2652-037ontwerpstructuurvisie.pdf
Tekst van het document
STRUCTUURVISIE 2030 Gemeente Teylingen
DUURZAAM BLOEIEND!
STRUCTUURVISIE 2030
Gemeente Teylingen Ontwerpstructuurvisie 2030 Datum: 23 oktober 2014 Projectnummer: AC8189-001-003
Begeleiding:
Projectteam Afdeling Ruimte olv mr Jan Zandstra
2
Projectleiding en auteur:
drs Floris Marcus
Bijdragen:
Florien Bouts en Tom Wesseling
Structuurvisiekaart
Urbis Stadsontwerp, Rotterdam
VOORWOORD Veranderingen in de wereld gaan steeds sneller en zijn steeds ingrijpender. Dat merken we ook in de gemeente Teylingen. Waar moet we op inspelen en waarop niet? En hoe kunnen we op een goede wijze relevante trends en verwachte ontwikkelingen integreren in het ruimtelijk beleid, plannen en projecten voor onze gemeente? Niemand kan de toekomst voorspellen. Wel kunnen we met alle betrokken partijen de opgaven bepalen en ontrafelen. En met nieuwe inzichten samen aan innovatieve oplossingen werken. Meer ouderen en minder jongeren, technologische ontwikkelingen, nieuwe beleidskaders, beperktere budgetten en de noodzaak om te investeren in duurzaamheid, zorgen voor nieuwe ruimtelijke opgaven. Ze vragen ook om een andere aanpak, waarbij initiatiefnemers en overheden flexibel en effectief samenwerken. Daarbij hebben wij vooral een regisserende en faciliterende rol. Teylingen heeft op vele fronten een goede uitgangspositie om deze uitdagingen met succes aan te gaan. In deze structuurvisie zetten wij daarvoor op een integrale wijze de ruimtelijke hoofdlijnen uit tot 2030. Samen met onze bewoners, bedrijven, organisaties en regionale partners willen wij werken aan een duurzame bloeiende gemeente, waaraan iedereen meedoet. Wij nodigen u daarvoor van harte uit!
Het college van Burgemeester en Wethouders
3
STRUCTUURVISIE 2030
4
Inhoudsopgave VOORWOORD ................................................................................................ 3 1. Nieuwe ruimtelijke opgaven ................................................................ 7 1.1. Aanleiding en doel structuurvisie ................................................................... 7 1.2 Korte kenschets en regionale positie .............................................................. 9 1.3 De ruimtelijke hoofdopgaven ............................................................................. 9 1.4 Proces ..........................................................................................................................13 1.5 Leeswijzer..................................................................................................................14 2. Visie Duurzaam Bloeiend ................................................................... 17 2.1 Leidende principes voor de structuurvisie .................................................17 2.1 Duurzaamheid als leidend principe ..............................................................17 2.2 Kern van onze visie ...............................................................................................18 2.3 Resultaten planMER voor de afweging .......................................................19 3.
Ambities voor de Teylinger thema’s ............................................... 23 3.1 Wonen .........................................................................................................................23 3.2 Zorg, welzijn en wonen .......................................................................................29 3.3 Onderwijs...................................................................................................................34 3.4 Winkelen ....................................................................................................................37 3.5 Mobiliteit ...................................................................................................................42 3.6 Werken .......................................................................................................................47 3.7 Greenport...................................................................................................................51 3.8 Recreatie en Toerisme .........................................................................................56 3.9 Sport ............................................................................................................................62 3.10 Archeologie en bodem.......................................................................................66 3.11 Water
........................................................................................................................68 3.12 Natuur ......................................................................................................................75 3.13 Landschap ..............................................................................................................81 3.14 Agrarische sector ................................................................................................84
4. Integrale ontwikkeling per gebied ...................................................89 4.1 Voorhout .................................................................................................................... 89 4.2 Sassenheim ............................................................................................................... 93 4.3 Warmond .................................................................................................................. 97 4.4 Het bollenteeltgebied........................................................................................... 98 4.5 Graslanden in het bollengebied ................................................................... 100 Elsgeesterpolder ................................................................................................... 100 Landschapszone Roodemolenpolder ......................................................... 102 Polder Nieuw Boekhorst ................................................................................... 105 Polder Boekhorst .................................................................................................. 106 Poelpolder ................................................................................................................ 107 4.6 Veenweiden en Kagerplassengebied in het Groene Hart ................. 108 5.
Uitvoering ............................................................................................. 113 Bijlagen...................................................................................................... 118 Bijlage 1 Meedenkgroep .................................................................................... 118 Bijlage 2 Samenvatting resultaten en aanbevelingen planMER ... 119 Bijlage 3 Verantwoording belangrijkste ruimtelijke keuzes vanuit het planMER ............................................................................................................ 137 Bijlage 4 Archeologische beleidskaart Teylingen ................................ 142 Bijlage 5 Overzicht locatieontwikkelingen.............................................. 143 Bijlage 6 Overzicht voorzieningen ............................................................... 146 Bijlage 7 Geraadpleegde documenten ....................................................... 150
5
STRUCTUURVISIE 2030
6
1. Nieuwe ruimtelijke opgaven
Structuurvisie, wat is dat en wat kun je er mee? Het doel is om met deze structuurvisie voor onze gemeente een samenhangend ontwikkelingskader te bieden voor de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen op hoofdlijnen tot 2030 vanuit een duidelijke stip op de horizon: Teylingen gaat duurzaam bloeien. Met de visie en het uitvoeringsprogramma hebben we een bruikbaar instrument in handen om initiatiefnemers uit te nodigen hierop in te spelen. Als gemeente
1.1. Aanleiding en doel structuurvisie De toekomst vraagt om een andere benadering van nieuwe ruimtelijke opgaven. Maatschappelijke, demografische en technologische ontwikkelingen veranderen snel en hebben een grote impact op onze samenleving en het ruimtegebruik. Dat geldt ook voor de wijze waarop we ons verplaatsen, onze vrijetijd beleven en deelnemen aan de samenleving. Zo ontstaan nieuwe woon-, werk-, winkel- en leisureconcepten. Daarbij hebben we een grote verantwoordelijkheid om stappen te zetten naar een duurzamere wereld. Tegelijkertijd wordt onze speelruimte begrensd door beleidskaders van andere overheden en beperktere budgetten. Andere rol in veranderend speelveld In dit speelveld verschuift ook onze rol naar regisserend en faciliterend, waarbij alle betrokkenen zowel in de vroege planvorming als de uitvoering op een bepaalde manier participeren. Dit sluit helemaal aan bij ons Coalitieakkoord 2014-2018 ‘Zorgzaam regisseren, dichtbij mensen’. Daarin tonen we onze ambitie om als gemeente partijen bij elkaar te brengen en met elkaar te verbinden. Waar mogelijk willen we ruimte geven om taken en verantwoordelijkheden over te nemen. Daarbij is leidend het belang van de Teylingse samenleving, ook op de lange termijn.
kunnen we hiermee beter ruimtelijke plannen en projecten beoordelen, stimuleren en in gang zetten. Robuust en flexibel karakter om samen aan de slag te gaan Daarvoor presenteren we een robuuste ruimtelijke structuur, die voldoende flexibiliteit biedt om in te spelen op steeds sneller veranderende ontwikkelingen. Met een uitvoeringsprogramma dat niet in beton is gegoten maar richting geeft aan onze ambities. Een structuurvisie dus die uitnodigt om daadwerkelijk mee aan de slag te gaan. Want daar gaat het uiteindelijk om. Deze structuurvisie mag niet het eind vormen van een proces maar moet het begin zijn. Een start om met nieuw elan samen met alle betrokken partijen ons in te zetten voor een duurzame, aantrekkelijke en vitale gemeente, die op de toekomst is berekend. De vrijblijvendheid is voorbij. Teylingen heeft al laten zien dat ze het kan! Wettelijk verplicht strategisch ontwikkelingskader De Wet ruimtelijke ordening (2008) stelt het opstellen van een of meer structuurvisies voor het gemeentelijk grondgebied verplicht. De structuurvisie voor de gemeente Teylingen is in belangrijke mate een vertaling van de op 13 maart 2008 door de gemeenteraad vastgestelde toekomstvisie ‘Vitaal en vernieuwend’ en de Strategische visie 2040.
Ook andere gemeentelijke beleidskaders zoals de Woonvisie, het Gemeentelijk Verkeer- en Vervoersplan, het Economisch Beleidsplan en de Visie Recreatie & Toerisme zijn belangrijke onderleggers voor de
7
STRUCTUURVISIE 2030
8
structuurvisie. Dit geldt tevens voor regionale beleidskaders en
voor winkels en industrie en Warmond als cultuurhistorische
afspraken, zoals de Intergemeentelijke Structuurvisie voor de Greenport
watersportplaats.
Duin- en Bollenstreek, de Regionale Woonagenda en de provinciale Visie Ruimte en Mobiliteit.
Uniek landschapsmozaïek Ons buitengebied kent een vrije scherpe grens tussen het bollengebied
Deze structuurvisie geeft dus integraal aan waar Teylingen de komende
in de Greenport en het veenweide- en plassengebied in het Groene Hart.
15 jaar naar toe gaat werken. Het is een actueel strategisch
Nagenoeg op deze grens bevinden zich de spoorlijn Leiden-Amsterdam
beleidskader voor de gewenste duurzaam ruimtelijke ontwikkelingen in
en de A44, waardoor onze gemeente redelijk goed is aangesloten op de
onze hele gemeente.
Randstad. Aan verbetering van de oostwestverbindingen wordt intensief gewerkt in regionaal verband. Het landschap in het bollengebied verschilt enorm met het Groene Hart.
1.2 Korte kenschets en regionale positie
Dat heeft met de ontstaansgeschiedenis te maken, die lange tijd het bodemgebruik bepaalde. In het bollengebied zijn onze drie kernen ontstaan op oude strandwallen, die relatief hoog, droog en veilig waren
In Teylingen wonen ruim 35.000 en werken ongeveer 13.000 mensen.
voor bewoning en bewerking. In het relatief natte veenweidegebied was
Dit is al geruime tijd stabiel. Teylingen maakt onderdeel uit van de Duin-
weinig anders mogelijk dan afgraving voor turf en gebruik als grasland
en Bollentreek en de regio Holland Rijnland, waarin op veel gebieden
voor de veeteelt. Met elkaar vormen deze gebieden in onze gemeente
wordt samengewerkt. Een belangrijk bindend onderwerp is de Greenport
een uniek landschapsmozaïek op een relatief klein oppervlak.
Duin- en Bollenstreek. Hierin wonen ruim 180.000 mensen en werken er
ruim 63.000. Het wonen in onze regio is gewild, vanwege de aantrekkelijke omgeving tussen kust, plassen en bollen, terwijl de mainports Schiphol en Rotterdam en de rest van de Randstad dichtbij zijn. De Duin- en Bollenstreek kent een sterke economie, die met een uniek bollencomplex een van de belangrijke Greenports in Nederland vormt.
1.3 De ruimtelijke hoofdopgaven
Het oostelijk deel van onze gemeente maakt deel uit van het Hollands
hoofdlijnen aangeeft, beperken we ons tot een aantal belangrijke
Utrechtse plassengebied in het Groene Hart. Dit gebied is erg geliefd bij
ruimtelijke opgaven, waar onze structuurvisie een antwoord op moet
watersporters, fietsers en wandelaars.
geven. Deze opgaven zijn naar voren gekomen uit analyses, vertaling
Omdat een structuurvisie alleen de gewenste ruimtelijke ontwikkeling op
van trends, thematische onderzoeks- en beleidsdocumenten en diverse Eigen identiteit van de drie dorpen
workshops. Dit zijn onze ruimtelijke hoofdopgaven:
Onze gemeente bestaat uit drie kernen: Voorhout, Sassenheim en Warmond. Ze hebben allemaal een eigen identiteit. Voorhout is vooral te typeren als moderne woonkern, Sassenheim als economisch centrum
9
STRUCTUURVISIE 2030
Duurzaamheid: ambitie om tot een duurzame gemeente te komen,
2030, als gevolg van de afspraken binnen de Gebiedsuitwerking
waarbij maatregelen in het sociale, economische en ruimtelijke domein
Haarlemmermeer-Bollenstreek en de accommodatie van een deel van de
elkaar zoveel mogelijk versterken.
600 Greenportwoningen. Bij dit alles zal realisme de boventoon moeten voeren, gezien het verwachte langzame herstel van de woningmarkt.
Ruimtelijke kwaliteit: gerichte duurzame verbetering van de ruimtelijke kwaliteit ter versterking van de eigen identiteit van de drie
Werken en Greenport: bieden van voldoende ruimtelijke
kernen en het karakter van het buitengebied tot 2030. Opgave is om tot
ontwikkelingsmogelijkheden voor het gevestigde bedrijfsleven als
een sterkere profilering te komen van de verschillende kernen en het
bijdrage aan een duurzaam sociaal-economische vitale gemeente.
omringende buitengebied, met name Warmond in relatie tot toerisme in
Concreet betekent dit het voorzien in de verwachte eigen
het Hollands plassengebied en Sassenheim en Voorhout in relatie tot een
uitbreidingsbehoefte aan bedrijventerrein en kantoren tot 2030.
sterkere marketing van de Bollenstreek. Het is de vraag of herstructurering van bestaande terreinen zoals Wonen: het op lange termijn bereiken van een duurzame en
Jagtlust in Sassenheim en de huidige uitbreidingsplannen voor het
aantrekkelijke woonomgeving in complete vitale kernen met een eigen
Greenibterrein in Warmond en de Oosthoutlaan in Sassenheim in de
identiteit, met voldoende geschikte woningen om te voorzien in de eigen
verwachte ruimtebehoefte kunnen voorzien voor de hele planperiode.
behoefte en met de ruimtelijke mogelijkheid om een beperkte
Als een tekort zal optreden, is het de opgave een geschikte aanvullende
opvangfunctie te vervullen voor de regio. Het is noodzakelijk om het
locatie te vinden. Ook hier is realisme en regionale afstemming van
programma, de locaties, het tempo en de kwaliteiten goed af te
groot belang om overcapaciteit te voorkomen. Evenals bij woningbouw is
stemmen met de regio en de provincie. Daarbij willen we ook kijken
het een opgave te bezien waar duurzaamheidswinst is te behalen.
waar we duurzaamheidswinst kunnen halen.
Daarnaast ligt er een opgave tot vitalisering, innovatie en landschapsverbetering van de Greenport Duin- en Bollenstreek. Deze
Bijzondere opgave is om (bestaande) woningen en de woonomgeving
moet zijn vertaling vinden in de structuurvisie van Teylingen, om
meer geschikt te maken voor zorg aan ouderen en mensen met een
daarmee ook de Greenport OntwikkelingsMaatschappij (GOM) de
functiebeperking. Naast herstructurering en vernieuwing van bepaalde
juridisch-planologische ruimte te geven haar taken adequaat uit te
gebieden binnen de dorpsgrenzen van alle kernen, speelt vooral de
voeren.
verdere ontwikkeling van woningbouw in Hooghkamer, Nieuw Boekhorst en de eventuele reservering voor Polder Boekhorst als strategische
Winkelvoorzieningen: zorgen voor zoveel mogelijk complete,
ontwikkelruimte voor de lange termijn. Dit zal moeten passen binnen het
compacte en comfortabele winkelgebieden in alle kernen van Teylingen
provinciale beleid, waaronder het concept voor Stedenbaan.
en het op een goede manier ruimtelijk accommoderen van de mogelijke marktruimte voor winkels in de niet-dagelijkse goederen. Hierbij zal
10
Tevens willen we bezien welke rol Teylingen kan hebben in de
Teylingen nadrukkelijk rekening moeten houden met de gevolgen van
accommodatie van de bovenregionale behoefte van 4600 woningen tot
internetwinkelen, de verwachte vraag en bevolkingsontwikkeling.
samenwerking met het Hoogheemraadschap van Rijnland, bewoners en Sportvoorzieningen: instandhouding van voldoende mogelijkheden
bedrijven.
voor sportbeoefening met een zorgvuldige ruimtelijke afweging bij de uitbreidingswens van het bestaande sportcomplex Elsgeest te Voorhout.
Natuur: koesteren van beschermde natuurgebieden met waar mogelijk stimuleren van kleinschalig recreatief medegebruik. In het bijzonder is
Onderwijs: instandhouding en goede spreiding tussen en binnen de
het de opgave om een beleid te bepalen voor de veenweidenatuur in
kernen van het primair, speciaal en voortgezet onderwijs, met daarbij
relatie tot de maatschappelijke wens van recreatief medegebruik en
bijzondere aandacht voor ontwikkelingen tot een Brede School en
verbetering van de ruimtelijke kwaliteit in bepaalde polders, zoals de
verbetering van de buitenschoolse opvang.
Roodemolenpolder en de Elsgeesterpolder. Vergroting van biodiversiteit is een duurzaamheidskans.
Mobiliteit: verbetering van de bereikbaarheid van de gemeente met auto en fiets in nauwe samenspraak met de regio en de provincie.
Landschap: kwaliteit, beleefbaarheid en recreatief medegebruik van de
Daarbij spelen vooral de aanleg van de noordelijke Randweg Voorhout
buitengebieden waar nodig en mogelijk verbeteren, in lijn met de
en verbetering van de doorstroming op de provinciale wegen N443 en
Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport Duin- en Bollenstreek en
N444.
het provinciaal beleid. Onderscheid is nodig in beleid voor het veenweidelandschap in Nationaal Landschap Het Groene Hart en de
Recreatie en toerisme: zorg voor voldoende aantrekkelijke
bollenlandschap van de Greenport. Binnen het bollenlandschap verdient
recreatiemogelijkheden dicht bij huis, met bijbehorende voorzieningen
de positie en de toekomst van de graslanden bijzondere aandacht.
en de opgave om bij te dragen aan versterking van het toerisme in de
Daarbij speelt niet alleen het mogelijke omspuiten tot bollengrond maar
Bollenstreek. Hierbij spelen de herinrichting van (delen van) de
ook vergroting van de recreatiemogelijkheden in de Roodemolenpolder
Boterhuispolder en de Roodemolenpolder, de aanleg van fiets- en
en bij sportcomplex Elsgeest.
wandelpaden en het faciliteren van extra aanleg- en ligplaatsen voor de watersport.
Agrarische sector: zorg voor een duurzame landbouw, die tevens ruimte biedt aan recreatief medegebruik, natuurontwikkeling en een
Bodem: de kwaliteit van de bodem waarborgen en op de juiste manier
duurzaam watersysteem, waardoor een actieve bijdrage ontstaat aan
inzetten voor duurzame ruimtelijke ontwikkelingen. Daarnaast is het de
een aantrekkelijk landschap. Het gaat daarbij vooral om de toekomst
opgave de archeologische monumenten te beschermen en deze zo
van de veehouderij in het Kagerplassengebied en de graslanden in de
mogelijk te versterken.
Bollenstreek.
Water: totstandkoming van een duurzaam watersysteem en in het bijzonder het verbeteren van de waterkwaliteit in Teylingen in
11
STRUCTUURVISIE 2030
12
1.4 Proces
Beoordeling milieueffecten van ambities in planMER Hierna is gebleken dat onze ambities MER-(beoordelings-)plichtige
Gekozen is voor een gericht interactief proces om tot de opstelling van
activiteiten en projecten bevatten. De Structuurvisie Teylingen biedt het
deze structuurvisie te komen. Daarbij zijn vanaf het begin inwoners,
kader voor onder meer de bouw van woningen, de aanleg van
vertegenwoordigers van organisaties, raadsleden, collegeleden en
bedrijventerreinen, de uitbreiding van glastuinbouw, de uitbreiding van
ambtenaren betrokken. Zij hebben op belangrijke momenten in het
jachthavens en de aanleg van de Noordelijke Randweg Voorhout.
proces geparticipeerd met ideeën, wensen, adviezen en standpunten.
Daarom moest voor de besluitvorming over de Structuurvisie Teylingen een milieueffectrapport (planMER) worden opgesteld. Dat rapport brengt
Participatie door de Meedenkgroep
de mogelijke effecten in beeld van de ontwikkelingen die de
Onderdeel hiervan was de Meedenkgroep (ca 35 personen). Deze
structuurvisie mogelijk maakt. In maart 2012 was daartoe de Notitie
bestond uit zowel inwoners van de drie kernen als vertegenwoordigers
Reikwijdte en Detailniveau gereed. Daarna heeft de commissie MER onze
van diverse maatschappelijke sectoren en organisaties zoals het
gemeente bezocht en eind mei 2012 een advies afgegeven voor het
bedrijfsleven, natuurorganisaties, historische verenigingen, de
planMER. We hebben de analyses en effecten van verschillende
landbouw, woningcorporaties en de Vereniging Betrokken Teylingers.
ontwikkelingsopties in de planMER nadrukkelijk meegewogen bij de
Een uitgebreidere bevolkingsconsultatie heeft plaats gevonden bij de
keuzes die we in deze structuurvisie hebben gemaakt (zie verder ook
opstelling van de Toekomstvisie.
par 2.2 en Bijlage 2 en 3).
Analyses, ideeën en ambities in de Koersnotitie
Versterking duurzaamheidsambities
In 2010 is gestart met de voorbereidingen. In uiteenlopende vormen van
In 2012 en 2013 is Teylingen tevens pilotgemeente geweest in het kader
informatievergaring zijn de plannen en wensen van bewoners,
van het project ‘Kwaliteitsimpuls Ruimte en Milieu’ van de provincie
ambtenaren, raadsleden en andere betrokkenen geïnventariseerd:
Zuid-Holland en de Milieudienst West-Holland. Naast het planMER
interviews met medewerkers, beleidsinventarisatie, onderzoek naar
hebben we ook hieruit leerpunten en ideeën meegenomen in deze
kwalitatieve en kwalitatieve ruimtebehoefte voor woningen en bedrijven
structuurvisie, om onze duurzaamheidsambities te versterken en te
en brainstormsessies met de ambtelijke werkgroep, Meedenkgroep,
concretiseren.
gemeenteraad en het college. Ook is er een speciale Inspiratiesessie
In oktober 2013 is het definitieve hoofdrapport met alle bijlagen van het
Duurzaamheid geweest, om zo vroeg mogelijk de ambities en thema’s in
PlanMER afgerond.
het structuurvisieproces te implementeren. Al deze informatie is verwerkt in een strategische Koersnotitie, welke
Watertoets
door de Meedenkgroep en de Commissie Ruimte in juni 2011 is
Voorjaar 2014 heeft overleg plaatsgevonden met het
besproken. Deze notitie heeft als basis gediend voor deze structuurvisie.
Hoogheemraadschap van Rijnland over de wateraspecten in onze gemeente. Dit is gebeurd met het oog op de totstandkoming van een zo duurzaam mogelijk watersysteem. Tevens is de waterparagraaf in deze
13
STRUCTUURVISIE 2030
structuurvisie geheel afgestemd met het Hoogheemraadschap. Dit heeft
1.5 Leeswijzer
waardevolle input en aanvullingen opgeleverd op onze beleidsambities. Afstemming met Greenportgemeenten en provincie Daarna is met de overige Greenportgemeenten en de GOM actief geparticipeerd in de totstandkoming van de nieuwe provinciale structuurvisie, de Visie Ruimte en Mobiliteit. In het Voorontwerp stonden voornemens die bedreigend waren voor ons streven naar een vitale Greenport. De provincie wilde geplande stedelijke uitbreidingen (zoals
De lezer die geïnteresseerd is in de kern van onze visie en de belangrijkste ruimtelijke uitwerking hiervan voor onze dorpen en het buitengebied, adviseren wij de hoofdstukken 2 en 4 te lezen, inclusief de Structuurvisiekaart 2030.
de resterende fases in Hooghkamer en de ontwikkeling van Nieuw Boekhorst) schrappen. Tevens bevatte de conceptVerordening Ruimte een ontoereikend instrumentarium voor de GOM. Daardoor zou de bouw van Greenportwoningen en de bollencompensatieregeling in gevaar komen en daarmee de voortgang van de herstructurering en landschapsverbetering. Gezamenlijke actie met de Greenportgemeenten bij de gedeputeerde RO en de Statencommissie hebben in april 2014 tot succes geleid, waarbij is
In hoofdstuk 3 zijn onze ambities en doelen uitgewerkt in veertien
afgesproken de ontwerpVRM en de -Verordening Ruimte aan te passen
thema’s. Diegene die alleen geïnteresseerd zijn in onze strategische
om planologische rust en continuïteit in beleid en uitvoering te
beleidsinzet van ieder thema, kunnen dat vinden aan het slot van elk
garanderen. In september 2014 is hierover een nader Afsprakenkader
thema. Daarnaast bevatten deze thema’s analyses, trends en verwachte
tussen de samenwerkende bollengemeenten en de provincie
ontwikkelingen, die gezien kunnen worden als nadere onderbouwing
ondertekend.
voor onze keuzes. Bijlage 3 bevat een verantwoording van de
Hiermee is voor onze structuurvisie belangrijke duidelijkheid gekomen
belangrijkste keuzes aan de hand van de resultaten van het planMER.
over het ruimtelijk kader voor de gewenste ontwikkelingen in het
Hoofdstuk 5, de uitvoeringsparagraaf, gaat in op hoe wij welke projecten
stedelijk en het landelijk gebied, waarbinnen wij tot 2030 kunnen
willen realiseren.
opereren.
14
15
STRUCTUURVISIE 2030
16
2. Visie Duurzaam Bloeiend 2.1 Duurzaamheid als leidend principe Ons uitgangspunt is: een structuurvisie met ‘A-label’. Dat betekent dat we alle ruimtelijke ontwikkelingen in onze gemeente zo duurzaam mogelijk willen uitvoeren. Daarbij is het van belang dat ook in de In dit hoofdstuk leggen wij de kern van onze visie uit: wat willen we zijn
toekomst wordt afgewogen wat het beoogde effect van een gewenste
in 2030 en hoe groeien we daar naar toe? We starten met de uitleg van
ontwikkeling op de lange termijn is, hoe lang deze meegaat en of deze
de leidende principes voor de keuzes in onze structuurvisie.
voldoet aan actuele en toekomstige eisen zonder belemmeringen voor
Duurzaamheid is voor ons een belangrijk principe, daarom geven we een
de toekomst. Teylingen hanteert het duurzaamheidsconcept als
uitleg hoe wij daar mee om willen gaan en welke duurzaamheidsthema’s
inspiratiebron voor innovatie en ontwikkeling. Aan de basis van de visie
dat oplevert. Daarbij spelen de bevindingen uit onze planMER en de
staat het concept van People – Planet – Profit.
kwaliteitsimpuls duurzame structuurvisies ook een rol. Wij hebben duurzaamheid zo vroeg mogelijk in het structuurvisieproces ingebracht. Dat was nodig om bij de uitvoering in de projecten tot zo
2.1 Leidende principes voor de structuurvisie
zoveel mogelijk concrete maatregelen te komen. In workshops met Teylingers, raadsleden en ambtenaren zijn verschillende duurzaamheidsambities en maatregelen genoemd. Deze zijn in de visie opgenomen.
Voor het maken van de belangrijkste keuzes voor de in hoofdstuk 1
Daarnaast zijn ook de resultaten uit het planMER en de Kwaliteitsimpuls
genoemde opgaven, hebben we vijf leidende principes benoemd.
Ruimte en Milieu nadrukkelijk meegewogen en verwerkt.
Deze zijn ook leidend voor de verdere uitvoering van de gewenste ruimtelijke ontwikkelingen in Teylingen.
7 P’s Teylingen heeft hoge ambities voor duurzaamheid en wil verder gaan
Deze leidende principes zijn:
dan de traditionele 3 P’s. Voor een succesvolle implementatie is het
Teylingen kiest voor een duurzame ontwikkeling van de gemeente.
nodig inhoud te geven aan vier andere P’s: ‘Process, Participation,
Teylingen versterkt de ruimtelijke kwaliteit van de drie kernen en het
Pleasure en Passion’. Voor een duurzaam Teylingen zullen we daarom
buitengebied
stevige stappen moeten zetten op basis van heldere doelen en
Teylingen verbetert de sociaal-economische vitaliteit in de drie kernen
proceslijnen.
en het buitengebied.
We vinden daarbij participatie van de samenleving, organisaties en het
Teylingen zet zich in voor een vitale Greenport Duin- en Bollenstreek.
bedrijfsleven essentieel, zoals met de pilot Kagerbuurt in Sassenheim.
Onze ambities en keuzes stemmen wij steeds zo goed mogelijk af in
Daar is met bewoners geïnvesteerd in verduurzaming van de bestaande
regionaal verband, zodat het beleid elkaar versterkt.
17
STRUCTUURVISIE 2030
woningen, vooral door betere isolatie en de plaatsing van zonnepanelen.
In samenwerking met de bollensector en kennisinstituten uiteindelijk
Maar ook de participatie bij het ontwerp van de nieuwe woonwijk
komen tot gewasbeschermingsmiddelenvrije teelt. Bij een duurzaam
Langeveld is een goed voorbeeld. In de toekomst willen we een
geteelde ‘ecobol’ is duurzame kwaliteit een toegevoegde waarde die
duurzame herinrichting van de Roodemolenpoder tot een
voor een betere prijs kan zorgen, en daarmee weer ruimte geeft voor
Landschapszone ook samen met bewoners en organisaties vormgeven.
verdere noodzakelijke innovaties in de sector.
We mogen daarbij de ‘funfactor’ steeds voor ogen houden. Met passie
Verbetering van de lucht- en waterkwaliteit.
en plezier aan een (duurzaamheids-)project bezig zijn, geeft betere
Faciliteren van een veehouderij op de veenweidegebieden rond de
resultaten en werkt aanstekelijk op anderen! Een goede mix van onze ‘7P-benadering’ zal moeten bijdragen aan grotere leereffecten, snellere
Kagerplassen met nevenfuncties en recreatief medegebruik.
stappen en betere resultaten. Kansrijke duurzaamheidsthema’s
Afval zien als grondstof die tevens bijdraagt aan een ‘biobased economy’.
Het verder faciliteren van participatie met passie en plezier.
Bij uitwerking en realisering van deze thema’s zoveel mogelijk de
Het bereiken van een duurzame gemeente vergt een brede benadering.
samenwerking zoeken met andere regiogemeenten, regionale en
Daarbij willen we wel enkele accenten leggen op een aantal thema’s
lokale partners en initiatiefnemers.
waarin we de komende planperiode grote kansen zien en goede resultaten verwachten. Deze zijn:
Bestaande woningvoorraad verduurzamen; veel oudere woningen hebben nog een G-label; na isolatie en plaatsing van zonnepanelen
2.2 Kern van onze visie
moeten dat zoveel mogelijk A-label worden, die fors minder energie
gebruiken.
Vanuit de analyses, thematische beleidsrapporten en de verschillende
Bij nieuwbouw hanteren van de richtlijnen “Duurzaam bouwen ++”,
bijeenkomsten zijn bruikbare elementen en ambities naar voren
dus op een aantal aspecten verder gaan dan wat doorgaans
gekomen voor een samenhangende visie op de toekomstige
gebruikelijk is.
ontwikkeling van Teylingen. Die elementen hebben hun wortels in de
Bij bedrijven stimuleren van schone processen, energiegebruik en
identiteit van Teylingen, de verwachte ontwikkelingen, kansen en onze
vervoer (bijvoorbeeld door duurzaamheidsscan en mobiliteitsscan).
leidende beleidsprincipes.
Mobiliteit: stimuleren van elektrisch rijden en varen (inclusief infrastructuur oplaadpunten) en het fietsen.
Streven naar opwekking en gebruik van schone energie, zoals zonneenergie, WKO en geothermie; eventueel gebruik van windenergie vergt wel een aparte zorgvuldige landschapstoets.
18
Vergroting van biodiversiteit, bijvoorbeeld in de Roodemolenpolder.
Aanleg van voldoende groen en water in en tussen de kernen.
Goede maatschappelijke voorzieningen met een zo evenwichtig mogelijke spreiding tussen en in de kernen op het gebied van zorg, onderwijs en sport.
Actieve en betrokken bevolking, bedrijven, organisaties en verenigingsleven, die tevens willen meedenken en –werken aan een duurzame en bloeiende samenleving, met een gemeente die vooral regisseert en faciliteert.
De kern van onze visie op Teylingen in 2030 Teylingen bloeit duurzaam in een krachtige regio,
sterke kernen Voorhout, Sassenheim en Warmond,
Compacte, complete en comfortabele winkelcentra, die passen in de aard en schaal van onze kernen.
met ruimtelijk hoogwaardige en sociaal-economisch
een vitale Greenport en aantrekkelijk plassengebied.
Een bloeiend en veelzijdig bedrijfsleven met voldoende uitbreidingsmogelijkheden.
Herstructurering en innovatie van de Greenport met landschapsverbetering.
Grotere aantrekkelijkheid op toeristisch-recreatief gebied, vooral door een meer beleefbaar buitengebied, cultuur, evenementen, watersportvoorzieningen en diversiteit aan verblijfsmogelijkheden.
Behoud van belangrijke natuur en landschapskwaliteiten.
Een goede bereikbaarheid en veiligheid.
In hoofdstuk 3 gaan wij uitgebreider in op hoe wij vanuit veertien belangrijke thema’s onze visie, ambities en gewenste ontwikkelingen kunnen versterken. Hoofdstuk 4 geeft daarvan de integrale uitwerking per kern en voor het buitengebied. Daarbij zijn steeds de resultaten van Dit gebeurt vooral door:
Een wervend en divers woonklimaat te bieden, dat de identiteit van onze kernen versterkt en dat aantrekkelijk is voor de eigen inwoners en een bredere regio.
het planMER in de afweging betrokken.
Actief in te spelen op belangrijke demografische, technologische en maatschappelijke ontwikkelingen.
2.3 Resultaten planMER voor de afweging De structuurvisie vormt het integrale kader om toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente duurzaam uit te voeren. Hiervoor hebben wij extra input gekregen voor deze structuurvisie vanuit het
19
STRUCTUURVISIE 2030
20
planMER. In dit planMER zijn nieuwe voorgenomen ontwikkelingen in
Duurzaamheid op elk gebied
Teylingen met impact op de leefomgeving (die de wettelijke z.g.
Teylingen wil voor haar inwoners een duurzame gemeente zijn. Een
‘drempelwaarde’ overstijgen) getoetst op de positieve en negatieve
gemeente met kwaliteit, welke toekomstvast is en waar de
gevolgen op het milieu. Ook is aangegeven met welke maatregelen deze
leefomgeving hoogwaardig is en blijft. Dit betekent dat er voor het
gevolgen kunnen worden beperkt. Een samenvatting hiervan is te
woningbouwprogramma rekening wordt gehouden met de
vinden in Bijlage 2.
demografische ontwikkelingen van de gemeente en de regio. Ditzelfde geldt voor de werkgelegenheid. Hierbij spelen ook andere factoren een
De in hoofdstuk 3 en 4 gepresenteerde ambities voor de thema’s en
belangrijke rol: door digitalisering en globalisering verandert de
gebieden zijn duurzaam afgewogen, mede aan de hand van resultaten
ruimtevraag. Internet-shopping is een groeiende markt.
van het planMER. De uitkomst van de discussie over woningbouw in Nieuw Boekhorst en polder Boekhorst is hier een goed voorbeeld van.
In 2030 wordt er in Teylingen snel, veilig, duurzaam en comfortabel
Nu is gekozen voor meer flexibiliteit die keuzeruimte laat voor de
gereden, op de fiets, in het openbaar vervoer of met de auto. Er is
toekomst. Ook dat kan gezien worden als een belangrijk aspect van
sprake van een duurzame mobiliteit met bewuste keuzemogelijkheden.
duurzaamheid. Bijlage 3 bevat een verantwoording van de belangrijkste
Het buitengebied is gemakkelijk te bereiken met de fiets of te voet.
keuzes vanuit het planMER.
Beschermde natuurgebieden zijn afgesloten voor bezoekers, de overige natuur is goed toegankelijk. Een Teylinger of een bezoeker kan van
Daarnaast zijn de verschillende analyses uit het planMER verwerkt in
huis of werk snel en makkelijk van de bijzondere omgeving genieten.
deze structuurvisie, zowel bij de beschrijving van de thema’s als de
Dit vergroot de leefbaarheid van de gemeente. Teylingen werkt aan een
deelgebieden.
beter klimaat en heeft zich, samen met de regio, gecommitteerd aan
Tot slot hebben wij ook verschillende aanbevelingen vanuit het planMER
40% CO2-reductie in 2030. Door kan o.a. door energiebesparing en
geïntegreerd in onze structuurvisie.
duurzame energieproductie in bedrijven en bestaande en nieuwe woningen, en duurzame mobiliteit. Teylingen geeft als ‘Millenniumgemeente’ en Fairtradegemeente ook zelf het goede voorbeeld.
21
STRUCTUURVISIE 2030
22
3. Ambities voor de Teylinger thema’s
huurwoning. De woningvoorraad van Voorhout wijkt het meest af van Sassenheim en Warmond, zowel in het aandeel huur, eengezinswoningen als de bouwperiode. Vooral het percentage eengezinswoningen is opvallend hoog: meer dan 95%. Met 14% is het aandeel sociale huurwoningen in Voorhout relatief gering. De woningvoorraad in onze gemeente kent een grote ‘scheefheid’, veel mensen met een (te) hoog inkomen wonen (te) goedkoop in de sociale
In dit hoofdstuk beschrijven wij hoe we onze visie, ambities en gewenste ontwikkelingen kunnen versterken vanuit veertien belangrijke thema’s, gerelateerd aan de opgaven uit hoofdstuk 1. Daarbij hanteren we steeds een vast stramien, waarin we eerst een analyse geven van de huidige situatie, daarna ingaan op relevante trends en verwachte ontwikkelingen om vervolgens uit te komen bij onze strategische beleidsinzet. Deze werken we werken ten slotte uit in concrete strategische hoofdlijnen. Ons beleid voor deze thema’s komt tevens integraal verwerkt terug in de gebiedsperspectieven van hoofdstuk 4.
sector. Bijna driekwart van de woningen is na 1970 gebouwd en zelfs 21% van de totale voorraad dateert van na 1990. Vandaar ook onze slogan: ‘moderne dorpen, midden in de wereld’. Teylingen is opgebouwd uit drie woonmilieus: Centrum-dorps (de kernen Voorhout en Sassenheim), Dorps en Landelijk bereikbaar (Warmond). De technische kwaliteit van de woningvoorraad in Teylingen is redelijk tot goed, gezien de relatief jonge voorraad. In de sociale voorraad zijn de huurders grotendeels tevreden met hun woningen en de prijskwaliteitverhouding. Toch geeft de leeftijd en de toekomstwaarde van een deel van de sociale voorraad aanleiding om na te denken over sloop-nieuwbouw.
3.1 Wonen Teylingen heeft een aantal woonzorgcomplexen, waaronder Situatie nu: aantrekkelijke en dynamische woongemeente
Woonzorgcentrum Bernardus, Woon- en servicecentrum Sassembourg
Teylingen is een redelijk populaire en welvarende woongemeente, die
(gereed 2015), Woonservicecentrum Herenstaete. Woonzorgcentrum
naast de eigen inwoners en die van omliggende gemeenten, ook mensen
Liduina in Warmond gaat helaas sluiten. Voor mensen met een
van elders uit de Randstad aantrekt. Tekenend hiervoor is dat tijdens de
lichamelijke beperking biedt de huidige woningvoorraad onvoldoende
economische crisis de woningbouw op veel locaties is doorgegaan, zij
mogelijkheden.
het in een lager tempo en soms met aanpassing van het soort woningen aan de actuele marktvraag.
De gemeente Teylingen, Woonstichting Vooruitgang, Woningstichting Warmunda en Stek werken sinds 2007 samen om het woningaanbod in
Teylingen telt circa 14.000 voornamelijk eengezinswoningen en een
Teylingen kwantitatief én kwalitatief op peil brengen. Wij doen dat op
gemiddelde woningbezetting die iets hoger is dan in Nederland.
basis van een gezamenlijk Woonvisie en vierjarige prestatieafspraken.
Tweederde bestaat uit koopwoningen en een kwart is een sociale
23
STRUCTUURVISIE 2030
Daarbij spelen ook thema’s als leefbaarheid, zorg, duurzaamheid en
locatieontwikkeling.
Op de zeer lange termijn zou er nagenoeg geen eigen behoefte meer zijn aan extra nieuwbouw; tussen 2030 en 2039 is de verwachte behoefte nog slechts 178 woningen, volgens de WBR 2013.
Vanuit de Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek ligt er een
Volgens de gemeentelijke woningbouwprogrammering bedraagt tot
bovenregionale woningbouwopgave voor de Duin- en Bollenstreek van
2030 het planaanbod ongeveer 2000 woningen (netto toevoeging
5200 woningen, waarvan 600 woningen in Bronsgeest Noordwijk en 600
met daarin verwerkt sloop/nieuwbouw, zie bijlage 5
zogenaamde ‘Greenportwoningen’. Met de provincie zijn de
Greenportgemeenten het eens geworden dat dit de extra bovenregionale opgave is tot 2030. De locaties zijn opgenomen in het Programma
). Daarnaast levert de locatie Nieuw Boekhorst nog een extra plancapaciteit op van ongeveer 300 woningen.
Ruimte behorende bij de provinciale Visie Ruimte en Mobiliteit 2014.
Dit betekent dat het planaanbod in Teylingen goed overeenkomt met de verwachte vraag voor de eigen behoefte tot 2030.
De woningmarkt heeft met de economische crisis een veelheid aan
Er ligt een bovenregionale woningbouwopgave van 4600 woningen
ingrijpende veranderingen laten zien, zowel kwantitatief als kwalitatief.
(inclusief 600 Greenportwoningen en exclusief de geoormerkte 600
Diverse (regionale) rapporten bevatten analyses op grond van de
woningen voor de bouw van Bronsgeest in Noordwijk). De
huidige marktsituatie en verwachtingen van consumenten, met daarop
plancapaciteit in Teylingen is dus toereikend om een
gebaseerde aanbevelingen vooral voor de bouw van het soort woningen
substantiële rol te vervullen in het accommoderen van de
op de korte en middellange termijn. Dit soort onderzoeken zijn heel
bovenregionale opgave. Gezien de aantrekkingskracht van het
belangrijk en zullen we in de toekomst met regelmaat blijven doen in
woonklimaat in Teylingen, is dit zeker kansrijk. Dit betekent dat een
(sub-)regionaal verband. We willen de woningmarkt in Teylingen goed
locatie als Nieuw Boekhorst bij Voorhout hiervoor kan worden
blijven monitoren en zonodig helpen bijsturen samen met alle
ingezet. Dit moet dan in de Regionale Woonagenda Holland Rijnland
initiatiefnemers en betrokken partijen.
zijn opgenomen, waarbij dus is afgestemd met de extra plancapaciteit van de overige subregiogemeenten in Noord.
Trends en verwachte ontwikkelingen
Belangrijke opgave blijft een goede fasering van alle
De trendrapporten signaleren de volgende hoofdlijnen die ook voor de
woningbouwplannen, ook in soorten woningen en woonmilieus.
lange termijn, en dus voor deze structuurvisie, extra relevantie hebben:
De bevolking vergrijst de komende 15 jaar. Vooral het aantal mobiele
De meest recente woningbehoefteprognose (WBR 2013, provincie
oudere 1-persoonshuishoudens neemt toe met een grotere behoefte
Zuid-Holland) gaat uit van een benodigde groei van de
aan (grondgebonden) levensloopgeschikte woningen in de buurt van
woningvoorraad (bij ‘migratiesaldo 0’) van 1069 woningen tot 2020
zorgservicepunten.
en van nog eens 1003 woningen van 2020-2030. Dat geeft tot 2030 een opgave van 2072 nieuwbouwwoningen voor de eigen behoefte.
Er blijft behoefte aan de grote sociale woningvoorraad en goedkope koopwoningen; daarnaast is er behoefte aan meer middeldure (eengezins-1 persoonshuishoudens-) huurwoningen.
24
De markt vraagt om meer diversiteit en flexibiliteit in de woningen
het ruimtelijk beleid. Daarom zijn deze leidend voor de uitwerking van
zelf en de stedenbouwkundige plannen.
onze strategische beleidsinzet op het gebied van wonen in de volgende
Er is een kleine vraag naar individueel en collectief
hoofdlijnen:
opdrachtgeverschap.
Extra investeringen in duurzame, energiezuinige woningen vinden
Kwantitatieve opgave
door betere en goedkopere technologie een steeds bredere
Uitgangspunt is om op lange termijn minimaal te voorzien in de eigen
toepassing.
woningbehoefte (natuurlijke aanwas op basis van migratiesaldo 0) en
In Teylingen blijft een vraag te verwachten naar woningen in z.g.
een rol te vervullen in het accommoderen van een deel van de
‘centrum-dorpse’ woonmilieus. Dat betekent dat met name in
bovenregionale woningbehoefte, zoals afgesproken in de
Voorhout en in Sassenheim gebouwd kan worden in een wat hogere
Gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek. Locatie(s),
dichtheid, maar dat gewaakt moet worden voor teveel
woningaantal, type woning, woonmilieu en programmering zullen
appartementen.
worden afgestemd met de gemeenten in subregio Noord en worden
Teylingen heeft ook kansen om mensen uit de Schipholregio aan te
opgenomen in de Regionale Woonagenda Holland Rijnland, die
trekken.
regelmatig wordt gemonitord en geactualiseerd.
De verkoop van bouwtitels voor Greenportwoningen blijft de komende planperiode een belangrijke taak van de GOM om de
Voor de eigen behoefte geldt een opgave voor de bouw van
verdere herstructurering van de Greenport te stimuleren en te
ongeveer 2100 woningen tot 2030. Daarnaast willen wij
financieren.
plancapaciteit reserveren van ongeveer 300 woningen voor het accommoderen van een deel van de bovenregionale
Strategische beleidsinzet
woningbouwopgave, die eventueel ook ingezet kan worden voor
Deze structuurvisie kijkt vooral naar de ruimtelijke randvoorwaarden
doorgroei na 2030.
voor de gewenste woningbouwontwikkelingen voor de lange termijn. Daarbij willen we vasthouden aan onze visie en strategie tot 2030: het
Inbreiden en herstructureren
behouden en versterken van een aantrekkelijke woonomgeving in
Wij kiezen ervoor met kracht de voorgenomen de ontwikkeling van
complete kernen met een eigen identiteit met voldoende geschikte
binnenstedelijke herstructureringsprojecten voort te zetten. Deze zijn
woningen om te voorzien in de eigen behoefte en met de ruimtelijke
tevens van groot belang voor de voortgang van verbetering van de
mogelijkheid om een beperkte opvangfunctie te vervullen voor de regio.
gehele woonomgeving, het woonklimaat en versterking van de identiteit
Daarnaast willen we ruimte bieden voor de bouw van Greenport-
van de kernen. De belangrijkste projecten per kern zijn te vinden in
woningen.
bijlage 2 en verder uitgewerkt in hoofdstuk 4. Zij zijn tevens aangeduid op de structuurvisiekaart.
Hiervoor genoemde trends en prognoses zijn dermate relevant voor de toekomst van onze gemeente, dat wij hier scherp op willen inspelen in
25
STRUCTUURVISIE 2030
26
Conform de principes van de ladder van duurzame verstedelijking zullen
bouwen of te verplaatsen woningen en andere functies voor korte of
eerst de locaties binnen en direct aansluitend de dorpsgrenzen van alle
langere tijd een goede plek kunnen krijgen.
drie van onze kernen worden bebouwd, inclusief de verdere ontwikkeling van Hooghkamer in Voorhout. Van groot belang is het opstellen van
Dit geldt ook voor de reservering van Polder Boekhorst als strategische
flexibele plannen, die zowel qua aantal als soort woningen goed kunnen
ontwikkelingsruimte, maar dan voor de periode na 2030, zoals eerder
inspelen op de marktvraag. Ook zullen wij met een goede en actuele
aangeduid in de Toekomstvisie Teylingen. Hier past eventueel wonen in
gemeentelijke woningbouwprogrammering het voorgenomen
een groenblauwe setting, mede in verband met de relatief natte
bouwtempo en de ontwikkeling van (kleinschalige) locaties steeds zoveel
veenweidenbodem. Voorwaarde is wel, zoals het PlanMER aangeeft, dat
mogelijk blijven afstemmen op de verwachte marktvraag en de
de weginfrastructuur richting A44 hierop wordt aangepast.
ontwikkelingen in de aangrenzende gemeenten.
Eventuele nadere invulling van Polder Boekhorst met woningbouw zal vooral afhankelijk zijn van de toekomstige vraagontwikkeling en de
Uitbreidingslocaties
uitkomsten van regionale ruimtelijke en programmatische discussies.
Wij vinden het van belang om goed te kunnen inspelen op eventuele
Omdat deze ontwikkeling mogelijk pas op de lange termijn speelt, zullen
veranderende marktvragen en het accommoderen van een deel van de
we bevorderen dat deze locatie tussentijds aantrekkelijk blijft. Dat kan
afgesproken bovenregionale woningbehoefte. Ook kan het zijn dat
door handhaving van de huidige functie als grasland voor de
bepaalde moeilijk te ontwikkelen binnenstedelijke locaties uiteindelijk
melkveehouderij of bijvoorbeeld door het ontwerp van een ‘duurzaam
niet van de grond komen. Daarmee houden wij de nodige flexibiliteit
pauzelandschap’ met recreatief medegebruik of ‘stads’landbouw. In
binnen de kaders van de regio en de provinciale VRM.
ieder geval willen een eventuele langetermijn ontwikkeling voor woningbouw niet onmogelijk maken (zie verder par 4.1 en Bijlage 3).
Wij kiezen er daarom voor om de potentiële uitbreidingslocatie in Nieuw Boekhorst te Voorhout, onderdeel van het Programma Ruimte van de
In het regionaal overleg staat centraal de haalbaarheid en de
VRM 2014 en de Regionale Woonagenda Holland Rijnland, te blijven
geschiktheid van de voorgenomen woningbouwlocaties, mede in relatie
opnemen als strategische reservering voor woningbouw tot 2030. Deze
tot behoud van het bollenareaal en terugdringen van mobiliteit door het
locatie kan worden ingezet om een deel van de boveregionale opgave te
inspelen op het concept van Stedenbaan. Vanuit dit regionaal overleg
accommoderen of om te kunnen doorgroeien na 2030 als daar op dat
kan in de toekomst de mogelijke uitruil aan de orde komen van
moment behoefte aan is.
woningbouwlocaties op bollengrond elders in de regio voor locaties in
Wij gaan daarbij uit van ongeveer 300 woningen in een dunnere
Teylingen op enkele graslanden, bijvoorbeeld in Nieuw Boekhorst en in
groenblauwe setting om daarmee meer concurrerende en
Polder Boekhorst. Deze locaties zijn door hun goede ligging ten opzichte
onderscheidende woonmilieu te creëren (zie ook Bijlage 3 en 4).
van het station Voorhout en de aansluiting op het concept Stedenbaan,
Tevens kan gedacht worden aan het gebruik van deze locatie met een
heel geschikt om in de toekomst in te spelen op eventuele marktvraag
nieuwe vorm van ‘flexibele stedenbouw’, waarop modulair op- en af te
vanuit de regio Schiphol.
27
STRUCTUURVISIE 2030
Centrum-dorpse woonmilieus Teylingen zet in op de verdere ontwikkeling van ‘centrum-dorpse’
Levensloopgeschikte woningen en woonservicegebieden
woonmilieus. Dat betekent bouwen in hogere dichtheid, bijvoorbeeld op
Omdat de bevolking in Teylingen de komende 15 jaar flink vergrijst, zal
bepaalde zorgvuldig gekozen (herstructurerings-)locaties. Dit draagt bij
er in de toekomst steeds meer vraag komen naar geschikte
aan zuiniger ruimtegebruik en ondersteunt daarmee de
grondgebonden woningen voor 1- en 2-persoonshuishoudens, vooral
duurzaamheidsambities van Teylingen. Op grond van recente
voor mobiele ouderen. Wij willen daar nadrukkelijk op inspelen met
marktanalyses is echter terughoudendheid geboden met de bouw van
nieuwe woonvormen zoals patiowoningen (eventueel in groepsverband)
teveel appartementen. Concrete beslissingen hierover komen bij de
en andere levensloopgeschikte woningen in de buurt van
nadere uitwerking op projectniveau aan de orde. Hierbij zal rekening
zorgservicepunten.
worden gehouden met het karakter van de dorpen. Vooral voor Warmond houden wij vast aan het kleinschalige dorpse en deels
De kernen zullen in de toekomst dan steeds meer ‘senior-proof’ moeten
landelijke karakter.
worden, met speciale aanpassingen van de woningen en de openbare ruimte aan de eisen van ouderen. Daarom streven we naar de
Gedifferentieerd bouwen
realisering van ‘geschikt wonen’ voor jong en oud, deels in nieuwbouw,
In het algemeen is er in Teylingen vooral een markt voor eengezins-
deels door aanpassing van de bestaande voorraad. Daarbij past het
woningen in de goedkope koop, de sociale en de middeldure huursector.
creëren van woonservicegebieden en een ruimtelijke ordening die
Daar zal naar verwachting voorlopig het accent dan ook op blijven
uitnodigt tot een zorgzame, verantwoordelijke en betrokken
liggen, tenzij de marktvraag verandert. Belangrijk wel is om gedifferen-
samenleving.
tieerd te bouwen, duurzaam, met een hoge beeldkwaliteit en een aantrekkelijke openbare ruimte.
Duurzaamheid Voor zowel een nieuwbouwlocatie als de woningen nemen wij een
Wij stimuleren tevens meer flexibiliteit en diversiteit in de woningen zelf
maximale duurzaamheidsambitie op in de exploitatieovereenkomsten
en in de woningbouwlocaties. Die moeten scherp toegesneden zijn op de
opgenomen. Dat moet vooral resulteren in een lager energieverbruik en
vraag, energiezuinig zijn (duurzaam) en individueel of in collectief
duurzaam ontworpen gebieden volgens de ambitietabel duurzame
opdrachtgeverschap gebouwd kunnen worden.
stedenbouw. Ook willen we toekomstige bewoners van nieuwe woningbouwlocaties actief betrekken in het ontwerp, de inrichting en het
De sociale woningvoorraad kent een grote scheefheid. Mede met behulp
beheer van hun straat of wijk.
van prestatieafspraken met de woningcorporaties willen we door de
28
bouw van nieuwe goedkope energiezuinige eengezinskoopwoningen de
In het kader van zuinig ruimtegebruik en duurzaam gebruik van de
doorstroming bevorderen van mensen die eigenlijk te goedkoop
openbare ruimte stimuleren we waar haalbaar het parkeren van auto’s
wonen/huren. Aan goedkope eengezinswoningen is ook op lange termijn
onder de grond of inpandig. Dit zal vooral aan de orde moeten komen bij
behoefte in Teylingen.
een toekomstige herinrichting en bebouwing van het stationsgebied in
Voorhout en bij de herontwikkeling in Sassenheim van de ‘Digros-locatie’
Dit alles betekent dat door de vergrijzing een grote extra vraag naar
en Hortusplein (Hoogvlietlocatie ).
goede combinaties van wonen, zorg en welzijn ontstaat. In de Teylinger bouwstroom van de afgelopen jaren zijn diverse projecten gerealiseerd
Samenwerking binnen de gemeente en met de regio
die vooruit lopen op deze toenemende vraag naar levensloopbestendige
Om het planaanbod goed af te stemmen op de vraag en de juiste
woningen met bijbehorende zorg en welzijn.
woningen op de juiste plek en op het juiste moment te bouwen, blijven wij ook voor de lange termijn de samenwerking zoeken met de (sub-)
Vanuit de WMO worden huishoudelijke hulp en individuele woning-
regio, corporaties, ontwikkelaars, zorgpartijen, makelaars en
aanpassingen betaald. Vanaf 2015 wordt de verzorging vanuit de AWBZ
aannemers.
overgeheveld naar de WMO. Verpleging aan huis komt voor rekening van de zorgverzekeraars (Wet langdurige zorg) en vanuit de AWBZ wordt straks alleen nog de intramurale zorg betaald.
3.2 Zorg, welzijn en wonen
Voor beleid, organisatie en uitvoering van de nieuwe taken werkt Teylingen in verschillende samenstellingen samen met de gemeenten in
Situatie nu: tekort zorggeschikte woningen en omgeving
Holland Rijnland. Uitgangspunt is dat deze taken dichtbij de burger
Teylingen staat een grote vergrijzingsgolf te wachten. Bevolkings-
georganiseerd worden: lokaal waar mogelijk, subregionaal waar effectief
prognoses wijzen uit dat het aantal 65-74 jarigen, het aantal 75-84
en regionaal waar extra nodig. Lisse, Teylingen, Hillegom, Noordwijk,
jarigen en het aantal 85 plussers tot 2030 naar verwachting zal
Noordwijkerhout en Katwijk zijn de zes gemeenten die deel uitmaken
verdubbelen en in 2040 zelfs zal zijn verdrievoudigd. Vooral Warmond
van de subregio Duin- en Bollenstreek en werken met elkaar samen in
kent een groot aandeel ouderen, in Sassenheim en Voorhout is dat iets
de projectorganisatie 3D Duin- en Bollenstreek.
minder. Ondanks dat de ouderen van de toekomst naar verwachting fitter en mobieler zijn, zullen er veel meer mensen fysieke beperkingen
In Teylingen is in 2013 een ‘Zorgpact’ afgesloten tussen de corporaties,
krijgen en meer zorg nodig hebben dan alleen een aangepaste woning.
de zorgaanbieders, de welzijnsstichting, de huisartsencoöperatie en onze gemeente. Partijen zijn vanuit hun eigen positie en verantwoordelijkheid
De ontwikkelingen in het nationale beleid leiden al geruime tijd tot
aan de slag gegaan met de uitvoering. De afspraken hierin gaan over de
langer zelfstandig wonen in de bestaande woonsituatie en tot een
bouw- en opplusopgaven van levensloopbestendige woningen, de
uitstroom uit intramurale instellingen. Het tekort zorggeschikte
aanpak van particulier woningbezit en de meerwaarde van
woningen in Holland Rijnland tot 2020 is op basis van de woonzorg-
samenwerking van partijen in multifunctionele dienstencentra.
monitor van de RCG Zuid-Holland Noord (2011) geraamd op ten minste
Daarnaast zorgen multidisciplinaire teams (zorg en welzijn) voor een
4.200 woningen. Momenteel brengt het zorgkantoor de actuele cijfers in
wijkgericht aanbod waarin alle vormen van extramurale AWBZ en Wmo-
beeld over het aantal intramurale plaatsen dat wordt geschrapt. Deze
zorg en informele zorg goed op elkaar zijn afgestemd. Diensten aan huis
groep mensen zal een extra beroep doen op zorggeschikte woningen.
vullen dit pakket aan.
29
STRUCTUURVISIE 2030
Wijziging van het Wmo-beleid van aanbod- naar vraagsturing. De
Op dit moment is er kwantitatief voldoende intramurale capaciteit in
behoefte en mogelijkheden van de inwoner komen voorop te staan.
Teylingen. Vooral in Warmond bevinden zich verouderde complexen.
Bij het formuleren van de oplossing wordt gebruik gemaakt van de
De huidige woonzorgvoorzieningen in Teylingen zijn:
verantwoordelijkheidsladder. Dit betekent dat de eigen kracht/sociaal netwerk als eerste wordt aangesproken, gevolgd door algemene voorzieningen, collectieve voorzieningen en pas als laatste de
Sassenheim
Woonservicecentrum SassemBourg (Activite 2015) Voorhout
Omslag in Nederland van ‘verzorgingsstaat’ naar ‘participatiesamenleving’.
Woonservicecentrum AgnesStaete/Herenstaete (ActiVite) Wooncetrum Bolero (Marente)
Toenemende vraag naar meer diversiteit in zelfstandige woonvormen
Serviceflat Park Overbosch (Vooruitgang)
en woonmilieus op maat, aangevuld met zorg, welzijn en
Woonzorgcentrum Gerto (Marente)
dienstverlening.
Voorzieningen/zorgcentrum Hooghkamer Warmond
individuele voorzieningen.
Woonzorgcentrum/verpleeghuis Bernardus (Marente)
Beperktere mogelijkheden voor woningcorporaties bij de realisering
Liduina (ActiVite) (gaat sluiten)
van allerlei nieuwe woon-zorgvormen door veranderde Europese
Verpleeghuis Mariënhaven/Verzorgingshuis
regelgeving voor de toewijzing van woningen, het rijksbeleid om de
Mariëngaerde/Mariënweide
activiteiten van corporaties terug te brengen tot hun kerntaken, de geringere investeringsmogelijkheden van corporaties en een te verwachten toenemende zorgzwaarte bij ouderen thuis.
Trends en ontwikkelingen
de rol van mantelzorgers, vrijwilligers, welzijnsorganisaties,
Voortgaande ‘dubbele’ vergrijzing (meer ouderen met hogere
corporaties, zorgorganisaties, huisartsen, hulpverleners en gemeente
gemiddelde leeftijd) met toenemende behoefte aan geschikte
om gezamenlijk een bijdrage te leveren aan allerlei vormen van zorg
(levensloopbestendige) woningen en specifieke woonmilieus.
Rijksbeleid scherper gericht op het zelfstandig blijven wonen van
in de eigen woning en woonomgeving.
senioren, zorgbehoevende ouderen en gehandicapten.
Extramuralisering van de zorg en reductie intramurale capaciteit
Toenemend belang van het (ondersteunen) van mantelzorg vanwege grotere druk op de professionele zorg.
De grotere rol van gemeenten op het gebied van wonen, zorg en
verpleeg- en verzorgingshuizen door rijksbeleid, die kan leiden tot
welzijn gepaard gaande met beperktere budgetten. Dit vraagt een
sluiting van verzorgingshuizen. Zorgbehoevenden met
efficiënte en effectieve inzet van beschikbare middelen om een
ZorgZwaartePakketten (ZZP) 1 tot en met 3 kunnen daar niet meer
compleet aanbod van vastgoed, diensten en voorzieningen te kunnen
terecht en moeten voortaan de zorg in eigen omgeving krijgen.
aanbieden.
Zwaarder zorgbehoevenden raken steeds meer aangewezen op verpleeghuizen of bijzondere instellingen voor gehandicapten.
30
Groter beroep op de eigen verantwoordelijkheid van de inwoners en
Wijziging van het bekostigingssysteem voor aanbieders in de langdurige zorg; de hoogte van het budget van een zorgaanbieder
wordt afhankelijk van de bezetting en zorgzwaarte van de
kunnen accenten plaatsvinden, zoals Sassembourg, dat op zeer korte
intramurale cliënten. Daarbij worden zorginstellingen ook risicodrager
afstand van het centrum ligt.
van het vastgoed.
Teylingen blijft met corporaties, zorgorganisaties, huisartsen en welzijnen bewonersorganisaties samenwerken om tot een goed afgestemd
Strategische beleidsinzet
zorgaanbod en goed ingerichte woonomgeving te komen.
Onze strategische inzet is om met de deelnemers aan het Zorgpact en de regiogemeenten er gezamenlijk voor te zorgen dat ouderen in de
In Teylingen willen we de kernen ontwikkelen tot woonservicegebieden
kernen van Teylingen zo lang mogelijk op een aangename wijze
en vooral in de omgeving van de volgende locaties de kwaliteiten van
zelfstandig kunnen blijven wonen. Om dit mogelijk te maken moet er
woonservicegebied versterken:
voldoende zorg en ondersteuning geboden worden aan huis en/of in de
Sassembourg en Bernardus in de kern Sassenheim.
nabijheid van de woning. Centraal daarin staan de ontwikkeling van de
Herenstaete (locatie Agnes) en Bolero in de kern Voorhout.
kernen Sassenheim, Voorhout en Warmond tot volwaardige en complete woonservicegebieden. Daarin zullen voldoende beschermde
Wij willen onze strategische beleidsinzet uitwerken in de volgende