeervraagstuk 10. Philosophicum en omgeving 11. Schoonoord
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
11
4. ‘Voortuinen’ Theologicum en Philosophicum
6. De Donau
8. Mr. Aengenentlaan
Waardestelling: • “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is in de actuele situatie hoog, met uitzondering van de strook voor Mariënhaven, die een indifferente tuinhistorische waarde heeft.”
Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is in de actuele situatie indifferent, met uitzondering van het bosparkje waarvan de tuinhistorische waarde positief is.”
Waardestelling: • “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is in de actuele situatie hoog, met uitzondering van de strook voor Mariënhaven, die een indifferente tuinhistorische waarde heeft.” • Aandachtspunten: De weg is een belangrijk structurerend element dat in de actuele situatie niet uit de verf komt door verbouwingen in de 20e eeuw.
Aandachtspunten: Door de op handen zijnde functieverandering zal deze locatie waarschijnlijk integraal opnieuw worden ingericht. Kansen: De locatie herinrichten zodat de gevels en tuinen als cultuurhistorische eenheid beleefd kunnen worden. Het herstel van de Mr. Aengenentlaan (zie punt 8), hangt hiermee samen.
5. Rondwandeling door het gehele complex Waardestelling: De rondwandeling is essentieel om het complex als ruimtelijke eenheid en in samenhang te kunnen beleven.
NB: De Donau valt in het positief gewaarde deel. Aandachtspunten: De Donau is een oude structuur en watergang met een wandeltraditie. Dit is echter in de actuele situatie niet beleefbaar. Vanaf de Donau is er zicht op het open landschap. Kansen: • Een fraaie wandeling langs de Donau herstellen en het slingerbos aantakken op de voormalige kasteellocatie, als onderdeel van de grote rondwandeling om het hele complex, die verwijst naar de bestaande wandeltraditie. • De bunker onderdeel van de route maken en de historie ervan beter beleefbaar maken.
Aandachtspunten: In de actuele situatie is het niet mogelijk de historische rondwandeling te maken, deze wordt node gemist. Kansen: Herstel van de oorspronkelijke rondwandeling. De rondwandeling door het complex als geheel maakt in de rijke geschiedenis en onderlinge samenhang beleefbaar en vormt een belangrijke kwaliteitsimpuls binnen het Beschermd dorpsgezicht.
7. Hoofdentree en toegangspoort Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is in de actuele situatie hoog, met uitzondering van de strook met parkeerplaats, die een indifferente tuinhistorische waarde heeft.” Aandachtspunten: De hoofdtoegang van het complex heeft aan uitstraling verloren.
Kansen: Herstel als structureren element met de uitstraling van een weg met daarnaast een voortuin.
9. Parkeervraagstuk Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van Bisschops- en Seminarielaan is in de actuele situatie hoog, met uitzondering van de strook met parkeerplaats, die een indifferente tuinhistorische waarde heeft.” Aandachtspunten: De huidige parkeerplaats verstoort de parkbeleving en is qua omvang niet toereikend. De fietsenstallingen blokkeren in de actuele situatie het zicht over de Krogt. Kansen: De parkeerplaatsen herstructureren zodat de Bisschops- en Seminarielaan hun kracht terugkrijgen en zichtlijnen hersteld kunnen worden.
Kansen: Kwaliteitsverbetering van de hoofdtoegang als beelddrager van het complex.
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
12
10.Philosophicum en omgeving Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van het deelgebied is indifferent, met uitzondering van de restanten van de aanleg in landschapsstijl (beplanting en vijver), die positief zijn.” Aandachtspunten: De gebouwen en omgeving hebben in de actuele situatie een indifferente tuinhistorische waarde.
11.
Kansen: Dit deelgebied is een bouwlocatie. Er kan mogelijk gebouwde parkeergelegenheid gecreëerd worden en er liggen ook kansen voor het verbeteren van de ontsluiting, die in dit deelgebied een rommelige indruk maakt.
10. 6. 9.
11. Schoonoord
4.
Waardestelling: “De tuinhistorische waarde van deelgebied terrein Schoonoord is in de actuele situatie indifferent.”
8.
Aandachtspunten: Dit perceel is een restant van de buitenplaats Schoonoord. Het heeft in de actuele situatie een indifferente tuinhistorische waarde en kan een nieuwe bestemming krijgen.
5.
7.
1.
Kansen: Het perceel benutten als economische drager onder buitenplaats Oostergeest.
2. 5.
3.
N Uitgangspunten volgens Stichting in Arcadië
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
13
3.2 Kansen stedenbouw en architectuur Volgens Wissing en Van Egmond De stedenbouwkundige en architectonische uitgangspunten zijn door Wissing en Van Egmond gevisualiseerd in het hiernaast weergegeven kaartbeeld. De gebouwen hebben een hoge ensemblewaarde, waarbij de relatie van de gebouwen met de omgeving erg belangrijk is.
4 ruimtelijke karakteristieken 1. Oprijlaan en voortuinen 2. Parkaanleg in landschapsstijl 3. Park Klinkenberg 4. Gebruikstraditie/nutsfuncties
De eerste twee karakteristieken (1-2) hebben betrekking op de ‘Philosophy of Repair’. Dit betekent dat de oprijlaan, voortuinen en parkaanleg in landschapsstijl met een hoge en positieve tuinhistorische waarde waar weinig transformatie heeft plaats gevonden, behouden blijven en versterkt worden. Voor de betreffende gebieden met een indifferente tuinhistorische waarde dient gestreefd te worden naar herstel. Park Klinkenberg is een zelfstandige eenheid binnen het terrein Groot Seminarie. Het gebied met de voormalige gebruikstraditie kan worden getransformeerd naar een passende herontwikkeling met woningen. Het transformatiegebied moet een positieve bijdrage leveren aan het terrein en de historische functie.
Gebouwen met cultuurhistorische waarden De bestaande historische gebouwen zijn imposant met een hoge ensemblewaarde en kennen een duidelijke ‘gelaagdheid’ in de tijd. De nieuw-
bouw van het seminarie vond plaats in de eerste helft van de 19e eeuw. De gebouwen bestaan uit Mariëngaerde met kapel en bijbehorend stookhuis. Deze gebouwen hebben een rijksmonumentale status. Mariënhaven bestaat uit het voorgebouw van het voormalig Philosophicum met de bijbehorende kapel en dateert uit de bouwfase 1929-1935. De nokhoogte varieert tussen de 13,9m en 17,5 meter van de kapel. In die periode is het voorgebouw ook voorzien van twee zijarmen en een dwarsarm. Daarmee vormden de gebouwdelen een hof. Deze hofstructuur heeft in 1996 plaatsgemaakt voor een klaverbladvormig zorggebouw, Het Kompas. Het gebouw Mariënhaven heeft geen Rijksmonumentale status maar is wel cultuurhistorisch waardevol. Het Kompas heeft geen cultuurhistorische waarde en heeft een matig tot slechte beeldkwaliteit. Kansen: Met de nieuwbouw zal hier een nieuwe tijdlaag aan worden toegevoegd. Mariëngaerde - Mariënhaven 2 afzonderlijke gebouwen. De nieuwbouw staat ‘los’ en is ondergeschikt aan de historische gebouwen en doet geen poging op het oude te lijken, maar is te zien als een eigentijdse toevoeging.
Relatie gebouwen en omgeving Het Seminarie terrein bestaat uit een cluster van gebouwen. De relatie van het gebouw met de omgeving is belangrijk. Zo heeft het gebouw een duidelijke representatieve voorzijde, “de entree”. De achterzijde daarentegen heeft meer een functionele uitstraling met aan de noordoostzijde het nutsgedeelte met o.a. het stookhuis, wasserette en moestuinen. Aan de zuidoostzijde grenst het gebouw aan het park, in die tijd gebruikt voor wandelen en converseren. Kansen: Bij (her)ontwikkeling van het terrein en gebouwen is het onderscheid in beleving van ‘voorzijde’ en ‘achterzijde’ het uitgangspunt. De zichtlijnen van de gebouwen naar de omgeving spelen hierbij een belangrijke rol.
Verkeersveilige ontsluiting en parkeren zoveel mogelijk uit het zicht De hoofdontsluiting voor de auto is de Bisschopslaan en Park Klinkenberg. Het parkeren is gesitueerd aan de voorzijde in het entreegebied. Expeditie vindt plaats aan de achterzijde met tevens toegang tot ondergrondse parkeergarage van Park Klinkenberg. De Bisschopslaan wordt aan het einde ter plaatse van de voortuin niet meer ondersteund/begeleid door de water/groenstructuur. Het parkeren aan de Bisschopslaan en entreegebied is rommelig. Mgr. Aengenentlaan heeft een aantal slingers. Dit doorbreekt de eenduidigheid van het entreegebied voortuin. Park Klinkenberg is een nieuwe structuur die niet beeldbepalend is. Het langzaamverkeer heeft een fijnmazig netwerk. Via het historisch lint Herenweg en aangrenzende woonbuurt Kloosterweide is het terrein van het Seminarie bereikbaar. De wandelroutes zijn wel gefragmenteerd per deelgebied en een eenduidige relatie tussen de routes per deelgebied ontbreekt. Kansen: Aan de achterzijde van de gebouwen is parkeren uit het zicht opgelost. Inpassing van het parkeren op maaiveld vindt plaats aan de voorzijde van het complex, zodat (in het eindbeeld) de parkachtige achterzijde van het complex vrij blijft van parkeren. De hoofdontsluiting voor auto’s van de nieuwbouw vindt daarom ook aan de oostzijde plaats. Wandelroutes moeten verbinden en aantrekkelijk worden gemaakt.
Bij de herinrichting is verkeersveiligheid een belangrijk uitgangspunt.
Laanbeplanting en bossageranden langs Bisschopslaan en Seminarielaan De laanbeplanting en bossageranden langs Bisschopslaan en Seminarie laan zijn beeldbepalend. Kansen: Seminarielaan herinrichten, accent op groenstructuur en beperken van de auto. Verbeteren parkeren aan de Bisschopslaan en entreegebied. Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 14
5. 2
3.
6.
7. 1.
4.
Kerk
Legenda Verkeersontsluiting Parkeren (overdekt)
N Uitgangspunten volgens Wissing en van Egmond
1. Mariëngaerde 2. Mariënhaven 3. Het Kompas 4. Park Klinkenberg 5. Volkstuin De Krogt 6. Ketelhuis 7. Franse kostschool
Laanbeplanting Cultuurhistorisch waardevolle bebouwing Voorzijde Achterzijde grenzend aan gebruiksfuncties Achterzijde grenzend aan parkaanleg Nieuwbouw los van hoofdgebouw Open ruimte tussen bebouwing Zichtlijnen Accenten
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
15
3.3 Kansen landschap Volgens Copijn De landschappelijke uitgangspunten zijn door Copijn gevisualiseerd in het hiernaast weergegeven kaartbeeld. Deze uitgangspunten ondersteunen de (her)ontwikkeling van ‘Groot Seminarie’ als wandelpark voor Warmond. Het park is gebaseerd op de historische context, de functie van het gebied in het huidige stedenbouwkundige verband en maakt gebruik van de aanwezige groene en blauwe kwaliteiten.
Wonen in een parkachtige groene setting De lommerrijke dubbele rij lindebomen langs de Bisschopslaan vormt een statige entree met allure. De bijna theatrale oprijlaan met zicht op Mariëngaerde geven een enorme verwachting van wat gaat komen. Rondom het voormalige Seminariegebouwen ligt een parkachtige buitenruimte in Engelse landschapsstijl. Dit groene erfgoed vormt het decor voor een nieuwe woonomgeving in parkachtige setting. De groene setting met enkele prachtige solitaire bomen, heestergroepen en waterpartij biedt volop potentie voor een prettige groene leefomgeving. De inrichting dient recht te doen aan de grote kwaliteit die het terrein in zich heeft. Het goed functioneren van de buitenruimte draagt daar aan bij.
Wandelen in parkaanleg in landschapsstijl Naast woonomgeving vormt het terrein tegelijkertijd een recreatief wandelpark voor Warmond. Door bestaande routes (weer) op elkaar aan te sluiten ontstaat een netwerk van wandelpaden en kan een ‘rondje Groot Seminarie’ worden gemaakt. Als onderdeel van de groene recreatieve structuur van Warmond krijgt het terrein daarmee een sociaal maatschappelijke functie die beweging en ontmoeting stimuleert.
Behoud gezond bomenbestand
Nieuwbouw ondergeschikt/afwijkend van bestaande bouw
Het bomenbestand kent enkele prachtige exemplaren die sfeer en identiteit aan de plek geven. Dit boomrijke karakter blijft behouden. Uitgangspunt is om het bomenbestand gezond te houden voor de toekomst. Interventie in het bomenbestand is in eerste instantie gericht op het creëren van een gezond bomenbestand. Bij de herinrichting wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met bestaande bomen. Nieuw programma wordt zo zorgvuldig mogelijk tussen de bestaande bomen ingepast.
De bestaande bouw is imposant en kent een duidelijke ‘gelaagdheid’ in de tijd. Met de nieuwbouw wordt hier een nieuwe tijdlaag aan toegevoegd. Juist door deze afwijkend te laten zijn, komt de bestaande bouw beter tot zijn recht. Zowel in maat en schaal als in kleur- en materiaalgebruik is de nieuwbouw ondergeschikt. De nieuwbouw doet geen poging op het oude te lijken, maar is te zien als een eigentijdse toevoeging.
Heldere begrenzing (openbaar-privé) Waar een private of collectieve buitenruimte direct grenst aan openbaar toegankelijk gebied, dient voldoende aandacht te worden besteed aan de vormgeving van de erfgrens. Geen diffuse grens, maar een heldere begrenzing. Zowel om de privacy van de bewoners te waarborgen, als om te voorkomen dat publieke ruimte toegeëigend wordt. Afhankelijk van de plek bestaat de erfgrens uit een haag, beplanting of muurtje. Eenheid in vorm en materialisatie zorgt voor samenhang en komt de algehele uitstraling van het terrein ten goede.
Parkeren landschappelijk ingepast Bij de nieuwe functie hoort ook een parkeeropgave. Voor zover mogelijk wordt het parkeren in een gebouwde voorziening ingepast. Parkeren op maaiveld wordt zorgvuldig ingepast en vormgegeven. Inpassing van het parkeren vindt plaats aan de voorzijde van het complex, zodat (in het eindbeeld) de parkachtige achterzijde van het complex vrij blijft van parkeren. De zichtas van de Bisschopslaan blijft vrij van parkeren. De parkeeroplossing houdt rekening met bestaande bomen en de groeiplaatsinrichting daarvan. Beplanting wordt ingezet om auto’s zoveel mogelijk aan het zicht te ontnemen.
Verrijking biodiversiteit Kansen voor verrijking van de natuurwaarde en biodiversiteit op het terrein liggen in zowel aanleg als beheer: toepassing van vooral inheemse soorten, aanleg van natuurlijke oevers en extensief beheerde bloemrijke randen met meer kruidachtige vegetatie vergroot de diversiteit van het gebied, wat de soortenrijkdom van zowel flora als fauna ten goede komt.
Visieschets landschap Landschappelijk gezien kent het terrein een heldere driedeling met elk een eigen ruimtelijke opbouw en sfeer: De oprijlaan, een parkachtige tuin en een natuurlijk bosje. 1. Statige dubbele lindelaan met zicht op het hoofdgebouw. 2. Park in Engelse landschapsstijl vouwt zich om de gebouwen heen. 3. Natuurlijk ogend bosje, gekenmerkt door soorten van de nattere gronden. Verbetering van de aansluitingen met de omgeving vergroot de betekenis van het terrein als wandelpak voor Warmond.
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 16
1. 3.
2.
N Uitgangspunten volgens landschappelijke visie Copijn
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
17
3.4 Conclusie Denkrichting De stedenbouwkundige denkrichtingen hebben betrekking op het gebied dat in aanmerking komt voor herontwikkeling met wonen ter plaatse van het huidige Mariënstate. De 4 denkrichtingen Mariëntuin, Mariënpark, Mariënhof en Mariënbuiten zijn allen geïnspireerd op het historisch verleden van het Seminarieterrein. In gezamenlijkheid is één denkrichting gekozen die vervolgens verder is uitgewerkt in hoofdstuk 4 Integrale visie, die als kader dienen voor de verdere uitwerking van de plannen. Mariënbuiten is als eerste denkrichting afgevallen. Een nieuwe buitenplaats toevoegen aan het Seminarieterrein wordt als te concurrerend gezien. Het complex is hiervoor te klein. Mariëntuin is een interessante denkrichting maar wordt meer gezien als een toevoeging in de uitwerking van de plannen op het gebied van inrichting openbare ruimte. Mariënpark en Mariënhof zijn de twee denkrichtingen die verder onderzocht zijn om een afgewogen keuze te kunnen maken op het gebied van versterken cultuurhistorie, landschappelijke inpassing, maatschappelijke betekenis, massa van de bebouwing, ontsluiting, parkeren en economische haalbaarheid. In een afwegingsmatrix zijn beide denkrichtingen op bovenstaande punten beoordeeld. Mariënhof is de denkrichting die op alle punten het hoogst scoort.
Mariënhof voldoet aan de volgende uitgangspunten: • Passend bij oorspronkelijk historische gebouw Mariënhaven (Philisophicum). • Diversiteit; toevoegen van landschapspark en nieuw hof met intieme sfeer. • Combinatie tuin, educatie en wandelen mogelijk. • Bebouwing is geclusterd/compact. Landschap is minder versnipperd. • Hof biedt mogelijkheid om substantieel deel van het parkeren uit het beeld in te passen. • Programma sluit aan op de vraag en is meest economisch haalbaar.
Chronotopografische kaart Bonneblad nr 402, uitgave 1951, Bron: Historisch onderzoek en waardestelling, stichting Arcadië
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 18
“Geïnspireerd op de oorspronkelijke achterbouw Philosophicum.”
Luchtfoto met zicht op park Mariënhaven Bron: Historisch onderzoek en waardestelling, stichting Arcadië
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 19
4. Integrale visie Integrale Uitgangpunten Bij de herontwikkeling moet het complex als een samenhangend geheel worden beschouwd, waarbij de buitenruimte en de karakteristieke bebouwing met zorg moeten worden behandeld. De belangrijke kansen voor het geheel zijn een versterking van de ruimtelijke samenhang en het repareren van verschillende minder gelukte transformaties in het recente verleden. Doel hiervan is om bij de herontwikkeling de cultuurhistorische waarde als geheel bij de herontwikkeling te versterken. Veranderingen moeten een positieve bijdrage leveren aan het geheel. Nieuwbouw is ondergeschikt aan de historische bebouwing en voegt een nieuwe tijdlaag toe. Nieuwe gebouwen zijn te zien als een eigentijdse toevoeging aan de historische gelaagdheid en leveren een bijdrage aan het ruimtelijk karakter van het gebied als onderdeel van het beschermd dorpsgezicht. Nieuwbouw staat daarom ‘los’ en doet geen poging op het oude te lijken. Het integrale visie is opgebouwd op basis van de volgende thema’s:
Deelgebieden Wegen en paden Sociale samenhang In de volgende hoofdstukken worden de thema’s verder toegelicht.
De legenda op deze pagina behoort bij de kaarten met betrekking tot de visie in hoofdstuk 4 en 5.
Water Legenda Water Water
bestaand Ontsluiting - langzaamverkeer Beeldbepalende bossageranden bestaand Ontsluiting - langzaamverkeer nieuw Ontsluiting - langzaamverkeer nieuw Ontsluiting -inlangzaamverkeer Parkaanleg landschapsstijl nieuw
Hoofdentree en toegangspoort terrein Beeldbepalende bossageranden Hek Parkaanleg in landschapsstijl
Laan beplanting Huidige waterstructuur Huidige waterstructuur Individuele boom Huidige waterstructuur Donau, beeldbepalende structuur Donau, beeldbepalende structuur Open grasland Donau, beeldbepalende structuur
De Oude Toren Verkeer en parkeren
Beeldbepalende bossageranden Beeldbepalende bossageranden Zichtlijn Beeldbepalende bossageranden Parkaanleg in landschapsstijl Parkaanleg in landschapsstijl Begraafplaats Parkaanleg in landschapsstijl Laan beplanting Laan beplanting Voormalige kasteellocatie Laan beplanting Individuele boom Individuele Wandelparkboom in landschapstijl Individuele boom Open grasland Open grasland Hoofdentree en toegangspoort terrein Open grasland
Locaties van interesse Streefbeeld terrein Parkeren - nieuw
Groen Groen Locaties Groen van interesse
Locaties van interesse Locaties van interesse Hek Locaties van interesse Zichtlijn
Zichtlijn De Oude Toren Zichtlijn Begraafplaats Begraafplaats Groot Seminarie en kapel Begraafplaats Voormalige kasteellocatie Voormalige kasteellocatie Sint Matthiaskerk Voormalige kasteellocatie Wandelpark in landschapstijl Wandelpark in landschapstijl Bunker Wandelpark in landschapstijl Hoofdentree en toegangspoort terrein Hoofdentree en toegangspoort terrein Hoofdentree en toegangspoort terrein Streefbeeld terrein Hek Hek oprijlaan Hek De Oude Toren De Oude Toren voortuinen De Oude Toren Groot Seminarie en kapel Groot Seminarie en kapel Parkaanleg in landschapsstijl Groot Seminarie en kapel Sint Matthiaskerk Sint Matthiaskerk kasteellocatie Sint Matthiaskerk Bunker Bunker hoofdentree en toegangspoort terrein Bunker
Streefbeeld terrein Streefbeeld terrein parkeren binnen oprijlaan Streefbeeld terrein oprijlaan
oprijlaan aanduiden oprijlaan historische structuur voortuinen voortuinen verbeteren inrichtingskwaliteit voortuinen Parkaanleg in landschapsstijl herstructureren en verbeteren Parkaanleg in landschapsstijl inrichtingskwaliteit Parkaanleg in landschapsstijl kasteellocatie kasteellocatie Streefbeeld gebouwen kasteellocatie hoofdentree en toegangspoort terrein
Laan beplanting
Groot Seminarie en kapel Autoroute - bestaand Individuele boom Sint Matthiaskerk Autoroute - nieuw Open grasland Bunker Bestemmingsverkeer
Zichtlijn
oprijlaan - overloop Parkeren Begraafplaats Ontsluiting - langzaamverkeer voortuinen bestaand Voormalige kasteellocatie Ontsluiting -inlangzaamverkeer Parkaanleg landschapsstijl nieuw Wandelpark in landschapstijl
Water
kasteellocatie Hoofdentree en toegangspoort terrein hoofdentree en toegangspoort terrein Huidige waterstructuur Hek parkeren binnen oprijlaanstructuur Donau, beeldbepalende De Oude Toren
Groen
aanduiden historische structuur Groot Seminarie en kapel verbeteren inrichtingskwaliteit Beeldbepalende bossageranden Sint Matthiaskerk herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit Parkaanleg in landschapsstijl Bunker
Laan beplanting Streefbeeld gebouwen Streefbeeld terrein Transformatie naar wonen Individuele boom oprijlaan Ontwikkelingsgebied Mariënhof Open grasland voortuinen Groen hof, besloten intieme sfeer Locaties van interesse Parkaanleg in landschapsstijl
Ontwikkelingsgebied Schoonoord Zichtlijn kasteellocatie Groen erf, openheid, relatie met buitengebied Begraafplaats hoofdentree en toegangspoort terrein Gebouwde Voormaligeparkeervoorziening kasteellocatie parkeren binnen oprijlaan Maximale bebouwingslijn Wandelpark in landschapstijl aanduiden historische structuur Zichtlijn Hoofdentree en toegangspoort terrein verbeteren inrichtingskwaliteit herstructureren enenverbeteren Hek herstructureren verbeteren Hek
inrichtingskwaliteit inrichtingskwaliteit Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 De Oude Toren
BEP
ON
BEP
ON
BEP
ON
N Integrale Visie Groot Seminarie Warmond
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
21
4.1 Deelgebieden In de naastgelegen kaart zijn voor het totale terrein Groot Seminarie de verschillende deelgebieden in beeld gebracht. Op basis van de analyse kan het plangebied in 10 gebieden worden verdeeld met ieder zijn eigen ruimtelijke en cultuurhistorische kenmerken. Voor de deelgebieden is tevens aangegeven waar herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit gebied met indifferente tuinhistorische waarde plaatsvindt en waar op termijn de inrichtingskwaliteit van het gebied verbeterd worden met een afwerkingsniveau passend bij het Beschermd Dorpsgezicht. De verschillende karakteristieken per deelgebied zorgen voor de identiteit van het Groot Seminarieterrein. Het is belangrijk dat bij herstructurering en verbeteren inrichtingskwaliteit het karakter en het onderscheid tussen de verschillende deelgebieden behouden blijft. Per deelgebied zijn criteria opgesteld die het transformatieproces in de toekomst moet gaan begeleiden. De criteria zijn in hoofdstuk 5 toegelicht.
Groot Seminarieterrein bestaat uit de volgende deelgebieden: 1. Oprijlaan 2. Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven 3. Wandelpark in landschapsstijl 4. Nieuwe ontwikkeling Mariënhof 5. Nieuwe ontwikkeling Schoonoord 6. Transformatie Mariëngaerde en Mariënhaven 7. Kerketuin 8. Voormalige kasteellocatie 9. Bospark 10. Park Klinkenberg
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 22
Parkaanleg in landschapsstijl Laan beplanting Individuele boom Open grasland BEP
ON
Locaties van interesse
5.
4.
Zichtlijn
6.
Begraafplaats Voormalige kasteellocatie Wandelpark in landschapstijl Hoofdentree en toegangspoort terrein
6.
Hek
1.
2.
De Oude Toren
10.
Groot Seminarie en kapel
9.
Sint Matthiaskerk
3.
7.
Bunker
Streefbeeld terrein
BEP
ON
oprijlaan BEP
ON
voortuinen Parkaanleg in landschapsstijl kasteellocatie hoofdentree en toegangspoort terrein
8.
parkeren binnen oprijlaan aanduiden historische structuur verbeteren inrichtingskwaliteit
N Zones van herstel
herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit
Streefbeeld gebouwen
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 23 Transformatie naar wonen
4.2 Wegen en paden In de naastgelegen kaart zijn voor het totale terrein Groot Seminarie de verschillende wegen en paden in beeld gebracht verdeeld naar autoroute en langzaamverkeer. Uitgangspunt is een heldere en verkeersveilige ontsluiting en parkeren zoveel mogelijk uit het zicht. Op basis van de analyse kan de ontsluitingsstructuur op een aantal plekken worden verbeterd. Voor het autoverkeer zijn dat de acties A. en B., voor het langzaamverkeer is dit 1-8. Door het verbeteren van de ontsluitingsstructuur kan herstel van de oorspronkelijke rondwandeling plaatsvinden. De rondwandeling over het terrein als geheel maakt in de rijke geschiedenis en onderlinge samenhang beleefbaar en vormt een belangrijke kwaliteitsimpuls binnen het Beschermd Dorpsgezicht. De rondwandeling knoopt daarnaast de verschillende plekken van interesse aan elkaar. De situering van de pijlen op de kaart ter verbetering van de ontsluitingsstructuur zijn indicatief en geven vooral aan waar nieuwe verbindingen nodig zijn. De exacte situering hiervan is een nadere uitwerking bij inrichtingsplannen openbare ruimte.
A. Auto-ontsluiting oostzijde Auto-ontsluiting voor de nieuwbouwontwikkeling vindt plaats aan de oostzijde. Het parkeren vindt plaats in een gebouwde parkeervoorziening die via de auto-ontsluitng direct toegankelijk is. De auto-ontsluiting naar Park Klinkenberg is bestemd voor de bewoners van Park Klinkenberg.
B. Parkeren langs de laan De parkeerplaatsen en ontsluitingsstraat herinrichten zodat de Bisschops- en Seminarielaan hun kracht terugkrijgen en zichtlijnen hersteld kunnen worden. Uitgangspunt is herstructureren van de bestaande parkeerplaatsten aan de kop van Bisschopslaan en een overloop voor extra parkeerplaatsten defineren met aanvullende maatregelen.
5-6. Uitbreiden wandelpaden rondom Parkaanleg in landschapsstijl • Uitbreiden wandelpaden Parkaanleg in landschapsstijl, verbinding tussen kerketuin en park. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het herstel van de rondwandeling door het gehele terrein. 7. Uitbreiden wandelpaden langs de Donau • Een wandeling langs de Donau behouden en het Parkbos aantakken op de voormalige kasteellocatie, als onderdeel van de grote rondwandeling om het hele terrein. De bunker onderdeel van de route maken en de historie ervan beter beleefbaar maken. 8. Hoofdentree en toegangspoort • Hoofdentree en toegangspoort. Kwaliteitsverbetering van de hoofdtoegangspoort als beelddrager van het terrein.
1-2. Uitbreiden wandelpaden rondom Kasteellocatie De locatie beter toegankelijk maken, realiseren van ontbrekende schakel die bijdraagt aan herstel van de rondwandeling over het gehele terrein.
3-4. Uitbreiden wandelpaden rondom nieuwbouwontwikkeling De locatie beter toegankelijk maken, realiseren van wandelpaden tussen de Parkaanleg in landschapsstijl en de nieuwe ontwikkeling Mariënhof. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het herstel van de rondwandeling door het gehele terrein.
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 24
BEP
ON
4.
3.
A
B 7.
8.
5. 6.
BEP
ON
1. BEP
ON
2.
N Wegen en paden
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 25
4.3 Sociale samenhang Het basis gedachtegoed van een seminarie is sociale samenhang, waarin o.a. zorgen, ontmoeten, delen en educatie centraal staan. Daarnaast heeft het Groot Seminarieterrein een grote betekenis binnen de gemeenschap van Warmond. Herinneringen uit de kindertijd en de kapel van Mariëngaerde spelen hierbij een belangrijke rol. Bij de herontwikkeling van het Groot Seminarie terrein naar een nieuwe woonbuurt moet sociale samenhang voor de nieuwe bewoners maar ook de bezoekers een nieuwe eigentijdse invulling krijgen.
Weet wie je buren zijn Elkaar kennen leidt tot begrip voor elkaar en sociale samenhang. Daarmee ontstaat van nature de wens om samen zorg te dragen voor je woonomgeving. De bekende zin “heb je misschien een kopje suiker voor mij?” leidt misschien direct tot iets moois. Het is in ieder geval het begin van contact met je buren en dat heeft vele voordelen. Denk aan oppassen op elkaars kinderen, de planten watergeven in de vakantie en een oogje in het zeil houden op elkaars spullen. De kapel van van Mariëngaerde kan een centrale ontmoetingspunt in de buurt zijn.
Van hebben naar gebruiken We hebben allemaal de natuurlijke drang om te bezitten en daardoor kopen we heel veel spullen die we maar weinig gebruiken, spullen die het merendeel van de tijd in de kast wegkwijnen. Zoals een boor: we hebben er bijna allemaal één, maar gemiddeld wordt dat apparaat maar twaalf minuten van zijn leven gebruikt. En wat denkt u van een statafel, een tent, feestverlichting of een grasmaaier? We willen slechts het product gebruiken en dat wordt steeds makkelijker. Loop langs bij de buren of kijk op websites als Peerby of Spullendelen waar je heel makkelijk kunt zien wie in de buurt wat te bieden heeft. Of richt met de bewoners een groepsapp op.
met een gids, een kerstconcert in de kapel van Mariëngaerde of een tentoonstelling voor kunst. Voor bewoners ontmoetingsruimte aanvullend incidenteel en cultureel respect met kapelgodsdient
Bewust en gezond leven De inrichting van het terrein Groot Seminarie nodigt uit tot bewegen. Bijvoorbeeld in de vorm van eetbare tuin, kruitentuin, moestuin.
Wonen en zorg De zorg en het zorgvastgoed zijn continue aan verandering onderhevig. Nu de traditionele zorgvormen, zoals bijvoorbeeld verzorgingstehuizen, onder druk staan en er ook steeds meer ouderen zorg behoeven, wordt er gezocht naar allerlei verschillende vormen van wonen en zorg. Bij het maken van een planontwikkeling Groot Seminarie van deze omvang is het wenselijk om ook naar de toekomst toe ruimte te laten voor aanpassing in programma waar we een breed palet aan doelgroep nu vertegenwoordigd is. Mariëngaerde had tot op heden een zorgfunctie. Het is de bedoeling het gebruik hiervan te wijzigen naar wonen, waardoor er een bredere palet aan doelgroepen kunnen komen te wonen. Daarnaast is er de wens om ook de zorgfunctie in de plannen te laten terugkomen, waardoor er een dubbelfunctie van wonen en zorg ontstaat.
Buurtinitiatieven Geslaagde buurtinitiatieven laten zien dat een geleidelijke ontwikkeling van een buurtcollectief uiteindelijk tot duurzame samenwerkingsverbanden leidt. Grootste bezwaren tegen buurtcollectieven zijn tijdgebrek, het weg ebben van interesse of wegvallen van kartrekkers. Elk van deze bezwaren zijn begrijpelijk. Echter er zijn genoeg voorbeelden die laten zien dat een ‘klein beginnen’ aanpak met een flinke dosis aanstekelijk enthousiasme hele rijke ontwikkelingen teweeg brengt. Voor het terrein Groot Seminarie kan gedacht worden aan rondwandeling Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 26
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 27
5. Criteria
In de volgende paragrafen benoemen we de verschillende deelgebieden aangevuld met randvoorwaarden op het gebied van cultuurhistorie, stedenbouw, landschap en architectuur. De algemene criteria hebben betrekking op alle deelgebieden en hebben betrekking op parkeren, bomen, bestratingsmateriaal en inrichtingselementen, sociale samenhang en duurzaamheid.
Binnen de randvoorwaarden is een balans tussen harde kaders en flexibele invulling. De ontwikkelingen bieden kansen om het terrein van Groot Seminarie fraai, duurzaam en klimaatbestendig in te richten. Groot Seminarieterrein bestaat uit de volgende deelgebieden:
1. Oprijlaan 2. Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven 3. Parkaanleg in landschapsstijl 4. Ontwikkeling Mariënhof 5. Ontwikkeling Schoonoord 6. Transformatie Mariëngaerde en Mariënhaven 7. Kerketuin 8. Voormalige kasteellocatie 9. Bospark 10. Park Klinkenberg Alle referentiebeelden in dit hoofdstuk zijn bedoeld ter inspiratie.
Parkaanleg in landschapsstijl Laan beplanting Individuele boom Open grasland
Locaties van interesse Zichtlijn
BEP
ON
5.
Begraafplaats
6.
4.
Voormalige kasteellocatie
2b.
Wandelpark in landschapstijl Hoofdentree en toegangspoort terrein Hek
1b.
1a. 6.
De Oude Toren
2a.
Groot Seminarie en kapel
10.
Sint Matthiaskerk
9.
Bunker
3.
Streefbeeld terrein
7.
oprijlaan
BEP
ON
voortuinen BEP
ON
Parkaanleg in landschapsstijl kasteellocatie hoofdentree en toegangspoort terrein parkeren binnen oprijlaan
8. aanduiden historische structuur verbeteren inrichtingskwaliteit
N Deelgebieden
herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit
Streefbeeld gebouwen
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 29 Transformatie naar wonen
5.1 Algemene criteria In de kaart op bladzijde 29 is het gebied opgedeeld in deelgebieden. De gebieden omvatten kansen op herstel. Deze zijn in de onderstaande tekst nader toegelicht. Bij verdere uitwerking van het plan zullen de betreffende locaties nader onderzocht gaan worden waar de kansen liggen om te komen tot een herstel van historische waarden hiervan. En waar een impuls kan worden gegeven om relevantie van het complex in de toekomst veilig te stellen.
Als algemene criteria geldt dat de uitwerking van de (deel)plannen zijn geïnspireerd op het verleden met een eigentijdse uitwerking. De inspiratie uit het verleden wordt gehaald tot aan de hoogtepunt ontwikkeling Seminarie net na de Tweede Wereldoorloog 1945/1946. Het is niet de bedoeling om de historie letterlijk te herstellen, het terrein is immers niet meer in gebruik als seminarie maar wordt getransformeerd tot woon- en verblijfsgebied. Bruikbaarheid bij de functie moet hierbij in beschouwing worden genomen. De overige algemene criteria parkeren, bomen, bestratingsmateriaal, inrichtingselementen, doelgroepen en duurzaamheid zijn criteria die gelden voor elk deelgebied indien van toepassing.
A1. Verkeer en parkeren
A2. Bomen
Verkeersveilige ontsluiting en kwa- Boomrijk karakter behouden. litatieve inpassing van parkeren.
Criteria • Middels een integrale parkeerbalans (gehele terrein Groot Seminarie) wordt inzichtelijk gemaakt hoe het parkeren is ingepast. • Aantal parkeerplaatsen voldoen aan het geldende bestemmingsplan “Paraplubestemmingsplan parkeren Teylingen”. • Van dit bestemmingsplan kan worden afgeweken voor zover op andere wijze in de benodigde parkeergelegenheid wordt voorzien dan wel middels een parkeeronderzoek kan worden onderbouwd • Bij de verdere uitwerking van het plan en het op te stellen bestemmingsplan zal aan de hand van een verkeersonderzoek moet worden aangetoond, dat voor iedere verkeersdeelnemer de verkeersveiligheid op de locatie gewaarborgd is. • In dit verkeeronderzoek zal ook moeten worden aangetoond, dat de verkeersveiligheid voor de aansluitingen van de Bisschopslaan en de Seminarielaan op de Herenweg gewaarborgd is/wordt. • Ook de relatie tussen het geparkeerde (auto) verkeer en de ontsluitingsstructuur zal expliciet aandacht nodig hebben. Op basis van dit verkeersonderzoek zullen indien noodzakelijk de betreffende verkeersmaatregelen worden getroffen.
Criteria • Doelstelling is behoud van gezond bomenbestand waarbij gestreefd wordt naar het behoud van zoveel mogelijk bomen. • Ten behoeve van een zorgvuldige landschappelijke inpassing wordt bij het ontwerp van de openbare ruimte inzichtelijk gemaakt hoe met de bestaande bomen en opgaande beplanting is omgegaan. • Kappen van bomen is mogelijk bij zorgvuldige afweging op kwaliteit, importantie en toekomstverwachting. • Zorgvuldige afweging en totaalbeeld staan centraal. • Beplanting/bomen leveren onder andere een bijdrage aan het vergroten van de biodiversiteit, seizoensbeleving, landschappelijk enscenering en historisch karakter van de plek. • Het inrichtingsplan openbare ruimte wordt getoetst door de gemeente.
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 30
A3. Inrichting en materiaal
A4. Sociale samenhang
A5. Duurzaamheid
Afwerkingsniveau passend bij Beschermd Dorpsgezicht en het rijksmonument.
Sociale samenhang als verbindende Duurzame leefomgeving. factor.
Bebouwing draagt bij aan het karakter en de historische gelaagdheid van het gebied.
Criteria • Bij het ontwerp van de terreinen wordt een inrichtingsplan openbare ruimte opgesteld, waarin inzichtelijk wordt gemaakt hoe met de bestratingsmateriaal en inrichtingselementen is omgegaan. • Een zorgvuldige afweging en totaalbeeld staan centraal. • Het Inrichtingsplan openbare ruimte wordt getoetst door gemeente Teylingen.
Criteria • Woonprogramma en doelgroepen sluiten zoveel mogelijk aan op de Woonvisie Teylingen. • Een breed palet aan doelgroepen is wenselijk waarin ruimte is voor nieuwe zorgvormen die goed samen gaan met wonen, • Initiëren en stimuleren om een bewonersvereniging opzetten van buurtinitiatieven. • De centrale functie van sociale interactie en verbinding blijft voor de kapel behouden. Als onderdeel van het hoofdgebouw Mariëngaerde zal de kapel-ruimte ter beschikking staan aan zijn bewoners in de functie van gemeenschapsruimte.
Criteria • Bouwwerken zorgvuldig en met aandacht voor zichtlijnen plaatsen in de omgeving • Gebouwen zijn alzijdig • Nieuwbouw is ondergeschikt aan de historische bebouwing • Nieuwbouw draagt in maat, schaal en architectuur bij aan het gebiedskarakter • Wijzigingen aan bestaande gebouwen zorgvuldig afstemmen op de architectuur
Criteria • De leefomgeving onderscheidt zich door de samenhang tussen duurzame bouwstenen voor: • Leefgebied voor plant en dier • Gezondheid • Klimaat • Veilig- en leefbaarheid • Energie en duurzaam bouwen • Deze bouwstenen zijn vertaald naar een integraal samenhangend plan.
A6. Stedenbouw en architectuur
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
31
Parkaanleg in landschapsstijl
5.2 1 - Oprijlaan
Laan beplanting ONBEP
Individuele boom Open grasland
Locaties van interesse Zichtlijn
De tuinhistorische waarde van Bisschopslaan en de Seminarielaan is in de actuele situatie hoog, met uitzondering van de strook met parkeerplaats, die een indifferente tuinhistorische waarde heeft*. Voor dit deelgebied geldt daarom herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit gebied met indifferente tuinhistorische waarde. Voor het overige deel kan op termijn de inrichtingskwaliteit van het gebied verbeterd worden met een afwerkingsniveau passend bij het Beschermd Dorpsgezicht.
* Bron: Complex Mariënhaven te Warmond, tuinhistorisch onderzoek en waardestelling.
Begraafplaats
ONBEP
ONBEP
Voormalige kasteellocatie Wandelpark in landschapstijl Hoofdentree en toegangspoort terrein Hek De Oude Toren Groot Seminarie en kapel Sint Matthiaskerk Bunker
Streefbeeld terrein
1a
oprijlaan
1b
voortuinen Parkaanleg in landschapsstijl kasteellocatie hoofdentree en toegangspoort terrein parkeren binnen oprijlaan aanduiden historische structuur verbeteren inrichtingskwaliteit
N Uitsnede visie; oprijlaan
herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit
Streefbeeld gebouwen
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 32 Transformatie naar wonen
1 - Oprijlaan Cultuurhistorisch
Stedenbouw
Landschap
Architectuur
Symmetrisch laanprofiel behouden en versterken.
Parkeerplaatsen zijn ondergeschikt Zorgvuldig inpassen van aan karakter/kwaliteit van de parkeerplaatsen en bestaande oprijlaan. opgaande beplanting en bomen.
Hoofdtoegangspoort als beelddrager van het terrein.
Criteria • Behoud beeldbepalende randen en laanbeplanting. • Binnen de cultuurhistorische ontwerplijnen van het laanprofiel worden geen parkeerplaatsen gesitueerd. • Bij situering van de parkeervakken blijft openheidtransparantie in de lengterichting (parallel aan de middenas) behouden. • Herstellen structuur huidige voetpaden binnen symmetrisch profiel. • Ter plaatse van de zichtlijnen herstellen zichtlijn naar De Krogt. • De overgang van oprijlaan naar voortuin wordt in samenhang ontworpen.
Criteria • Het herstuctureren van het parkeren aan de oprijlaan vindt plaats binnen het gebied aangeduid met herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit (1a). • Voor overloopgebied parkeren voor bezoekers is het zoekgebied 1b aangewezen, ten oosten van Bisschopslaan. De parkeerplaatsen in gebied 1b kunnen pas aangelegd worden als de laanprofiel (1a) ter plaatse van bestaande parkeerplaatsen is hersteld. • Uitbreiding van parkeerplaatsen in zoekgebied 1b is niet zonder meer mogelijk. Hieraan zijn aanvullende criteria verbonden: • Inpassing parkeerplaatsten tussen bestaande bomen (minimale kap (waardevolle) bomen) • Halfverharding, waardoor het parkeren nog meer opgaat in landschappelijke setting • Aantal parkeerplaatsen voldoen aan de algemene criteria Verkeer/Parkeren, zie A1.
Criteria • Toegangspoort aan Herenweg herstellen:
Criteria • Monumentale laanbeplanting behouden. • Boomrijk karakter behouden, parkeren wordt zoveel mogelijk ingepast tussen de bestaande bomen. • De overgang van oprijlaan naar voortuin wordt in samenhang ontworpen met passende beplanting. • Parkeerplaatsen zijn landschappelijke ingepast en uit de zichtas van de oprijlaan. • Algemene criteria A2 Bomen, A3 Inrichting en materialen en A5 Duurzaamheid.
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 33
1 - Oprijlaan
behouden openheid - overgang naar voortuin
De Krogt, zicht op open veld
fietsenstalling verwijderen
Symmetrisch laanprofiel Voor de inrichting van de omgeving van de oprijlaan gelden de historische ontwerpcriteria van het laanprofiel in samenhang met gebouw Mariëngaerde. De Bisschopslaan wordt gekenmerkt door een symmetrisch laanprofiel met een brede duidelijk herkenbaare middenas. De rijbaan, laanbeplanting en voetpaden liggen parallel aan deze grote as.
voetpaden
A’ Cour
A grote middenas stam boom laanbeplanting
openheid-transparantie in de lengte
Ontwerplijnen laanprofiel
“Ontwerplijnen laanprofiel is in samenhang met cour van het gebouw.”
A
A' 2.00
5.00 Bisschopslaan
2.00
1.00 haag
4.75
4.50
parkeren (schuin) landschappelijk ingepast
4.75
2.00 haag
4.75
4.50 Seminarielaan
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 34
Groene parkeerkoffer - hagen
Bossfeer met beplanting
Open plek tussen bomen
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 35
Huidige situatie (camerahoogte 1,60 m)
Huidige situatie (camerahoogte 1,95 m)
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 36
Nieuwe situatie (camerahoogte 1,60 m)
Nieuwe situatie (camerahoogte 1,95 m)
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 37
Parkaanleg in landschapsstijl
5.3 2 - Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven
Laan beplanting
Individuele boom Open grasland
Locaties van interesse Zichtlijn
Begraafplaats
P
BE
ON
Voormalige kasteellocatie
De tuinhistorische waarde van de voortuin Mariëngaerde is in de actuele situatie hoog en van de voortuin Mariënhaven indifferent. De Mgr. Aengenentlaan is in oorsprong een middeleeuwse weg die ter hoogte van het seminariecomplex met de aanleg van de voorpleingracht werd gewijzigd en met de demping van de grachten in de jaren ’70 opnieuw is aangelegd. Om de snelheid van gemotoriseerd verkeer te minderen is hij later tot zijn huidige vormgeving aangepast.*
* Bron: Complex Mariënhaven te Warmond, tuinhistorisch onderzoek en waardestelling.
Wandelpark in landschapstijl Hoofdentree en toegangspoort terrein Hek De Oude Toren Groot Seminarie en kapel
Voor het gehele deelgebied geldt daarom herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit met een afwerkingsniveau passend bij het Beschermd Dorpsgezicht en rijksmonument Groot Seminarie.
Sint Matthiaskerk Bunker
Streefbeeld terrein oprijlaan voortuinen
ONBEP
Parkaanleg in landschapsstijl kasteellocatie hoofdentree en toegangspoort terrein parkeren binnen oprijlaan ONBEP
aanduiden historische structuur
ONBEP
verbeteren inrichtingskwaliteit
N Uitsnede visie; voortuinen
herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit
Streefbeeld gebouwen
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 38 Transformatie naar wonen
2 - Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven Cultuurhistorisch
Stedenbouw
Landschap
Architectuur
De voortuinen herinrichten zodat de gevels en tuinen als cultuurhistorische eenheid beleefd kunnen worden.
Groen autoluw karakter en zorgvuldige aansluiting netwerk van routes.
Zorgvuldig inpassen van bestaande Toegangspoort als entree van de opgaande beplanting en bomen voortuinen en verwijzing naar historische structuren.
Criteria • Groene uitstraling voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven. • Ontwerp voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven is geïnspireerd op de historie, met een eigentijdse uitwerking. • Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven hebben ieder een eigen identiteit. Voortuin Mariëngaerde = statige entree. Voortuin Mariënhaven = groene voortuin. • Versterken statige entree Mariëngaerde door herstel historische structuur. • (Oorspronkelijke) kleine parkhek terugplaatsen in de middenas Mariëngaerde. • Het herstel van de Mgr. Aengenentlaan als structurerend element. • Terugplaatsen hekje Mariënhaven.
Criteria • Voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven hebben autoluw karakter. • Binnen de voortuinen Mariëngaerde en Mariënhaven zijn voorzieningen zoals terrassen voor bewoners, kiss en ride, Miva, hulpdiensten en fietsenstalling zorgvuldig ingepast. • Zorgvuldige situering overgang privé voortuin en gemeenschappelijke buitenruimte bij Mariënhaven. • Geen privé voortuin bij Mariëngaerde. • Aansluiting Mgr. Aengenentlaan aan fijnmazig netwerk van wandelroutes. • Aan Mgr. Aengenentlaan zorgvuldig vormgeven entree auto-ontsluiting Mariënhof. • Herstellen zichtlijn naar De Krogt. • De overgang van oprijlaan naar voortuin wordt in samenhang ontworpen. • Versterken gebruikswaarde van de tuinen voor de bewoners.
Criteria • Structuur van de niet meer aanwezige historische watergangen herstellen, uitwerking geïnspireerd op de historie. • Voortuin Mariëngaerde: voortuin is symmetrisch van opzet en wordt onderverdeeld in twee elementen die reageren op de ruimte van de ‘cour’ en passend zijn bij huidige gevelopzet. • Voortuin Mariënhaven: voortuin met een duidelijke scheiding tussen rijbaan, tuin, buitenruimte en privé passend bij huidige gevelopzet. • Algemene criteria A1, A2, A3 en A5.
Criteria • Terugbrengen historische toegangspoort voortuin.
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 39
historische structuren watergangen herstellen door bijvoorbeeld beplanting
Steendruk van het seminarie te Warmond door D.J. Couvée, 1859-1860
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019 40
Luchtfoto april 1948, Aviodrome
Integrale Visie Groot Seminarie Warmond april 2019
41
Parkaanleg in landschapsstijl
5.4 3 - Parkaanleg in landschapsstijl
Laan beplanting
Individuele boom
P
BE
Open grasland
ON
Locaties van interesse Zichtlijn
De tuinhistorische waarde van het deelgebied parkaanleg in landschapsstijl is indifferent met uitzondering van de restanten van de aanleg in landschapsstijl (beplanting en vijver). In het zuidelijk deel zijn de waarden positief.*
Begraafplaats Voormalige kasteellocatie Wandelpark in landschapstijl
Voor het gehele deelgebied geldt daarom herstructureren en verbeteren inrichtingskwaliteit met een afwerkingsniveau passend bij het Beschermd Dorpsgezicht en rijksmonument Groot Seminarie.
Hoofdentree en toegangspoort terrein Hek De Oude Toren