Document · PDF

3. Rapport Beinvloedbare Begroting Teylingen 31032025 inclusief bijlagen.pdf

Gemeenteraad 10 juli 2025, gemeente TeylingenBij agendapunt: Kadernota 2026 - 202924.683 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Beïnvloedbaarheid begroting

1/69

RAPPORT

Beïnvloedbaarheid begroting Gemeente Teylingen Teylingen – 31 maart 2025

GRONDLEGGER VAN VOORUITGANG

Beïnvloedbaarheid begroting

2/69

Inhoudsopgave Hoofdstuk 1 ...................................................................................................................... 3 Inzicht in de begroting ..................................................................................................... 3 1.1

Aanleiding en opdracht ................................................................................... 3

1.2

Analyse ........................................................................................................... 3

1.3

Personeelskosten en overhead ....................................................................... 4

1.4

Rapportage ..................................................................................................... 5

1.5

Handreiking voor gebruik van de rapportage .................................................. 5

1.6

Getalnotatie .................................................................................................... 6

Hoofdstuk 2 ...................................................................................................................... 7 De opgave ........................................................................................................................ 7 2.1

Financiële opgave ........................................................................................... 7

Hoofdstuk 3 ...................................................................................................................... 8 Totaaloverzicht ................................................................................................................ 8 3.1

Beïnvloedbaarheid totale begroting ................................................................ 8

3.2

Beïnvloedbaarheid per begrotingsprogramma ................................................ 8

3.3

Keuzemogelijkheden....................................................................................... 9

3.4

Impact van de maatregelen .......................................................................... 11

Hoofdstuk 4 .................................................................................................................... 12 Inzicht per programma .................................................................................................. 12 4.1

Samenleven .................................................................................................. 12

4.2

Leefomgeving ............................................................................................... 13

4.3

Bedrijvigheid, Bestuur en Algemene dekkingsmiddelen ................................ 14

4.4

Belastingmaatregelen ................................................................................... 15

Bijlage 1 ......................................................................................................................... 17 Bijlage 2 ......................................................................................................................... 19

Beïnvloedbaarheid begroting

3/69

Inzicht in de begroting Aanleiding en opdracht De gemeente Teylingen staat voor een structurele financiële opgave van minimaal € 7 miljoen voor de meerjarenbegroting 2026-2029. Hiervoor is de gemeente op zoek naar zoekrichtingen voor maatregelen. Deze maatregelen kunnen gefaseerd worden ingevoerd, zodat de begroting uiterlijk per 2029 structureel in evenwicht is. Om het bestuur in staat te stellen overwogen lange termijn keuzes te maken, biedt deze rapportage inzicht in de beïnvloedbaarheid van de begroting. Per domein en per gemeenschappelijke regeling (GR) wordt gericht gezocht naar alle mogelijke knoppen om aan te draaien. Berenschot is gevraagd alle zoekrichtingen en mogelijke knoppen te inventariseren. Dit doen wij door alle onderdelen van de begroting te onderzoeken. In dit rapport worden de belangrijkste uitkomsten uit dit onderzoek samengevat en gepresenteerd. Onze rapportage en inschatting moeten worden gezien als een 0-meting, bedoeld als vertrekpunt voor gesprek. De bedragen die door ons zijn geïdentificeerd, zijn niet zwart-wit en behoeven nuancering.

Analyse De analyse die we hebben uitgevoerd, heeft een financieel-technisch karakter. De uitkomsten van de analyse moeten dus ook vanuit dat perspectief bekeken worden. Concreet betekent dit het volgende: •

De wettelijke taak is het uitgangspunt. We gaan uit van datgene wat de gemeente wettelijk moet doen. Eigen beleid dat door de gemeenteraad is vastgesteld, kan worden aangepast of bijgesteld. We houden dus geen rekening met de kaders die de gemeenteraad heeft vastgesteld bovenop wettelijke eisen; uitgangspunt is dat deze zijn aan te passen.

•

De gemeente heeft naar de buitenwereld toe verwachtingen gecreëerd door afspraken te maken, convenanten te sluiten, beschikkingen af te geven, etc. Ons startpunt is dat de gemeente deze lopende afspraken nakomt – ook als het theoretisch mogelijk is lopende verplichtingen of subsidies voortijdig te beëindigen. Deze optie hebben we niet meegenomen in de analyse. Wel staat het de gemeente natuurlijk vrij om na afloop van een contract- of subsidieperiode geen nieuwe subsidie aan te gaan. Deze mogelijkheden hebben we wél meegenomen in de analyse.

•

Sommige uitgaven hebben direct gerelateerde inkomsten. Als die uitgaven niet worden gedaan, vervallen bijbehorende inkomsten (bijvoorbeeld een subsidie of specifieke uitkering). Deze gevallen hebben we zo veel mogelijk in kaart gebracht, met als vertrekpunt dat dan de ruimte niet beïnvloedbaar is.

•

De analyse is uitgevoerd op basis van de taakvelden uit het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Deze taakvelden bestaan vaak weer uit meerdere onderliggende taken. Als op het niveau van het taakveld de begrotingsbedragen voor 50% beïnvloedbaar zijn, zijn wij ervan uitgegaan dat dit voor alle onderliggende taken geldt. In de praktijk kan dit genuanceerder liggen en kunnen individuele subtaken afwijken. Voor een beoordeling van een individuele taak of prestatie is het dus nodig om de achterliggende context te kennen.

Beïnvloedbaarheid begroting

•

4/69

We hebben niet gekeken naar politieke wenselijkheid en haalbaarheid, etc. De analyse is feitelijk en technisch. Als de gemeenteraad zou besluiten een alternatieve aanwending te willen, moet ook gekeken worden naar (aanpassing van) de bestaande doelstellingen, maatschappelijke effecten en effecten op het werkgeverschap. In de beschrijving hebben wij zo veel mogelijk aangegeven om welke kaders het gaat. Een beoordeling van de beïnvloedbare ruimte kan dus ook niet uitsluitend cijfermatig plaatsvinden, maar moet altijd gebeuren in combinatie met de inhoudelijke beoordeling.

Personeelskosten en overhead Bij de kosten voor het in dienst hebben van medewerkers (personeelslasten) hanteren we als uitgangspunt dat personeelslasten en overhead samenhangen met de taak die uitgevoerd wordt. Als de inzet op een taak beïnvloedbaar is, zijn de personeelslasten dat in beginsel ook. Omdat medewerkers niet van de ene op de andere dag op andere taken ingezet of ontslagen kunnen worden, gaan we bij de beïnvloedbare ruimte voor medewerkers uit van maximaal het natuurlijk verloop; dit is 10% per jaar. In een voorbeeld voor een taak die 25% beïnvloedbaar is, ziet het er als volgt uit: Jaar

Beïnvloedbaarheid personeelslasten

Beïnvloedbaarheid overige lasten

2025

10%

25%

2026

20%

25%

2027

25%

2028

25%

2029

25%

In de praktijk betekent dit dat de beïnvloedbare ruimte in de loop van de jaren zal oplopen.

HLTsamen Gemeente Teylingen heeft het merendeel van het personeel en de personeelskosten ondergebracht in HLTsamen. Daardoor zijn directe personeelskosten in omvang beperkt, maar de bijdragen aan HLTsamen worden in het dashboard als personeelskosten aangemerkt. Voor de analyse van de personeel en overhead bij de gemeente Teylingen maken we gebruik van het principe dat de organisatie meebeweegt op de keuzes in taken. Door rekening te houden met de toedeling van personeel aan de verschillende taakvelden en de verhouding tussen programmabudget en personeelsbudget is het besparingseffect berekend op personeel als gevolg van besparingen aan taken conform de omvang van de inventarisatie. Hierbij is een plafond aangehouden per jaar van een percentage natuurlijk verloop van 10% zoals hierboven toegelicht. Daarbovenop is rekening gehouden met het standaardpercentage overhead van 28% dat HLTsamen in rekening mag brengen. Van het meebewegen van kosten voor de organisatie HLTsamen is alleen sprake als daadwerkelijk keuzes in producten worden gemaakt in een bepaald programma. Hierbij zullen de cumulatieve effecten van alle deelnemende gemeenten in HLTsamen in ogenschouw genomen moeten worden voor de beoordeling van de haalbaarheid van de bezuinigingen door HLTsamen.

Beïnvloedbaarheid begroting

5/69

Taakanalyse en efficiency Uitgangspunt van het onderzoek is een analyse van de wettelijke taken van de gemeente Teylingen. We hebben primair gekeken naar de vraag waar de gemeente Teylingen keuzeruimte heeft in het wel, minder of niet uitvoeren van eigen taken en wettelijke taken. Mogelijkheden om efficiënter te werken (dezelfde taken uitvoeren met minder mensen en middelen) hebben we niet primair in de analyse meegenomen. In enkele gesprekken zijn er wel mogelijke zoekrichtingen genoemd met betrekking tot taken. Waar dat aan de orde was, hebben we die specifiek benoemd.

Rapportage Deze beknopte schriftelijke rapportage bevat de hoofdlijnen uit onze analyse. Per programma tonen we de belangrijkste onderwerpen waar beïnvloedbare ruimte zit (op basis van de financieeltechnische analyse). De inschatting is gemaakt aan de hand van een modelmatige inschatting van de beïnvloedbare ruimte die in het budget aanwezig zou moeten zijn. De modelmatige inschatting van de beïnvloedbare ruimte kan niet één-op-één vertaald worden naar te bezuinigen bedragen. De inschatting gaat uit van uitvoering van het gemeentelijke takenpakket op het absolute minimum, waarbij ook zeer vergaande keuzes gemaakt zouden moeten worden. De inschatting van de beïnvloedbare ruimte komt voor rekening van Berenschot en vormde het vertrekpunt voor het inventariseren van zoekrichtingen voor mogelijke besparingen. In samenspraak met medewerkers van de gemeente Teylingen hebben we geïnventariseerd welke zoekrichtingen er binnen de budgetten zijn. Die zoekrichtingen zijn zo veel mogelijk als concrete maatregel beschreven en voorzien van een toelichting, het beleid dat eventueel aangepast moet worden, de potentiële besparing en mogelijke gevolgen. De complete duiding van de maatregelen is opgenomen in Bijlage 2.

Handreiking voor gebruik van de rapportage Voor de gemeente Teylingen voerden wij een onderzoek uit naar, kort gezegd, ‘de vrije ruimte in de begroting’. Om dit systematisch en geobjectiveerd te doen, hanteren we het begrip ‘beleidsvrijheid’. Hoe meer beleidsvrijheid, hoe meer potentieel vrije ruimte in de begroting waar eigen keuzes mogelijk zijn. Vanuit dit perspectief maken we onderscheid in wettelijke taken, convenanttaken (eigen afgesloten convenanten, inclusief bijvoorbeeld landelijke convenanten zoals het Klimaatakkoord) en autonome taken. Binnen deze categorieën bestaan nuances. In bijlage 1 hebben we deze theoretische uitgangspunten verder uitgewerkt. De inschatting die we vervolgens hebben gemaakt, is modelmatig tot stand gekomen. Hierdoor hebben we geen rekening gehouden met de vraag of de taak op dit moment al op een sober niveau wordt uitgevoerd; we zijn uitgegaan van een gemiddelde taakuitvoering binnen de gemeente Teylingen vergelijkbaar met het gemiddelde niveau in Nederland. We hebben in de cijfermatige inschatting ook geen rekening gehouden met bezuinigingen die recentelijk zijn doorgevoerd. Er kunnen verschillen zitten tussen de door ons gemaakte inschatting en de feitelijke invulling vanuit de mogelijke maatregelen die samen met medewerkers van de gemeente Teylingen is gemaakt.

Het kan voorkomen dat onze inschatting vooraf hoger is omdat wij verdergaande maatregelen ook meerekenen als beïnvloedbaar. Het gaat dan bijvoorbeeld om verdergaande of radicalere keuzes zoals het niet meer aanbieden en onderhouden van voorzieningen. Denk hierbij aan het afstoten van parken, het afsluiten van wegen zonder adressen of het sluiten van voorzieningen. Bij enkele producten schatten wij de beïnvloedbare ruimte lager in dan de geïnventariseerde maatregelen. De verklaring hiervoor is dat wij de primaire inschatting op het niveau van de

Beïnvloedbaarheid begroting

6/69

bovenliggende productgroep maken en dan evenredig verdelen over de onderliggende producten. Hierdoor kunnen verschillen ontstaan (zowel hogere als lagere inschattingen). Deze kanttekeningen maken dat onze rapportage en inschatting moeten worden gezien als een 0meting, bedoeld als vertrekpunt voor gesprek. De bedragen die door ons zijn geïdentificeerd, zijn niet zwart-wit en behoeven nuancering. In de rapportage hebben we steeds aangegeven waar bedragen voortkomen uit een inschatting op basis van ons model en waar zoekrichtingen samen met medewerkers van de gemeente Teylingen tot stand zijn gekomen.

Getalnotatie Getallen hebben we in dit rapport als volgt genoteerd: •

Bedragen boven € 100.000 worden afgrond op € 0,1 miljoen. Dus € 1.688.000 wordt € 1,7 miljoen.

•

Bedragen onder € 100.000 worden niet afgerond maar voluit geschreven. Dus € 78.000.

Door afrondingen kunnen optellingen niet kloppen: •

€ 165.000 + € 145.000 + € 240.000 = € 550.000 = € 0,6 miljoen.

•

€ 0,2 miljoen + € 0,1 miljoen + € 0,2 miljoen = € 0,6 miljoen.

Beïnvloedbaarheid begroting

7/69

HOOFDSTUK 1

De opgave Financiële opgave De omvang van het bedrag en de bijhorende maatregelen die nodig zijn voor een sluitende begroting is hoger dan alleen het begrotingssaldo. De huidige begroting is uitgangspunt, aangevuld met: inschattingen van investeringen en ontwikkelingen van uitgaven; scenario’s herverdeling gemeentefonds; scenario’s ontwikkeling inkomsten vanuit Rijksoverheid ‘ravijn’; parameters bepalen m.b.t. loon-, prijs-, en rente indexen (en vastzetten). Daarnaast tellen Ambities van de Raad en college mee: voortvloeiend uit coalitieakkoord; structurele consequenties raadsbesluiten. De opgave van de gemeente Teylingen ziet er op basis van het huidige beeld als volgt uit: Totale begrotingsopgave

2025

2026

2027

2028

Structurele saldo incl. moties en amendementen

38.525

-6.175.862

-6.331.994

-6.360.954

Resultaat septembercirculaire 2024

504.209

1.412.567

1.405.412

1.691.170

Resultaat decembercirculaire 2024

2.075

-6.365

83.458

168.000

Resultaat na circulaires Rijk

544.809

-4.769.660

-4.843.124

-4.501.784

Genomen en nog geplande raadsbesluiten

-26.989

-192.701

-1.035.000

-530.010

-942.787

-1.145.593

-62.205

Stelposten Autonome ontwikkelingen Bestuurlijke ambities (n.a.v. coalitieakkoord of raadsopdracht) Bestuurlijke wensen (in onderzoek) Totale begrotingsopgave

-1.047.190

-7.002.353

-7.278.623

-6.937.283

Figuur 1 Financiële opgave De regel Aanvullende mutaties is een saldo van diverse posten, zoals voorziening onderhoud, actualisatie beheerplannen, correcties op de begroting, toe te voegen personele functies, etc. De regel Onzekerheden en stelposten bestaat uit strategische opgaven en taakstellingen. De begrotingsopgave inclusief onzekerheden bedraagt 9% van de totale begroting, dat is aanzienlijk aangezien de beïnvloedbaarheid van een begroting doorgaans tot circa 20% bedraagt. Dat is weliswaar twee keer zoveel, maar in de praktijk komt het pakket aan technische keuzeopties al iets lager uit en bovendien betreft het dan álle mogelijke besparingsopties, inclusief hele zware maatregelen met grote impact.

Beïnvloedbaarheid begroting

8/69

HOOFDSTUK 2

Totaaloverzicht Beïnvloedbaarheid totale begroting In de analyse is de beïnvloedbaarheid van de programmabegroting 2025 van de gemeente Teylingen onderzocht. De onderstaande tabel toont de mate van beïnvloedbaarheid op lange termijn, zowel structureel als incidenteel. Dit is de ruimte zoals deze door Berenschot modelmatig is ingeschat (zie bijlage 1.1 Theoretische basis), daarbij wordt ook rekening gehouden met voor gemeente Teylingen specifieke verplichtingen en kapitaallasten. De beïnvloedbaarheid van de begroting neemt toe, van 10% in 2025 tot 14% in 2028 van de totale begroting. In absolute bedragen neemt het beïnvloedbare bedrag iets toe van € 11 miljoen in 2025 naar € 14 miljoen in 2028. De structureel beïnvloedbare ruimte in 2026 bedraagt € 13 miljoen. De negatieve incidentele bedragen hangen samen mutaties in reserves. Bedragen x € 1,0 mln.

BG 2026

BG 2027

BG 2028

Totaal begroting

€ 103

€ 105

Beïnvloedbaar (%)

10%

12%

14%

Beïnvloedbaar (€)

€ 11

€ 12

€ 14

Structureel

€ 13

€ 16

€ 17

Incidenteel

-€ 2

-€ 4

-€ 2

Beïnvloedbaarheid per begrotingsprogramma De volgende grafiek toont de verschillende beleidsprogramma’s van de gemeente Teylingen in de begroting 2026. De beleidsprogramma’s verschillen zowel qua omvang als in beïnvloedbare ruimte. Programma 3. Bedrijvigheid (51%) heeft procentueel gezien een hoge beleidsvrijheid ten opzichte van de andere programma’s. In absolute bedragen loopt de beïnvloedbaarheid in 2026 op van minder dan € 1 miljoen tot € 7 miljoen per programma en een negatief bedrag in de algemene dekkingsmiddelen (mutatie reserves). In het algemeen neemt de beïnvloedbaarheid van budgetten in de loop van de jaren toe, doordat contractuele verplichtingen (zoals subsidies of aanbestedingen) aflopen. In het volgende hoofdstuk worden per programma de grootste beïnvloedbare producten en de desbetreffende zoekrichtingen toegelicht. De percentages boven de staven corresponderen met de beïnvloedbare ruimte per programma (blauwe deel van de staaf).

Beïnvloedbaarheid begroting

9/69

Keuzemogelijkheden Het totaalbedrag aan concrete keuzemogelijkheden (zoekrichtingen) dat naar voren is gekomen in de gesprekken met de organisatie neemt toe van € 14,0 mln. in 2026 tot € 16,3 mln. in 2028. Dat is 14% tot 16% van de totale begroting. In totaal zijn 221 verschillende maatregelen aangebracht. Hier bovenop kunnen nog

Totale opbrengst

2026

2027

2028

meebewegende kosten

1. Samenleven

4.149.858

5.602.263

5.655.048

voor personeel en

1. Vitaliteit

1.302.000

1.625.529

overhead worden

2. Talentontwikkeling

99.242

301.591

319.876

gerekend, afhankelijk van

3. Zorg voor elkaar

103.227

280.559

4. Werk en inkomen

1.041.289

1.113.850

5. Opvoeden en opgroeien

783.000

1.243.894

1.278.394

6. Thuiswonen

39.000

129.890

7. Hulp bij meedoen

782.100

906.950

2.989.990

3.690.073

3.746.551 228.401

de gekozen maatregelen. Daarmee is in 2026 nog maximaal € 1,9 miljoen gemoeid. Dit is in de

2. Leefomgeving

navolgende figuren

Gebiedsontwikkeling

228.401

toegelicht. Bovenop deze

Openbare orde en veiligheid

44.827

maximaal € 2,8 miljoen

Openbare ruimte en duurzaamheid

949.151

1.514.011

1.526.924

leidt een doorwerking in de

Verkeer en vervoer

1.743.199

1.878.422

1.921.987

overhead van 28% tot een

Wonen

24.412

357.047

389.703

397.359

Lokale economie

85.344

118.000

125.656

Regionale economie

271.703

4. Bestuur en ondersteuning

93.179

aanvullend besparingspotentieel van € 0,53 miljoen gemoeid.

3. Bedrijvigheid

Dienstverlening

2.500

Regionale samenwerking

90.679

Algemene dekkingsmiddelen

6.453.422

Algemene middelen

6.453.422

14.043.496

16.228.640

16.345.559

Eindtotaal

Beïnvloedbaarheid begroting

Totaalbeeld

2026 Begroting

Maatregelen

Personeel

53.056.479

4.149.858

141.527

1. Vitaliteit

7.295.349

1.302.000

18%

20.113

2. Talentontwikkeling

4.801.722

99.242

4.485

3. Zorg voor elkaar

1.341.636

103.227

22.812

4. Werk en inkomen

13.108.927

1.041.289

8.488

5. Opvoeden en opgroeien

14.658.479

783.000

22.345

6. Thuiswonen

1.176.122

39.000

2.460

1. Samenleven

7. Hulp bij meedoen

10.674.244

782.100

60.824

2. Leefomgeving

20.061.171

2.989.990

15%

703.957

53.889

228.401

Openbare orde en veiligheid 2.962.154

44.827

25.577

Gebiedsontwikkeling

Openbare ruimte en duurzaamheid 11.522.932

949.151

227.094

5.301.164

1.743.199

33%

417.079

221.032

24.412

11%

34.207

3. Bedrijvigheid

559.239

357.047

64%

163.067

Lokale economie

111.249

85.344

77%

38.977

Regionale economie

447.990

271.703

61%

124.089

4. Bestuur en ondersteuning 2.244.270

122.405

Verkeer en vervoer Wonen

93.179

992.491

2.500

3.624

1.251.779

90.679

118.781

Algemene dekkingsmiddelen 1.256.984

Dienstverlening Regionale samenwerking

6.453.422

3.805.048

1.256.984

6.453.422

-2.079.803

77.178.143

14.043.496

Algemene middelen Eindtotaal

10/69

18%

2.856.200

Een andere doorsnede op het totaal is het onderscheid tussen kostenbesparende maatregelen (39%), inkomens verhogende maatregelen (45%) en besparingen op de Gemeenschappelijke regelingen (16%). Voor deze laatste categorie geldt dat het advies van de FKGR (6% besparing) is doorgerekend. 2026

Kostenbesparend

Inkomensverhogend

Totaal

1. Samenleven

1.986.858

2.163.000

4.149.858

1. Vitaliteit

1.302.000

1.124.000

178.000

2. Talentontwikkeling

99.242

3. Zorg voor elkaar

103.227

4. Werk en inkomen

288.289

753.000

1.041.289

5. Opvoeden en opgroeien

133.000

650.000

783.000

39.000

239.100

543.000

782.100

6. Thuiswonen 7. Hulp bij meedoen

2.858.261

35.000

96.729

2.989.990

Gebiedsontwikkeling

2. Leefomgeving

228.130

271

228.401

Openbare orde en veiligheid

31.575

13.252

44.827

Openbare ruimte en duurzaamheid

871.211

77.940

949.151

1.704.335

35.000

3.864

1.743.199

23.010

1.402

24.412

357.047

Lokale economie

85.344

Regionale economie

271.703

4. Bestuur en ondersteuning

93.179

Verkeer en vervoer Wonen 3. Bedrijvigheid

93.179

Dienstverlening

2.500

Regionale samenwerking

90.679

Algemene dekkingsmiddelen

161.171

6.292.251

6.453.422

Algemene middelen

161.171

6.292.251

6.453.422

5.456.516

6.327.251

2.259.729

14.043.496

Eindtotaal

Beïnvloedbaarheid begroting

11/69

Impact van de maatregelen Bij het bepalen van de keuzes in maatregelen is het effect een belangrijk weegmiddel. Daartoe onderscheiden wij keuzes die als ‘laaghangend fruit’ te typeren zijn (A), bestuurlijke keuzes met beperkte impact (B) en fundamentele keuzes met grote maatschappelijke impact (C). Daarnaast hebben we de categorie GR ingevoegd. Alle geïnventariseerde maatregelen zijn ingedeeld in één van deze vier categorieën. Dit levert het volgende beeld op:

Impact

2026

A. Laaghangend fruit

718.317

B. Bestuurlijke keuze

8.992.855

64%

C. Fundamentele keuze

2.072.595

15%

2.259.729

16%

14.043.496

100%

Totaal

Binnen de (sub-) totalen uit de tabel bestaat nog een verscheidenheid wat betreft de impact (van laaghangend fruit tot maatregelen met grote maatschappelijke impact). ‘Laaghangend fruit’ betreft slechts 5% van het totaalbedrag, dat geeft aan dat er hoe dan ook sprake zal zijn van een stevige impact van de bezuinigingsmaatregelen. ` Tot slot hebben we de opbrengst van de maatregelen ingedeeld naar impact per programma en taakveld. Hieruit blijkt dat het in het programma samenleving grotendeels om fundamentele keuzes gaat en maatregelen bij GR’en. Bij Leefomgeving zijn veel bestuurlijke keuzes te maken met beperktere impact. In de Algemene dekkingsmiddelen zijn bestuurlijke keuzes te maken. Dit betreft de hoogte van de lokale lasten.

2026

A. Laaghangend fruit B. Bestuurlijke keuze C. Fundamentele keuze

1. Samenleven

249.219

361.639

1.376.000

2.163.000

1. Vitaliteit

50.000

1.074.000

178.000

2. Talentontwikkeling

34.801

64.441

3. Zorg voor elkaar

16.640

86.587

4. Werk en inkomen

20.000

163.289

105.000

753.000

5. Opvoeden en opgroeien

117.000

16.000

650.000

39.000

7. Hulp bij meedoen

10.778

31.322

197.000

543.000 96.729

6. Thuiswonen 2. Leefomgeving

355.159

1.904.692

633.410

Gebiedsontwikkeling

163.130

65.000

271

Openbare orde en veiligheid

16.024

13.736

1.815

13.252

Openbare ruimte en duurzaamheid

76.795

775.416

19.000

77.940

Verkeer en vervoer

88.000

1.038.740

612.595

3.864

Wonen

11.210

11.800

1.402

3. Bedrijvigheid

55.245

240.484

61.318

Lokale economie

11.370

12.656

61.318

Regionale economie

43.875

227.828

4. Bestuur en ondersteuning

20.740

71.609

830

0 0

Dienstverlening

2.500

Regionale samenwerking

20.740

69.109

830

Algemene dekkingsmiddelen

37.954

6.414.431

1.037

Algemene middelen Eindtotaal

37.954

6.414.431

1.037

718.317

8.992.855

2.072.595

2.259.729

64%

15%

16%

Beïnvloedbaarheid begroting

12/69

HOOFDSTUK 3

Inzicht per programma In dit hoofdstuk wordt de beïnvloedbaarheid per programma toegelicht. Hierbij worden voor de activiteiten met de grootste beïnvloedbare ruimte de zoekrichtingen en maatschappelijke gevolgen benoemd. We richten ons op de maatregelen met de meeste bijdrage aan de beïnvloedbare ruimte, en bespreken de genoemde zoekrichtingen (keuzemogelijkheden). Dit doen we voor drie grootteklassen. Opbrengst 2026 per maatregel (€)

< 25.000

>25.000 <50.000

>50.000

1. Samenleven

267.788

364.000

3.518.070

2. Leefomgeving

401.307

262.552

2.326.131

3. Bedrijvigheid

64.669

66.060

226.318

4. Bestuur en ondersteuning

93.179

Algemene dekkingsmiddelen Totaal aantal maatregelen

110.457

6.342.965

937.400

692.612

12.413.484

169

Zoals in hoofdstuk 3 is beschreven, de maatregelen betreffen kosten exclusief personele lasten. Dit kan vervolgens tot hogere besparingen leidden als ook de personeelskosten en overhead meebewegen.

Samenleven Programma 1. Samenleven bestaat uit zeven onderdelen. In de begroting 2026 is de gemiddelde beïnvloedbare ruimte van deze onderdelen 13% van in totaal € 55 miljoen, met relatief grote verschillen tussen de onderdelen. Door het afnemen van verplichtingen en variërende incidentele lasten in de begroting stijgt de beïnvloedbaarheid van 2025 tot 2028 beperkt, door verplichtingen die langdurig vastliggen (in ieder geval tot en met 2028). Beïnvloedbaar (% totale begroting) 1. Vitaliteit

BG 2026

BG 2027

BG 2028

27%

28%

2. Talentontwikkeling

20%

17%

18%

3. Zorg voor elkaar

22%

24%

25%

4. Werk en inkomen

5. Opvoeden en opgroeien

11%

6. Thuiswonen

7. Hulp bij meedoen

Keuzeopties > 50.000 euro (Samenleven) Van de totale besparingsmogelijkheden in programma 1. Samenleven van € 4,1 miljoen in 2026, wordt het merendeel (€ 3,5 miljoen) gevormd door maatregelen boven de € 50.000. Er is géén maatregel uit de categorie ‘laaghangend fruit’. Drie maatregelen betreffen een fundamentele

Beïnvloedbaarheid begroting

13/69

keuze, op het gebied van sportaccommodaties, inkomensregelingen en toegang/ eerstelijnsvoorzieningen. Vijf maatregelen betreffen (6%) taakstellingen voor Gemeenschappelijke Regelingen, de bestuurlijke opdrachten om deze bedragen in te vullen en hard te maken lopen thans nog. In totaal is hier in 2026 € 2,1 miljoen aan maatregelen mee gemoeid. Product Sportaccommodaties Volksgezondheid Arbeidsparticipatie

Maatregel Sluiten zwembadcomplex de Wasbeek Bijdrage aan GR Hecht Bijdrage aan GR KDB

Type Kostenbesparend GR GR

Impact C. Fundamentele keuze GR GR

Arbeidsparticipatie

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

114.070

Inkomensregelingen Inkomensregelingen

GR Kostenbesparend

GR C. Fundamentele keuze

535.000 60.000

GR GR Kostenbesparend

GR GR C. Fundamentele keuze

602.000 540.000 197.000

Stoppen bewaakte fietsenstalling Sassenheim Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek Stoppen Stichting Jeugdfonds Sport en Cultuur Gesloten plaatsing Bijdrage aan GR SOZ Begeleiding WMO Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek Toegang en eerstelijnsvoorszieningen Stopzetten investeringen in kwaliteit Voor ieder 1

2026 1.074.000 178.000 218.000

Overige maatregelen (Samenleven) In programma 1 worden nog tien maatregelen genoemd tussen € 25.000 en € 50.000. Vijf maatregelen zijn relatief eenvoudig te nemen, dit betreft scherper begroten (lucht in de begroting) en het schrappen van budgetten. Verder is de impact groter (impact B en C) of onzeker (GR). Product Sportbeleid en activering

Maatregel Scherper begroten sportbeleid en activering Schrappen budget Beeldbepalende objecten Vergoeding aantal klokuren (natte) gym beperken tot wettelijke aanspraak gebaseerd op aantal leerlingen per 1 oktober voorafgaand jaar van toekenning

Type Kostenbesparend

Impact A. Laaghangend fruit

2026 50.000

Kostenbesparend

A. Laaghangend fruit

25.000

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

25.000

Samenkracht en burgerparticipatie (3) Stoppen met Mantelzorgwaardering

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

35.000

Inkomensregelingen Jeugdhulp behandeling Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

Kostenbesparend GR Kostenbesparend

C. Fundamentele keuze GR A. Laaghangend fruit

45.000 43.000 30.000

Kostenbesparend Kostenbesparend

A. Laaghangend fruit A. Laaghangend fruit

42.000 30.000

GR Kostenbesparend

GR B. Bestuurlijke keuze

39.000 35.000

Cultureel erfgoed Openbaar basisonderwijs

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Beschermd wonen WMO Milieubeheer

Stoppen met regeling Stichting Leergeld Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek Scherper begroten budget Regionale Educatieve Agenda (REA) Schrappen schoolzwemmen Scherper begroten inzet preventiecoördinatoren Bijdrage aan GR ISD Bollenstreek Schrappen van budget voor het ondersteunen van lokale initiatieve

Tenslotte zijn er nog 32 kleinere maatregelen die tellen op tot €268.000. Dit betreft vooral lagere subsidies of vergoedingen, een groot aantal wordt aangemerkt als categorie B. Bestuurlijke keuze.

Leefomgeving Programma 2. Leefomgeving bestaat uit vijf onderdelen, de totale beïnvloedbare ruimte in de begroting 2026 in het model komt neer op 16% van in totaal € 30 miljoen. De aangeleverde maatregelen hebben een totaal bedrag aan keuzeopties van € 3,0 miljoen in 2026. Dit bedrag loopt nog op tot € 3,7 miljoen in 2028. Beïnvloedbaar (% totale begroting) Gebiedsontwikkeling

BG 2026

BG 2027

BG 2028

14%

23%

32%

Openbare orde en veiligheid

12%

14%

Openbare ruimte en duurzaamheid

10%

14%

Verkeer en vervoer

31%

33%

35%

Wonen

43%

23%

47%

Beïnvloedbaarheid begroting

14/69

Keuzeopties > 50.000 euro (Leefomgeving) De grootste opties in programma 2. Leefomgeving zijn in totaal 16 maatregelen met bij elkaar € 2,3 miljoen aan besparingen. Van de categorie ‘laaghangend fruit’ valt maar één regel in deze grootste categorie: het verlagen van het budget voor adviezen door derden (RO). De meeste grote maatregelen vallen onder Verkeer en vervoer en hebben betrekking op het mobiliteitsplan, onderhoud wegen en openbare verlichting. Bij Groen zijn vijf grote maatregelen genoemd, die met lagere kwaliteitsniveaus te maken hebben. Bij Milieubeheer is de 6% taakstelling van ODWH opgenomen. Product Ruimtelijke ordening Ruimtelijke ordening Milieubeheer Milieubeheer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Openbaar groen en (openlucht) recreatie Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Maatregel Verlagen budget bijdrage aan/adviezen door derden Schrappen budget Bijdrage aan/adviezen door derden Duurzaamheid Bijdrage ODWH Verlagen ambitieniveau opvolging fiximeldingen onderhoud groen Een heroverweging is het ambitieniveau voor klimaatadaptatie is voor Teylingen net als Hillegom en Lisse op Actief te zetten. Het stoppen van zwerfvuil ruimen in het groen

Type Kostenbesparend

Impact A. Laaghangend fruit

2026 160.000

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

60.000

Kostenbesparend GR Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze GR B. Bestuurlijke keuze

131.500 77.940 70.000

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

60.000

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

60.000

Het stoppen van gazonmaaien en 1x per jaar het gazon klepelen Boomgaten in verharding niet meer schoffelen

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

120.000

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

55.000

Parkeren Verkeer en vervoer

Afstoten van parkeergarage Stationsplein Kostenbesparend Schrappen budget Advies- en onderzoekskosten Kostenbesparend + Bijdrage aan/adviezen door derden

C. Fundamentele keuze B. Bestuurlijke keuze

75.167 62.096

Verkeer en vervoer

Afschrijvingstermijn wegen nieuwe investeringen verhogen van 20 jaar naar 30 jaar Openbare verlichting uitzetten Openbare verlichting niet meer onderhouden Investeringen in openbare ruimte reduceren naar €0 per jaar verlagen onderhoudsbudget wegen

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

207.000

Kostenbesparend Kostenbesparend Kostenbesparend

C. Fundamentele keuze C. Fundamentele keuze C. Fundamentele keuze

275.000 192.000 70.428

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

650.000

Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer

Overige maatregelen (Leefomgeving) In de categorie met kleinere bedragen zijn acht maatregelen genoemd, met een totale waarde van €263.000. Het gaat om keuzes met beperkte tot grote impact. Product Milieubeheer Milieubeheer Milieubeheer Milieubeheer Milieubeheer Openbaar groen en (openlucht) recreatie Verkeer en vervoer Verkeer en vervoer

Maatregel Schrappen van budget voor het ondersteunen van lokale initiatieve Stoppen met de energiecoaches Schrappen van het budget ondersteunen VvE’s Schrappen budget campagne energie besparen

Type Kostenbesparend

Impact B. Bestuurlijke keuze

2026 35.000

Kostenbesparend Kostenbesparend Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze B. Bestuurlijke keuze B. Bestuurlijke keuze

25.000 25.000 25.000

Schipholdossier Budgetten niet benut Verlagen investeringsbedragen openbare verlichting € 800.000 GVVP V18 Herinrichten Hoofdstraat Noord SH

Kostenbesparend Kostenbesparend Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze A. Laaghangend fruit A. Laaghangend fruit

37.312 35.606 40.000

Kostenbesparend

B. Bestuurlijke keuze

39.634

In het programma Leefomgeving zijn relatief veel kleine maatregelen genoemd: 48 regels met een totaalbedrag van € 401.000. Ook in dit programma gaat het om relatief veel opties die als B. bestuurlijke keuze worden aangemerkt.

Bedrijvigheid, Bestuur en Algemene dekkingsmiddelen De beïnvloedbaarheid van Programma 3. Bedrijvigheid bedraagt 51% in 2026 op een totale begroting van bijna € 1 miljoen. Programma 4. Bestuur en ondersteuning is voor 4% beïnvloedbaar (op het totaalbedrag € 5,3 miljoen). Algemene dekkingsmiddelen (€ 12,3 miljoen begroting) komen in het model op -14% beïnvloedbaar.

Beïnvloedbaarheid begroting

Beïnvloedbaar (% totale begroting) Lokale economie

BG 2026

BG 2027

BG 2028

50%

60%

64%

Regionale economie

51%

55%

48%

Dienstverlening

Regionale samenwerking

-14%

-5%

Algemene middelen

15/69

Keuzeopties > 50.000 euro De vijf programma’s kennen zeven grote keuzeopties. De grootste bedragen vallen bij Belastingen, dit betreft dan ook maatregelen om inkomsten te vergroten in plaats van kosten verlagen. Het gaat om zes maatregelen met grote impact en één maatregel die een fundamentele keuze inhoudt. Product Economische promotie Economische ontwikkelingen

Type Kostenbesparend Kostenbesparend

Belastingen overig

Maatregel Bloemencorso Bijdrage Projecten Uitvoeringsprogramma Economic Board Duin- en Bollenstreek Invoeren Hondenbelasting Invoeren Toeristenbelasting Maximalisering OZB opbrengsten onbenutte belastingcapaciteit Procentuele verhoging diverse belastingen

Overhead

Advertentiekosten gemeenteberichten

Belastingen overig Belastingen overig Belastingen overig

Impact C. Fundamentele keuze B. Bestuurlijke keuze

2026 61.318 165.000

InkomensverhogendB. Bestuurlijke keuze InkomensverhogendB. Bestuurlijke keuze InkomensverhogendB. Bestuurlijke keuze

170.000 175.000 5.485.216

InkomensverhogendB. Bestuurlijke keuze

462.035

Kostenbesparend

50.714

B. Bestuurlijke keuze

Overige maatregelen Ook zijn er nog twee kleinere maatregelen tussen € 25.000 en € 50.000, met relatief minder impact. Product Economische ontwikkelingen Economische ontwikkelingen

Maatregel Onterechte indexaties Exploitatiebijdrage St. Greenport Duin- en Bollenstreek

Type Kostenbesparend Kostenbesparend

Impact A. Laaghangend fruit B. Bestuurlijke keuze

2026 30.060 36.000

In de groep met keuzeopties tot € 25.000 komen tot slot 29 verschillende maatregelen naar voren, met een totaalbedrag van € 268.000 in 2026. Ook hier is categorie A ‘laaghangend fruit’ maar beperkt aanwezig.

Belastingmaatregelen Bij het inventariseren van maatregelen in de belastingen is gerekend met het ‘redelijk peil’. Om in aanmerking te komen voor een extra bijdrage uit het Gemeentefonds, de artikel 12 Financiële verhoudingswet procedure, moet de gemeente een redelijk niveau hebben voor eigen inkomsten. Om te bepalen of een gemeente hiervoor in aanmerking kan komen moet het een minimaal percentage aan belastingen heffen. Dit niveau is voor de begroting 2025 vastgesteld op 0,1595%. Rekening houdend met de bekende WOZ-waarde en de geraamde OZB-opbrengsten is de onbenutte belastingcapaciteit OZB voor 2025 € 5.485.216. Door maximalisering kan de kwijtschelding stijgen, voor OZB-eigenaren woningen zal dit minimaal zijn. Op het moment dat een procentuele stijging van het OZB-tarief wordt overwogen, zou dit leiden tot onderstaande extra opbrengsten: Teylingen OZB

10%

15%

25%

102.064

510.320

1.020.639

1.530.959

2.551.599

Beïnvloedbaarheid begroting

16/69

Bij Afval zijn diverse maatregelen opgenomen die geschrapt kunnen. Gelet op het gesloten stelsel daalt dan het tarief van de rioolheffing. Het effect van een stijging van de OZB kan hiermee gedempt worden. Voor deze maatregelen is nog geen bedrag berekend. Met betrekking tot overige belastingsoorten is gerekend met een procentuele verhoging conform onderstaande tabel:

Teylingen

10%

15%

25%

Forensenbelasting

€ 8.236,00

€ 16.473

€ 24.709

€ 41.182

Precariobelasting

€ 4.500,00

€ 9.000

€ 13.500

€ 22.500

Marktgelden

€ 1.359,00

€ 2.718

€ 4.076

€ 6.794

€ 597,00

€ 1.194

€ 1.791

€ 2.986

Parkeerbelasting Haven- en kadegelden

€ 1.236,00

€ 2.472

€ 3.708

€ 6.180

Leges

€ 41.476,00

€ 82.953

€ 124.429

€ 207.382

Bouwleges

€ 32.167,00

€ 64.334

€ 96.502

€ 160.836

Leges OOV

€ 2.835,00

€ 5.670

€ 8.505

€ 14.175

92.406

€ 184.814

€ 277.220

€ 462.035

Totaal

* De secretarieleges kennen het principe van maximumtarieven. Deze ruimte kan alleen worden benut voor zover de tarieven niet op het wettelijk maximum zijn vastgesteld. ** Deze heffing kent het wettelijk kader van maximaal kostendekkend. De hier berekende theoretische ruimte kan alleen benut worden voor zover deze niet kostendekkend zijn en er tevens ook werkelijke kosten kunnen worden toegerekend. Het potentieel aan OZB ten opzichte van het redelijk peil en de overige belastingsoorten zijn meegenomen in het onderdeel Algemene dekkingsmiddelen.

Beïnvloedbaarheid begroting

17/69

Bijlage 1 Theoretische basis Voor de gemeente Teylingen voert Berenschot een onderzoek uit waarbij kort gezegd ‘de vrije ruimte in de begroting’ wordt onderzocht. Om dit systematisch en geobjectiveerd te onderzoeken wordt vertrokken vanuit het begrip beleidsvrijheid. Hoe meer beleidsvrijheid, hoe meer potentieel vrije ruimte in de begroting waar eigen keuzes mogelijk zijn. Kijkend door deze bril wordt onderscheid gemaakt in wettelijke taken, convenanttaken (eigen afgesloten convenanten, inclusief bijvoorbeeld landelijke convenanten zoals het Klimaatakkoord) en autonome taken. Binnen deze categorieën bestaat nuance. In deze notitie wordt een framework beschreven waarmee zo objectief mogelijk naar de taakindeling van de gemeente wordt gekeken en een conceptueel model wordt uitgewerkt waarbij modelmatig en als vertrekpunt de vrije ruimte wordt bepaald. Dit krijgt later inkleuring en nuancering door vervolgstappen uit te werken. Het resultaat van deze stappen is een basisanalyse van de beschikbare ruimte in de begroting. De basisanalyse verrijken we in vervolgens met specifieke informatie per beleidsterrein, zoals het eigen beleid van de gemeente. Hierbij verfijnen we ook taakvelden naar individuele activiteiten. Definitie beleidsvrijheid Beleidsvrijheid is een ruim en breed begrip. Er is geen absoluut objectieve maat voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid.

Voor dit onderzoek wordt aangesloten bij de definitie van de Raad voor het Openbaar Bestuur (2019) van beleidsvrijheid: “De mate waarin de uitkomsten van beleid tussen (overheden) mogen verschillen. Waar het kort gezegd om gaat, is om vast te stellen in welke mate (overheden) in staat worden gesteld om eigen afwegingen te maken over de inzet van hun middelen en daarmee zelfstandig de uitkomsten van het beleid mogen en kunnen bepalen.” Beleidsvrijheid kan inzichtelijk gemaakt worden door consequent na te gaan in hoeverre de betrokken overheid vrij is om zelf de beleidsdoelen te bepalen. Dit kan worden afgeleid uit wat in wet- en regelgeving is bepaald over met name de taak en de beleidsdoelen. Bij de taak gaat het erom of dit een wettelijke taak is of een aanbevolen taak of een eigen initiatief. De mate waarin nauwkeuriger is bepaald hoe de taak moet worden uitgevoerd, aan welke eisen de besluitvorming moet voldoen en hoe er al dan niet moet worden samengewerkt, geeft een indicatie in welke mate de gemeente vrij is zelf de uitkomst van het beleid te bepalen. Als het Rijk bepaalt dat een gemeente een taak moet uitvoeren, dan is de beleidsvrijheid per definitie kleiner.

De mate waarin de gemeente vrij zelf haar beleidsdoelen en daarmee verbonden taak kan vaststellen, wordt bepaald door de mate waarin zij zelf aanvullende regels kan stellen, gehouden is aan uitvoeringsregels, regels over besluitvorming en/of zij vrij is te kiezen in de samenwerking. Dit kan per onderdeel variëren van geheel vrij, wenselijk, dwingend tot verplicht. De vormen waarin dit tot uitdrukking komt zijn handreikingen of kaders, als een lichte vorm van sturing, overgaand in richtlijnen of modellen, die al meer dwingend zijn, tot verplichtingen (ROB 2019). Deze manier van werken is vervat in een framework beleidsvrijheid.

Beïnvloedbaarheid begroting

18/69

Framework beleidsvrijheid Voor het vaststellen van de mate van beleidsvrijheid wordt aangesloten bij het eerder door de Tilburg University en B&A Groep ontwikkelde framework voor beleidsvrijheid (B&A Groep & Tilburg University 2006). In dit framework zijn de dimensies taak, beleidsdoelen, regelgeving, samenwerking en toezicht uitgewerkt (zie figuur 1). In de uitwerking van dit model is door B&A Groep een totaalconclusie per beleidstaak getrokken. De Raad voor het Openbaar Bestuur stelt dat de taak en het doel het vertrekpunt en het zwaartepunt zijn bij het bepalen van de beleidsvrijheid. De overige dimensies vormen nuanceringen op de hoofdindeling die, aldus de ROB, op die wijze ontstaat (zie ook p.49 e.v., beleidsvrijheid geduid). In dit onderzoek wordt hierbij aangesloten voor de inkleuring van het begrip beleidsvrijheid. Hierbij zijn taak, beleidsdoel, regelgeving en samenwerking als relevante dimensies genomen; toezicht is hierbuiten gelaten. Hierbij wordt aangesloten bij de argumentatie van de ROB: “De vorm van toezicht beperkt niet de beleidsinhoudelijke vrijheid. Toezicht is een afgeleide van de normen die er gelden voor het beleid.”

Figuur 1: Framework Beleidsvrijheid (bron: Tilburg University, B&A Groep 2006; ROB 2019)

Beïnvloedbaarheid begroting

19/69

Bijlage 2 Maatregelen 1. SAMENLEVEN

1.1

Vitaliteit

Sportaccommodaties Maatregel 1: sluiten zwembadcomplex de Wasbeek (2027 € 1.027.000) structureel Zwembadcomplex (sporthal, sportzaal en zwembad) De Wasbeek is op leeftijd. Sluiten en afstoten van het zwembad, sporthal en sportzaal de Wasbeek Sassenheim betekent een besparing van de huidige eigenaarslasten van €70.000 + € 40.000. Daarnaast levert dit een besparing van de vervangingsinvestering van circa 30 miljoen en een vermindering van de exploitatiebijdrage aan STIWA/sportbedrijf van maximaal € 963.668. Dit bedrag is opgebouwd uit een exploitatiebijdrage voor het zwembad, de sporthal en de sportzaal. Het is niet reëel om het gehele complex te sluiten, in dat geval ontstaat er een tekort aan een sporthal en sportzaal en kan de gemeente haar wettelijke taak niet uitvoeren. Enkel het sluiten van het zwembadcomplex brengt een besparing, maar hoe hoog deze exact is, vraagt nader onderzoek. Het sluiten en afstoten van het zwembad heeft grote gevolgen voor Teylingen en haar inwoners. Zij moeten uitwijken naar andere zwembaden in omliggende gemeenten. Bewoners verliezen een plek om te zwemmen, sporten, en recreëren. Vooral gezinnen met kinderen, ouderen, en mensen met een laag inkomen worden hierdoor geraakt. Daarnaast biedt zwemmen een laagdrempelige manier van lichaamsbeweging en is het een ontmoetingsplaats voor mensen.

Alternatieve zwembaden in de omgeving kunnen te ver weg zijn of te duur, waardoor een deel van de gemeenschap wordt uitgesloten.

Sportbeleid en activering Maatregel 1: Scherper begroten (2026 € 50.000) structureel Op deze taakomschrijving is sprake van onderuitputting. Zonder impact kan het begrote bedrag worden bijgesteld.

Maatregel 2: Stoppen/verlagen subsidie Combiburg (2027 € 0 - € 110.000) structureel De inzet van een buurtsportcoach heeft voor de gemeente veel toegevoegde waarde. Met name op het gebied van sociale cohesie, gezondheid, en participatie. Buurtsportcoaches maken sport en beweging toegankelijk voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, financiële situatie of fysieke capaciteiten. Ze stimuleren een actieve leefstijl, wat bijdraagt aan het verminderen van gezondheidsproblemen zoals obesitas, diabetes en stress. Daarnaast brengen zij verschillende groepen samen, zoals kinderen, ouderen, nieuwkomers, en mensen met een beperking. Dit versterkt de onderlinge verbondenheid in buurten. Door sportactiviteiten te organiseren, bieden buurtsportcoaches een positieve invulling van vrije tijd, wat jongeren kan afhouden van risicogedrag. Daarnaast ondersteunen buurtsportcoaches sportverenigingen en scholen met kennis, netwerk en organisatiekracht. Ze fungeren als schakel tussen verenigingen, scholen,

Beïnvloedbaarheid begroting

20/69

wijkorganisaties en de gemeente, wat samenwerking vergemakkelijkt. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.

Maatregel 3: Stoppen/verlagen subsidie Welzijnskwartier/Welzijn Teylingen (2027 € 0 € 72.000) structureel De inzet van een buurtsportcoach heeft voor de gemeente veel toegevoegde waarde. Met name op het gebied van sociale cohesie, gezondheid, en participatie. Buurtsportcoaches maken sport en beweging toegankelijk voor alle inwoners, ongeacht leeftijd, financiële situatie of fysieke capaciteiten. Ze stimuleren een actieve leefstijl, wat bijdraagt aan het verminderen van gezondheidsproblemen zoals obesitas, diabetes en stress. Daarnaast brengen zij verschillende groepen samen, zoals kinderen, ouderen, nieuwkomers, en mensen met een beperking. Dit versterkt de onderlinge verbondenheid in buurten. Door sportactiviteiten te organiseren, bieden buurtsportcoaches een positieve invulling van vrije tijd, wat jongeren kan afhouden van risicogedrag. Daarnaast ondersteunen buurtsportcoaches sportverenigingen en scholen met kennis, netwerk en organisatiekracht. Ze fungeren als schakel tussen verenigingen, scholen, wijkorganisaties en de gemeente, wat samenwerking vergemakkelijkt. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.

Maatregel 4: Stoppen met Regionaal regisseur aangepast sporten (2027 € 6.000) structureel Stoppen met deze subsidie betekent minder coördinatie en ondersteuning voor inwoners met een beperking om te sporten. Daarmee wordt de kans op eenzaamheid en verminderde gezondheid en welzijn vergroot. Het stoppen heeft ook invloed op de subsidie van andere gemeenten.

Maatregel 5: Onderzoeken stoppen/afschalen jaarlijkse subsidies (2027 € 0 - € 75.000) structureel A. Rijvereniging en ponyclub de Voorruiters (2027 €7.700) structureel Ontvangt subsidie voor uitvoeren van diverse activiteiten. Stoppen of verlagen van de subsidie kan betekenen dat de bijdrage van leden omhooggaat of dat er minder activiteiten worden uitgevoerd. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. B. Stichting de Zevensprong (2027 € 4.000) structureel De Zevensprong biedt activiteiten voor mensen met een verstandelijke en/of lichamelijke beperking. Bijvoorbeeld zwemlessen. Het behalen van een zwemdiploma duurt bij deze kinderen ongeveer 7 jaar t.o.v. kinderen zonder beperking (1,5 jaar). Naast zwemlessen organiseert de Zevensprong verschillende (sportieve) activiteiten voor deze doelgroep. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. C. Zwemvereniging Sassenheim (2027 € 14.500) structureel

Beïnvloedbaarheid begroting

21/69

Stoppen met de subsidie betekent dat het voortbestaan van de vereniging in gevaar komt. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie. D. Zwemvereniging de Columbiaan (2027 € 50.000) structureel Naar aanleiding van ‘Back-to-basics' zijn veel subsidies afgebouwd. Voor de Columbiaan betekent dat jaarlijks € 25.000 vast deel subsidie om hun activiteiten uit te kunnen voeren. De andere € 25.000 is tariefcompensatie in de vorm van subsidie, aangezien de KTS een commercieel uurtarief in rekening brengt. De vereniging is afhankelijk van dit bad voor haar lessen en trainingen. Hierover zijn destijds afspraken gemaakt. Vereniging geeft aan dat zij niet zonder deze bijdrage kunnen. De contributietarieven voor wedstrijdzwemmers zit aan de bovenzijde in vergelijking met ander verenigingen. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.

Volksgezondheid Maatregel 1: Bijdrage aan Hecht €178.000

Maatregel 2: Stoppen of verminderen ‘uitvoering van de nota volksgezondheid’ (2027 € 59.329) structureel De Combibrug en de PandoNetwork dragen zorg voor de uitvoering van de nota volksgezondheid. De Combibrug voert projectmanagement uit voor Viteylingen en het PandoNetwork organiseert vitaliteitstafels en doet de campagnevoering voor het preventieve aanbod binnen de gemeente. Als het preventie aanbod in de gemeente afneemt, komen inwoners eerder terecht bij (specialistische) zorg. Het preventieve aanbod zorgt er onder andere voor dat inwoners zich minder eenzaam voelen, meer sporten en bewegen en de toegang tot gezonde keuzes makkelijker wordt. Inwoners voelen zich vitaler en doen minder beroep op de zorg. Nader onderzoek is nodig om te kijken welke gedeeltelijke bezuiniging het minste impact heeft.

1.2

Talentontwikkeling

Cultureel erfgoed Maatregel 1: Onderbrengen gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit -erfgoed bij Dorp, Stad en Land (€ 6.000; € 6.000; € 6.000) Geen of minimale impact, laaghangend fruit.

Maatregel 2: Beperken taken gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit (€ 4.256; € 4.256; € 4.256) Impact, bestuurlijke keuze. Op het moment dat de gemeentelijke adviescommissie enkel nog uitvoering geeft aan de wettelijke verplichting voor rijksmonumenten in de omgevingswet, zou een besparing kunnen worden gerealiseerd. Dit zou betekenen dat geen uitvoering meer gegeven kan worden aan:

Beïnvloedbaarheid begroting

•

22/69

de gemeentelijke afspraken voor gemeentelijke monumenten in de erfgoedverordening (beïnvloedbaar).

•

de gemeentelijke afspraken voor beeldbepalende objecten in het omgevingsplan (beïnvloedbaar).

Maatregel 3: Schrappen werkbudget (€ 16.900; € 16.900; € 16.900) Impact, bestuurlijke keuze. Een deel van het budget hebben we nodig als werkbudget. Daarmee geven we uitvoering aan: het laten uitvoeren van incidenteel onderzoek en advies op het gebied van gemeentelijk erfgoed (beïnvloedbaar). De uitgaven verschillen per jaar. Door het budget om te buigen voor de gemeentelijke afspraken zal de zorg voor gemeentelijk erfgoed afnemen. Het maatschappelijk effect kan groot zijn. Belangenverenigingen op het gebied van erfgoed zijn mondig. Erfgoed van Teylingen is deel van haar uitstraling en identiteit.

Maatregel 4: Schrappen budget Beeldbepalende objecten (€ 25.000; € 25.000; € 25.000) Geen of minimale impact, laaghangend fruit. Project is afgerond.

Maatregel 5: Afbouwen subsidieverstrekking (€ 8.750; € 17.500; € 26.250) Impact, bestuurlijke keuze. € 35.000,- hebben we nodig voor het geven van subsidie aan eigenaren van gemeentelijke monumenten en beeldbepalende objecten. Daarmee geven we uitvoering aan: •

de gemeentelijke afspraken in de subsidieverordening (beïnvloedbaar).

De uitgaven verschillen per jaar. Door het budget om te buigen voor de gemeentelijke afspraken zal de zorg voor gemeentelijk erfgoed afnemen. Er is geen compensatie meer voor de verplichting van de eigenaar om het eigendom in stand te houden. Het effect op de eigenaren kan groot zijn, Eigenaren zijn mondig. Er dient rekening gehouden te worden met een afbouwperiode van 4 jaar.

Maatregel 6: Stopzetten bijdrage aan Rijnlandse Molenstichting (€ 4.350; € 8.700; € 13.050) Impact, bestuurlijke keuze. € 17.400 hebben we nodig voor het geven van een financiële bijdrage aan de Rijnlandse Molenstichting voor de in stand houding van molens in Teylingen. Daarmee geven we uitvoering aan: •

de gemeentelijke afspraken in een collegebesluit (beïnvloedbaar).

De uitgaven verschillen per jaar. Door het budget om te buigen voor de gemeentelijke afspraken zal de zorg voor molens in het buitengebied (erfgoed) afnemen. Het effect op de Rijnlandse Molenstichting kan groot zijn, De stichting beheert diverse molens in het gebied van het Hoogheemraadschap Rijnlanden en is mondig. Er dient rekening gehouden te worden met een afbouwperiode van 4 jaar.

Beïnvloedbaarheid begroting

23/69

Maatregel 7: Stopzetten bijdrage aan historische verenigingen (€ 5.185; € 10.370; € 15.555) Impact, bestuurlijke keuze. € 20.740 hebben we nodig voor het geven van een financiële bijdrage aan de historische verenigingen van Teylingen (SOS, HKV, Warmelda) voor de uitvoering van hun werkzaamheden. Daarmee geven we uitvoering aan: •

de gemeentelijke afspraken in een collegebesluit (beïnvloedbaar).

Door het budget om te buigen voor de gemeentelijke afspraken zullen de werkzaamheden van de verenigingen afnemen. Het effect op de verenigingen kan groot zijn. Ze zijn mondig. Er dient rekening gehouden te worden met een afbouwperiode van 4 jaar.

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Maatregel 1: Geen nieuwe beeldende kunst plaatsen in de openbare buitenruimte (2027 € 15.000) structureel Er loopt nog een kunstproject in Molentochtpark, met contractverplichting. Jaarlijks wordt de reserve met 15.000 gevoed. De reservekunst bedraagt nu 85.000. Met ingang van 2026 kan dit budget vervallen. Dat maakt dat er gestopt wordt met plaatsen van nieuwe beeldende kunst in de buitenruimte. De verfraaiing van de leefomgeving gaat hiermee achteruit. Sociale cohesie als gevolg van een kunstwerk stopt hierbij ook. Maatregel 2: Opheffen van de kunstcommissie (2027 € 2.600) structureel De kunstcommissie is een adviescommissie voor beeldende kunst in de buitenruimte. De commissie geeft gevraagd en ongevraagd advies. De adviescommissie bestaat uit professionals die beoordelen welke vereisten er zijn voor het plaatsen van kunst in de buitenruimte. Als beeldende kunst in de openbare ruimte niet meer wordt gefinancierd, worden er geen kunstwerken meer geplaatst. Het advies van de Kunstcommissie zou in dat geval niet meer nodig zijn.

Maatregel 3: Stopzetten opdracht aan Combibrug voor borging van het culturele platform als culturele kartrekker (2027 € 40.000) structureel Uitvoering van de kunst- en cultuurnota. Met het wegvallen van dit budget kan het gecreëerde culturele platform niet geborgd worden. De onderlinge verbinding van verenigingen, stichtingen en andere cultuuraanbieders valt hiermee weg. Ook kunnen initiatieven, voortkomend uit het culturele platform, geen doorgang vinden. Dit zorgt voor een verschraling van het kunst en cultuuraanbod in Teylingen en het negeren van de kunst- en cultuurnota.

Maatregel 4: Stoppen met het Makelpunt (2026 € 15.000) structureel Het Makelpunt is nog niet goed van de grond gekomen. Vraag is of een Makelpunt voorziet in een behoefte. Stoppen met het Makelpunt heeft geen grote gevolgen. De website houdt op te bestaan

Beïnvloedbaarheid begroting

24/69

Maatregel 5: Stoppen subsidie Volksuniversiteit (2027 € 18.000) structureel Tegemoetkoming huisvestingskosten Volksuniversiteit. Met het wegvallen van deze subsidie heeft de organisatie geen bestaansrecht meer. Inwoners kunnen dan niet meer op een laagdrempelige manier vrijetijdsonderwijs volgen. De cursussen van de VU zijn, naast een leven lang ontwikkelen, ook een ontmoetingsplek voor gelijkgestemden. Mocht de VU zonder subsidie voor de huurlasten willen verder bestaan, zal de cursusprijs drastisch toenemen. Dit maakt dat blijven ontwikkelen een privilege wordt, anders dan een brede en laagdrempelige mogelijkheid. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.

Media Maatregel 1: Openingstijden bibliotheek verminderen (2027 PM) structureel Een bezuiniging op de subsidie aan de bibliotheek heeft een grote impact op het bestaan van de bibliotheek en de rol die de bibliotheek vervult voor haar inwoners. Met ingang van 2026 heeft de gemeente een zorgplicht voor de bibliotheek. De gemeente moet zorgdragen voor een volwaardige bibliotheek. Dit is een wettelijke verplichting: ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, bevorderen van lezen en literatuur, organiseren van ontmoeting en debat, laten kennismaken met kunst en cultuur. Bezuinigen op de openingstijden van de bibliotheek verzwakt de bibliotheek en daarmee ook de kwaliteit van zorg vanuit de gemeente. De bibliotheek wordt minder toegankelijk voor de inwoner, terwijl de bibliotheek een steeds belangrijkere maatschappelijke partner is. De precieze contouren voor de aankomende zorgplicht zijn nog niet duidelijk. Dat maakt dat nu nog niet te zeggen valt of er op bijvoorbeeld openingstijden mág worden bezuinigd. We verwachten eind 2025 de definitieve wet onder ogen te krijgen. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.

Maatregel 2: minder activiteiten (2027 PM) structureel De bibliotheek organiseert verschillende activiteiten voor uiteenlopende doelgroepen. Als dit wegvalt, worden er minder (diverse) doelgroepen bereikt. Dit staat haaks op de wettelijke taken van de bibliotheek, die juist moet zorgen voor onder andere ontmoeting, ontwikkeling en informatie. Bij het verminderen van bepaalde activiteiten moet eerst nader onderzoek worden gedaan naar de (financiële) gevolgen, voordat met zekerheid kan worden gesteld hoe hoog de besparing zal zijn. De gemeente moet zorgen voor een volwaardige bibliotheekvestiging. Bezuinigen op de activiteiten van de bibliotheek verzwakt de bibliotheek en daarmee ook de kwaliteit van zorg vanuit de gemeente. De precieze contouren voor de aankomende zorgplicht zijn nog niet duidelijk. Dat maakt dat nu nog niet te zeggen valt of er op bijvoorbeeld openingstijden mág worden bezuinigd. We verwachten eind 2025 de definitieve wet onder ogen te krijgen. Vanuit het zorgvuldigheidsbeginsel en behoorlijk bestuur dient het stoppen met een subsidie tijdig te worden aangekondigd. De aankondigingstermijn verschilt per subsidie.

Maatregel 3: Sluiten van 1 of 2 vestigingen bibliotheek (2027 PM) structureel In Teylingen zijn er 3 vestigingen van de bibliotheek. Binnen de huidige wetgeving kunnen we 1 of 2 vestigingen sluiten. Maar vanaf 2026 volgt er nieuwe wetgeving voor bibliotheken. Het kan zijn dat het sluiten van vestigingen niet meer mogelijk is. De bezuiniging moet nog nader worden

Beïnvloedbaarheid begroting

25/69

onderzocht als er in deze denkrichting wordt gekozen. De impact op het sluiten van vestigingen is groot op zowel de ontwikkeling van kinderen als volwassenen.

Samenkracht en burgerparticipatie Maatregel 1: stoppen met exploitatie en beheer van cultureel centrum ’t Onderdak (2027 € 93.464) structureel Subsidie ter exploitatie en beheer van gemeentelijk pand met maatschappelijke functie, uitgevoerd door een vrijwillig bestuur. Overeenkomst loopt tot eind 2025 met opzegtermijn van 12 maanden. Kan per 1-1-2027 stopgezet worden. Er zijn meerdere mogelijke gevolgen hiervan. Het pand kan verkocht worden, professioneel beheerd worden voor maatschappelijke verhuur, het theater dat er huisvest zal worden gesloten en ook de andere maatschappelijke en culturele huurders zullen een ander (commercieel geprijsde) ruimte moeten zoeken. Verschraling van het cultuuraanbod. Een beslissing over gebruik van het pand kan alleen gemaakt worden wanneer het accommodatiebeleid voor Teylingen is opgesteld en vastgesteld. Naar verwachting begint de gemeente dit jaar (2025) met het opstellen van dit beleid.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Teylingen&id=edbdcd7b-2e95-4cec-85d2-60df69512cac