Agendabundel

Externe doorverwijzing kan onder andere naar: • Budgetcursus (extern of intern in samenwerking met de ISD Bollenstreek); • Maatschappelijk werk; • Bewindvoerder; • Ketenpartners en vrijwilligersorganisaties.

20 Document: Fact finding gemeentelijke collectiviteiten d.d. 28 september 2020 en kamerbrief Onderzoeken gemeentepolis en maatregelen om ongewenste zorgmijding tegen te gaan d.d. 12 oktober 2020 Onder meer wordt in dit verband de Gemeentepolis genoemd.

Pagina 15 van 37

3.2

Vroegsignalering

Wij hebben het belang en meerwaarde van de vroegsignalering al eerder ingezien. Vanaf 2019 is de vroegsignalering via een project uitgevoerd21. Per 1 januari 2021 is de vroegsignalering een wettelijke taak geworden. De implementatie van deze wetswijziging heeft door uitvoering van het project een goede basis gehad. De ISD Bollenstreek wil de vroegsignalering verder professionaliseren. Dit doen we door aangesloten te zijn bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering. Maar ook wordt naar aanleiding van de ervaringen en resultaten de werkwijze voor de vroegsignalering doorontwikkeld. De gemeenten en ISD Bollenstreek streven ernaar zoveel mogelijk inwoners proactief te benaderen en hen in een vroeg stadium passende (financiële) hulp aan te bieden. Er wordt zo veel mogelijk gepaste persoonlijke aandacht gegeven in samenwerking met de ketenpartners. Signalen Nu vroegsignalering is verankerd in de wet, is de spanning met de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) weggenomen. Er is nu een wettelijke grondslag voor het verzamelen en verwerken van de persoonsgegevens voor dit doel. In het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Besluit) zijn er zes signalen aangewezen die door schuldeisers aan gemeenten verzonden mogen worden22 . De signalen komen van de schuldeisers die achterstanden zien in: huur, drinkwater, zorgverzekering, elektra, gas en warmte.

De ISD Bollenstreek is aangesloten bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering23, ondertekend door alle brancheorganisaties van vaste crediteuren, de NVVK en de VNG. In dit convenant worden centraal afspraken gemaakt over de vroegsignalering. Hierdoor hoeven er geen aparte afspraken meer te worden gemaakt over de levering van vroegsignalen. De ISD Bollenstreek hoopt dat meer schuldeisers zich aansluiten bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering zodat meer inwoners tijdig bereikt kunnen worden. Als een schuldeiser zich niet kan aansluiten bij het Landelijk Convenant Vroegsignalering, dan gaat ISD Bollenstreek na of er een convenant kan worden afgesloten met de schuldeiser. Ook wil de ISD Bollenstreek met de gemeenten afspraken maken omtrent de achterstanden in de gemeentelijke belastingen24. Dit maakt het bereik groter en ook wordt de samenwerking tussen de verschillende afdelingen van de gemeentelijke organisaties versterkt. Conform het besluit moeten de vroegsignalen in ieder geval voldoen aan de voorwaarden van sociale incasso: ▪ schuldeisers sturen ten minste één schriftelijke betalingsherinnering25; ▪ schuldeisers spannen zich in om in persoonlijk contact te reden met de klant (telefonisch, aan de deur of aan de balie); en ▪ schuldeisers wijzen klanten met betalingsachterstanden de weg naar gemeentelijke schuldhulpverlening.

21 Project Vroeg Eropaf (HLT Samen uitgevoerd door ISD Bollenstreek). De gemeente Noordwijk heeft zelf de vroegsignalering

in projectvorm uitgevoerd. 22 Het ministerie heeft aangegeven ruimte te behouden om extra vroegsignalen bij ministeriele regeling aan te wijzen. 23 Op 10 november 2020 is het Landelijk convenant ondertekent en gepubliceerd. De ISD Bollenstreek is in december 2020 aangesloten. 24 Dit signaal kan momenteel niet worden doorgezet omdat dit problemen oplevert met de Belastingwet. 25 Er is geen minimum aantal contactpogingen opgenomen in de wet omdat dit de vrijheid van een effectieve aanpak onnodig zou beperken. Aanvullende afspraken kunnen lokaal worden gemaakt in overeenkomsten.

Pagina 16 van 37

Actie naar aanleiding van een signaal Als een signaal is ontvangen, is het verplicht om de inwoner een aanbod te doen tot een eerste gesprek26. De ISD Bollenstreek zoekt actief contact met de inwoner. Dit gebeurt schriftelijk, telefonisch of via een huisbezoek. De voorkeur gaat uit naar zoveel mogelijk persoonlijk contact. Dit moet wel in verhouding staan met de hoeveelheid betalingsachterstanden, de hoogte van de achterstand(en) en combinaties van signalen27. De ISD Bollenstreek streeft ernaar zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen 28 dagen, met de inwoner in contact te komen. Als een inwoner het aanbod tot hulp aanvaard, wordt binnen 4 weken een gesprek ingepland. Bij bedreigende situaties (crisis) is de maximale termijn drie werkdagen. In het (Landelijk) convenant moet worden vastgelegd welke bewaartermijnen gehanteerd worden voor de verschillende gegevens die worden vastgelegd. Vanuit privacy mogen persoonsgegevens niet langer bewaard worden dan strikt noodzakelijk28. Als er binnen 4 weken geen contact kan worden gemaakt met de inwoner, wordt de interventie afgesloten. In het Landelijk Convenant is afgesproken dat de schuldeiser enkel een terugkoppeling ontvangen als een inwoner hulp heeft aanvaard.

26 Eerste aanbod gesprek conform art. 3b Wgs. 27 De werkwijze is vastgelegd in een werkinstructie. Er wordt een knip gemaakt wanneer een inwoner een brief krijgt, of wordt

opgebeld of op huisbezoek wordt gegaan. 28 De bijbehorende persoonsgegevens bij de vroegsignalen moeten binnen een redelijke termijn worden verwijderd. De ISD Bollenstreek heeft met Inforing (RIS Matching) de werkafspraak dat de persoonsgegevens van de vroegsignalen 6 maanden na binnenkomst worden verwijderd. De VNG geeft aan de dat de huidige praktijk leert dat 6 maanden tot een jaar een redelijke termijn is.

Pagina 17 van 37

3.3

Doelgroepen schuldhulpverlening

Binnen de schuldhulpverlening zijn er verschillende doelgroepen te onderscheiden. In dit beleidsplan worden deze doelgroepen nader omschreven. De in dit beleidsplan benoemde doelgroepen zijn niet limitatief. Ook hier wordt gekeken naar de persoonlijke omstandigheden van de inwoner. Maatwerk wordt toegepast. Volwassenen Alle inwoners van de ISD gemeenten van 18 jaar en ouder kunnen zich melden bij de ISD Bollenstreek voor schuldhulpverlening. Als de inwoner ondersteuning nodig heeft bij (schulden)problematiek, wordt door middel van maatwerk en aan de hand van het screeningsinstrument klantprofielen besproken welke dienst aansluit bij de hulpvraag van de inwoner. In ieder geval wordt informatie en advies aangeboden. Als een inwoner een aanvraag tot schuldhulpverlening heeft gedaan, volgt hier op een formeel besluit. Voor ingezeten onder 18 jaar worden preventieactiviteiten ingezet. Crisissituatie en huisuitzetting Personen in crisissituaties waarbij sprake is van dreigende afsluiting van nutsvoorzieningen en/of huisuitzetting, worden met voorrang ondersteund29. Ondernemers De toegang bij de ISD Bollenstreek is voor de ondernemer laagdrempelig. De ondernemer kan via de website van de ISD Bollenstreek informatie vinden over onze diensten, waaronder het ondernemersloket. Het ondernemersloket is ons inloopspreekuur, waarbij wij met de klant in gesprek gaan over zijn hulpvraag.

Ons streven is om online goed vindbaar te zijn. Het gesprek in het ondernemersloket wordt gevoerd door een consulent van de afdeling Bbz samen met een adviseur van het OKB. In dit gesprek wordt een verkenning gemaakt van de situatie van de ondernemer, en de problemen waar hij tegenaan loopt. Vervolgens wordt beoordeeld waar de ondernemer het beste mee geholpen kan worden. In het gesprek wordt de dienstverlening besproken. Hoe het traject verder verloopt, is per situatie verschillend30. De ISD Bollenstreek biedt inmiddels gespecialiseerde schuldhulpverlening voor ondernemers zelf aan. Het grootste deel van de ondernemers wil de ISD Bollenstreek zelf schuldhulpverlening gaan aanbieden. Vanaf 2022 biedt de ISD Bollenstreek aan: • • • •

Aanvraag Bbz (Besluit bijstandverlening zelfstandigen) Traject OKB Budgetcoaching Intern schuldhulpverlening voor ondernemers

Het streven is om zo veel mogelijk ondernemers intern bij de ISD Bollenstreek te helpen. In uitzonderingsgevallen zullen zaken extern worden uitbesteed.

Geregeld in het zogenaamde crisisprotocol en de diverse convenanten (Convenant voorkomen huisuitzetting, Noodfonds voorkomen huisuitzetting en eventueel het Noodfonds bij de betreffende gemeente) 30 Hiernaast wordt ook voor ondernemers contact gezocht met verschillende ketenpartners. Hier in is vrijwilligersorganisatie Over Rood gespecialiseerd in hulp aan ondernemers. 29

Pagina 18 van 37

Gezinnen met minderjarige kinderen Als een gezin schulden of geldproblemen heeft, heeft dit ook een grote weerslag op de kinderen. Het zorgt ervoor dat niet alleen de ouders, maar ook de kinderen stress ervaren. Dit kan zijn uitwerking hebben op de emoties en het geheugen van kinderen. Omdat het belangrijk is om deze effecten te verzachten, hebben de gemeenten verschillende voorzieningen getroffen voor de kinderen31. In het kader van het minimabeleid zijn kindregelingen tot 18 jaar beschikbaar. Gezinnen met minderjarige kinderen spelen een rol in het convenant ter voorkoming van huisontruimingen; gezinnen met minderjarige kinderen zijn per definitie kwetsbare huurders. Ook zal verder worden uitgewerkt hoe gezinnen met inwonende minderjarige kinderen vanuit de verschillende aandachtsgebieden kunnen worden geholpen. Gedacht moet worden aan een integraal plan van aanpak, het streven is één gezin, één plan.32 Dak- en thuislozen De gemeente, die bijstand verstrekt aan een adresloze, is ook verantwoordelijk voor de schuldhulpverlening aan die persoon, aldus artikel 3 lid 4 Wgs. Vooralsnog zal dit de gemeente Leiden zijn die als zodanig als centrumgemeente is aangewezen. Zie in dit verband ook artikel 40 Participatiewet. Als een persoon een briefadres binnen een ISD gemeente heeft, kan het zijn dat deze persoon geholpen wordt door de ISD Bollenstreek.

Dit is echter afhankelijk van het feitelijk verblijf, maatwerk staat voorop. Vreemdelingen Schuldhulpverlening staat in beginsel open voor alle inwoners van de 4 ISD gemeenten van 18 jaar en ouder die in Nederland verblijven. Net zoals in de Participatiewet worden hiermee gelijkgesteld de hier te lande verblijvende vreemdelingen. Artikel 5 van de Wgs stelt dat vreemdelingen die ingezetenen zijn in aanmerking kunnen komen voor schuldhulpverlening als ze rechtmatig in Nederland verblijf houden. Het gaat er om dat er hier een persoonlijke band van duurzame aard bestaat. Factoren die bij de beoordeling hiervan een rol spelen: • een permanente woning hebben in Nederland; • een woning buiten Nederland waar gezinsleden wonen; • het doel van verblijf hier, naar zijn aard al dan niet tijdelijk is. Voor EU-onderdanen geldt dat er in principe een permanent verblijfsrecht is als zij langer dan vijf jaar rechtmatig in Nederland hebben verbleven. Zij kunnen dan gebruik maken van de Sociale zekerheid zoals bijstand. Het is logisch om dat ook voor de schuldhulpverlening te laten gelden. Statushouders Een onderdeel van de Wet Inburgering (WI), die per 1 januari 2022 in werking treedt, is ontzorgen. Dit is een andere vorm van ontzorgen dan in het kader van de Wgs. Het ontzorgen vanuit de WI bestaat uit tijdelijke doorbetaling van vaste lasten (6 maanden).

Door middel van persoonlijke ondersteuning wordt iemand in staat gesteld om na deze periode zelf de financiën te gaan beheren. In het kader van ontzorgen vanuit de WI wordt ook gewerkt aan de financiële zelfredzaamheid van deze doelgroep. Het ontzorgen vanuit de WI geldt wel alleen voor statushouders die een Participatiewet uitkering ontvangen. Momenteel wordt onderzocht hoe het best invulling kan worden gegeven aan (onder andere) het ontzorgen. De verwachting is dat de afdeling schuldhulpverlening hier ook een rol in gaat spelen. Wij onderzoeken bijvoorbeeld de mogelijkheden van inzet van een budgetcoach, inzet van (vrijwillig) budgetbeheer en het inzetten van training in combinatie met begeleiding.

31 Zie hiervoor bijlagen 2 en 3. 32 Voor wat betreft de gegevensuitwisseling met de Jeugdwet geldt dat dit momenteel alleen voor de Jeugd PGB kan,

aangezien die door de ISD wordt uitgevoerd. Er zal nader worden onderzocht om dit AVG technisch ook mogelijk te maken voor uitwisseling met Holland Rijnland voor wat betreft Jeugd ZIN.

Pagina 19 van 37

3.4

Toelating tot de schuldhulpverlening

Wij vinden het belangrijk dat elke inwoner zich vrij voelt om (financiële) hulp te vragen. Een inwoner kan geholpen zijn met een advies, maar het kan ook nodig zijn om een aanvraag tot schuldhulpverlening te doen. Inwoners kunnen zich melden bij de ISD Bollenstreek. Maar ook Voor Ieder1 en de ketenpartners kunnen inwoners doorverwijzen naar de ISD Bollenstreek. Bij een aanvraag tot schuldhulpverlening hoort ook een formeel besluit van het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek. Naast dat dit verplicht is33, creëert het ook duidelijkheid voor de inwoner. Ook is tegen deze beslissing bezwaar en beroep mogelijk. Om deze reden is het nodig om voor de toelating tot de schuldhulpverlening kaders te formuleren34. Een inwoner kan ook geholpen zijn met informatie en advies of het aanvragen van budgetbeheer. Daarom kijkt de ISD Bollenstreek eerst of en in hoeverre de inwoner zelf in staat is om zijn schulden op te lossen. Hierbij wordt gekeken of de inwoner ondersteund kan worden vanuit persoonlijke (familie en vrienden) en informele netwerken (o.a. vrijwilligers). Het gaat om maatwerk, de inzet van producten kan per situatie verschillen. De factoren die hierbij een rol spelen zijn: zwaarte c.q. omvang van de schulden, psychosociale situatie, houding, gedrag, vaardigheden van aanvrager. Vaak zijn schulden een gevolg van onderliggende problemen.

Om die reden is in de aanpak veel aandacht voor de motivatie, de (te ontwikkelen) vaardigheden, het gedrag, de te vergaren kennis en de belemmeringen waaraan gewerkt moet worden door inwoner zelf. Het is belangrijk dat gekeken wordt naar wat (maximaal) haalbaar is. Ontzorgen De ISD Bollenstreek ontzorgt de inwoner35 . Per 1 januari 2021 is er de verplichting om (intern) gegevens uit te wisselen ten behoeve van de toegang en voor het opstellen van een plan van aanpak tot schuldhulpverlening. Intern en extern kan informatie worden opgevraagd over de inwoner. Voor wat betreft de Jeugdwet geldt dat dit momenteel alleen voor de Jeugd PGB’s telt, aangezien die door de ISD worden uitgevoerd. Er zal nader worden onderzocht om dit AVG technisch ook mogelijk te maken voor uitwisseling met Holland Rijnland voor wat betreft Jeugd ZIN. Deze ontwikkeling is ook in het kader van Voor Ieder1 wenselijk. Stress-sensitieve dienstverlening De ISD Bollenstreek en de gemeenten werken volgens de methode van stress-sensitieve dienstverlening. Deze methode combineert het onderwerp armoede met de laatste inzichten vanuit de hersenwetenschap over de effecten van schaarste en armoede en de ontwikkelbaarheid van de hersenfuncties.

Die laatste inzichten verklaren waarom klanten afspraken vaak vergeten of om andere redenen niet nakomen, waarom inwoners soms snel opgeven, weinig flexibel zijn en vaak snel boos worden. Alle consulenten binnen de ISD Bollenstreek zijn getraind in stress sensitief werken36. De consulenten kiezen daarbij nadrukkelijk een positie naast de inwoner. De consulent is erop gericht om de klanten na te laten denken welke doelen zij op de lange termijn willen bereiken en welke (tussen)stappen zij daarvoor willen zetten. De dienstverlening wordt daarbij zo georganiseerd dat de klant zo min mogelijk stress ervaart en zich welkom voelt. Stress sensitief staat voorop. Hiermee wordt bedoeld dat de schulddienstverlener begrijpt en rekening houdt met wat stress met de inwoner doet. 33 Conform art. 4:13 Algemene Wet Bestuursrecht, art. 4 Wgs, en art. 1 Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD

Bollenstreek 2021. 34 Uitvoeringsregels schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 2022 35 Artikelen 8a t/m 8d Wgs en artikelen 12 t/m 16 Bgs 36 Cursus stress-sensitieve dienstverlening door Nadja Jungmann

Pagina 20 van 37

Stress-sensitieve dienstverlening voorziet in verschillende instrumenten. Die instrumenten zijn hulpmiddelen om deelnemers die van dag tot dag leven te prikkelen lange termijn doelen (uitgevoerd in kleine stappen) te stellen en hen te ondersteunen in het bereiken van deze doelen. Uiteindelijk doel van stress sensitieve dienstverlening is om mensen te begeleiden naar economische zelfredzaamheid. 3.5

Schuldhulpverlening

De ISD Bollenstreek wil dat de schuldhulpverlening breed toegankelijk is. Gedurende dit beleidsplan wil de ISD Bollenstreek conform deze werkwijze blijven werken, maar hiernaast ook investeren in het verbeteren van deze werkwijze of het ontwikkelen van nieuwe initiatieven. Het inzetten van saneringskredieten is landelijk in opkomst bij schuldregelen. De mogelijkheden rondom saneringskredieten voor de ISD Bollenstreek worden verder onderzocht37. Momenteel is het traject als volgt in beeld te brengen:

De aanvraag Binnen 4 weken nadat de cliënt zich heeft gemeld moet er een vraagverhelderingsgesprek hebben plaatsgevonden. Dit kan leiden tot een aanvraag tot schuldhulpverlening of tot informatie of een advies. Als tijdens dit gesprek de cliënt een aanvraag wil indienen start op dat moment de beschikkingstermijn. Beschikking Inwoners met een hulpvraag moeten binnen een termijn van maximaal 8 weken na het eerste gesprek een besluit ontvangen of zij wel of niet in aanmerking komen voor een schuldenregeling. De wijziging in de Wgs38 benadrukt deze termijn en bepaalt ook dat de termijn bij verordening moet worden vastgesteld. Hiervoor is de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 2021 vastgesteld. De beschikking bevat in ieder geval een plan van aanpak39 en de toepasselijke beslagvrije voet40.

37

Zie hoofdstuk 2.5

38 art. 4a lid 3 Wgs 39 art. 4a lid1 sub a Wgs 40 art. 4a lid 5 Wgs

Pagina 21 van 37

Plan van aanpak Op basis van de ontvangen gegevens, het Mesis klantprofiel41 en andere informatie uit het intakegesprek wordt in overleg met de inwoner een plan van aanpak opgesteld. Vanaf 1 januari 2021 moet in het plan van aanpak ook de berekening van de toegepaste beslagvrije voet worden opgenomen (als bijlage bij het plan van aanpak)42. Indien het plan van aanpak (en/of bijlagen) in de loop van de tijd wijzigt, moet dit steeds opnieuw met een beschikking kenbaar worden gemaakt aan de inwoner. Beslagvrije voet Per 1 januari 2021 moet de berekening van de beslagvrije voet ook worden opgenomen in het plan van aanpak. De wetswijziging binnen de Wvbvv heeft dus ook invloed op de uitvoering van schuldhulpverlening binnen de ISD Bollenstreek. Bij het vaststellen van de beslagvrije voet wordt gebruik gemaakt van een landelijk voorgeschreven rekentool zodat deze berekening op een uniforme wijze wordt uitgevoerd43. De wetswijziging binnen de Wvbvv bepaalt dat er altijd een afloscapaciteit is van 5%44. Er is dus altijd een minimale afloscapaciteit, wat belangrijk is voor een te treffen schuldregeling. Hiernaast heeft de berekening van de beslagvrije voet als doel om een bestaansminimum te garanderen voor de inwoner. Als er meerdere beslagen zijn gelegd op één inkomstenbron, kan een coördinerend deurwaarder een rol gaan spelen in de contacten van de schulddienstverlener.

De coördinerend deurwaarder stelt o.a. de beslagvrije voet vast. De rol van de inwoner verandert hierbij ook van een informerende rol naar een controlerende rol. De gegevens voor de berekening van de beslagvrije voet worden immers uit bestaande administraties gehaald. Een onjuist of te laag vastgestelde beslagvrije voet kan grote gevolgen hebben voor de inwoner. Het is daarom van belang dat de inwoner zich hiervan bewust is en dit goed controleert. Gedurende het proces heeft de inwoner de mogelijkheid om een verzoek te doen om een herberekening te maken in verband met veranderde omstandigheden. Dit verzoek wordt dan beoordeeld door de ISD Bollenstreek. De ISD Bollenstreek is aangesloten bij het systeem VISH45. Zodra een BSN wordt ingevoerd in VISH, weten de aangesloten deurwaarderskantoren dat de ISD Bollenstreek een aanvraag voor schuldhulpverlening heeft ontvangen. Het aangesloten deurwaarderskantoor start dan geen nieuwe incasso maatregelen op. Gerechtsdeurwaarders en schuldhulpverleners weten elkaar te vinden. Ook kunnen inwoners tijdig in beeld worden gebracht en schuldhulpverlening worden aangeboden. Wijzigingen Bij wijzigingen in de persoonlijke of financiële omstandigheden van aanvrager stelt de consulent het plan van aanpak direct bij. Worden er aan aanvrager nadere en nieuwe verplichtingen opgelegd, dan worden deze in een beschikking vastgelegd.

Een klantprofiel is een verzamelnaam voor situaties waarin klanten de vragenlijst hebben ingevuld op zo’n manier dat de uitkomsten in hoge mate op elkaar lijken. Een klantprofiel is een te herkennen groep binnen de totale groep van klanten, naar score ingedeeld in 4 concepten: gedrag en vaardigheden, bereidheid, overtuiging, zelfregie. 42 art. 4a Wgs 43 Voor deze berekening is een uniforme landelijke rekentool beschikbaar. 44 Zie hiervoor ook hoofdstuk 3 van NVVK Gedragscode. 45 Verwijsindex Schuldhulpverlening (VISH). Een informatiesysteem van de Koninklijke Beroepsvereniging van Gerechtsdeurwaarders (KBvG en de NVVK. Conform art. 4 lid 3 sub b Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening. 41

Pagina 22 van 37

Meldplicht Centraal Krediet Informatiesysteem (CKI)46 Op het moment dat de inwoner een beschikking heeft ontvangen met toegang tot de schuldhulpverlening, dient deze beschikking vanaf 1 januari 2021 ook te worden geregistreerd in het CKI47. Als consequentie heeft dit dat al vroeg in het proces bekend is dat de inwoner schuldhulp ontvangt. Deze registratie is volgens de wetgever nodig om te voorkomen dat een inwoner met problematische schulden een nieuwe lening aangaat die niet bij het budget past. Een registratie blijft tot vijf jaar na afloop in het CKI staan. Alle vormen van gemeentelijke ondersteuning van inwoners zonder problematische schulden, hoeven niet te worden geregistreerd. Voor het product “informatie en advies’ of budgetbeheer (zonder problematische schulden) hoeft geen melding bij het CKI worden gemaakt48. Stabilisatie Het doel van stabilisatie is het in evenwicht brengen en houden van inkomsten en uitgaven van de aanvrager en het voorkomen dat er nieuwe schulden ontstaan en het creëren van rust bij schuldenaar voor gedragsverandering. De situatie kan per persoon verschillen. Het standaard inzetten van instrumenten uit het stabilisatietraject sluit niet aan bij de wens om maatwerk te leveren. Per persoon zal daarom bekeken moeten worden of stabilisatie noodzakelijk is en op welke manier deze vorm gegeven kan worden.

Daarbij staan de uitgangspunten van de schuldhulpverlening centraal. Het draait dus om de vraag welke ondersteuning is er in welke situatie nodig. Dit wordt bereikt door het inzetten van één of meerdere van de volgende instrumenten: • budgetbeheer en/of • budget coaching en/of • betalingsregeling en/of • beschermingsbewind en/of • curatele en/of • flankerende hulp Het stabilisatietraject bij de ISD kent in principe een termijn van 4 maanden. Een stabilisatieovereenkomst kan ondertekend worden tijdens de intake of wordt nagestuurd. De stabilisatieovereenkomst wordt bij concrete start gedateerd. Instrumenten uit het stabilisatietraject worden ingezet om tijdelijk financiële rust te krijgen of om hulpverleningsvragen helder te krijgen en/of om eventuele crisissituaties op te lossen. Wanneer er een schuld is bij een zorgverzekeraar en de inwoner bij het Zorginstituut Nederland is aangemeld als wanbetaler, dan kent de fase stabilisatie een maximale periode van 8 maanden49. Minnelijk traject De consulent schuldhulpverlening bemiddelt tussen schuldenaar en schuldeisers en brengt tussen partijen een minnelijke regeling tot stand voor de totale schuldenlast.

Verhuizing Als er sprake is van een verhuizing buiten de ISD regio terwijl het minnelijk traject al is opgestart, dan blijft de ISD Bollenstreek verantwoordelijk voor het traject en niet de gemeente waar de schuldenaar naar toe verhuisd is. Dit betekent dat er ook (uitvoerings)kosten worden gemaakt voor cliënten die zijn verhuisd naar een andere gemeente. De schuldenaar kan overigens wel zelf de keuze maken om over te stappen naar schuldhulpverlening via de nieuwe gemeente.

46 Het CKI is onderdeel van BKR (Bureau Krediet Registratie). 47 Artikel 17 Wgs 48 Gemeentenieuws Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid 30 april 2021 49 Vanaf 1 januari 2020 zijn signalen vanuit het project Vroegsignalering over betalingsachterstand in de zorgpremie een reden

om ook op huisbezoek te gaan.

Pagina 23 van 37

Dwangakkoord Als een of meerdere schuldeisers niet akkoord gaan met het betalingsvoorstel dan bestaat de mogelijkheid tot het aanvragen van een dwangakkoord bij de rechtbank50. De rechtbank oordeelt bij een dergelijke aanvraag of het onredelijk is dat deze schuldeiser weigert akkoord te gaan, ten koste van de andere schuldeisers. Als de rechter het dwangakkoord uitspreekt, worden de weigerende schuldeiser(s) gedwongen om alsnog mee te werken aan het minnelijk traject. Een dwangakkoord is zowel in het belang van de schuldenaar als in het belang van de schuldeisers die al akkoord gingen met de minnelijke regeling. Bij een minnelijke regeling is de opbrengst voor de schuldeisers meestal hoger dan bij een Wsnp omdat een deel van de boedel op gaat aan o.a. de kosten voor de bewindvoerder hetgeen de andere schuldeisers onevenredig schaadt. Het verzoek voor een dwangakkoord wordt altijd samen met een verzoek om toelating tot de WSNP ingediend. Als de rechter besluit dat het dwangakkoord niet wordt toegekend, dan wordt schuldenaar gevraagd of hij in dat geval een beroep wil doen op de WSNP. Dat verzoek wordt dan direct na de behandeling van het dwangakkoord behandeld WSNP (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen) Als het minnelijk traject niet slaagt, kan een verzoek bij de rechter worden ingediend in het kader van de WSNP.

Als aanvullende voorwaarde wordt gesteld dat de schulden te goeder trouw zijn ontstaan en dat een vrijwillig akkoord over afbetaling niet meer mogelijk is. 3.7

Budgetbeheer

De ISD Bollenstreek biedt twee vormen van budgetbeheer aan: budgetbeheer tijdens de schuldregeling of budgetbeheer zonder schuldregeling (budgetbeheer in natura). Tijdens beide vormen van budgetbeheer moet de consulent/medewerker de volgende stappen uitvoeren: • Overeenkomst voor budgetbeheer sluiten met aanvrager; ● Een begroting(budgetplan) opstellen; • Geaccordeerde machtigingen verzorgen en verwerken; ● Een budgetplan uitvoeren. Budgetbeheer tijdens de schuldregeling Inwoners krijgen tijdens de schuldregeling budgetbeheer. Het budgetbeheer valt binnen het traject en loopt gedurende 3 jaar aansluitend door, maar dit kan ook korter als dit wenselijk is ten aanzien van de mogelijkheden, kennis en het niveau van de inwoner. Maatwerk wordt toegepast en er wordt gewerkt naar zelfredzaamheid en eigen regie. Budgetbeheer in natura Budgetbeheer zonder schuldregeling houdt in dat de ISD Bollenstreek de financiën bijhoudt en zorgt dat de rekeningen op tijd worden betaald. De inwoner moet hiervoor een aanvraag tot budgetbeheer indienen51. Het gaat hier om kleine schulden, waarvoor een betalingsregeling moet worden getroffen, of waarvoor al een betalingsregeling loopt52. Als er sprake is van grote schulden, zal een aanvraag schuldhulpverlening gedaan moeten worden zodat de klant verder kan worden geholpen.

De ISD Bollenstreek streeft ernaar dat de inwoner binnen een jaar weer zelf de financiën kan beheren. Er wordt in eerste instantie voor een jaar budgetbeheer in natura toegekend. De consulent gaat tijdig met de inwoner in gesprek om na te gaan of een verlenging nodig is, of dat ander soort hulp meer passend blijkt te zijn53.

50 Art. 287 Faillissementswet (FW) 51 Het betreft een vorm van bijzondere bijstand (in natura). Het is kosteloos voor de inwoner en is alleen mogelijk bij het

ontbreken van draagkracht uit inkomen of vermogen. 52 Het budgetbeheer vindt plaats conform artikel 3:5 Wet financieel toezicht. 53 De inwoner moet zelf een verlenging van budgetbeheer aanvragen. De consulent ondersteunt hier in wel de inwoner. Ook

kan blijken dat een ander soort ondersteuning meer passend is. Te denken valt aan ondersteuning door een ketenpartner of vrijwilliger of het aanvragen van bewindvoering.

Pagina 24 van 37

Hoofdstuk 4

Weigerings- en beëindigingsgronden, bezwaar en beroep en klachten

Alle inwoners van de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk van 18 jaar en ouder kunnen zich melden voor schuldhulpverlening. Wij willen zoveel mogelijk inwoners met een hulpvraag ten aanzien van financiële problemen of schulden helpen. Maatwerk staat hierbij voorop. Hiernaast wordt ook ingezet op het perspectief op de toekomst van de inwoner. De eigen verantwoording en inzet van de inwoner is hierbij belangrijk. Als een inwoner zich meermaals niet gehouden heeft aan afspraken of er zijn fraudevorderingen aanwezig, dan kan de ISD Bollenstreek gebruik maken van de bevoegdheid om een inwoner uit te sluiten voor schuldhulpverlening. Wij kijken in die specifieke gevallen uiteraard naar de persoonlijke en maatschappelijke omstandigheden. Maatwerk en stress sensitieve dienstverlening wordt hierbij toegepast. Informatie, advies en doorverwijzing blijft altijd beschikbaar voor de inwoner. 4.1

Weigerings- en beëindigingsgronden

Binnen de schuldhulpverlening bepaalt de wet één absolute weigeringsgrond, namelijk: indien de inwoner geen verblijfsstatus heeft54. Hiernaast is de schuldhulpverlening toegankelijk voor inwoners boven de 18 jaar. Voor het overige heeft de gemeente (ISD Bollenstreek) hier beleidsvrijheid. De ISD Bollenstreek maakt gebruik van deze beleidsvrijheid omtrent recidive en fraude en heeft de formele uitgangspunten neergelegd in de Uitvoeringsregels schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 2022. Bij de beoordeling ten aanzien van recidive en fraude wordt maatwerk toegepast. Concreet betekent dit dat mensen in principe uitgesloten zijn als er sprake is van recidive en/of fraude. Bij de beoordeling wordt maatwerk toegepast en worden de persoonlijke situatie en (dringende) omstandigheden meegewogen. Hieronder wordt het kader nader uitgewerkt die in het voortraject, met onder andere de raden, is besproken. Hardheidsclausule Voorop staat dat de ISD Bollenstreek als uitvoerder van de Wgs de verplichting heeft om, daar waar een onevenredige situatie ontstaat, ten gunste van de schuldenaar af te wijken van de hoofdregel. De mate van verwijtbaarheid, naast de ernst van het feit en de omstandigheden van de schuldenaar zijn factoren die moeten worden meegewogen of de uitsluiting van schuldhulpverlening voor een zekere duur niet disproportioneel moet worden geacht.

Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een dreigende huisuitzetting van een gezin met jonge kinderen (crisisprotocol). Ook de maatschappelijke kosten spelen bij de afwegingen een rol. Deze beoordeling wordt overgelaten aan de schulddienstverlener. Recidive De recidivetermijn wordt ten opzichte van het vorige beleid verkort naar 12 maanden55. Er is sprake van recidive als een inwoner binnen 12 maanden nadat een traject verwijtbaar (tussentijds) is beëindigd of binnen 12 maanden nadat een traject succesvol is doorlopen, opnieuw een beroep doet op schuldhulpverlening. Een hernieuwde aanvraag kan in deze gevallen worden afgewezen56. Gekeken wordt naar de achtergrond van de vraag en de omstandigheden die hebben geleid tot een hernieuwde aanvraag. Maatwerk blijft mogelijk op grond van de voornoemde hardheidsclausule.

54 art. 3 lid 4 Wgs 55 Termijnen voorgaand beleid: 24 maanden bij verwijtbare beëindiging en 36 maanden bij een succesvol doorlopen traject. Er

is geen sprake van recidive als een klant eerder een aanvraag heeft ingediend en deze heeft ingetrokken. 56 Conform art. 3 lid 2 Wgs en de Uitvoeringsregels schuldhulpverlening ISD Bollenstreek

Pagina 25 van 37

Fraude Ten opzichte van het voorgaande beleid wordt de fraude termijn van 60 maanden verkort naar 36 maanden. Er wordt hier aangesloten bij de termijn die wordt toegepast bij de “goede trouw-toets57” door de rechtbank voor een toelating Wsnp. Er is sprake van fraude als een aanvrager binnen 36 maanden voorafgaande aan de aanvraag schuldhulpverlening een fraude schuld heeft en daarvoor strafrechtelijk is veroordeeld of een bestuurlijke boete opgelegd heeft gekregen die onherroepelijk is (de termijn van bezwaar is verlopen en daardoor staat de boete formeel vast)58. In deze gevallen wordt de aanvraag in principe afgewezen, tenzij iedere vorm van verwijtbaarheid ontbreekt. Maatwerk blijft mogelijk op grond van de voornoemde hardheidsclausule. Medewerkingsplicht en inlichtingenplicht Naast rechten heeft de schuldenaar ook plichten. Zo dient de schuldenaar zich te houden aan de hem bij schuld-of betalingsregeling opgelegde voorwaarden en moet hij of zij aan de ISD Bollenstreek op verzoek of onverwijld uit eigen beweging mededeling te doen van alle feiten en omstandigheden waarvan hem redelijkerwijs duidelijk moet zijn dat zij van invloed kunnen zijn op schuldhulpverlening. Uitgangspunt van de Wgs en de ISD Bollenstreek is dat de inwoner gemotiveerd en bereid is om de noodzakelijke keuzen te maken c.q. concessies te doen.

De dienstverlening is namelijk niet vrijblijvend, maar resultaatgericht, voorwaardelijk en eindig59. Als onvoldoende informatie beschikbaar is om een besluit te nemen, kan de aanvraag buiten behandeling worden gesteld (artikel 4:5 Algemene wet bestuursrecht). Dit gaat om informatie die je nodig hebt om te kunnen beschikken en die naar redelijkheid door de inwoner moet worden ingeleverd. De consulent zal in ieder geval een hersteltermijn sturen om alsnog de benodigde gegevens in bezit te krijgen. 4.2 Bezwaar en beroep Het moet voor de inwoner duidelijk zijn waar hij of zij kan aankloppen als hij of zij het niet eens is met een beslissing genomen door het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek in het kader van de Wgs. Tegen deze beslissing is bezwaar en beroep mogelijk. Ook zijn om deze reden voor de toelating, voortzetting en beëindiging van schuldhulpverlening uitvoeringsregels geformuleerd. Tegen de beschikking en de bijbehorende bijlages kan bezwaar worden aangetekend. Een bezwaarclausule zal bij de beschikking worden toegevoegd zodat het voor de inwoner duidelijk is waar en hoe een eventueel bezwaar kan worden ingediend60. 4.3 Klachten De ISD Bollenstreek neemt klachten heel serieus. Wij streven naar zo min mogelijk klachten, maar als er wel een klacht is, moet de inwoner zich vrij voelen om dit bespreekbaar te maken.

Een inwoner kan daarom een klacht indienen bij de ISD Bollenstreek61. Een klacht kan naast een bezwaar of beroep worden ingediend, maar dit hoeft niet met elkaar samen te hangen. Een inwoner kan ook een klacht indienen zonder bezwaar te maken. Bijvoorbeeld als hij of zij het wel eens is met het besluit, maar een klacht heeft over hoe hij of zij is behandeld. Is de inwoner niet tevreden over de afhandeling van de klacht dan kan hij of zij aankloppen bij de Nationale Ombudsman. Als een schuldeiser een klacht heeft over de ISD Bollenstreek, kan de schuldeiser deze klacht bij de ISD Bollenstreek kenbaar maken en/of zich wenden tot de branchevereniging NVVK. 57 Deze termijn is verkort van 5 naar 3 jaar omdat de termijn te streng bleek. Memorie van toelichting wetsvoorstel wijzigingen

faillissementswet (Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 915, nr. 2) 58 Conform art. 3 lid 3 Wgs en de Uitvoeringsregels schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 59 art. 6 en 7 Wgs 60 Hierbij is ook de Regeling afdoening bezwaarschriften ISD Bollenstreek 2016 en het hierbij behorende Huishoudelijk

reglement afdoening bezwaarschriften ISD Bollenstreek 2016 van toepassing. 61 Conform de GR ISD Bollenstreek is de ISD Bollenstreek bevoegd tot het afhandelen van klachten. Hiernaast is de Regeling afdoening klaagschriften ISD Bollenstreek 2016 en het hierbij behorende Huishoudelijk reglement afdoening klaagschriften ISD Bollenstreek 2016 van toepassing.

Pagina 26 van 37

Hoofdstuk 5

Samenwerking ketenpartners, vrijwilligers

Een belangrijk uitgangspunt van schuldhulpverlening is dat deze integraal is. Er moet niet alleen aandacht zijn voor het oplossen van de financiële problemen van een inwoner, maar ook voor eventuele omstandigheden die in verband kunnen worden gebracht met zijn financiële problemen. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om psychosociale problemen, verslaving en andersoortige problematiek. Ook kan het doorbreken van schaamte en taboe rondom schulden preventief werken en maken dat inwoners eerder financiële hulp zoeken. Voor Ieder1 en de ketenpartners spelen hierbij een belangrijke rol. Om de kwaliteit en de privacy te borgen, wordt alleen samengewerkt met gekwalificeerde partijen. De samenwerking is gericht op financiële voorlichting, vroegsignalering, flankerende hulp, budgetcursussen en nazorg.

Pagina 27 van 37

5.1

Samenwerking ketenpartners

Samenwerking met ketenpartners wordt in de huidige praktijk als zeer waardevol ervaren, zowel door cliënten als door consulenten. De komende jaren zal gestreefd worden naar een zo goed mogelijke samenwerking met de ketenpartners. Dit willen wij doen door het onderhouden en versterken van de verbindingen tussen de verschillende ketenpartners. Daar waar nodig zal de samenwerking verbeterd worden en eventueel in convenanten vastgelegd worden. Een voorbeeld is de samenwerking in de stichting Voor Ieder1. Dagelijks zijn hier consulenten van de ISD Bollenstreek aanwezig. Zij verrichten hier hun diensten voor de burger, in samenwerking met de andere aanwezige partijen. Ook inwoners met financiële vragen worden hier op dagelijkse basis geholpen. Indien noodzakelijk wordt de dienstverlening opgeschaald naar consulenten van schuldhulpverlening of andere disciplines. Daarnaast werkt de ISD Bollenstreek samen met Humanitas, bijvoorbeeld in het Budget Informatie Punt ISD Bollenstreek. Ook organisaties als Welzijn, MEE, en andere partners die dezelfde doelen voor ogen hebben voor de klant, zijn voor ons gesprekspartner. Vanuit het maatwerk dat geleverd wordt, met de klant centraal, wordt externe hulp ingeschakeld waar nodig. Zo streven wij naar een integrale dienstverlening en zijn de lijntjes naar ketenpartners kort.

Een ontwikkeling die in de komende tijd verder onderzocht wordt, is de aansluiting bij de Nederlandse Schuldhulproute (NSR). De NSR inventariseert op basis van een korte vragenlijst de hulpvraag en verwijst naar een passend aanbod. Dit is een landelijke samenwerking tussen bedrijven, overheid en schuldhulporganisaties. Voordat daadwerkelijk wordt aangesloten, worden de gemeenteraden om akkoord gevraagd. 5.2

Samenwerking vrijwilligers

Naar de mening van de wetgever, de gemeenten en de ISD Bollenstreek kunnen vrijwilligers bij de uitvoering van het gemeentelijk beleid gericht op preventie en nazorg een belangrijke rol spelen. Met Humanitas en Project Thuisadministratie (voorheen de ANBO) zijn de afgelopen jaren samenwerkingsovereenkomsten afgesloten voor wat betreft het project thuisadministratie. Daarbij zorgt een ingezette vrijwilliger ervoor dat de (financiële) administratie van de (potentiële) klant zoveel mogelijk in orde wordt gebracht en vergezelt deze de klant eventueel bij de intake voor schuldhulpverlening (warme overdracht). De vrijwilliger doet daarbij geen werkzaamheden die liggen op het terrein van de schuldhulpverlening van de ISD. De samenwerking verloopt de afgelopen jaren naar tevredenheid. Deze samenwerking zal zoveel mogelijk gecontinueerd worden en verbeterd waar mogelijk. De door Humanitas en Project Thuisadministratie ingezette vrijwilligers hebben allemaal een door het Nibud ontwikkelde training gevolgd. Schuldhulpmaatjes volgen een opleiding vanuit Schuldhulpmaatje Nederland.

Pagina 28 van 37

Hoofdstuk 6

6.1

Resultaten van de dienstverlening en privacy

Beslistermijn, wachttijden en doorlooptijden

Als een inwoner zich meldt bij de ISD Bollenstreek dan wordt binnen 4 weken een eerste gesprek met de klant gevoerd. In dit eerste gesprek wordt de hulpvraag vastgesteld. In een bedreigende situatie vindt binnen drie werkdagen het eerste gesprek plaats. De beslistermijn is bepaald op 8 weken. Deze termijn is nodig om de kwaliteit en zorgvuldigheid van het besluit te waarborgen62. De wet regelt dat inwoners met problematische schulden bij gemeenten terecht kunnen voor onder meer advies en/of schuldbemiddeling. Het uitgangspunt is dat schuldhulpverlening breed toegankelijk is. Daarbij is van belang dat het voor de inwoner duidelijk is binnen welke termijn na het eerste gesprek over de hulpvraag wordt besloten of diegene voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Om deze reden is bij de genoemde wetswijziging in navolging van het advies van het aangenomen amendement van Peters en van Dijk en het advies van de Nationale Ombudsman63 besloten een wettelijke termijn op te nemen waarbinnen de gemeente na het eerste gesprek over de hulpvraag moet besluiten of iemand voor een schuldenregeling in aanmerking komt. Niet alleen burgers dienen zich aan wettelijke termijnen te houden. Ook van een dienende overheid mag verwacht worden dat zij op een verzoek van een burger binnen een redelijke, door de raad in een gemeentelijke verordening vastgestelde, termijn reageert.

Crisis(protocol) In situaties waarin sprake is van een crisis, dus waarbij sprake is van een dreigende huisuitzetting64 of een voorgenomen afsluiting van gas, water en licht etc. voldoet de ISD aan de norm van drie werkdagen. Een en ander is neergelegd in het crisisprotocol van de ISD. Hieruit blijkt dat de ISD een werkwijze hanteert waarbij zelfs binnen 24 uur contact wordt gelegd met de klant. Deze werkwijze wordt gecontinueerd.

62 Conform art. 4:13 Algemene Wet Bestuursrecht, art. 4 Wgs, en art. 1 Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD

Bollenstreek 2021. 63 Als gevolg van een door de Tweede Kamer aangenomen amendement van Peters en van Dijk en het advies van de Nationale Ombudsman, is artikel 4a lid 2 Wgs toegevoegd om meer duidelijkheid te scheppen in de termijnen. 64 De ISD Bollenstreek heeft met de woningstichtingen en de GGD in de ISD regio een convenant afgesloten ter voorkoming van huisontruimingen waardoor nalatige (kwetsbare) huurders al eerder in beeld kunnen komen, nog voordat sprake is van een dreigende ontruiming.

Pagina 29 van 37

6.2

Doorlooptijden

Onder doorlooptijd wordt verstaan: het aantal weken dat verstrijkt tussen het moment waarop de hulpverlening start en het bereiken van een resultaat (het opstarten van de schuldregeling, betalingsregeling, een adviesgesprek etc.). Voorafgaand is er nog de termijn om binnen 4 weken na hulpvraag een vraagverhelderingsgesprek te hebben gevoerd en om binnen 8 weken na de aanvraag een beschikking af te geven. De exacte looptijd kan per inwoner verschillen. Zo maakt het voor de lengte van de doorlooptijd veel uit of een inwoner uitsluitend een financieel probleem heeft, of dat de financiële problemen direct samenhangen met bijvoorbeeld psycho -sociale problematiek. De wetgever vindt het wel nodig dat een gemeente aan een schuldenaar vooraf globaal inzicht geeft in de verwachte doorlooptijd65. Dit zal ook bijdragen aan de motivatie van de schuldenaar om deel te (blijven) nemen aan het schuldhulp(dienst)verleningstraject. De verwachtte maximale doorlooptijd is een termijn van orde. De NVVK kent voor het proces van de schuldhulpverlening doorlooptijden, het 120 dagen model. Stappen binnen het minnelijke traject 1 Aan de schuldeisers wordt om een opgave van het openstaande saldo gevraagd met daarin het verzoek om o.a. het beslag op te heffen. 2 Herinneringsbrieven worden gezonden.

Gelijktijdig wordt bij niet opheffen van het beslag alle schuldeisers geïnformeerd dat door het beslag minder gereserveerd kan worden. 3 Schuldeisers worden nagebeld 4 Definitieve schuldenlijst wordt voor ondertekening naar de klant gezonden 5 Klant krijgt evt. een herinnering / waarschuwingsbrief om alsnog te tekenen 6 Betalingsvoorstellen worden door de consulent ter verwerking bij de medewerker neergelegd 7 Betalingsvoorstellen worden aan elke Schuldeiser gezonden 8 Herinneringen op het voorstel worden gestuurd 9 Consulent bereidt voor en maakt heroverweging 10 Heroverwegingen worden verzonden door de consulent 11 Reacties nabellen 12 Minnelijk akkoord wordt schriftelijk bevestigd Totaal

Doorlooptijd (in dagen) 14

7

14 7 7 7 14 7 14 14 14 1 120

Het 120 dagen model blijkt in de praktijk niet altijd haalbaar te zijn66. Dit is te verklaren door het leveren van maatwerk en ook is de doorlooptijd afhankelijk van de medewerking van schuldeisers. Dit in combinatie met het streven van de consulent en de schuldenaar om het minnelijk traject te laten slagen maakt dat de consulent soms extra stappen zet. Ook om te voorkomen dat de klant in een WSNP terecht komt. De komende jaren zal er naar gestreefd worden het 120 dagen model zoveel mogelijk toe te passen en de wachttijden te halen67. Dit betekent ook dat voortdurend moet worden bekeken of processen hierop aangepast moeten worden68. 65 art. 4 lid 3 Wgs 66 Aansluiten bij nieuwe ontwikkelingen zoals schuldenknooppunt en collectief schuldregelen kunnen de termijn verkorten. 67 Conform de NVVK richtlijnen. 68 Dit wordt gemonitord aan de hand van interne kwaliteitscontroles, managementcijfers en signalen vanuit de

afdeling/ketenpartners/klanten. Hiernaast wordt ook inzichten vanuit de (NVVK) audits, evaluaties landelijke nieuwsbrieven (zoals: NVVK, VNG), Stimulansz, Schulink, opleidingen, cursussen en bijeenkomsten meegenomen.

Pagina 30 van 37

6.3

Kwaliteit

De ISD Bollenstreek heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen op dit terrein gezet. Het jarenlange lidmaatschap van de NVVK en de driejaarlijkse audits hebben bijgedragen aan een grote kwaliteitsslag. Zo worden de werkprocessen ingericht volgens de standaard methodiek van de NVVK en worden deze verder ontwikkeld richting klantprofielen ondersteund door een gevalideerd screeningsinstrument (Mesis). De ISD Bollenstreek levert binnen deze kaders maatwerk en stemt de dienstverlening (ook conform NVVK richtlijnen) af op de inwoners door middel van stress-sensitieve dienstverlening. De kwaliteit van de dienstverlening wordt verder bewaakt door de volgende instrumenten: • themacontroles (gerichte controles op een bepaald onderwerp/fase van de processen); • tussentijdse controles (steekproeven); • onderhoud kennis (NVVK dagen, bijscholing, intervisie etc.); • naar aanleiding van bezwaar en beroepzaken en afgehandelde klachten; • de NVVK voert één keer in de drie jaar een audit uit om vast te stellen of het lid (in dit geval dus de ISD) voldoet aan de NVVK normen69; • evaluaties; • het informeren van de gemeenteraden ( in ieder geval 4 keer per jaar door middel van de nieuwsbrief, dit kan ook vaker op afroep of bij nieuwe ontwikkelingen); • maandelijks beleidsoverleg met de gemeenten. 6.4

Privacy

Een goed privacy beleid is belangrijk voor de ISD Bollenstreek, de gemeenten en de inwoners. Het privacy beleid van de ISD Bollenstreek laat zien hoe wordt omgegaan met persoonsgegevens en welke maatregelen er zijn getroffen om te voldoen aan de relevante wet- en regelgeving, zoals de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Dit houdt o.a. in dat de werkprocessen die persoonsgegevens bevatten getoetst en ingericht zijn volgens de volgende beginselen: behoorlijkheid, transparantie, doelbinding, dataminimalisatie, opslagbeperking, juistheid, integriteit en vertrouwelijkheid. Hiernaast wordt de privacy geborgd en bewaakt door middel van: • het opnemen van het onderdeel privacy binnen de hierboven genoemde kwaliteitsborging; • uitvoeren Data Protection Impact Assesment (DPIA) - op grond van de AVG moet de verantwoordelijke zorgen voor de bescherming van de persoonlijke gegevens die ze verwerkt. Binnen een DPIA wordt bepaald of er wordt voldaan aan een rechtmatige verwerking en wordt bepaald in welke mate er risico wordt gelopen op waarschijnlijkheid en impact van een datalek; • de uitvoering wordt jaarlijks getoetst door de Functionaris Gegevensbescherming (FG) die rapporteert aan het hoogste bestuursorgaan.

69 De ISD Bollenstreek heeft voor het laatst in 2020 een herhalingsaudit ondergaan en heeft hiermee een verlenging van het

NVVK lidmaatschap gekregen voor de komende drie jaar.

Pagina 31 van 37

Hoofdstuk 7

Financiën en verantwoording

7.1 Financiën De kosten voor Schuldhulpverlening bestaan uit formatie, automatisering en overheadskosten. Deze kosten worden betaald vanuit de algemene uitkering en een gedeelte komt uit het armoedebudget. De formatie en automatisering zijn in de (half)jaarverslagen verwerkt in de doorbelaste exploitatiekosten aan het programma Zorg. Voor de uitvoering van het schuldentraject en budgetbeheer brengt de ISD (als NVVK-lid) 9% van de doorbetaalde bedragen aan de schuldeisers in rekening70. Met deze inhouding worden o.a. de kosten voor opleidingen en budgetcursussen bekostigd. Cijfers jaarrekening Schuldhulpverlening

2018

2019

2020

Hillegom

134.360

136.677

147.980

Lisse

141.659

140.902

149.816

Noordwijk

265.368

261.643

281.433

Teylingen

203.402

201.976

218.937

ISD Totaal

744.788

741.197

798.165

Voor de jaren 2021 en verder wil de ISD Bollenstreek de kosten voor schuldhulpverlening inzichtelijker maken in de (half)jaarrekeningen en begrotingen. Nu staan de kosten onder de noemer Zorg verwerkt. De begroting ziet er als volgt uit71: Begroting Schuldhulpverlening

2021

2022

2023

2024

Hillegom

156.294

195.950

199.869

203.867

Lisse

157.390

197.326

201.272

205.298

Noordwijk

296.412

372.962

380.421

388.029

Teylingen

232.461

291.809

297.646

303.599

ISD Totaal

842.557

1.058.047

1.079.208

1.100.792

In de begroting voor 2022 is vanwege het verder professionaliseren van het vroegtijdig signaleren van schulden en de ondersteuning van de schuldenproblematiek bij ondernemers 1 fte voor de vroegsignalering en 1 fte SDV voor ondernemers extra opgenomen. Gezien de ontwikkeling en uitwerking van nieuwe initiatieven kan om extra budget gevraagd worden door middel van een begrotingswijziging. Op dit moment zijn de kosten nog niet inzichtelijk. De gemeenteraden kunnen door middel van de begrotingswijzigingen aangeven of men middelen wil vrijmaken om specifieke activiteiten te realiseren. Het gaat om de uitwerkingen omtrent: uitvoeren saneringskrediet, uitvoeren adviesrecht bij schuldenbewind of aansluiting bij schuldenknooppunt, collectief schuldregelen en nationale schuldhulproute.

70 Conform art. 5 Gedragscode Schuldhulpverlening van de NVVK. De schuldeisersbijdrage voor schuldregelingen, vastgesteld

DB 8 maart 2017. 71 De cijfers voor de jaren 2023 en 2024 zijn gebaseerd op het principe van de meerjarenbegroting (+2% per jaar). De begroting voor 2023 en 2024 is nog niet officieel vastgesteld. Hierbij wordt dan ook de kanttekening gemaakt dat dit nog kan wijzigen.

Pagina 32 van 37

7.2

Verantwoording en evaluatiecriteria

De schuldhulpverlening van de ISD Bollenstreek moet tot de gewenste resultaten leiden. De gewenste resultaten verschillen per onderwerp, maar hebben als algemeen doel om de dienstverlening voor de inwoner te verbeteren of te optimaliseren. Via dit overzicht wordt duidelijk gemaakt wat het doel is, wat het resultaat is en hoe we het willen meten. Dit overzicht geeft ook de evaluatiecriteria aan voor deze beleidsperiode. Wat is het doel ? Het preventiebeleid verder vorm geven.

Wat is het resultaat ? Het preventiebeleid sluit aan bij behoefte van de inwoners en het minimabeleid van de gemeenten72.

Inzichtelijk maken hoeveel inwoners zich melden met een hulpvraag

Het bereik van schuldhulpverlening is groot; inwoners weten waar zij hulp kunnen vragen en een vraagverhelderingsgesprek wordt tijdig en juist ingezet Inwoners weten waar zij hulp kunnen vragen en vragen daadwerkelijk deze hulp aan

Het bereik vergroten

Vroegsignalering verder vorm geven.

Werkwijze laten aansluiten bij de signalen. Convenantpartners uitbreiden.

Hoe gaan we dit bereiken ? 1.De samenwerking met externe organisaties verbeteren en optimaliseren. 2.Het aanbrengen van meer structuur en route in het aanbod. 3. Vrijblijvend informatie en advies aanbieden. 4. Preventie aanbod ondernemers verbeteren en optimaliseren. 5. Gemeenten organiseren armoedeconferenties n.a.v. het minimabeleid. 6. Nazorg optimaliseren zodat inwoners zelfredzaam blijven na een schuldhulpverleningstraject. 7. Gemeenten ontwikkelen gemeentelijk preventiebeleid. 1. De ISD Bollenstreek, gemeenten en VoorIeder1 registreren de hulpvraag en de genomen actie. 2. Vraagverhelderingsgesprek wordt binnen 4 weken ingepland na de eerste hulpvraag. 1. Het hulpaanbod is toegankelijk. 2. Bekendheid rondom schuldhulpverlening creëren (communicatie). 3. Het doorbreken van schaamte en taboe. 1. De werkwijze verbeteren en aanpassen waar nodig. 2. Het bereik naar aanleiding van de signalen wordt vergroot van 50% naar 60%. 3. In 80 % wordt door de bereikte inwoners een vorm van hulp geaccepteerd (dit is momenteel 76 %). 3. Deze beleidsperiode het onderwerp vroegsignalering jaarlijks evalueren. De werkwijze verbeteren en aanpassen waar nodig.

Stijging Slagingspercentage slagingspercentages schuldregelingen verhogen naar 73 schuldregelingen 80 % (2015 t/m 2017 = 75 %) Stijging succesvolle Percentage succesvolle De werkwijze verbeteren en aanpassen waar afrondingen afrondingen verhogen naar 100 % nodig. 74 schuldregelingen (2015 t/m 2017 = 96 %) Verbetering / uitbreiding Samenwerkingsafspraken worden 1. Samenwerken met externe organisaties, samenwerking met gedurende de looptijd van dit ambtelijk Noordwijk en ambtelijk HLT Samen. 2. Het aanbrengen van structuur en route. crediteuren, beleidsplan opgesteld/verbeterd. 72ketenpartners enen ambtelijk HLT Samen zullen vanuit hun het minimabeleid initiatief nemen. Ambtelijk Noordwijk 73 Aantal pogingen tot een schuldregeling ten opzichte van het aantal akkoorden. vrijwilligers. 74 Verhouding aantal opgestarte schuldregelingen en aantal schuldenaren die deze met een schone lei afsluiten.

Pagina 33 van 37

Beslistermijnen worden gehaald. De werkprocessen zijn zo ingericht dat daarmee de doorlooptijden goed kunnen worden ingeschat. Het aantal ingediende bezwaar-beroeps- en klachtschriften blijft beperkt. Geheel voldoen aan de eisen van de audit van de NVVK75. Mesis evalueren De mogelijkheid van saneringskredieten onderzoeken

De beslistermijn bedraagt maximaal 8 weken. Streven naar een maximale gemiddelde doorlooptijd van 120 dagen (conform het 120 model van de NVVK) in 2020 was de gemiddelde doorlooptijd 126 dagen.

Intern bewustwording rondom termijnen creëren. 1. Intern bewustwording rondom termijnen creëren. 2. De werkwijze in de praktijk verbeteren en aanpassen waar nodig.

Het aantal ingediende bezwaar- en beroepsschriften blijft beperkt tot maximaal 10 per jaar.

De inwoner zo volledig mogelijk informeren via consulent, maar ook via diverse media (ook volgens stress sensitieve dienstverlening). 1. NVVK richtlijnen in acht nemen. 2. Aanbevelingen uit eerdere audit(s) opvolgen. Door een bevoegde partij laten evalueren.

Meedoen met de audit die 1x in de drie jaar wordt gehouden door de NVVK. Mesis sluit aan bij de huidige praktijk De ISD Bollenstreek kan saneringskredieten inzetten. (Na goedkeuring van de gemeenteraden.)

1. Gezamenlijk met de NVVK, Kredietbank Nederland onderzoek doen naar het aanbieden van saneringskredieten. 2. In 2022 hierover een voorstel insturen naar de gemeenteraden.

at is het doel Wat is het resultaat Hoe te meten Hoe gaan we het meten ? De metingen gebeuren aan de hand van beschikbare managementinformatie, kwaliteitscontroles en audits van de NVVK. In de (half)jaarrekening wordt financieel verantwoording gegeven. Indien nodig zullen hier voorstellen tot beleidsaanpassingen uitkomen.

75 Eisen NVVK: Toetsingskader Lidmaatschap NVVK, www. nvvk.nl.

Pagina 34 van 37

Bijlage 1

Samenvatting evaluatie schuldhulpverlening

In 2021 een evaluatie ISD Bollenstreek Breed uitgevoerd; Evaluatie Schulddienstverleningsbeleid ISD Bollenstreek 2016-2020 & Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen 2017-2021. De resultaten uit de evaluatie ISD Bollenstreek breed zijn positief. Het bereik van de dienstverlening is hoger dan gemiddeld in vergelijking met andere gemeenten van dezelfde grootte. Inwoners weten de ISD Bollenstreek te vinden voor (financiële) hulp en dit hulpaanbod is toegankelijk. Ook komt uit de evaluatie dat de dienstverlening van hoge kwaliteit is en dat tijdig wordt aangesloten bij de nieuwe (wettelijke) ontwikkelingen. Wel wordt een aantal aanbevelingen gedaan ter verbetering van de dienstverlening. De ISD Bollenstreek neemt de aanbevelingen over in het beleidsplan. Concreet zijn de aanbevelingen en de hierop genomen acties: Aanbevelingen vanuit de evaluatie ISD breed Aanmeldprocedure (nog) meer laten aansluiten op de gewijzigde Wgs en nog laagdrempeliger maken; Communicatie en samenwerking met ketenpartners en vrijwilligers versterken. Hierbij specifiek aandacht voor: betrokkenheid schulddienstverleners bij de doorontwikkeling Voor Ieder1 en meer betrekken bij het nazorgtraject; Inzetten op het doorbreken van schaamte bij schulden onder de inwoners;

Vindplaats beleidsplan H. 2.1, 2.3, 2.4, 3.4, 3.5 H. 2.1, 2.3, 2.4, 3.1, 5.1

Handboek actualiseren

H. 2.1, 2.3, 2.4, 3.1, 5.1 H. 1.1

Mesis evalueren

H. 7.1

Pagina 35 van 37

Bijlage 2

Lokale activiteiten HLT Samen

Hillegom Gericht op kinderen en gezinnen in armoede: • • • •

Jeugdfonds sport en cultuur Stichting Leergeld Leerlingenvervoer Voor- en vroegschoolse educatie (VVE)

Regeling voor volwassenen: • • • • • • •

Volwassenenfonds Sport en Cultuur Taalhuis Toptaal Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) Voedselbank Stichting Present Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Lisse Gericht op kinderen en gezinnen in armoede: • • • •

Jeugdfonds sport en cultuur Stichting Leergeld Leerlingenvervoer Voor- en vroegschoolse educatie (VVE)

Regeling voor volwassenen: • • • • • •

Taalhuis Toptaal Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) Voedselbank Stichting Present Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Teylingen Gericht op kinderen en gezinnen in armoede: • • • • • •

Jeugdfonds sport en cultuur Stichting Leergeld Leerlingenvervoer Voor- en vroegschoolse educatie (VVE) Voedselbank Kledingbank Teylingen (ook voor volwassenen)

Regeling voor volwassenen: • • • • • •

Taalhuis Toptaal Papierwinkel Teylingen Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) Stichting Present Kwijtschelding gemeentelijke belastingen

Pagina 36 van 37

Bijlage 3

Lokale activiteiten Noordwijk

Gericht op kinderen en gezinnen in armoede: • • • • • •

Verjaarscadeau op de Noordwijkpas Schoolkostenregeling basisonderwijs Schoolkostenregeling voortgezet onderwijs Fietsregeling 1e jaar voortgezet onderwijs Aansluiten bij Stichting Leergeld Jeugdsport en jeugdcultuurfonds

Regeling voor volwassenen: •

Volwassenenfonds Sport en Cultuur

Regeling voor pensioengerechtigden: • • • •

Witgoedregeling Computerregeling Deelname samenleving Volwassenenfonds Sport en Cultuur

Pagina 37 van 37

1 Evaluatie Schuldhulpverleningsbeleid ISD Bollenstreek 2016-2020 & Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen 2017-2021

Evaluatie Schulddienstverleningsbeleid ISD Bollenstreek 2016-2020 & Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen 2017-2021

Versie: 5 Opsteller: Annika Meekel

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................... 2 Samenvatting ..................................................................................................... 3 Inleiding ............................................................................................................. 5 Aanleiding .......................................................................................................... 5 Methode van onderzoek...................................................................................... 6 Leeswijzer ............................................................................................................ 7 1.