Agendabundel

Bundel van de Commissie Welzijn van 22 november 2021

1 2 3 4 5 6

Opening Vaststellen agenda Spreekrecht inwoners Mededelingen HAMERSTUKKEN Doordecentralisatie uitbreiding de Burcht [Besluitvormend] Het voorstel is jaarlijks een bedrag voor huisvestingskosten te betalen aan Aloysius Stichting voor het in stand houden van de uitbreiding van de Burcht bij Teylingereind. RV besluitvormend Doordecentralisatie uitbreiding de Burcht

7 8

BESPREEKPUNTEN Schuldhulpverlening 2022-2025 Teylingen [Besluitvormend] Het beleidsplan Schuldhulpverlening 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' wordt aan de raad voorgelegd. In dit beleidsplan is omschreven hoe er in de periode 2022-2025 gewerkt zal worden aan een laagdrempelige en integrale aanpak voor inwoners met financiële problematiek en/of (problematische) schulden. Om dit te realiseren wordt de huidige werkwijze doorontwikkeld en is ingezet op vroegsignalering, preventie, maatwerk en stress-sensitieve dienstverlening. Ook wordt ingezet op het verstevigen van de samenwerking met ketenpartners met Voor Ieder 1 en Vroeg Eropaf wordt aansluiting gezocht bij nieuwe (technische) ontwikkelingen. Met als doel om alle inwoners een passende aanpak te bieden wat uiteindelijk moet zorgen voor een duurzame en een financiële zelfstandige situatie van de inwoner. Raadsvoorstel besluitvormend Schuldhulpverlening 2022-2025 Teylingen Beleidsplan Schuldhulpverlening 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' 2022-2025 Evaluatie Schuldhulpverleningsbeleid ISD Bollenstreek 2016-2020 & Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen 2017-2021 Advies van de Adviesraad Sociaal Domein Teylingen

9

Concept maatschappelijke agenda en vervolg [Besluitvormend/oordeelsvormend] We willen een vitaal en energiek Teylingen, waar het prettig wonen is en inwoners naar vermogen kunnen meedoen. De gemeente ontwikkelt daarvoor beleid. Zo is er beleid voor werk en inkomen, sport, gezondheid, cultuur, jeugd(hulp), Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), onderwijs, accommodaties etc. Tot nu toe heeft de gemeente voor deze onderwerpen separate beleidsnota’s gehanteerd. Het college wil overstappen naar een andere vorm van beleid maken en uitvoeren. Met deze nieuwe vorm wil het college bereiken dat maatschappelijke opgaven op een meer samenhangende en ook effectievere manier worden aangepakt. Samen met iedereen die daaraan wil bijdragen. In 2022 zal het college een integrale maatschappelijke agenda aan de raad voorleggen, samen met bijbehorende uitvoeringsprogramma’s. De maatschappelijke agenda verwoordt een integrale visie op het brede sociaal domein. De agenda benoemt de opgaven en wat de gemeente wil bereiken voor haar inwoners. In de uitvoeringsprogramma’s zal staan wat de gemeente en partners voor deze doelen gaan doen. Het voorstel dat nu voorligt is: 1\. U oordeelsvormend uit te spreken over de concept Maatschappelijke Agenda en daarmee de oordeelsvormende fase af te sluiten\. 2\.

De beleidsnota ‘Investeren in de basis\, armoedebeleid Teylingen 2018\-2021’ te verlengen met 1 jaar\. 3\. De 'Nota Sport en bewegen 2018\-2021' te verlengen met 1 jaar\. Raadsvoorstel besluitvormend concept maatschappelijke agenda en vervolg Concept Maatschappelijke agenda Teylingen, Leven lang meedoen Advies van de Adviesraad Sociaal Domein Reactie van het college op het advies van de Adviesraad

10

Nieuwe Wet Inburgering

[Besluitvormend] Op 1 januari 2022 treedt de nieuwe Wet Inburgering 2021 in werking. Vanaf deze datum krijgt de gemeente de regierol en zijn wij verantwoordelijk voor het aanbieden van inburgeringsonderwijs aan statushouders en andere inburgeringsplichtigen. Naar aanleiding van deze nieuwe taken dient de Gemeenschappelijke regeling ISD Bollenstreek gewijzigd te worden. Ook dient er een verordening opgesteld te worden. Met dit voorstel bieden we de raad de notitie Nieuwe Wet inburgering 2022-2025 ter informatie, de 2e wijziging van de Gemeenschappelijke regeling ISD Bollenstreek ter instemming en de Verordening inburgering 2022 ter vaststelling aan. Hierdoor worden de uitgangspunten vastgesteld aan de hand waarvan we aan de slag kunnen met de implementatie en de uitvoering van de nieuwe Wet inburgering. Raadvoorstel besluitvormend Nieuwe Wet Inburgering Notitie nieuwe wet inburgering 2022-2025 Verordening Inburgering 2022 Wijziging Gemeenschappelijke regeling ISD Bollenstreek Aanbiedingsbrief ISD Aanpassen GR ISD Bollenstreek en Verordening lnburgering 2022 11

Afsluiting oordeelsvormende fase Kunst- & Cultuurnota [Oordeelsvormend] Tijdens de beeldvormende fase is gestart met het voeren van oriënterende gesprekken met culturele smaakmakers: culturele ondernemers, culturele partners, zorg- en welzijnspartners en het cultureel verenigingsleven hebben aansluitend tijdens digitale bijeenkomsten een schat aan informatie meegegeven. Tijdens de livestream ‘Cultuur raakt (alles)’ zijn de contouren van de visie, zoals die nu voorligt, grondig met het culturele veld besproken. Dit alles is verwerkt in een beeldverslag: https://ministerievanverhalen.nl/cultuur-raakt-alles-beeldvorming/ Op basis van dit beeldverslag is de voorliggende conceptnota Kunst en Cultuur opgesteld. Deze wordt nu oordeelsvormend aan de raad voorgelegd. RV besluitvormend Afsluiting oordeelsvormende fase Kunst- en Cultuurnota

12

Lijst van ingekomen stukken Op de lijst van ingekomen stukken staan brieven en e-mails gericht aan de gemeenteraad. Voor pre-advies naar college Ter afhandeling naar college Ter kennisname aannemen Van het college Actielijst en raadsagendaplanning (RAP) Op de actielijst staan de lopende actiepunten weergegeven met de stand van zaken vanuit het college. Voor de actielijst en stand van zaken openstaande moties verwijzen we u naar de overzichten:

12.A 12.B 12.C 12.D 13

* Acties en toezeggingen: https://teylingen.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Details/6420e995-4efd-4afa80ed-f392758461dd * Moties: https://teylingen.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Details/c0630b5a-4fdd-4a08-bfb3-787b58e2c543

Op de raadsagenda planning (RAP) is de planning van de raadsstukken te zien. RAP_Teylingen_9_november_2021.pdf 14

Regionale zaken Terugkoppeling door de AB -en DB leden van de diverse gemeenschappelijke regelingen (zoals o.a. Holland Rijnland, ISD, Omgevingsdienst, HLT-Samen) over de in de afgelopen periode gehouden AB en DB vergaderingen of bijzonderheden voor aankomende vergaderingen. 211121 Mededelingen regionale zaken Commissie Welzijn 22 november 2021 avk.pdf

15

Rondvraag De fractie van de ChristenUnie heeft een vraag m.b.t. het leerlingenvervoer. Sluiting

16

6 Doordecentralisatie uitbreiding de Burcht 1 RV besluitvormend Doordecentralisatie uitbreiding de Burcht

Raadsvoorstel Besluitvormend Doordecentralisatie uitbreiding de Burcht aan:

de raad van de gemeente Teylingen

zaaknummer: Z-21-214894 datum collegevergadering: 2 november 2021 datum raadsvergadering: 16 december 2021 agendapunt: 0 portefeuillehouder: Dhr. A.L. van Kempen behandelend ambtenaar: Esther Loos e-mailadres: E.Loos@hltsamen.nl

Wij stellen voor: Jaarlijks een bedrag voor huisvestingskosten te betalen aan Aloysius Stichting voor het in stand houden van de uitbreiding van de Burcht bij Teylingereind.

Inleiding Binnen Justitiële Jeugdinrichting Teylingereind bevindt zich een school voor speciaal onderwijs, de Burcht. De gemeente Teylingen is verantwoordelijk voor de huisvesting van deze school. De bevoegdheden van vestiging, vertrek of uitbreiding van deze school liggen bij het ministerie van Justitie. Het onderwijs in de Burcht wordt verzorgd door Aloysius Stichting. De gemeente wordt door het Rijk bekostigd voor de huisvesting van deze school op basis het aantal beschikbare plaatsen. Dit betrof in 2020 92 plaatsen. Aloysius Stichting heeft van het ministerie van Justitie een beschikking ontvangen dat zij per 1 oktober 2020 48 extra plaatsen moet realiseren bij de Burcht. Dit hebben zij gedaan in het gebouw dat vroeger in gebruik was als ‘het Vaartcollege’. Omdat een bestaand pand in gebruik wordt genomen dat niet in eigendom is van de gemeente, zijn wij verantwoordelijk voor de eerste inrichting met onderwijsleerpakket en meubilair, huurlasten, vergoeding bewegingsonderwijs, OZB en verzekeringen. In overleg met Aloysius stichting is de mogelijkheid van doordecentralisatie van de huisvestingsgelden uitgewerkt. Dat betekent dat de gemeente jaarlijks een afgesproken bedrag voor huisvestingskosten betaalt aan Aloysius Stichting voor het in stand houden van de uitbreiding van de Burcht bij Teylingereind.

Bestaand kader en context Artikel 109 Wet op de Expertise Centra Beoogd effect Het verzorgen van adequate onderwijshuisvesting

Argumenten 1. De gemeente is verantwoordelijk voor bekostiging van de uitbreiding van de Burcht De Burcht is de school in jeugdgevangenis Teylingereind. De Burcht is recent uitgebreid met 48 extra plaatsen. Dit is gebeurd in opdracht van het ministerie van justitie. De gemeente is verantwoordelijk voor de huisvesting van deze school net als de andere scholen in haar gemeente. Omdat gebruik gemaakt wordt van een bestaand schoolgebouw dat niet in eigendom is van de gemeente, moet de gemeente de volgende kosten vergoeden: huur, eerste inrichting onderwijsleerpakket en meubilair, OZB, verzekeringen en vergoeding bewegingsonderwijs. 2. Bij doordecentralisatie wordt alleen betaald voor het aantal jaren dat de school daadwerkelijk in het pand gehuisvest is. De gemeente heeft niets te zeggen over vestiging, vertrek of uitbreiding van de burcht. Deze bevoegdheden liggen bij het ministerie van Justitie en de gemeente weet dus niet hoe lang Aloysius van de uitbreiding gebruik zal maken. Het is daarom voordelig een doordecentralisatieovereenkomst te sluiten met Aloysius, omdat je dan alleen betaalt voor de jaren dat er daadwerkelijk gebruik gemaakt wordt van de uitbreiding. Het alternatief zou het betalen van de normvergoeding zijn.

In dat geval worden in één keer de daadwerkelijke kosten voor eerste inrichting vergoed en jaarlijks de daadwerkelijke kosten voor huur, OZB, verzekeringen en vergoedingen bewegingsonderwijs. We weten echter niet hoe lang de uitbreiding in stand wordt gehouden en voor hoeveel jaren we de bijbehorende uitkering in het gemeentefonds hebben. 3. Het is de wens van Aloysius Stichting om een doordecentralisatieovereenkomst te sluiten. Aloysius Stichting heeft aangegeven dat hun voorkeur uitgaat naar het sluiten van een doordecentralisatieovereenkomst. Doordecentralisatie is alleen mogelijk met instemming van zowel de gemeente als het schoolbestuur.

Kanttekeningen 1. Het schoolbestuur loopt een financieel risico bij doordecentralisatie. Aloysius Stichting neemt alle investeringskosten in het gebouw voor eigen rekening en krijgt per jaar een vergoeding betaald. Wanneer het ministerie besluit het aantal plaatsen toch weer in te krimpen dan kan Aloysius blijven zitten met een bedrag aan restkosten waarvoor zij geen vergoeding hebben ontvangen. Aloysius is echter een groot schoolbestuur, met voldoende financiële middelen om dit risico op te vangen. Daarnaast hebben zij zelf verzocht om deze overeenkomst. Financiële consequenties De gemeente wordt door de Rijksoverheid bekostigd op basis van het aantal beschikbare plaatsen, ongeacht hoeveel plaatsen bezet zijn. De gemeente ontvangt bekostiging voor in totaal 140 plaatsen. Het voorstel is de bekostiging voor de uitbreiding één op één door te betalen aan Aloysius. Dat betekent dus een doordecentralisatieovereenkomst voor 48 plekken. Voor de 92 vaste plekken in de Burcht zijn andere afspraken gemaakt, omdat de realisatie van die plaatsen in het verleden al door het ministerie van OC&W is bekostigd.

Aanpak, uitvoering en participatie Na vaststelling van dit voorstel zal het college een doordecentralisatieovereenkomst sluiten, waarin wordt gesproken de gelden uit de gemeentefonds bedoeld voor de uitbreiding van de Burcht door te betalen aan Aloysius Stichting. Duurzaamheid n.v.t. Hillegom-Lisse-Teylingen (HLT) n.v.t. Urgentie De uitbreiding is reeds in januari 2021 in gebruik genomen. Evaluatie Jaarlijks zal de hoogte van het bedrag van de doordecentralisatie berekend worden en in overleg met Aloysius uitbetaald worden. Wanneer er aanleiding bestaat voor evaluatie of herijking van de afspraken dan gaan partijen daarover in overleg. Bijlagen en achtergrondinformatie n.v.t. het college van burgemeester en wethouders, Jeroen F.A. Tomassen secretaris

Carla G.J. Breuer burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Teylingen, gelezen het voorstel van het college van 2 november 2021 met als onderwerp Doordecentralisatie uitbreiding de Burcht gelet op de behandeling in de raadscommissie- en raadsvergadering, gelet op artikel 109 wet op de Expertise Centra,

besluit:

Jaarlijks een bedrag voor huisvestingskosten te betalen aan Aloysius Stichting voor het in stand houden van de uitbreiding van de Burcht bij Teylingereind.

Aldus besloten in de raadsvergadering van 16 december 2021,

Robert van Dijk griffier

Carla G.J. Breuer voorzitter

8 Schuldhulpverlening 2022-2025 Teylingen 1 Raadsvoorstel besluitvormend Schuldhulpverlening 2022-2025 Teylingen

Raadsvoorstel Besluitvormend Schuldhulpverlening 2022-2025 Teylingen aan:

de raad van de gemeente Teylingen

zaaknummer: Z-21-214876 datum collegevergadering: 9 november 2021 datum raadsvergadering: 16 december 2021 agendapunt: 0 portefeuillehouder: Dhr. A.L. van Kempen behandelend ambtenaar: Alexander Stork e-mailadres: A.Stork@HLTSamen.nl

Wij stellen voor: 1.

Het beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2025 ISD Bollenstreek 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' vast te stellen.

Samenvatting Het beleidsplan Schuldhulpverlening 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' wordt aan de raad voorgelegd. In dit beleidsplan is omschreven hoe er in de periode 2022-2025 gewerkt zal worden aan een laagdrempelige en integrale aanpak voor inwoners met financiële problematiek en/of (problematische) schulden. Om dit te realiseren wordt de huidige werkwijze doorontwikkeld en is ingezet op vroegsignalering, preventie, maatwerk en stress-sensitieve dienstverlening. Ook wordt ingezet op het verstevigen van de samenwerking met ketenpartners met Voor Ieder 1 en Vroeg Eropaf wordt aansluiting gezocht bij nieuwe (technische) ontwikkelingen. Met als doel om alle inwoners een passende aanpak te bieden wat uiteindelijk moet zorgen voor een duurzame en een financiële zelfstandige situatie van de inwoner. Inleiding Gemeenten hebben de wettelijke taak om inwoners met (problematische) schulden te ondersteunen en iedere vier jaar een beleidsplan voor schuldhulpverlening vast te stellen. Deze kaders zijn vastgelegd in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs). Dit beleidsplan sluit aan op de (nieuwe) bepalingen, die per 1 januari 2021 van kracht zijn geworden vanuit de Wgs en de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv).

In voorbereiding van het opstellen van het nieuwe beleidsplan is er in 2021 een externe evaluatie uitgevoerd over het schulddienstverleningsbeleid ISD Bollenstreek 2016-2020 & Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen 2017-2021. Dit rapport en aanbevelingen zijn meegenomen bij het opstellen van het beleidsplan 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' 2022-2025 en is als bijlage toegevoegd. In eerste instantie wordt in het beleidsplan 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' 2022-2025 ingezet op preventie. Het voorkomen van financiële problemen is

beter dan genezen. Als tijdig wordt ingegrepen door de inwoner zelf of met hulp, kan voorkomen worden dat de schulden onbeheersbaar worden en vergroot dit de kans om schulden tijdig op te lossen. Om deze reden is het essentieel dat de inwoners zich vrij voelen om hulp te vragen bij (beginnende) schuldenproblematiek. In dit beleidsplan staat de inwoner centraal. Er is gewerkt naar een integraal systeem van schuldhulpverlening waarbij stress-sensitieve dienstverlening en maatwerk voorop staan.

Bestaand kader en context Bij de totstandkoming van het beleidsplan zijn de Adviesraad Sociaal Domein, de raadsleden, ISD Bollenstreek, beleidsmedewerkers HLT en Noordwijk betrokken geweest. In eerste is instantie is er een verkenningsfase geweest, waarbij de raadsleden tijdens een informele bijeenkomt op de hoogte zijn gebracht en er gelegenheid is geweest voor het stellen van schriftelijke vragen. Daarnaast heeft de Adviesraad Sociaal Domein in een latere fase het beleidsplan bestudeerd en voorzien van een advies. Dit advies is zoveel mogelijk verwerkt en is als bijlage opgenomen. Dit beleidsplan vloeit voort uit de wettelijke verplichting van de Wgs artikel 2 om iedere vier jaar een nieuwe beleidsplan te laten vaststellen. Beoogd effect Met dit beleidsplan willen wij bereiken dat inwoners van de gemeente Teylingen die te maken hebben met financiële problematiek op een laagdrempelige en toegankelijke wijze terecht kunnen voor hulp. Waarbij de inwoner een oplossingsgerichte, duidelijke, betrouwbare en integrale dienstverlening ervaart. Door middel van maatwerk en stresssensitieve dienstverlening wil de ISD Bollenstreek gezamenlijk met de inwoner en de ketenpartners tot een passende en duurzame oplossing komen. Het is van belang dat de inwoner in staat wordt gesteld weer sterk en veerkrachtig aan de maatschappij deel te nemen.

Argumenten 1.1 Het is een wettelijke verplichting om iedere vier jaar een nieuw beleidsplan Schuldhulpverlening vast te stellen. Het huidige beleidsplan van de ISD Bollenstreek geldt tot 31 december 2021. Per 1 januari 2022 moet het nieuwe beleidsplan van kracht worden. 1.2 Het beleidsplan geeft richting aan de integrale schuldhulpverlening en sluit aan op actuele ontwikkelingen. Voor inwoners met financiële problematiek biedt het beleidsplan 2022-2025 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' perspectief. Er is duidelijk aangegeven, dat iedereen die hulp nodig heeft voor het verminderen van de schuldenlast, een beroep kan doen op de ISD Bollenstreek. Daarnaast wordt ingezet op het verstevigen van de samenwerking met ketenpartners via Voor ieder 1 en Vroeg Eropaf. Het voorliggende beleidsplan Schuldhulpverlening is opgesteld door ambtenaren van zowel de ISD Bollenstreek als die van de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk, zodat een meer integraal beeld wordt gegeven en een integraal aanbod voor ondersteuning van inwoners met schulden wordt beschreven.

Kanttekeningen 1. Het budget voor (technische) ontwikkelingen en initiatieven is niet meegenomen in de begroting.

In de financiële paragraaf van het voorliggende beleidsplan is de begroting voor 2021 t/m 2024 van de ISD Bollenstreek opgenomen. In deze begroting zijn nog niet de (technische) ontwikkelingen en nieuwe initiatieven verwerkt. Het is op dit moment nog niet duidelijk wat daar de kosten en impact van zal zijn. Het zal gaan om uitwerkingen omtrent: uitvoeren saneringskrediet, uitvoeren adviesrecht bij schuldenbewind of aansluiting bij schuldenknooppunt, collectief schuldenregelen of de nationale schuldhulproute. De ISD Bollenstreek kan om extra budget vragen door middel van een begrotingswijziging. Financiële consequenties De extra uitvoertingstaken van de ISD Bollenstreek (vroegsignalering en schulddienstverlening aan zelfstandig ondernemers) kosten extra geld. Deze kosten zijn gedekt in de begroting 2022 van de ISD Bollenstreek en Teylingen. De ISD Bollenstreek heeft ervoor gekozen om in de toekomst de kosten voor schuldhulpverlening inzichtelijk en overzichtelijk te maken in de (half)jaarrekeningen en begrotingen. Deze staan nu nog onder de noemer Zorg verwerkt. De begroting ziet er als volgt uit: Begroting Schuldhulpverlening

2021

2022

2023*

2024*

Teylingen

232.461

291.809

297.646

303.599

*De cijfers voor de jaren 2023 en 2024 zijn gebaseerd op het principe van de meerjarenbegroting (+2% per jaar). De begroting voor 2023 en 2024 is nog niet officieel vastgesteld. Hierbij wordt dan ook de kanttekening gemaakt dat dit nog kan wijzigen. Aanpak, uitvoering en participatie Bij de totstandkoming van het beleidsplan zijn de Adviesraad Sociaal Domein, de raadsleden, ISD Bollenstreek, beleidsmedewerkers HLT en Noordwijk betrokken geweest. In eerste instantie in de verkenningsfase waarbij de raadsleden in een presentatie op de hoogte zijn gebracht en er gelegenheid is geweest voor het stellen van schriftelijke vragen en voor het geven van input. Daarnaast heeft de Adviesraad Sociaal Domein in een latere fase het beleidsplan bestudeerd en voorzien van een advies. Dit advies is zoveel mogelijk verwerkt en is als bijlage opgenomen. Het nieuwe beleidsplan zal door de ISD Bollenstreek via de tekst op de website, folder en via publicatie op de gemeentepagina gecommuniceerd worden aan de inwoners. De gemeente Teylingen zal via de eigen kanalen publiciteit geven aan wat we de komende jaren gaan doen om schulden te voorkomen en op te lossen. In deze berichten komt eveneens te staan waar inwoners terechtkunnen met de hulpvraag. In het beleidsplan worden de resultaten beschreven die worden beoogd.

In 2022 gaan we aan de slag met de implementatie van het beleid, waaronder ook de monitoring. Dat gebeurt via het uitvoeringsprogramma in de MAG, opgave Werk en Inkomen. De MAG wordt in december 2021 oordeelsvormend aan u voorgelegd. Hierin staan per opgave indicatoren op hoofdlijnen. In 2022 wordt conform het beleidsplan een netwerkbijeenkomst georganiseerd om samen met partners te kijken naar de indicatoren voor het uitvoeringsprogramma. Daarbij worden ook de reeds geformuleerde resultaten, zoals in het beleidsplan opgenomen, betrokken. Deze zijn in overleg met de ISD tot stand gekomen. Het voorstel voor te monitoren indicatoren wordt volgend jaar aan de raad voorgelegd. Op deze manier wordt het schuldhulpverleningsbeleid een integraal onderdeel van het uitvoeringsprogramma in de MAG en is het mogelijk om bij te sturen.

Duurzaamheid Op weg naar een financieel gezonde toekomst, en dat houdt ook in een duurzame toekomst. Hillegom-Lisse-Teylingen (HLT) Dit voorstel wordt in december 2021 ook voorgelegd aan de gemeenteraden van Hillegom en Lisse. Er zijn geen inhoudelijke verschillen in de voorstellen. Urgentie Het beleidsplan Schuldhulpverlening ‘Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst’ 2022-2025, moet per 1 januari 2022 van kracht zijn. Evaluatie De raad wordt jaarlijks via de reguliere verantwoording op de hoogte gehouden van de voortgang van de uitvoering door de ISD Bollenstreek. Bijlagen en achtergrondinformatie 1. Beleidsplan Schuldhulpverlening 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' 2022-2025. 2. Evaluatie Schuldhulpverleningsbeleid ISD Bollenstreek 2016-2020 & Schuldhulpverleningsbeleid Teylingen 2017-2021. 3. Advies van de Adviesraad Sociaal Domein Teylingen. het college van burgemeester en wethouders, Jeroen F.A. Tomassen secretaris

Carla G.J. Breuer burgemeester

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Teylingen, gelezen het voorstel van het college van 9 november 2021 met als onderwerp Schuldhulpverlening 2022-2025 Teylingen gelet op de behandeling in de raadscommissie- en raadsvergadering, gelet op, artikel 2 uit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet (Wvbvv), besluit: 1.

Het beleidsplan Schuldhulpverlening 2022-2025 ISD Bollenstreek 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' vast te stellen.

Aldus besloten in de raadsvergadering van 16 december 2021,

Robert van Dijk griffier

Carla G.J. Breuer voorzitter

1 Beleidsplan Schuldhulpverlening 'Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst' 2022-2025

Inhoudsopgave

Voorwoord Aanleiding Hoofdstuk 1 Inleiding 1.1 Wettelijk kader…………………………………………………………………………...blz. 4 1.2 Proces beleidsvorming………………………………………………………………….blz. 6 Hoofdstuk 2 Missie, visie, ambitie en uitgangspunten 2.1 Missie, visie en ambitie………………………………………………………………… blz. 7 2.2 Uitgangspunten beleid…………………………………………………………………. blz. 8 en 9 2.3 Achtergrond schuldenproblematiek………………………………………………...… blz. 9 en 10 2.4 Ontwikkelingen ………………………………………………………………………….blz. 11 en 12 Hoofdstuk 3 Schuldhulpverlening 3.1 Preventieontwikkeling………………………………………………………………….. blz. 13 t/m 15 3.2 Vroegsignalering………………………………………………………………………...blz. 16 en 17 3.3 Doelgroepen schuldhulpverlening……………………………………………………. blz. 18 en 19 3.4 Toelating tot de schuldhulpverlening…………………………………………………. blz. 20 en 21 3.5 Schuldhulpverlening……………………………………………………………………. blz. 21 t/m 24 3.6 Budgetbeheer…………………………………………………………………………… blz. 24 Hoofdstuk 4 Weigerings- en beëindigingsgronden, bezwaar en beroep en klachten 4.1 Weigerings- en beëindigingsgronden………………………………………………… blz. 25 en 26 4.2 Bezwaar en beroep…………………………………………………………………..… blz. 26 4.3 Klachten…………………………………………………………………………………. blz. 26 Hoofdstuk 5 Samenwerking ketenpartners en vrijwilligers 5.1 Samenwerking ketenpartners…………….…………………………………………… blz. 27 en 28 5.2 Samenwerking vrijwilligers…………………………………………………………….. blz. 27 en 28 Hoofdstuk 6 6.1 6.2 6.3 6.4

Resultaten van de schuldhulpverlening en privacy

Beslistermijn, wachttijden en doorlooptijden……………………………..………….. blz. 29 Resultaten van de schuldhulpverlening……………………………………………… blz. 30 Kwaliteit………………………………...………………………………………………...blz. 31 Privacy…..……………………………………………………………..…………………blz. 31

Hoofdstuk 7 Financiën en verantwoording 7.1 Financiën…………………………………………………………………………………blz. 32 7.2 Verantwoording en evaluatiecriteria.………………………………………….……… blz. 33 en 34 Bijlagen: 1: Samenvatting resultaten evaluatie schuldhulpverlening 2: Lokale activiteiten HLT Samen 3: Lokale activiteiten Noordwijk

Pagina 2 van 37

Voorwoord

Aan te vullen door wethouders

Pagina 3 van 37

Aanleiding

De gemeenteraden van de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk vinden het belangrijk om richting te geven aan het beleidsplan schuldhulpverlening voor haar inwoners. Een inwoner mag er namelijk op vertrouwen dat hij of zij snel en slagvaardig geholpen wordt met (financiële) problemen. De uitvoering van de wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) is door de gemeenten gedelegeerd aan de ISD Bollenstreek. De gemeenten en de ISD Bollenstreek hebben persoonlijke aandacht voor de inwoner, passen maatwerk toe en werken volgens de stress sensitieve dienstverlening. Hierdoor willen we bereiken dat men in staat wordt gesteld weer sterk en veerkrachtig aan de maatschappij deel te nemen. De gemeenten en de ISD Bollenstreek hebben een sleutelrol in het voorkomen, aanpakken en oplossen van financiële problemen1. In eerste instantie wordt ingezet op preventie. Het voorkomen van financiële problemen is beter dan genezen. Als tijdig wordt ingegrepen, door de inwoner zelf of met hulp van de gemeente/ISD Bollenstreek, kan voorkomen worden dat de schulden onbeheersbaar worden en de kans vergroot om schulden tijdig op te lossen. Om deze reden is het essentieel dat de inwoners zich vrij voelen om hulp te vragen bij (beginnende) schuldenproblematiek. Mensen die in armoede leven of te maken hebben met schulden raken overbelast door zorgen en stress.

Dit kan ervoor zorgen dat mensen niet in staat zijn voor zichzelf de beste keuzes te maken en een positieve invulling aan hun leven te geven. De gevolgen kunnen hardnekkig en langdurig van invloed zijn op de maatschappelijke positie en algemene gezondheid van de inwoners. De coronapandemie speelt (in ieder geval op dit moment) een belangrijke rol. In deze bijzondere tijden waar mensen onzeker zijn over hun gezondheid, hun baan, het kunnen betalen van de vaste lasten en de zorg voor hun naasten, is het de taak van de overheid om hen te ondersteunen en zo nodig te beschermen. De Nationale Ombudsman verwacht dat door de corona crisis nog veel meer inwoners in problematische schulden terecht komen2. Hierdoor zal er een (nog onbekende) grote, zeer diverse groep nieuwe kwetsbaren met financiële problemen ontstaan. Daarnaast verwachten wij vanwege de oplopende tekorten aan gas een (grote) stijging van de verwarmingskosten in het jaar 2022. Dit zal met name de inwoners treffen die nu net de eindjes aan elkaar kunnen knopen, maar geen marge hebben om de aangekondigde onverwachte kostenstijging voor energie op te vangen. Dit kan een toename van betalingsproblemen en schulden betekenen. Vanuit de gedeelde urgentie die de gemeenten en ISD Bollenstreek nu zien, werken we naar een integraal systeem van schuldhulpverlening waarbij stress sensitieve dienstverlening en maatwerk voorop staan.

In dit beleidsplan willen we de kaders hiervan aan u voorleggen.

1 Dit past bij de in 2018 geïntroduceerde Brede Schuldenaanpak waarbij alle betrokken partijen, vanuit een gedeeld beeld

schuldenbeleid invullen en uitvoeren. De belangrijkste doelstellingen zijn: inzetten op preventie en vroegsignalering, effectieve schuldhulpverlening en een zorgvuldige maatschappelijke incasso. 2 Nationale Ombudsman, 11 juni 2020, Hindernisbaan zonder finish

Pagina 4 van 37

Hoofdstuk 1

1.1

Inleiding

Wettelijk kader

De gemeenteraden Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk leggen de kaders waarbinnen schuldhulpverlening de komende jaren door het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek wordt uitgeoefend vast in dit beleidsplan. Het Beleidsplan Schuldhulpverlening “Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst” 2022 – 2025 wordt breed gedragen en is integraal tot stand gekomen. Hierbij is gebruik gemaakt van informatie die is opgehaald bij alle vier de gemeenteraden, ambtenaren, adviesraden, ketenpartners en de inwoners. Daarnaast is een tweetal evaluaties uitgevoerd3. Het wettelijk kader voor het beleidsplan schuldhulpverlening wordt gevormd door de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (hierna Wgs), die sinds 1 juli 2012 van kracht is. Dit beleidsplan is voorgeschreven op grond van artikel 2 Wgs. Het betreft hier een richtinggevend beleidsplan. De uitvoeringsregels geven op een praktische, uitvoerende wijze de regels rondom schuldhulpverlening weer. De uitvoeringsregels passen binnen de kaders zoals die zijn vastgelegd in dit beleidsplan4. De Wgs is per 1 januari 2021 op een aantal onderdelen gewijzigd en aangevuld.

De gemeenteraden hebben hier in een eerder stadium invulling aan gegeven door middel van vaststelling van de Verordening beslistermijn schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 2021, een addendum op het Beleidsplan ISD Bollenstreek 2016-2020 en het beleidsplan Schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 2017-2021 gemeente Teylingen. Dit beleidsplan is de opvolger van het Beleidsplan ISD Bollenstreek 2016-2020 “Op weg naar financiële zelfredzaamheid” van de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwijk (oud) en Noordwijkerhout (oud) en het in 2020 vastgestelde addendum en het beleidsplan Schuldhulpverlening ISD Bollenstreek 2017 - 2021 “Een ketenaanpak van preventie tot nazorg” van de gemeente Teylingen en het in 2020 vastgestelde addendum. Het beleidsplan vormt niet het enige kader waarbinnen de schuldhulpverlening zich afspeelt. Hiernaast is nog aanwezig: •

Verordening beslistermijn schulddienstverlening ISD Bollenstreek 2021 Vanaf 1 januari 2021 is het verplicht geworden en hebben de gemeenteraden de verordening vastgesteld voor wat betreft de beslistermijn bij aanvragen schuldhulpverlening.

•

Uitvoeringsregels schuldhulpverlening 2022 Via de (gepubliceerde) uitvoeringsregels kan de inwoner op een eenvoudige wijze kennis nemen van de toelatings-en uitsluitingsgronden voor de schuldhulpverlening, het aanbod, de werkwijze en wat de aanvrager mag verwachten. De uitvoeringsregels zijn afgeleid van het beleidsplan en worden vastgesteld door het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek.

•

Handboek schuldhulpverlening Naslagwerk c.q. werkinstructie schuldhulpverlening speciaal bestemd voor de uitvoerders van de schuldhulpverlening van de ISD Bollenstreek. Het handboek is een ‘levend’ document dat steeds wordt aangepast en geactualiseerd naar aanleiding van wetswijzigingen, systeemwijzigingen of wijzigingen in het proces.

3 Evaluatie vanuit de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse; en

Evaluatie ISD Bollenstreek breed, gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk. 4 Normaal gesproken stelt het college de uitvoeringsregels vast op grond van artikel 3 Wgs, maar op grond van artikel 5 van de

GR ISD Bollenstreek is deze bevoegdheid overgedragen aan het dagelijks bestuur van de ISD Bollenstreek. Voor de volledigheid worden de uitvoeringsregels als bijlage bij dit beleidsplan gevoegd.

Pagina 5 van 37

1.2

Proces beleidsvorming

Dit beleidsplan is opgesteld door de ISD Bollenstreek in samenwerking met ambtelijk HLTSamen en ambtelijk Noordwijk. Voorafgaande aan de totstandkoming van dit beleidsplan is input gevraagd vaan de gemeenteraden van Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk. Ook is vooraf de afdeling schuldhulpverlening van de ISD Bollenstreek betrokken door middel van een ‘praatpapier’. Hiernaast zijn twee evaluaties uitgevoerd: één evaluatie Schuldhulpverlening voor alle vier de ISD gemeenten en één evaluatie vanuit de Rekenkamercommissie Hillegom en Lisse. De aanbevelingen vanuit de evaluaties zijn meegenomen bij de totstandkoming van dit beleidsplan5. Binnen de evaluaties is ook uitvraag gedaan bij de ketenpartners en inwoners, zodat ook zij zijn vertegenwoordigd bij de totstandkoming van het nieuwe beleid. De Adviesraden Sociaal Domein hebben wij vooraf in de gelegenheid gesteld input te geven. Uiteraard is het concept beleidsplan ter advisering aan hen voorgelegd. Leeswijzer Dit beleidsplan kent de volgende (hoofdstuk) opbouw:

5 Bijlage 1

Pagina 6 van 37

Hoofdstuk 2

2.1

Missie, visie, ambitie

Missie en visie

De ISD Bollenstreek stelt de inwoner centraal binnen de schuldhulpverlening. De schuldhulpverlening richt zich in eerste instantie op het voorkomen van financiële problemen. De komende beleidsperiode willen we (nog) meer inzetten op preventie en het verder professionaliseren hiervan. Hierin wordt samengewerkt tussen de ISD Bollenstreek, de beleidsambtenaren van de gemeenten, Voor Ieder1 en de ketenpartners6. Aansluitend moeten de inwoners zich vrij voelen om hulp te vragen en ervaart men een oplossingsgerichte, duidelijke, betrouwbare en integrale dienstverlening. Gezamenlijk met de gemeenten, Voor Ieder1 en ketenpartners willen we ervoor zorgen dat inwoners zich daadwerkelijk vrij voelen om tijdig hulp te vragen en zich welkom voelen. De professionals van de ISD Bollenstreek werken samen met de inwoners aan een passende oplossing zodat zij ook eigen regie houden in het oplossen van hun (financiële) problemen. Het hebben van (financiële)problemen zorgt voor stress en belemmert het perspectief en welzijn van de inwoners. Schuldhulpverlening is meer dan het ondersteunen bij het oplossen van (problematische) schulden met als doel een financiële stabiliteit te creëren. De ISD Bollenstreek levert maatwerk en stress-sensitieve dienstverlening7, waardoor stress wordt verminderd en met de inwoner op een rustige wijze gewerkt wordt aan financiële stabiliteit en toekomstperspectief.

Dit heeft ook een positief effect op inwoners om weer effectief deel te nemen aan de maatschappij. Dit blijven wij de komende beleidsperiode toepassen en doorontwikkelen door voortdurende (bij)scholing en het nauwlettend volgen van (landelijke) ontwikkelingen en indien gewenst c.q. noodzakelijk door tijdig aan te sluiten. 2.2

Ambitie

In voorgaande beleidsperiode stond meer de ‘gekantelde werkwijze’ en ‘eigen verantwoording’ centraal. Gedurende de looptijd van het voorgaande beleidsplan is de werkwijze ontwikkeld naar een stress sensitieve dienstverlening waarbij gezamenlijk met de inwoner wordt gewerkt aan een duurzame oplossing. Maatwerk wordt toegepast, de werkwijze sluit aan bij de behoefte en situatie van de inwoner. Deze trend willen wij doorzetten. Onze ambitie is daarom als volgt: “ De inwoner wordt snel en slagvaardig geholpen door gezamenlijk met de schulddienstverlener en ketenpartners door middel van een stress sensitieve dienstverlening te werken aan een duurzame oplossing voor zijn of haar (financiële) problemen ” Door schulden vroegtijdig aan te pakken, proberen wij te voorkomen dat schulden problematisch groot worden en indirect willen wij hiermee het aantal aanmeldingen voor specialistische schuldhulpverlening laten dalen. Onder vroegtijdig verstaan wij in het in een zo vroeg mogelijk stadium in beeld brengen van mensen met betalingsproblemen. Een goede samenwerking tussen gemeenten, de ISD Bollenstreek, Voor Ieder1 en de ketenpartners is van belang bij het sneller signaleren van (problematische) schulden en tot het komen tot een duurzame oplossing. 6 De verschillende ketenpartners: gemeenten, professionele organisaties en vrijwilligersorganisaties, hoofdstuk 5.

7 Stress sensitieve dienstverlening houdt in dat de schulddienstverlener begrijpt en rekening houdt met wat stress met de

inwoner doet. Stress sensitieve dienstverlening voorziet in verschillende instrumenten. Het uiteindelijk doel van stress sensitieve dienstverlening is om mensen te begeleiden naar economische zelfredzaamheid.

Pagina 7 van 37

2.3

Beleid uitgangspunten

Aansluitend op de missie, visie en de ambitie volgt er een aantal beleidsuitgangspunten:

• Voorkomen is beter dan genezen Er wordt ingezet op verschillende preventiemogelijkheden. Dit doen we door het geven van passende voorlichting, het inzetten op vroegsignalering en het bieden van goede nazorg. Hiernaast wordt aangesloten bij het minimabeleid van de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk8. Zie voor concrete activiteiten bijlage 3 voor Hillegom, Lisse en Teylingen en bijlage 4 voor Noordwijk. • Toegankelijke schuldhulpverlening De inwoners uit de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk moeten zich vrij voelen om hulp te vragen als dit nodig is. Het hulpaanbod is toegankelijk. De toegang tot schuldhulpverlening staat in principe open voor iedere inwoner vanaf 18 jaar met (dreigende) financiële problemen. We wegen de mogelijkheden en onmogelijkheden van schuldhulpverlening zorgvuldig af aan de hand van de feiten en individuele omstandigheden. • Het bieden van maatwerk en stress sensitieve dienstverlening Het hulpaanbod sluit aan op de behoefte en situatie van de inwoner. Hierbij wordt persoonlijke aandacht, maatwerk en stress sensitieve dienstverlening toegepast. De hulpvraag van de inwoner staat centraal bij het zoeken naar een oplossing voor zijn (financiële) problemen. Financiële rust en stabiliteit van het huishouden staat voorop. • Perspectief op toekomst bieden Iedere inwoner heeft recht op een toekomst met perspectief.

Wij vinden het van belang dat de inwoner in staat wordt gesteld weer sterk en veerkrachtig aan de maatschappij deel te nemen. Voor een structurele oplossing van de financiële problemen spelen naast financiële stabiliteit, de regelbaarheid van de schulden, de houding en het gedrag van de inwoner, de mate van zelfredzaamheid en de (financiële) vaardigheden van de inwoner een grote rol. • Integraal samenwerken met de ketenpartners De ISD Bollenstreek en de gemeenten versterken de komende jaren de samenwerking met de verschillende ketenpartners en vrijwilligers. Er wordt integraal samengewerkt (binnen de kaders van

8 Minimabeleid gemeenten: Noordwijk: Volwaardig deelnemen 2021-2024. Hillegom: Een stevig fundament 2019 – 2022. Lisse:

Armoedebeleid Lisse; schuldhulpmaatje Lisse. Teylingen: Investeren in de basis 2018-2021.

Pagina 8 van 37

de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG))9. Het is belangrijk dat er korte lijnen zijn tussen de tussen de samenwerkende organisaties en dat wij elkaar weten te vinden. Inwoners met financiële problematiek hebben over het algemeen problemen op meerdere leefgebieden. De gemeenten willen daarom meer inzetten op gebeurtenissen rondom “life events” zoals een scheiding, verlies van werk, faillissement, ziekte of overlijden. Een integrale aanpak is hierbij noodzakelijk. Integraal karakter schuldhulpverlening De uitgangspunten van schuldhulpverlening hebben een integraal karakter. Schuldhulpverlening is breder dan alleen het financieel technische aspect. Er ligt een rol (gezamenlijke rol) bij de gemeenten, bij de ISD Bollenstreek en de ketenpartners. Schuldhulpverlening bestaat dus uit een aantal onderdelen. Die staan in de 3 onderstaande kolommen: 1. Preventie Het voorkomen van (financiele) problemen. Het gaat niet alleen om preventie, maar ook de fase vóór preventie. Namelijk vroegtijdige educatie en het doorbreken van schaamte en taboe rondom financiële redzaamheid. Een belangrijke rol ligt hier voor de gemeenten om (een deel van) het minimabeleid te laten aansluiten bij schuldhulpverlening. Ook zet de ISD Bollenstreek in op preventie. Dit staat verder uitgewerkt in de hoofdstukken 2 en 3. 2. Vroegsignalering Het vroegtijdig signaleren van betalingsachtertanden.

De ISD Bollenstreek signaleert vroegtijdig betaalproblemen en biedt proactief vrijwillige hulp aan. Dit staat beschreven in hoofdstuk 3.2. 3. Stabilisatie, curatie en nazorg Het stabiliseren en oplossen van problematische schulden. De ISD Bollenstreek helpt op twee manieren de inwoner (curatie): via een minnelijke regeling10 of toelating tot de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp). Beide wegen kunnen leiden tot een schone lei en daarmee een schuldenvrije toekomst. Met goede nazorg willen we voorkomen dat inwoners terugvallen in de schulden. Dit staat beschreven in hoofdstuk 3 en 4. Deze kolommen worden ondersteund en uitgevoerd door middel van een stress sensitieve dienstverlening, maatwerk en een goede samenwerking in de keten. 2.4

Achtergrond schuldenproblematiek

Oorzaken en gevolgen schuldenproblematiek In zijn algemeenheid melden mensen zich niet meteen bij de gemeente als ze financiële problemen hebben. Dit komt door schaamte, stress, of inwoners weten niet dat ze hulp kunnen krijgen. Maar ook omdat inwoners bang zijn dat de gemeente het niet kan oplossen of dat zij de controle over hun eigen leven zullen verliezen. Gemiddeld duurt het 5 jaar voordat mensen hulp zoeken. De gemiddelde schuld is dan al opgelopen tot zo’n € 40.000,- bij 14 schuldeisers11. Maatschappelijke bewustwording rondom de risicovolle en problematische schulden is erg belangrijk. Het taboe en schaamte rondom schulden moet worden doorbroken. Ook moet het voor de inwoner duidelijk zijn hoe en waar zij (tijdig) hulp kunnen vragen. Het aanpakken en voorkomen van armoede en schuldenproblematiek zijn de algemene uitgangspunten van het schuldhulpverleningsbeleid van de ISD Bollenstreek. Dit sluit direct aan bij de door toenmalig staatssecretaris van Ark in 2018 geïntroduceerde actieplan ‘Brede Schuldenaanpak’. Dit actieplan omvat een aantal punten waarin 3 hoofdlijnen worden onderscheiden:

9 Hoofdstuk 6.4. 10 Tijdens het minnelijk traject probeert de schuldhulpverlener met de schuldeisers tot een schuldregeling te komen. Voor meer

uitleg zie hoofdstuk 3.5 van dit beleidsplan. 11 NVVK: Jaarverslag 2020

Pagina 9 van 37

1. Problematische schulden voorkomen: preventie en vroegsignalering De rijksoverheid wil nieuw beleid beter laten aansluiten op het ‘doenvermogen’ van de burger, bijvoorbeeld de mentale belastbaarheid van burgers. Vroegsignalering is inmiddels ingebed in de Wgs. 2. Ontzorgen en ondersteunen Vrijwilligers vervullen een belangrijke rol bij het bereiken en ondersteunen van mensen met (dreigende) schulden. Bijvoorbeeld een landelijk dekkend netwerk van vrijwilligersprojecten gericht op schuldhulp en financiële begeleiding. 3. Zorgvuldige en maatschappelijk verantwoorde incasso Voor deze hoofdlijn werd gekeken naar het uitbreiden van betalingsregelingen en bescherming van het bestaansminimum. Realisaties zijn bijvoorbeeld de inwerkingtreding van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet en de aanpassing op onderdelen van het Wetboek voor burgerlijke rechtsvordering. Corona effecten Het is de verwachting dat de effecten van de Covid-19 crisis zich de komende jaren zullen laten voelen. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) meldt in 2020 een toename van het werkloosheidspercentage12. Dat betekent een teruggang in inkomen waardoor mensen op afzienbare termijn in financiële problemen kunnen komen.

En waar de uitgangspositie van de Nederlandse economie voor de coronacrisis goed te noemen was, geldt dat niet voor onze uitgangspositie op het gebied van schuldenproblematiek: al voor de coronacrisis had 1 op de 5 Nederlanders betalingsachterstanden13. Deze cijfers lijken niet representatief te zijn voor de Bollenstreek aangezien in deze cijfers ook de grote steden zijn meegenomen waar de schuldenproblematiek hoger is dan in dorpen. Het blijft een inschatting, echter houden we rekening met een stijging als gevolg van de corona crisis en de maatregelen. Stijging energieprijzen De verwachting is dat miljoenen huishouden te maken krijgen met energieprijzen die hard omhoog gaan. Wereldwijd zijn de gasprijzen omhoog gegaan en deze lopen nog steeds op. Door deze stijging gaan ook de elektriciteitsprijzen omhoog. Voor huishoudens zijn de energiekosten een van de grootste maandelijkse kostenposten, die naar verwachting flink gaan toenemen. Met name mensen met weinig financiële ruimte kan deze ontwikkeling betekenen dat achterstanden in de betaling gaan ontstaan. Landelijke en lokale cijfers Het aantal aanmeldingen is gedaald ten opzichte van voorgaande jaren. Divosa en de NVVK geven aan dat er een causaal verband is met de coronacrisis en de sociale beperkingen14. Deze trend is ook waar te nemen binnen de ISD Bollenstreek. Het gaat hier wel om een minimale daling.

Hier tegenover staat wel de verwachting van de Nationale Ombudsman dat het aantal aanmeldingen vermoedelijk gaat stijgen15. Landelijk gezien is de gemiddelde schuldenlast in 2020 nagenoeg gelijk ten opzichte van de ISD Bollenstreek16.

12 Juni 2020 is 4,3%. Inmiddels de er wel weer een daling van het werkloosheidspercentage ingezet naar 3.2% in juni 2021

(Bron: CBS) 13 Nibud: factsheet geldproblemen Nederland 2018 14 NVVK: jaarverslag 2020, aantallen jaar 2019: 86.201 jaar 2020: 78.013. Het gaat om het aantal aanmeldingen, verzoeken tot informatie, advies, of een hulpvraag gericht aan een NVVK-lid. De hulpvraag betreft de eigen financiële situatie. 15 Nationale Ombudsman verwacht dat door de corona crisis nog veel meer inwoners in problematische schulden terecht komen. Hierdoor zal er een (nog onbekende) grote, zeer diverse groep nieuwe kwetsbaren met financiële problemen ontstaan. 16 Dit is gemiddelde schuldenlast van mensen die zich bij de schuldhulpverlening hebben gemeld. Landelijk: € 41.985 (NVVK jaarverslag 2020), ISD Bollenstreek: € 41.538.

Pagina 10 van 37

2.5

Ontwikkelingen

Wij vinden het belangrijk om de nieuwe ontwikkelingen nauwlettend te volgen en hierbij aan te sluiten als het een meerwaarde heeft voor de dienstverlening. Hierbij staat centraal dat de nieuwe ontwikkeling moet aansluiten bij de (hulp)behoefte van de inwoner. Wij willen in ieder geval aankomende beleidsperiode onderstaande ontwikkelingen verder uitwerken. • Saneringskredieten ISD Bollenstreek gaat de mogelijkheden onderzoeken om te komen tot een aanbod via een saneringskrediet. Bij saneringskredieten krijgen schuldeisers eenzelfde deel van de vordering als bij schuldbemiddeling vooraf wordt geprognotiseerd, alleen krijgen ze dit vooraf en niet achteraf. Het restant wordt - net zoals bij schuldbemiddeling - kwijtgescholden en de vordering op de klant komt daarmee te vervallen. De klant heeft vanaf dat moment nog maar één schuld. Een groot deel is immers al kwijtgescholden. Vanaf dat moment lost de klant drie jaar lang maandelijks af op deze ene schuld. Door de “schuldenrust” die ontstaat bij een saneringskrediet is er meer ruimte bij de klant om aan andere zaken te werken. Er is nog maar één resterende schuldeiser. Hierdoor ontstaan betere kansen op het volgen van een opleiding, het vinden van werk en/of het anders omgaan met geld. Ook voor de dienstverlening zal een saneringskrediet een tijdsbesparing opleveren.

Zo ontstaat er ruimte voor de consulent om de klant extra persoonlijke begeleiding te bieden. Het saneringskrediet draagt op deze manier bij aan een duurzame oplossing. De ISD Bollenstreek wil de komende beleidsperiode in samenwerking met de NVVK en Kredietbank Nederland de mogelijkheden, de kosten en de risico’s onderzoeken voor wat betreft saneringskredieten. De verwachting is dat in 2022 een voorstel wordt aangeboden aan de gemeenteraden. • Digitale ontwikkelingen De gemeenten en de ISD Bollenstreek houden nauwlettend de nieuwe digitale ontwikkelingen bij. Er zijn technologische ontwikkelingen ter ondersteuning van de inwoner, maar ook ter ondersteuning van de dienstverlening. Een breed instrumentarium kan een meerwaarde zijn voor de dienstverlening van de ISD Bollenstreek, maar het kan ook een meerwaarde zijn voor de inwoner. Te denken valt aan onder meer aansluiting bij Schuldenknooppunt, Geldfit en Collectief Schuldregelen. De ISD Bollenstreek zal kritisch kijken naar de fase waarin de nieuwe technologische ontwikkeling zit en of dit strookt met de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) voordat wordt aangesloten. De aansluiting moet een meerwaarde zijn voor de dienstverlening. De gemeenteraden wordt om akkoord gevraagd om aan te sluiten bij een onderzocht en uitgewerkt initiatief.

• Adviesrecht bij schuldenbewind De ISD Bollenstreek gaat in samenwerking met de gemeenten onderzoeken wat de meerwaarde vanuit het adviesrecht met schuldenbewind17 is voor de inwoners van de gemeenten. De nieuwe wet regelt per 1 januari 2021 dat gemeenten drie maanden nadat schuldenbewind is ingesteld de rechter mogen adviseren of een inwoner het beste kan worden geholpen door voortzetting van het bewind, of door een andere vorm van gemeentelijke ondersteuning. Gemeenten kunnen zo hun regierol bij schuldhulpverlening beter vervullen en bewerkstelligen dat er ook een aanvraag voor een schuldregeling binnenkomt. Dit draagt bij aan de samenwerking tussen rechtbanken, gemeenten en bewindvoerders. Ook zal aansluitend worden onderzocht of het wenselijk is een vorm van bewindvoering intern aan te bieden en zal de gemeenteraden worden gevraagd hier een besluit over te nemen.

17 Schuldenbewind is een beschermingsmaatregel die de rechtbank op verzoek kan opleggen als iemand te maken heeft met

problematische schulden. Het doel is om de financiële situatie van de betrokkene te stabiliseren en te zorgen dat basisvoorzieningen, zoals huur, gas, water, licht en leefgeld worden betaald

Pagina 11 van 37

• Ondernemers Ondernemers kunnen bij de ISD Bollenstreek terecht voor hulp bij financiële problemen. Met ingang van 1 januari 2021 is onder de Wgs de toegang tot schuldhulpverlening voor ondernemers verduidelijkt. Voorheen werd het schuldhulpverleningstraject van ondernemers uitbesteed. Sinds kort voert de ISD dit zelf uit. Consulenten zijn geschoold volgens NVVK richtlijnen en ook is het werkproces hier op aangepast. Dit betekent winst voor een integrale aanpak van eventuele multiproblemen en een bredere dienstverlening die efficiënter kan worden uitgevoerd doordat we zelf de regie voeren. De samenwerking tussen afdelingen Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (Bbz) en schuldhulpverlening wordt geïntensiveerd. Op deze manier kunnen we de ondernemer zo breed mogelijk van dienst zijn. Hiernaast wordt komende beleidsperiode verder ontwikkeld op het gebied van preventie voor ondernemers. • Versterken samenwerking ketenpartners Wij vinden het een meerwaarde om de samenwerking met de verschillende ketenpartners te versterken. Dit willen we bereiken door het onderhouden en versterken van de verbindingen tussen de verschillende ketenpartners. Dit geldt voor alle ketenpartners en vrijwilligersorganisaties. Maar ook voor stichting voor Voor Ieder118, die per 1 juli 2021 formeel is gestart binnen de 4 gemeenten en actief is binnen de 6 kernen.

Ook sluit Voor Ieder1 zich aan bij het streven naar een integrale aanpak waarbij de inwoner erop kan vertrouwen dat hij snel en slagvaardig geholpen wordt met (financiële)problemen.

18 Voor Ieder1: een stichting opgericht voor de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk waarbij iedere inwoner

terecht kan voor ondersteuning en advies. Er is één contactpersoon die samenwerkt met andere professionals en hulpverleners.

Pagina 12 van 37

Hoofdstuk 3

Schuldhulpverlening

Er wordt breed ingezet op alle onderdelen binnen de schuldhulpverlening binnen de ISD Bollenstreek. Voor een passend aanbod wordt ook gekeken naar de persoonlijke omstandigheden van de inwoner. Het leveren van maatwerk en stress-sensitief werken staan hierbij voorop. Op lokaal niveau zijn er eerder al initiatieven ontwikkeld in het kader van vroegsignalering en preventie. Er worden in snel tempo legio instrumenten ontwikkeld waarmee mensen in een zo vroeg mogelijk stadium inzicht kunnen krijgen in hun financiële situatie en gewezen worden op potentiele risico’s. In 2022 wordt door de gemeenten een netwerkbijeenkomst georganiseerd specifiek rond het thema vroegsignalering en preventie. Opbrengsten uit deze netwerkbijeenkomst worden aangeboden aan de raad. Deze dienen als aanvulling op het beleidsplan. 3.1

Preventie

Wij zien het liefst dat schulden voorkomen worden of in een vroeg stadium worden opgelost. We zetten met schuldhulpverlening zo veel mogelijk in op het voorkomen van schulden zodat inwoners zelfredzaam zijn en regie over hun eigen leven houden. Dit doen wij door middel van het geven van voorlichting, het geven van informatie en advies en inwoners pro actief benaderen (vroegsignalering). Inwoners kloppen niet snel aan bij gemeenten bij (beginnende) schuldenproblematiek. Ook hierom is het belangrijk dat het aanbod toegankelijk is zodat de inwoners eerder hulp zoeken. Voor Ieder1 en de verschillende ketenpartners kunnen verschillende vormen van preventie uitvoeren. Het hebben van schulden belemmert een toekomst met perspectief. Het is daarom van groot belang de preventie zo goed mogelijk vorm te geven. De NVVK onderschrijft een goed preventiebeleid. Hierbij wordt ook aansluiting gezocht bij het minimabeleid van de gemeenten Noordwijk, Hillegom, Lisse en Teylingen. Voortdurend wordt bekeken of de preventiemiddelen aansluiten bij de verschillende doelgroepen en het bedoelde effect hebben. Dit doen wij aan de hand van kwaliteitscontroles, maar ook volgen wij de landelijke ontwikkelingen en nemen we signalen van de uitvoering en/of partners hier in mee.

Door deze verschillende vormen van preventie is het nodig om met de ketenpartners het preventie-aanbod af te stemmen waarbij elke organisatie gebruik kan maken van haar kracht en specialisme.

Pagina 13 van 37

Preventieactiviteiten De preventieactiviteiten richten zich op alle inwoners. Een effectief schuldpreventieprogramma voorziet in alle vormen van preventie activiteiten. Het aanbrengen van structuur is nodig. Deze structuur komt hierop neer dat het preventiebeleid wordt ingedeeld naar de omvang van het bereik van de doelgroepen en deels ook naar risico. We versterken de communicatie op dit punt. Er worden 4 categorieën van doelgroepen onderscheiden: 1. 2. 3. 4.

Algemeen (iedere inwoner) Mensen met een verhoogd risico op financiële problemen Mensen met lichte financiële problemen of enige schulden Mensen in een problematische schuldensituatie

Samenwerking met ketenpartners Een belangrijk uitgangspunt van de schuldhulpverlening is dat deze integraal is. Er moet niet alleen aandacht zijn voor het oplossen van de financiële problemen, maar ook voor eventuele omstandigheden die in verband kunnen worden gebracht met (financiële) problemen. Daarbij kan het bijvoorbeeld gaan om psychosociale problemen, verslavingen of ander soort (persoonlijke) problemen. Ook kan het doorbreken van schaamte en taboe rondom schulden preventief werken en maken dat inwoners eerder financiële hulp zoeken. Samenwerking met de ketenpartners, zoals GGD HM, Kwadraad, Humanitas, Schuldhulpmaatje, Voor Ieder1, Stichting Leergeld, Jeugdfonds Sport & Cultuur, spelen hierbij een grote rol. De gemeenten organiseren in 2022 een bijeenkomst gericht op schulden en armoede voor alle ketenpartners. Dit kan ertoe bijdragen dat er nadere inzichten ontstaan en dat men nog meer op de hoogte is van de initiatieven en de mogelijkheden binnen de gemeente. Ook werkt de ISD Bollenstreek samen met de verschillende zorgnetwerken. Op deze manier kan op een gecoördineerde manier worden samengewerkt zodat goed wordt aangesloten bij de verschillende hulpvragen van de inwoner. Daarbij wordt preventief aandacht gegeven bij (beginnende) schuldenproblematiek. De zorgnetwerken zetten op deze manier ook in op preventie.

Deze werkwijze wordt ook beoogd in de doorontwikkelingen van Voor Ieder1. Om de kwaliteit en de privacy te borgen, wordt alleen samengewerkt met gekwalificeerde partijen. De samenwerking is gericht op financiële voorlichting, vroegsignalering, convenanten, budgetcursussen en nazorg. Ondernemers Preventie voor ondernemers vraagt om een andere aanpak die momenteel in ontwikkeling is; de ISD Bollenstreek benadert actief signaalpartijen zoals banken, accountants, woonstichtingen en de ondernemersvereniging. De boodschap is ‘benader ons bij signalen van (dreigende) financiële problemen’. Hiernaast wil de ISD Bollenstreek de drempel zo laag mogelijk houden voor de ondernemer om hulp te zoeken. Zo wordt samengewerkt met onafhankelijke adviseurs van het Ondernemingsklankbord (OKB)19. De ondernemers kunnen vrijblijvend met gelijkgestemden met (financiële kennis en ervaring) in gesprek gaan. Jongeren en kinderen Het is van belang dat op scholen al financiële voorlichting wordt gegeven. Landelijk zijn er allerlei lespakketten beschikbaar die financiële voorlichting op scholen ondersteunen. Een eenmalige les budgetteren is veel minder effectief dan een structureel programma met meerdere leermomenten.

Ambtelijk HLT Samen en ambtelijk Noordwijk zullen in samenspraak met de schoolbesturen bepalen wat er mogelijk is en of een aanvulling op het huidige curriculum wenselijk is of dat het huidige aanbod volstaat. Kinderen die al jong zelf leren kiezen waar zij hun geld uitgeven, blijken minder vaak in financiële problemen te komen.

19 Vanaf 2017 werken wij samen met het Ondernemersklankbord (OKB). Het OKB is een stichting van vrijwilligers (oud-

ondernemers of financieel adviseurs) die hun kennis en ervaring graag inzetten voor het ondersteunen van ondernemers.

Pagina 14 van 37

Gemeentepolis Voor onze inwoners wordt de collectieve aanvullende zorgverzekering Zorg & Zekerheid (Z&Z) aangeboden. We vinden het belangrijk dat de inwoners zich goed kunnen verzekeren tegen een betaalbare premie. Ook werkt de ISD Bollenstreek samen met Z&Z in het kader van de vroegsignalering. De gemeentepolis richt zich de komende jaren meer op de financiële problemen in relatie tot de gezondheid van de inwoner20. Zorgmijding kan een gevolg zijn van financiële problemen met alle gevolgen van dien. Om gezondheidswinst te behalen is het belangrijk om de financiële situatie te verbeteren en andersom. Zowel de gemeenten als de ISD Bollenstreek plaatsen informatie over de collectieve aanvullende zorgverzekering op hun websites. Hiernaast wordt het klantenbestand van de ISD Bollenstreek informatie over de collectieve aanvullende verzekering opgestuurd. Nazorg Nazorg is een belangrijk onderdeel van de schuldhulpverlening. We willen namelijk voorkomen dat de inwoner opnieuw in de (financiële) problemen komt. We willen bereiken dat hij of zij sterk en veerkrachtig aan de samenleving deelneemt. De ISD Bollenstreek biedt conform de NVVK richtlijnen nazorg aan na afsluiting van het minnelijke traject. Na beëindiging van de schuldhulpverlening wordt binnen 3 tot 6 maanden een gesprek ingepland met de inwoner.

In de nazorggesprekken kan de inwoner vragen stellen en informatie en advies krijgen. Het is de bedoeling om te vragen hoe het gaat met de inwoner(s), of er zich problemen voordoen in de administratie en/of in het beheer van de financiën. Zijn er schulden gemaakt en zo ja, hoe lossen ze dit op? De inwoner kan uit zichzelf tijdens het gesprek hierover gegevens laten zien zoals bankafschriften of betalingsherinneringen. Het laten zien van bankafschriften gebeurt vrijwillig en wordt niet als een verplichting opgelegd. In deze fase bepaalt de consulent of een tweede dan wel derde gesprek noodzakelijk is om de inwoner te ondersteunen en op een juiste manier door te verwijzen. Binnen de nazorggesprekken wordt er breder gekeken dan alleen schuldenproblematiek. De ISD Bollenstreek kijkt hierbij naar de persoonlijke omstandigheden van de inwoner. Afhankelijk van de situatie waar zich de inwoner zich bevindt, wordt passende hulp aangeboden, of wordt doorverwezen naar een ketenpartner/vrijwilliger. Binnen de nazorg is contact met de verschillende ketenpartners essentieel. De ISD Bollenstreek biedt onder andere aan: • In ieder geval één gesprek, tot meerdere gesprekken; • Informatie en advies; • Budgetbeheer; • Intern doorverwijzen naar afdelingen PW of Wmo.