23. 1. Getekend Programmarekening 2025
Tekst van het document
| openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, a, van de Wet fido; 2. | woningbouwcorporaties; 3. | deelnemingen; 4. | overige verbonden partijen; c. overige langlopende leningen; d. uitzettingen in de schatkist van het Rijk met een rentetypische looptijd van één jaar of langer; e. uitzettingen in de vorm van Ned. schuldpapier, rentetypische looptijd van één jaar of langer; f. overige uitzettingen met een rentetypische looptijd van één jaar of langer; Om inzicht te verkrijgen in hoeverre er sprake is van doorlenen wordt de netto schuldquote zowel in- als exclusief doorgeleende gelden weergegeven. Op die manier wordt duidelijk in beeld gebracht wat het aandeel van de verstrekte leningen is en wat dit betekent voor de schuldenlast. De wijze waarop de netto schuldquote, gecorrigeerd voor de doorgeleende gelden, wordt berekend, is gelijk aan de netto schuldquote, met dien verstande dat bij de financiële activa ook alle verstrekte leningen worden opgenomen. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio | Rekening | Begroting | Rekening (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2025 Eigen vermogen | 86 | 77 | 89 Balanstotaal | 157 | 156 | 160 Solvabiliteit (ev/balanstotaal) | 54,7% | 49,7% | 55,4% De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin het bezit op de balans gefinancierd is door het eigen vermogen en in hoeverre de gemeente aan de financiële verplichtingen kan voldoen.
Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Onder het eigen vermogen verstaan we de algemene reserve en de overige bestemmingsreserves en het eventuele resultaat uit het overzicht baten en lasten. Grondexploitatie Grondexploitatie | Rekening | Begroting | Rekening (bedragen x € 1.000) | 2024 | 2025 | 2025 Totaal activa bouwgronden in exploitatie | 5 | 6 | 6 Totaal baten exclusief mutaties van reserves | 111 | 103 | 119 Kengetal grondexploitatie | 4,2% | 5,9% | 5,4% Het kengetal grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. Het is dus belangrijk om te kunnen beoordelen of er een reële verwachting is of grondexploitatie kan bijdragen aan de verlaging van de schuld. De voorraden bouwgrond (inclusief bouwgrond in exploitatie en overige voorraden) kunnen als een aandeel van de inkomsten worden uitgedrukt. Dat levert het kengetal de voorraadquote op. 125 Structurele exploitatieruimte Structurele exploitatieruimte | Rekening | Begroting | Rekening 2024 | 2025 | 2025 Totale structurele lasten | 108 | 104 | 116 Totale structurele baten | 110 | 103 | 119 Totale structurele toevoegingen aan de reserves | 0 | 0 | 0 Totale structurele onttrekkingen aan de reserves | 1 | 1 | 1 Totale baten (cf. art. 17 lid c BBV (excl.
mutaties reserves) | 111 | 103 | 119 Structurele exploitatieruimte ((B-A)+(D-C))/(E) x 100% | 2,4% | 0,7% | 3,5% Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten. Deze worden vergeleken met de totale baten. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten (waaronder de rente en aflossing van een lening) te dekken. Dit kengetal is relevant voor de beoordeling van de financiële positie omdat het van belang is om te weten welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. 126 127 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente beheert een groot deel van de openbare ruimte. Hierin vindt een groot aantal activiteiten plaats, zoals wonen, werken en recreëren. Daarbij maken we gebruik van kapitaalgoederen die in de openbare ruimte aanwezig zijn: • infrastructuur (wegen, water, riolering, kunstwerken, openbare verlichting) • voorzieningen (groen, sportfaciliteiten) • gebouwen. Deze paragraaf behandelt, conform artikel 12 uit het BBV, de belangrijkste kapitaalgoederen die de gemeente in eigendom en/of beheer heeft.
De middelen die beschikbaar worden gesteld worden ingezet om het door de raad vastgestelde beleid in uitvoering te realiseren. De inrichting en het onderhoud van de openbare ruimte hebben een directe relatie met elkaar. Daarbij zal in eerste instantie zorg gedragen moeten worden voor de technische staat van de kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Door goed onderhoud kan een technische staat behouden blijven en blijven de kapitaalgoederen bruikbaar voor de gebruikers van de openbare ruimte. In programma 2 - leefomgeving, openbare ruimte en duurzaamheid' is weergegeven welke doelstellingen en activiteiten er zijn rondom het onderhoud aan kapitaalgoederen. Dit wordt vertaald in diverse beleids- en beheerplannen. Welke ontwikkelingen spelen er? • Net als voorgaande jaren wordt er gewerkt aan klimaatadaptieve leefomgeving: We bouwen verder op eerder gemaakte afspraken, zoals de in 2022 vastgesteld ambitie tbv klimaatadaptatie. in 2025 is in samenwerking met diverse partners het programma water en klimaatadapatie verder vormgegeven. Hierin neemt de gemeente een actieve rol in. • Integraliteit wordt gezocht in de aanpak van onderhoud van kapitaalgoederen, hierbij zijn een aantal dingen goed om te weten: In veel gevallen kan (over)last wordt verminderd worden, zo hoeft een straat minder vaak open voor diverse werkzaamheden.
Waar mogelijk worden kosten bespaard Door breder te kijken kunnen meerdere problemen tegelijkertijd aangepakt worden Soms is het niet mogelijk om integraal te werken, doordat verschillende kapitaalgoederen verschillende afschrijvingstermijnen hebben. Samenwerking met (en tussen) derden (zoals netbeheerders of telecomaanbieders) is mede afhankelijk van de 'goodwill' van deze derde partijen. Door te investeren in goede relaties kan er vaker en pro-actiever oplossingen gevonden worden voor uitdagingen in de openbare ruimte. • De arbeidsmarkt voor professionals en specialisten die zorg dragen voor het onderhoud van kapitaalgoederen is flink in beweging. Dit is ook te merken bij de gemeente en de partners van de gemeente. Dit heeft in 2025 als gevolg dat een aantal zaken niet uitgevoerd konden worden of vertraging hebben opgelopen. Dit geldt voor verschillende kapitaalgoederen. Uiteraard is de veiligheid in de openbare ruimte niet in het geding gekomen. Ook voor de komende jaren zijn de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt belangrijk om in het oog te houden en dit vraagt soms om een andere wijze van kijken of omgaan met de ambities en doelen van de gemeente. • Biodiversiteit neemt een meer prominente rol in bij het onderhoud van allerlei kapitaalgoederen. In de basis is dit biodiversiteit niet meer als los onderwerp te zien.
Dit is terug te zien in de wijze waarop onderhoud in watergangen gedaan wordt, maar ook bij civiele kunstwerken moet rekening gehouden worden met 'gebruikers' anders dan mensen. Ook kunnen invasieve diersoorten een negatief effect hebben op de huidige staat van de openbare ruimte, als gemeente moeten we hierop adequaat kunnen reageren. 128 Wat wilden we bereiken? Door de kapitaalgoederen goed te onderhouden dragen we zorg voor een prettige leefomgeving, waar ruimte is voor diverse gebruikers. De kwaliteitsniveaus zijn vastgesteld in diverse beleidsplannen. Het onderhoud van kapitaalgoederen neemt in de jaarrekening in financiële zin een forse plek in. Daarbij is het goed om te beseffen dat het gaat om veel verschillende elementen in de openbare ruimte en dat de afschrijvingstermijnen/levensduur van deze kapitaalgoederen lang zijn. Ter illustratie: een weg gaat ongeveer 25 jaar mee, een brug kan een levensduur van 100 jaar hebben. Om grote wisselingen in de exploitatie te voorkomen werken we onder andere met onderhoudsvoorzieningen. Daaraan voegen we jaarlijks een vast bedrag toe. De uitname kan per jaar verschillen. Wat hebben wij daarvoor gedaan? Prioriteiten Doelstelling Activiteiten 2025 Beheerplannen worden actueel gehouden. Structureel een adequaat onderhoudsniveau realiseren.
Beheerplannen worden (regionaal) zoveel mogelijk geüniformeerd om integraal beheer en meer duurzame oplossingen mogelijk te maken. Opstellen van beleid. Met nieuw beleid, passend in het huidige tijdsbeeld, kunnen nieuwe uitvoeringsprogramma's worden opgesteld. Uitvoering van programma's op basis van duurzaamheidsbeleid voor openbare ruimte, afval, groen, wegen en speelplaatsen. Toezicht op uitrol glasvezelnetwerken Uitrol van glasvezelnetwerken mogelijk maken, maar kwaliteit van trottoirs en straat behouden. Uitvoering geven aan de Telecomwet. Afstemming laten plaatsvinden tussen diverse aanbieders. Toezicht houden op verleende vergunningen en heffen van leges voor uitvoering van beleid. Uitvoering van onderhoud Duurzaam beschikbare openbare ruimte. Door diverse projecten is uitvoering gegeven aan het onderhoud aan kapitaalgoederen. Hierbij is participatie gezocht met gebruikers en integraliteit gezocht tussen kapitaalgoederen en derde partijen. Gemeentelijke vastgoedportefeuille De gemeentelijke vastgoedportefeuille bestaat uit 75 panden. Vastgoedbezit is voor de gemeente geen doel op zich. We hebben vastgoed nodig om de bestuurlijke en ambtelijke organisatie te huisvesten, de uitvoering van wettelijke taken te faciliteren en om maatschappelijke en ruimtelijke beleidsdoelen mogelijk te maken. Deze panden brengen we onder in de “kernportefeuille”.
Daarbinnen maken we onderscheid naar 3 hoofdgroepen; eigen huisvesting, maatschappelijk vastgoed en strategisch vastgoed. Het overige vastgoed brengen we onder in de “niet-kernportefeuille”. Daarin zit het vastgoed dat niet meer nodig is om beleidsdoelen te realiseren of de eigen organisatie te huisvesten. Het betreft onder andere vastgoed dat daardoor op de nominatie staat om afgestoten te worden, of waarvan om specifieke reden besloten is, om het pand aan te houden zonder dat daar beleid aan ten grondslag ligt. Gemeentelijke gebouwen Naam Beleidsplan Vastgoednota; "Kaders voor professioneel vastgoedmanagement" Vastgesteld 2024 Vastgesteld kwaliteitsniveau Conditiescore 3 Naam Beheers- en onderhoudsplannen Meerjaren Onderhouds Plan 2025-2034 Looptijd 2025-2034 Actualisatie 2028 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) | Nee Diverse voorzieningen gemeentelijke gebouwen Naam voorziening/reserve | Teylingen Diverse voorzieningen gebouwen Begroot | Werkelijk (x € 1.000) | 2025 | 2025 Stand per 1 januari | 3.212 | 3.170 Storting | 450 | 450 Uitname | 1.441 | 417 Stand per 31 december | 2.221 | 3.203 Uitvoering in 2025 Kringloop Kagerdreef 90 Sassenheim buitenschilderwerk Gemeentewerf Voorhout aanbrengen airco's Trefpunt Warmond aanpassing verlichting en buitenschilderwerk Bestuurscentrum vervanging glas entree inclusief schilderwerk
Riolering Naam Beleidsplan | Integraal Waterketenplan Vastgesteld | 2022 Looptijd | 2022-2026 Actualisatie | 2026 Vastgesteld kwaliteitsniveau | n.v.t. Naam Beheers- en onderhoudsplannen | n.v.t. Looptijd | n.v.t. Actualisatie | n.v.t. Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) | Nee Voorziening vervangingsreserve Riolering Naam voorziening/reserve | Voorziening egalisatie riool. Onderwerp Begroot | Werkelijk (€ 1.000) | 2025 | 2025 Investeringen 2025* | 1.665 | 49 Investeringen oude jaren* | 6.809 | 109 Bedragen t.l.v. exploitatie | 623 | 585 Voorziening vervangingsreserve riolering Begroot | Werkelijk (x € 1.000) | 2025 | 2025 Stand per 1 januari | 4.157 | 6.421 Storting | 983 | 1.031 Uitname | 1.664 | 158 Stand per 31 december | 3.475 | 7.294 * Uitgaven op investeringen worden rechtstreeks onttrokken uit de voorziening vervangingsreserve riolering. Uitvoering in 2025 De volgende projecten speelde in 2025: • | De voorbereiding voor de verbetering van de rioleringsafvoer van camping Spijkerboor/ Europarcs, in afstemming met de gemeente Kaag en Braassem, is lopend.
129 • | Een aanpassing van het wegprofiel ter plaatse van de kruising Lindenlaan-Platanenlaan, het uit dienst nemen van een pompgemaal en het aanpassen van vier overstorten is uitgevoerd ter vermindering van het risico op en de effecten van wateroverlast in de Bomenbuurt in Sassenheim. Toelichting Het beheer en onderhoud van de riolering is uitgevoerd op basis van het Integraal Waterketenplan 2022-2026. Dit in de Duin- Bollenstreek opgestelde plan geeft invulling aan het gezamenlijk beleid voor de gehele waterketen en verbetert de afstemming in de keten van drinkwaterproductie, - distributie en -levering, de riolering en de afvalwaterzuivering. Het waterketenplan vervangt het gemeentelijk rioleringsplan en omvat het gemeentelijk beleid ten aanzien van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Op basis van de financiële consequenties van het plan wordt de hoogte van de rioolheffing bepaald. Voor het jaarlijkse onderhoud is dit: rioolreiniging en inspecteren; het ledigen van kolken en lijngoten; aanbrengen kolken; lokale herstelwerkzaamheden aan het gemeenteriool (i.v.m. verstopping of calamiteit); reparatie en onderhoud aan rioolgemalen; telemetrie rioolgemalen; opstellen beheer- en onderhoudsplan drainage en infiltratievoorzieningen; signaleringsmodule grondwater. Groen Naam Beleidsplan | Omgevingsvisie Teylingen Vastgesteld | 2024 Looptijd Actualisatie | N.v.t.
Vastgesteld kwaliteitsniveau | Basis Naam Beheers- en onderhoudsplannen | Groenbeheerplan 2022-2031 Looptijd | 10 jaar Actualisatie | 2031 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) | Nee Naam voorziening/reserve | N.v.t. Onderwerp Begroot | Werkelijk (€ 1.000) | 2025 | 2025 Bedragen t.l.v. exploitatie | 1.374 | 1.301 Uitvoering in 2025 Warmond | • | Groenvervanging Lockhorstlaan • | Bollenaanplant Schoonoord, Van Leydenstraat, Veerpolder. • | Groenvervanging Beatrixlaan - Burgemeester Ketelaarstraat Sassenheim | • | Groenvervanging Beatrixstraat • | Groenvervanging JDK Diligence . • | Groenvervanging Westerstraat • | Groenvervanging Slotlaan • | Groenvervanging Vliegeniersweg • | Bollenaanplant Mercuriusstraat, Rembrandtlaan, Slotlaan, Wildrijklaan. Voorhout | • | Groenvervanging Beukenrode • | Aanplanten Spoorlaan • | Bollenaanplant Mauritsstraat 130 Toelichting: Op 19 mei 2022 heeft de raad het groenbeheerplan 2022-2031 vastgesteld, voor al het openbaar groen in Teylingen. Doel van dit beheerplan is het stellen van duidelijke kaders voor het groenbeheer voor de periode 2022-2031. In het plan is de beleidsmatige ambitie vertaald naar het beheer en de wijze waarop dit de komende jaren wordt opgepakt. Het plan beschrijft het areaal, de huidige en beoogde kwaliteit en de bijbehorende inzet van de financiële middelen.
Groenvervanging Vervanging is het uitgelezen moment om het sortiment én de groeiplaats duurzamer te maken. Nieuw ingerichte groenvakken worden zo aangelegd dat het regenwater makkelijk in de vakken kan stromen. Dit ontlast het riool en helpt grondwaterstandverlaging voorkomen. Het sortiment divers maken levert net als bij bomen veel voordelen op. Het beperkt de risico’s van uitval door bijvoorbeeld ziekten en plagen en is goed voor insecten zoals bijen en vlinders. Ook wordt de plantkeuze afgestemd op meer biodiversiteit. Zo worden er meer vruchtdragende bomen en heesters aangeplant. Maar ook waar mogelijk prikkelstruiken, zodat bijvoorbeeld egels er kunnen schuilen en overwinteren of vogels er een nest kunnen maken. Een van de manieren om de groene oppervlakte te vergroten is het vervangen van verharding door groen. Net als bij het renoveren van groenvakken is omvorming binnen een project het ideale moment om de buitenruimte klimaatbestendiger te maken. Bomen Naam Beleidsplan | Bomenbeleidsplan 2014. Gewijzigd bomenbeleid in 2021 Vastgesteld | vastgesteld.
Looptijd Actualisatie | 2026 Vastgesteld kwaliteitsniveau | - Naam Beheers- en onderhoudsplannen | zie groenbeheerplan 2022 - 2031 Looptijd | 10 jaar Actualisatie | 2031 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) | Nee Naam voorziening/reserve | N.v.t Onderwerp Begroot | Werkelijk (€ 1.000) | 2025 | 2025 Investeringen 2025 | 937 | 487 Investeringen oude jaren | 528 | 328 Bedragen t.l.v. exploitatie* | 0 | 0 *exploitatie is opgenomen bij groen onderhoud. Uitvoering in 2025 • | Boomveiligheidscontrole (Warmond) geïnspecteerd 3.273 st incl. jaarlijkse inspectie. • | Jaarlijkse inspectie gehele gemeente 429 st. • | Totaal gesnoeid 1.585 st. • | Totaal bomen geveld 30 st. • | Totaal bomen aangeplant 111. 131 Toelichting: Onderhoud Voor het onderhoud werken we met een driejarige cyclus. Alle bomen beoordelen we ten minste eens per drie jaar op veiligheid en onderhoud. Teylingen is opgesplitst in drie vergelijkbare delen. Elk jaar beoordelen we één deel en aansluitend worden waar nodig maatregelen uitgevoerd. Inspanningen en kosten verdelen we zo gelijkmatig over de jaren. In 2025 is de boomveiligheidscontrole in Warmond uitgevoerd waarbij in totaal 1.585 bomen zijn gesnoeid. Vervanging en uitbreiding van het bomenbestand De komende jaren werken we verder aan het uitbreiden van het bomenbestand in Teylingen.
Bij de keuze van nieuwe boomsoorten hanteren we het uitgangspunt om vooral inheemse soorten toe te passen. Daarbij letten we op het vergroten van de biodiversiteit, het beperken van toekomstige overlast door te kiezen voor de juiste boom op de juiste plek, ??n op de klimaatbestendigheid van het bomenbestand. In het afgelopen jaar zijn 37 bomen geveld en zijn 111 nieuwe bomen aangeplant. Daarnaast zijn in het kader van het 1.00 bomenproject nog eens 373 nieuwe bomen geplant. Eikenprocessierups: ontwikkeling 2025 Het aantal bomen met eikenprocessierups is in 2024, en ook in 2025, stabiel gebleven. De eerder verwachte toename is uitgebleven. Dit hangt samen met de maatregelen die de afgelopen jaren zijn ingezet om natuurlijke vijanden meer leefruimte en voedsel te bieden. Door het versterken van de biodiversiteit onder andere via aangepast beheer, een meer natuurinclusieve inrichting en het plaatsen van nestkasten???zien we dat deze aanpak steeds beter effect heeft. Wegen Naam Beleidsplan | Beleidsplan wegen 2022-2026 Vastgesteld | 2022 Looptijd | 2022-2026 Actualisatie | 2026 Vastgesteld kwaliteitsniveau | Basis en basis+ Naam Beheers- en onderhoudsplannen | n.v.t. Looptijd | n.v.t. Actualisatie | 2026 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) | Nee Naam voorziening/reserve | n.v.t.
Onderwerp Begroot | Werkelijk (x € 1.000) | 202 5 | 202 5 Investeringen oude jaren | 120 | 0 Bedragen klein onderhoud | 171 | 196 Bedragen groot onderhoud | 1.202 | 894 Uitvoering in 2025 Groot asfaltonderhoud op diverse locaties, o.a. de Tweede Elsgeesterweg Klein asfaltonderhoud op diverse locaties 132 Elementenonderhoud op diverse locaties Onderhoud aan de belijning op diverse locaties Vergroten boomvakken op diverse locaties Toelichting: Het beheer en onderhoud van de wegen is uitgevoerd op basis van het in 2022 vastgestelde Beleidsplan Wegen 2022-2026. Het plan omvat het gemeentelijk wegenbeleid. In het plan worden de te hanteren kwaliteitsniveaus voor de wegen aangegeven. In het plan is vastgesteld om voor alle wegtypes te kiezen voor het kwaliteitsniveau basis. Specifiek voor de fietspaden en de voetpaden/trottoirs rondom zorgcentra geldt het hogere kwaliteitsniveau basis+. Het basiskwaliteitsniveau komt overeen met een basisniveau van verantwoord wegbeheer waarbij de kosten van onderhoud worden geminimaliseerd. Bij het niveau basis+ hanteren we een strengere richtlijn, waardoor de kwaliteit van de verhardingen op een hoger niveau blijft. In 2025 is er volgens een nieuwe methodiek een weginspectie uitgevoerd, bij deze inspectie kwam naar voren dat de trottoirs in slechtere conditie zijn dan voorheen gedacht.
In 2026 zal een nieuwe beleidsplan worden opgesteld en hierin zal meer aandacht komen voor trottoirs. Daarnaast zal er, binnen de financiële mogelijkheden, meer onderhoud plaatsvinden aan trottoirs. In 2025 zijn alle onderhoudscontracten opnieuw aanbesteed. Voor de contracten voor elementenverharding en asfalt heeft dit proces vertraging opgelopen als gevolg van een aanvullende juridische toetsing van de inschrijvingen op rechtmatigheid. Hierdoor is in het derde en vierde kwartaal minder werk uitgevoerd dan oorspronkelijk was gepland; de uitgestelde werkzaamheden worden naar verwachting in het eerste en tweede kwartaal uitgevoerd. Spelen Naam Beleidsplan | Beleidsplan speelplaatsen 2015-2024 Vastgesteld | 2015 Looptijd | 10 jaar Actualisatie | 2030 Vastgesteld kwaliteitsniveau | B (basis) Naam Beheers- en onderhoudsplannen | Vervangingsplan spelen Looptijd | Geen eind datum Actualisatie | Het plan wordt jaarlijks geactualiseerd Is er sprake van achterstallig | Nee onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Onderwerp Begroot | Werkelijk (x 1000 euro) | 2025 | 2025 Investeringen oudere jaren | 66 | 28 Investeringen 2025 | 0 | 0 Exploitatiebudgetten | 51 | 26 Uitvoering in 2025 De jaarlijks hoofdinspectie is uitgevoerd. Groot onderhoud aan speelplekken en kunstgras is uitgevoerd. Het vervangingsplan is geactualiseerd.
Ouderdom en slijtage bepalen welke plek wanneer heringericht wordt. | Als er integraal gewerkt kan worden dan doen we dat. In 2025 is de speelplek aan de Dragonweg heringericht. De kaart met speelplekken is geactualiseerd. Deze is te vinden | op www.teylingen.nl/spelen 133 Straatmeubilair, bebording en wegbewijzering Naam Beleidsplan | Niet aanwezig Vastgesteld | - Looptijd | - Actualisatie | - Vastgesteld kwaliteitsniveau | B (basis) Naam Beheers- en | Niet aanwezig onderhoudsplannen Looptijd | - Actualisatie | 2026 Is er sprake van achterstallig | Nee onderhoud? (zo ja, toelichting opnemen in paragraaf) Onderwerp Begroot | Werkelijk (x 1000 euro) | 2025 | 2025 Exploitatiebedrag kosten onderhoud | 42 | 50 Uitvoering in 2025 (omschrijving activiteit) Verschillende werkzaamheden m.b.t. straatmeubilair. Openbare verlichting Naam Beleidsplan | Beleidsplan Openbare Verlichting 2019-2023 Vastgesteld | 2019 Looptijd | 2019-2023 Actualisatie | 2026 Voor veiligheid: Nederlandse praktijkrichtlijnen NPR13201. Voor duurzaamheid: in 2030 100% Vastgesteld kwaliteitsniveau | LED. Naam Beheers- en onderhoudsplannen | Beheerplan Openbare verlichting 2019-2023 Looptijd | 2019-2023 Actualisatie | 2026 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, | Nee toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve | N.v.t.
Onderwerp Begroot | Werkelijk (x 1000 euro) | 2025 | 2025 Investeringen oude jaren | 1.407 | 0 Investeringen 2025 | 314 | 65 Onderhoudskosten t.l.v. exploitatie | 220 | 129 Uitvoering in 2025 Op basis van het beleidsplan wordt ieder jaar een deel van de verlichting vervangen door LED-verlichting met als doel om in 2028 t.o.v. 2013 50% energie te besparen. In 2028 is Teylingen | dan alles LED-verlichting. In 2026 wordt het beleidsplan openbare verlichting geactualiseerd. 134 Civiele kunstwerken Naam Beleidsplan | Beheerbeleidsplan civiele kunstwerken 2024-2028 Vastgesteld | 2024 Looptijd | 2024-2028 Actualisatie | 2028 Vastgesteld kwaliteitsniveau | Basis Naam Beheers- en onderhoudsplannen | Beheerplan civiele kunstwerken 2024-2028 Looptijd | 2024-2028 Actualisatie | 2028 Is er sprake van achterstallig onderhoud? (zo ja, | Nee toelichting opnemen in paragraaf) Naam voorziening / reserve | Voorziening onderhoud civiele kunstwerken Onderwerp Begroot | Werkelijk (x 1000 euro) | 2025 | 2025 Investeringen 2025 | 1.848 | 0 Investeringen oude jaren | 836 | 314 Bedragen t.l.v. exploitatie | 131 | 29 Bedragen t.l.v.
voorziening | 286 | 306 Voorziening Kunstwerken Begroot | Werkelijk (x € 1.000) | 2025 | 2025 Stand per 1 januari | 392 | 815 Storting | 281 | 281 Uitname | 286 | 306 Stand per 31 december | 387 | 789 Uitvoering in 2025 In het beleidsplan civiele kunstwerken 2024-2028 is een programma voor onderhoud en vervanging van de civiele kunstwerken opgenomen, met de financiële gevolgen daarvan. Daarnaast vindt vervanging plaats van de verkeers-, fiets- en voetgangersbruggen SA 02, SA 03, SA 06, SA 0.07, SA 2.04, SA 2.05, SA 2.06, VO 02, VO 05, VO 10, VO 17, VO 20, VO 22, VO 27, WA 08, WA 12, WA 16, WA 25 en de steiger WA ST 02C (incl. damwand). De voorbereiding van de aanbesteding is gestart. De uitvoering staat gepland voor eind 2026 tot begin 2027, met uitzondering van de hieronder genoemde bruggen. Voor de verkeersbruggen SA 02, SA 03, SA 06, VO 17, VO 20 en VO 22 geldt dat zij worden vervangen door betonnen bruggen. Vanwege de complexiteit van het omgevingsbeheer worden deze projecten behandeld door de afdeling IOR. De verwachte doorlooptijd van deze projecten bedraagt circa 2,5 jaar. Vervangingen: De fiets- en voetgangersbruggen SA 2.03, VO28, WA26B en aanlegsteiger (incl damwand) WA ST22 zijn vervangen. Voorziening groot onderhoud: Koudenhoornbrug. Is in 2025 hersteld. Divers groot onderhoud: Er is een onderhoudsbestek in de maak.
135 Baggeren Naam Beleidsplan | Programma Water en Klimaatadaptatie 2024-2028 Vastgesteld | Q1 2024 Looptijd | 2024-2028 Actualisatie | 2028 Voldoen aan de dwarsprofielen die zijn opgenomen in de Vastgesteld kwaliteitsniveau | legger (diepte en talud onder water) Naam Beheers- en onderhoudsplannen | Programma Water en Klimaatadaptatie 2024-2028 ProgLooptijd | 2024-2028 Actualisatie | 2028 Is er sprake van achterstallig | het budget wordt geactualiseerd naar de huidige onderhoud? (zo ja, toelichting | areaalomvang opnemen in paragraaf) Naam voorziening/reserve | N.v.t. Onderwerp Begroot | Werkelijk (x 1000 euro) | 2025 | 2025 Investeringen 2025 | 655 | 108 Investeringen oude jaren | 594 | 113 Bedragen t.l.v. exploitatie | 0 | 0 Bedragen t.l.v. voorziening | 181 | 158 Voorziening Baggeren en beschoeiing Begroot | Werkelijk (x € 1.000) | 2025 | 2025 Stand per 1 januari | 0 | 112 Storting | 181 | 181 Uitname | 181 | 158 Stand per 31 december | 0 | 135 Uitvoering in 2025 De gemeente heeft in 2025 opdracht gegeven om het nieuwe uitvoerinningsbestek op te maken voor 2026 -2027. Voor dit bestek zullen allen watergangen opnieuw worden ingemeten. Deze meting moet aangeven welke prioritering gaan aangeven in het uitvoeringsbestek rekening houdend met de status van de beschoeiing.
Voor het PWKA 2024-2028 is in 2025 de aanbesteding uitgevoerd voor oeverbescherming, de gunning is in februari 2026. Na het plaatsen van het oeverbescherming zullen de watergangen, indien de peilingen dit aangeven, worden gebaggerd. Een goede oeverbescherming is een voorwaarde om zorg te dragen dat de aangelande perceel niet inklapt na of tijdens de baggerwerkzaamheden. 136 137 Paragraaf Financiering Inleiding De financieringsfunctie dient uitsluitend de publieke taak. Het beleid valt binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet financiering decentrale overheden (Wet Fido). Transparantie en risicobeheersing staan centraal in deze wet. Om inzicht te geven in de manier waarop de gemeente dit doet en een beeld te geven van de stand van zaken, gaan we in deze paragraaf in op de ontwikkelingen rond de gemeentelijke financiering, het te voeren beleid op dit gebied en de risico’s die we daarbij lopen. Algemeen Het door de raad in 2012 vastgestelde Treasurystatuut vormt het kader voor beleid en uitvoering van de treasuryfunctie. Het uitgangspunt bij het aantrekken van vermogen is dat de kasgeldlimiet optimaal benut wordt en zoveel mogelijk kort vermogen wordt aangetrokken. Hierbij wordt benadrukt dat de treasuryfunctie uitsluitend de publieke taak dient en dat een prudent beleid wordt gevoerd binnen de kaders die zijn gesteld in de Wet Fido.
Welke ontwikkelingen speelden er? Rente-ontwikkelingen Het herfinancieringstarief van de ECB is in 2025 in 4 stappen van 0,25% verlaagd van 3,15% naar 2,15% per 11 juni 2025. Het laatste rentebesluit van de ECB was op 30 oktober 2025, waarbij de herfinancieringsrente ongewijzigd is gebleven op respectievelijk 2,15 procent. Momenteel (februari 2026) bedraagt de geldmarktrente voor aan te trekken driemaands kasgeldleningen 2,02%. De vergoedingen bij het Schatkistbankieren staan op 1,88%. De kapitaalmarktrente voor aan te trekken leningen voor looptijden van 5 en 10 jaar zonder renteherziening bedraagt momenteel resp. 2,71% en 2,99%. Gemeentelijke ontwikkelingen In 2026 moet de in 2021 afgesloten lening van € 10.000.000 (-0,401%) worden afgelost. Liquiditeitsprognoses Wekelijks stellen we globale liquiditeitsprognoses voor de korte termijn op om tijdig in te spelen op schommelingen in de liquiditeit. Jaarlijks stellen we een liquiditeitsprognose op met een horizon van minimaal vier jaar. Drie keer per jaar stellen we een treasury-rapportage op ter bespreking in het portefeuille-houdersoverleg. Garantiestelling leningen en verstrekken van leningen Ons beleid is leningen of garanties uit hoofde van de publieke taak alleen te verstrekken aan partijen die de gemeenteraad heeft goedgekeurd.
Daarbij winnen we vooraf informatie in over de financiële positie en de kredietwaardigheid van de betreffende partij. Indien een andere voorziening beschikbaar is, verstrekt de gemeente uitsluitend aanvullend een lening of garantie. Risicobeheer Het risicobeheer is gericht op het beperken van financiële risico’s. In het Financieringsstatuut zijn richtlijnen en limieten opgenomen, die de basis vormen voor alle transacties op dit gebied. Ons beleid is uitsluitend gebruik te maken van veilige en inzichtelijke financiële instrumenten. De Wet Fido geeft normen voor het beperken van risico’s. De belangrijkste risicocategorie is het renterisico;, de kasgeldlimiet en de renterisiconorm zijn belangrijke richtlijnen ter beperking van renterisico’s. De kasgeldlimiet heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd tot één jaar. Het totaal van deze leningen mag niet meer bedragen dan 8,5% van de totale lasten op de begroting. De renterisiconorm heeft betrekking op leningen met een rentetypische looptijd vanaf één jaar. De verplichte aflossingen en renteherzieningen op deze leningen mogen niet meer bedragen dan 20% van de totale lasten op de begroting. Het doel van deze normen is om financiële problemen te beperken wanneer bij herfinanciering van leningen een rentestijging optreedt.
Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet is het wettelijke maximum aan leningen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De kasgeldlimiet staat toe om in 2025 de financieringsbehoefte tot een bedrag van € 8.881.000 te dekken met kortlopende leningen. Zodra wij deze limiet voor een langere periode (meer dan een half jaar) dreigen te overschrijden, trekken wij een langlopende lening aan of vragen wij (onderbouwd) toestemming aan de provincie om gedurende een bepaalde periode de limiet te mogen overschrijden. Gelet op de te verwachte relatief lage rente voor kort krediet maken we zoveel mogelijk gebruik van de toegestane norm, tenzij we sterke rentestijgingen verwachten op de kapitaalmarkt. Renterisiconorm De verwachting is dat we ook voor de komende jaren onder de renterisiconorm blijven. Financieringsbehoefte Per 1 januari 2025 bedroeg het financieringsoverschot € 27,6 miljoen. Per 31 december 2025 is dit afgenomen tot € 24,7 miljoen. Het is een globale berekening van het verschil tussen het totaal van de vaste activa en voorraden grond enerzijds en de vaste financieringsmiddelen anderzijds (reserves, voorzieningen, langlopende leningen).
Financieringsbehoefte | (x € 1.000 euro) | Begroting | Rekening | Rekening 1-1-2025 | 1-1-2025 | 31-12-2025 1 Reserves en voorzieningen | 99.000 | 100.453 | 104.181 2 Langlopende leningen | 42.133 | 42.133 | 39.807 3 Totaal vaste financieringsmiddelen | 141.133 | 142.586 | 143.989 138 4 Boekwaarde investeringen, incl. voorraden grond | 118.016 | 114.936 | 119.726 Financieringstekort/overschot (3 – 4) | 23.117 | 27.649 | 24.263 Schuldpositie en solvabiliteit Het BBV schrijft een aantal kengetallen voor ter opname in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicomanagement. Omdat een aantal van deze kengetallen verband houdt met de financiering, zijn deze ook hier opgenomen. De verdere uitwerking en toelichting is opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en Risicomanagement. Recapitulatie kengetallen | Rekening | Begroting | Rekening 2024 | 2025 | 2025 Netto schuldquote | 13,0% | 48,0% | 13,1% Netto schuldquote gecorr. voor verstr. leningen | 1,1% | 35,6% | 1,5% Solvabiliteitsratio | 54,7% | 49,7% | 55,4% Verstrekte leningen Ons beleid is leningen en garanties alleen te verstrekken aan partijen die de gemeenteraad heeft goedgekeurd uit hoofde van de 'publieke taak'. Wij gaan hier terughoudend mee om, waarbij garantieverlening de voorkeur heeft.
Rentemethodiek In het vernieuwde BBV is opgenomen dat de paragraaf financiering van de begroting en jaarrekening naast de beleidsvoornemens en het gerealiseerde beleid ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille ook verplicht inzicht moet geven in: - de rentelasten uit externe financiering - het renteresultaat - de wijze van rentetoerekening. Door onderstaand overzicht en toelichting in de paragraaf financiering op te nemen wordt invulling gegeven aan deze verplichting. 139 140 Renteomslag 1-1-2025 Restant korte financiering Restant lange financiering 42.164.924 Totaal externe financiering 42.164.924 Gewogen gemiddeld rentepercentage externe financiering 0,50% tbv rente eigen vermogen a1. De externe rentelasten over de korte financiering + 0 a2. De externe rentelasten over de lange financiering + 251.335 b. De externe rentebaten -/- 624.380 Totaal door te rekenen externe rente -373.045 c1. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend -/- 0 c2. De rentelasten van projectfinanciering -/- 0 c3. De rentebaten van doorverstrekte leningen (projectfinanciering) + 0 Saldo door te rekenen externe rente -373.045 d1. Rente over eigen vermogen + 0 d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) + 0 De aan taakvelden toe te rekenen rente -373.045 e. De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente (renteomslag) -/- 0 f.
Renteresultaat op het taakveld treasury -373.045 Boekwaarde activa voor renteomslag, excl. verstrekte leningen 110.237.345 Omslagrenteberekening -0,34% Na afronden 0,00% Met ingang van het dienstjaar 2017 moet in het kader van de gewijzigde BBV de rente op de volgende manier worden verwerkt. Alle rente loopt via het taakveld 0.5 Treasury. Alle rentelasten en -baten worden direct op dit taakveld geboekt. Voor de inzet van immateriële, materiële en financiële activa (exclusief verstrekte leningen) wordt de rente voor de financiering van deze activa omgeslagen over de betreffende taakvelden (lasten). De reserves worden aangewend als intern financieringsmiddel. Hierdoor hoeft er minder geld geleend te worden op de kapitaalmarkt. Conform het advies van de commissie BBV wordt geen rente over de reserves berekend. De afschrijvingen worden direct ten laste gebracht van de diverse taakvelden, waarop de af te schrijven activa betrekking hebben. 141 EMU-saldo Sinds 2006 zijn gemeenten verplicht een raming van de eigen ‘bijdrage’ aan het EMU-saldo (EMU staat voor Economische en Monetaire Unie) op te nemen in de programmabegroting en programmarekening. Dit is vastgelegd in de Wet HOF (Houdbare Overheidsfinanciën). Het doel is om de totale landelijke EMU-saldo onder de 3% van het bruto binnenlands product (bbp) te houden.
Om de cijfers tussen verschillende landen goed te kunnen vergelijken zijn in de Europese Unie afspraken gemaakt over de wijze van berekening van het EMU-saldo. Het EMU-saldo wordt berekend op kasbasis, dus de feitelijke geldstromen die in een jaar plaatsvinden. Een negatief EMU-saldo wil niet zeggen dat de gemeente onmiddellijk een probleem heeft, omdat de gemeente werkt met het baten- en lastenstelsel. Het EMU-saldo van de gemeente Teylingen ziet er als volgt uit: EMU saldo Jaarrekening (x € 1.000) 2025 1. Exploitatiesaldo vóór toevoeging aan c.q. onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel 17c) + -2.234 - 2.578 2. Mutatie (im)materiële vaste activa + 1.410 3. Mutatie voorzieningen 4. Mutatie voorraden (incl. bouwgronden in exploitatie) - -1.699 5. Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop van financiële vaste activa en (im)materiële vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa 0 - Berekend EMU-saldo -1.702 142 Paragraaf Bedrijfsvoering Onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Op 11 juli 2019 heeft uw raad de verordening doelmatigheid en doeltreffendheid gemeente Teylingen 2019 vastgesteld. Hierin is bepaald dat het college de doelmatigheid onderzoekt en de doeltreffendheid toetst. In 2025 is het onderzoek Afhandelen Klantvragen en reacties inwoners op initiatieven gemeenten afgerond en besproken in de Raadscommissie.
De uitkomsten worden meegenomen in het plan van aanpak toekomstbestendige dienstverlening. Rechtmatigheidsverantwoording Het college legt in de jaarrekening 2025 verantwoording af over de rechtmatige besteding van middelen met een rechtmatigheidsverantwoording (RMV). Waar voorgaande jaren de accountant een uitspraak deed over de rechtmatige besteding van middelen doet sinds de jaarrekening 2023 het college, zelf deze uitspraak. De accountant controleert de getrouwheid van de RMV. Met andere woorden; is hetgeen in de RMV opgenomen juist en volledig? Wat is een rechtmatigheidsverantwoording? De rechtmatigheidsverantwoording gaat over de rechtmatigheid van financiële beheershandelingen. Denk aan inkopen, aanbestedingen, legesinkomsten en subsidies. De verantwoordingsgrens is 2% van de totale lasten van de programmarekening exclusief dotaties aan de reserves. Voor 2025 is de verantwoordingsgrens € 2.320.305. Dit is bepaald in de financiële verordening. Het betekent dat als het totaalbedrag van de onrechtmatigheden de grens overstijgt dit moet worden opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Rechtmatigheid gaat om drie specifieke criteria: 1. Voorwaardencriterium: is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen.
De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse wet- en regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. 2. Begrotingscriterium: is een criterium van rechtmatigheid dat betrekking heeft op de grenzen van de baten en lasten in de door de raad geautoriseerde begroting van exploitatie en investeringskredieten en de hiermee samenhangende programma’s, waarbinnen de financiële beheershandelingen tot stand moeten zijn gekomen; 3. M&O-criterium: is het criterium van rechtmatigheid, dat betrekking heeft op het voorkomen, detecteren en corrigeren van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsgelden en gemeentelijke eigendommen bij financiële beheershandelingen. Toelichting rechtmatigheidsverantwoording 2025 De rechtmatigheidsverantwoording staat op pagina 41 in deze jaarrekening. De begrotingsonrechtmatigheid betreft voor € 4.673.436 een overschrijding van de lasten. De overschrijding past binnen het vooraf vastgestelde beleid (financiële verordening artikel 12 Begrotingscriterium) en is daarmee vooraf als acceptabel geduid.
Volgens artikel 12 lid 5 worden begrotingsonrechtmatigheden die als acceptabel worden aangemerkt, opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording (voor zover de verantwoordingsgrens voor afzonderlijke fouten of onduidelijkheden is overschreden). Deze worden toegelicht in de jaarrekening, maar niet nader toegelicht in de rechtmatigheidsverantwoording en paragraaf bedrijfsvoering. Voor het M&O criterium zijn geen onrechtmatigheden geconstateerd. Voor het voorwaardencriterium is een onrechtmatigheid geconstateerd van € 1.746.137. Deze onrechtmatigheid is opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording en wordt hieronder toegelicht. 143 Onrechtmatigheden groter dan € 100.000 Volgens de financiële verordening van de gemeente artikel 10 lid 3 moeten geconstateerde afwijkingen groter dan € 100.000,- in de paragraaf bedrijfsvoering worden toegelicht. Van de lasten voldoet € 1.746.137 niet aan het voorwaardencriterium. Hierbij is de aanbestedingsregelgeving niet juist nageleefd. We lichten hieronder de onrechtmatigheden groter dan € 100.000,- toe. Het betreft: 1. Bij straatreiniging (€ 465.445) en groenonderhoud (€ 365.580) zijn overeenkomsten na afloop van de contractperiode voortgezet zonder tijdige her aanbesteding. Hierdoor zijn de kosten na afloop van de contractduur als onrechtmatig aangemerkt voor 2025.
Voor deze werkzaamheden zijn inmiddels vervolgstappen richting aanbesteding gezet, waarmee wordt gewerkt aan het oplossen van de onrechtmatigheid in 2026. 2. Dit betreft de overschrijding van het Europees drempelbedrag voor sociale en andere specifieke diensten (SAS diensten) bij de inhuur van beveiliging voor de opvang van Oekraïners (€ 319.144). Om de continuïteit te waarborgen is dit in 2025 voortgezet. De totale kosten over 2023–2025 overschrijden de drempel, waardoor de uitgaven in 2025 als onrechtmatig zijn aangemerkt. In samenwerking met Stichting Rijk wordt toegewerkt naar een rechtmatige inkoop van de beveiligingsdiensten, met als doel de aanbesteding in 2026 af te ronden, waardoor er ook in 2026 nog onrechtmatige uitgaven zullen plaatsvinden. 3. Overschrijding van het Europees drempelbedrag bij adviesdiensten voor de centrumvisie Teylingen (€ 186.865). De opdracht is vooraf te laag geraamd. De totale kosten overschrijden het Europees drempelbedrag. De uitgaven in 2025 zijn daarom als onrechtmatig aangemerkt. De opdracht is in 2025 afgerond, waardoor er in 2026 geen uitgaven meer zijn en daarmee geen onrechtmatigheid meer bestaat. 4. Overschrijding van het Europees drempelbedrag bij schoonmaakdiensten (€ 109.867). De totale kosten in 2025 overschrijden de drempel, waardoor de uitgaven als onrechtmatig zijn aangemerkt.
De overeenkomst is afgelopen, waardoor er in 2026 geen onrechtmatigheid meer bestaat. Om dit soort onrechtmatigheden te voorkomen zijn voor 2026 maatregelen genomen, waaronder het tijdig opstarten van aanbestedingen en het strakker monitoren van contractlooptijden. Daarnaast wordt zowel vanuit de inkoopfunctie als vanuit het VIC-plan, met inzet van de 2e en 3e lijn, gewerkt aan het verbeteren van kennis en het vroegtijdig signaleren van risico’s. Totstandkoming rechtmatigheidsverantwoording (RMV) De context waarin gemeenten moeten werken als het gaat om de systeemwereld van wet- en regelgeving is complex en ingrijpend. De opgave om daar in de bedrijfsvoering op te zijn ingericht wordt steeds groter. De basis op orde is daarmee een continue opgave geworden aangezien die basis niet stilstaat maar de lat steeds hoger wordt gelegd. Naast de toenemende eisen op het vlak van informatie (privacy, informatiebeveiliging, wet open overheid en de nieuwe archiefwet) nemen de eisen toe op het vlak van financiën en (externe) verslaggeving. Denk aan fiscaliteit, (volwassenheid van de) rechtmatigheidsverantwoording en duurzaamheid. We hebben in 2024 onze ambitie om door te groeien naar het kunnen afleggen van een In control Statement (zie figuur hieronder) bekrachtigd. Hiervoor is een aantal uren vanuit bedrijfsvoering voor HR-control, JZ-control en I-control geplaatst bij Audit en control.
Niet als functie, maar wel als rol bij een bestaande functie.
144 Mede vanuit het programma Grip op Geld is vanaf 2023 de basis gelegd om de rechtmatigheidsverantwoording op te kunnen stellen. Het onderwerp rechtmatigheid is op de kaart gezet en dit is in 2025 verder voortgezet. Teams hebben verantwoording afgelegd met het formulier TeamVerantwoordingRechtmatigheid (TVR). De TVR is een formulier waarmee de teammanager aan de directie verantwoording aflegt over het rechtmatig handelen binnen een proces. ‘Rechtmatig handelen’ heeft betrekking op de drie rechtmatigheidscriteria. Ook fraude, staatssteun en verbonden partijen zijn in de TVR meegenomen. Met name de aanpak per team voor een TVR heeft gezorgd voor een grotere betrokkenheid in de organisatie. Ook is er een frauderisicoanalyse gemaakt. Interne beheersing rechtmatigheid; hoe staat het ermee? Hieronder is per onderwerp aangegeven hoe het staat met de interne beheersing. Processen De externe accountant heeft in zijn managementletter over 2025 geen significante tekortkomingen geconstateerd. We hebben ten opzichte van vorig jaar opnieuw verbeteringen laten zien en bevindingen opgevolgd. In 2025 zijn de eerste werkzaamheden voor het In Control Framework gestart. Als opvolger van het succesvolle programma Grip op Geld wordt de opdracht geformuleerd voor het vervolg Grip op Geld 2.
Ook de samenwerking tussen accountant, ambtelijke organisatie en (externe) Verbijzonderde Interne Controle is verbeterd. In Control Framework Een Control framework (CFW) is een manier waarmee de organisatie (t.a.v. rechtmatigheid/ getrouwheid/bedrijfsvoering algemeen) de interne beheersing kan duiden. De beheersmaatregelen vormen het Control framework en worden uitgevoerd door three lines. We hebben nog stappen te zetten met het uitwerken en structureel implementeren van het organisatie-brede control framework gezamenlijk met eerste en tweede lijn. Risicomanagement In 2024 is gestart met het bevorderen van het risicobewustzijn en is een risicospel ontwikkeld. In 2025 is deze lijn voortgezet en is maandelijks een risicospel verzorgd. De verwachting is dat mid- 2026 alle teams aan de beurt zijn geweest. De kadernota Risicomanagement is in 2025 opgesteld en wordt in 2026 aan de raad voorgelegd ter vaststelling.
145 Het M&O-beleid (Misbruik en Oneigenlijk gebruik) M&O-beleid is extern gericht. Het beoogt te voorkomen dat de inwoner, instelling of organisatie, die via de gemeente gebruik maakt van overheidsregelingen, ten onrechte uitkeringen of voorzieningen verkrijgt of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen betaalt; - door het opzettelijk verstrekken van onjuiste/onvolledige gegevens (misbruik); - door handelingen in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan (oneigenlijk gebruik). Interne regelingen vallen hier niet onder. Deze vallen wat betreft eventueel misbruik of oneigenlijk gebruik onder het gemeentelijke fraude- en integriteitsbeleid. Binnen Teylingen is in 2025 geen Misbruik en Oneigenlijk gebruik onder het gemeentelijke fraude- en integriteitsbeleid geconstateerd. Misbruik & Oneigenlijk gebruik-beleid (M&O) is met name relevant bij het domein Maatschappelijke Ondersteuning maar ook bij het opleggen van gemeentelijke belastingen, heffingen en leges. De uitvoering van het M&O-beleid is grotendeels belegd bij verbonden partijen (gemeenschappelijke regelingen). Deze taken vallen niet binnen de begroting van HLTsamen.
Fraude Fraude is een verzamelnaam voor allerlei verwijtbaar en niet toegestaan gedrag door een persoon met als doel het bevoordelen van zichzelf of een ander door opzettelijk wederrechtelijk te handelen. De kans dat fraude plaats vindt hangt onder andere af van drie factoren: • Gelegenheid (hoe makkelijk is het om te frauderen)? • Druk (interne of externe druk die er toe leidt dat iemand fraudeert, bijvoorbeeld privé (geld)problemen of druk vanuit het management) • Rationalisatie (cultuur en voorbeeldgedrag) In het kader van fraudepreventie hebben we een fraudepreventieprotocol. Ook is er een frauderisicoanalyse gemaakt en is bij het risicospel aandacht gegeven aan fraude. In 2025 zijn geen fraudemeldingen binnengekomen. Staatssteun De organisatie heeft samen met de TVR ook uitvraag gedaan naar staatssteun. Er zijn geen signalen ontvangen om te vermoeden dat staatssteun is verleend. 146 Paragraaf Verbonden partijen Inleiding Verbonden partijen zijn samenwerkingspartners waarin de gemeente een bestuurlijk en een financieel belang heeft en medeverantwoordelijkheid draagt (mede-eigenaarschap). Van een financieel belang is sprake indien de gemeente middelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in het geval van faillissement van de verbonden partij en/of als de financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente.
Van bestuurlijk belang is sprake als de gemeente (in de persoon van een wethouder, raadslid of ambtenaar) zeggenschap kan uitoefenen via een zetel in het bestuur of stemrecht. Verbonden partijen kunnen zowel publiekrechtelijke (gemeenschappelijke regelingen) als privaatrechtelijke (stichtingen, verenigingen, NV’s en BV’s) organisaties zijn. Vanwege de risico’s die de gemeente in verband met dat mede-eigenaarschap loopt, geldt voor deze partijen een bijzonder sturings- en beheersingsysteem (governance). Vanwege de gemeentelijke belangen in de verbonden partijen hebben deze een bijzondere status. Deze paragraaf behandelt, conform artikel 15 uit het BBV, de algemene visie over het inschakelen van een verbonden partij, de ontwikkelingen die er spelen en de voorgeschreven lijst van verbonden partijen. Uitgangspunt van de nota Verbonden Partijen, is dat tot oprichting van en deelneming in stichtingen, verenigingen et cetera, wordt besloten indien dat noodzakelijk is voor de behartiging van het daarmee te dienen openbaar belang en de doelmatigheid daarmee wordt bevorderd.
Overzicht met verbonden partijen De lijst van verbonden partijen bevat de informatie zoals is aangegeven in artikel 15 van het BBV, waarbij deze zijn onderverdeeld in de vier categorieën: gemeenschappelijke regelingen; vennootschappen en coöperaties; stichtingen en verenigingen, en overige verbonden partijen; Per verbonden partij wordt duidelijk gemaakt wat het belang is dat de gemeente heeft, maar ook welk openbaar belang daarmee wordt gediend en hoe groot dat belang is. Daarbij vermeldt deze lijst de financiële informatie over de verbonden partijen en eventuele risico's voor de gemeente. De paragraaf is niet gericht op het gemeentelijk mede-opdrachtgeverschap dat zich richt op de prestaties van de verbonden partij, als bijdrage aan de maatschappelijke doelstellingen van de gemeente. Die rol wordt vormgegeven vanuit de reguliere begrotingsprogramma’s, net zoals dat gebeurt voor de andere samenwerkingspartners, niet zijnde verbonden partijen. Totaaloverzicht bijdragen aan verbonden partijen Naam | Begroot 2025 | Realisatie 2025 1.
Gemeenschappelijke regelingen HLTsamen | € 26.624.844 | € 25.795.939 Holland Rijnland | € 1.036.247 | € 740.724 Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek | € 19.519.000 | € 18.701.338 Werkvoorzieningschap Kust, Duin- en Bollenstreek / | € 3.056.000 | € 3.390.922 Provalu Regionale dienst openbare gezondheidszorg Hecht | € 2.779.515 | € 2.786.828 Hollands Midden Veiligheidsregio Hollands Midden (VRHM) | € 2.822.591 | € 2.722.843 Service Organisatie Zorg Holland Rijnland | € 294.176 | € 294.176 Regeling omgevingsdienst West-Holland (ODWH) | € 1.253.000 | € 1.307.784 Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek (VAB)* | € 338.807 | € 0 Samenwerking Belastingen Bollenstreek | € 644.304 | € 748.120 2. Vennootschappen en coöperaties Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Duin- en waterbedrijf Zuid-Holland (Dunea) Alliander N.V. Greenport Ontwikkelingsmaatschappij B.V. (GOM) 3. Stichtingen en verenigingen Stichting Regionaal Inkoopbureau IJmond en | € 242.006 | € 223.101 Kennemerland (RIJK) 4. Overige verbonden partijen Totaal | € 58.610.490 | € 56.711.775 * De bijdrage aan de Vuilafvoerbedrijf Duin- en Bollenstreek wordt vanaf 2025 betaald aan de Meervab BV (de gezamenlijke exploitatie van de Meerlanden en het Vuilafvoerbedrijf). In de begroting 2025 was deze nog bestemd voor het VAB. 147 1.
Gemeenschappelijke regelingen HLTsamen Vestigingsplaats | Hillegom Rechtsvorm | Gemeenschappelijke regelingen Doelstelling/publiek belang | Daarmee biedt de werkorganisatie een kwalitatief, hoogwaardige, efficiënte en innovatieve dienstverlening aan de 'klanten' van de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Bestuurlijk belang | Het bestuur bestaat uit zes leden van de drie gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Uit iedere gemeente zijn de burgemeester en een wethouder bestuurslid. Jaarlijkse bijdrage | Jaarlijkse bijdrage volgens in het bedrijfsplan opgenomen verdeelsleutel. Financieel belang | Een eventueel nadelig saldo van de gemeenschappelijke regeling wordt gedekt door aanvullende bijdragen op basis van deze verdeelsleutel. Kerncijfers | (Bedragen x € 1.000) | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | 2.843 | 1.797 Vreemd vermogen | 10.336 | 8.861 Resultaat | 541 | 164 Risico's | Er zijn geen materiële risico’s waar maatregelen voor getroffen moeten worden. Ontwikkelingen | Uitvoering geven aan het bedrijfsplan vastgesteld in de raden van de aangesloten gemeenten. Focus ligt op het gebied van Kwaliteit, Kostenreductie, Kwetsbaarheid en de verbeterde Strategische positie.
Overige informatie 148 Holland Rijnland Vestigingsplaats | Leiden Rechtsvorm | Gemeenschappelijke regelingen Doelstelling/publiek belang | Holland Rijnland is een samenwerking van en voor dertien gemeenten in het hart van de Randstad. Deze gemeenten werken vanuit een gezamenlijke strategische visie op de verdere ontwikkeling van de regio om de kwaliteit van wonen, werken, ondernemen en recreëren van burgers, bedrijven en instellingen in het gebied te bevorderen. Bestuurlijk belang | Vertegenwoordigers in het bestuur van de Gemeenschappelijke regeling. Het Algemeen Bestuur bestaat uit 33 leden waarvan 3 leden afkomstig uit de gemeente Teylingen. Het Dagelijks Bestuur bestaat uit 8 leden waarvan 1 lid afkomstig uit de gemeente Teylingen. Jaarlijkse bijdrage | Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van aantal inwoners. Financieel belang | Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. Kerncijfers | (Bedragen x € 1.000) | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 1.032 | € 1.750 Vreemd vermogen | € 33.409 | € 32.502 Resultaat | € 876 Risico's | Er zijn geen materiële risico’s waar maatregelen voor getroffen moeten worden. Ontwikkelingen | In 2025 heeft Holland Rijnland uitvoering gegeven aan de Regionale |nvesteringsagenda, die bestaat uit veertien regionale projecten en een Regionaal Fonds.
149 Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek Vestigingsplaats | Lisse Rechtsvorm | Gemeenschappelijke regelingen Doelstelling/publiek belang | Individuele voorzieningen op het gebied van werk, inkomen en zorg. Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit twee wethouders per deelnemende gemeente en het dagelijks bestuur uit één wethouder per deelnemende gemeente. Jaarlijkse bijdrage | De jaarlijkse bijdrage is grotendeels gebaseerd op werkelijke verstrekkingen. Voor de Participatiewet geldt voor een groot deel het solidariteitsbeginsel, de kosten van Participatiewet en Loonkostensubsidie worden naar rato van de BUIG budgetten toegerekend aan de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen en Noordwijk. Financieel belang | Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. Kerncijfers | (Bedragen x € 1.000) | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 0 | € 0 Vreemd vermogen | € 7.617 | € 8.333 Resultaat | -17.357 | -€ 73.190 Risico's | Een risico voor de gemeenten is enerzijds de bijdrage van de gemeenten in de exploitatielasten van de ISD, en anderzijds de uitvoering van een open einderegeling door de ISD, waar de gemeenten de financiële lasten van dragen. Ontwikkelingen | Eind 2025 is de Participatiewet in Balans door de eerste Kamer aangenomen.
Het doel van deze wetswijziging is om de Participatiewet minder complex te maken en meer uit te gaan van vertrouwen. De invoering gebeurt langs drie sporen. Het eerste spoor, dat vanaf 2026 van kracht wordt, richt zich met name op een betere aansluiting bij de mogelijkheden en omstandigheden van inwoners. Hiermee wordt beoogd bij te dragen aan een meer eenduidig en samenhangend beleid tussen gemeenten. In 2026 zal de aanbesteding voor dagbesteding en begeleiding worden afgerond. Wat mogelijk de meeste impact zal hebben, zijn de voorgenomen maatregelen uit het Rijkscoalitieakkoord 2026– 2030, zoals de aanpassing van de WW en het voornemen om de hulp bij het huishouden af te schaffen. Het blijft afwachten welke maatregelen uiteindelijk een meerderheid in de Kamer weten te krijgen. Overige informatie 150 Werkvoorzieningschap Kust, Duin- en Bollenstreek / Provalu Vestigingsplaats | Voorhout Rechtsvorm | Gemeenschappelijke regelingen Doelstelling/publiek belang | De maatschappelijke opgave van Provalu (GR KDB) is de uitvoering van de WsW en het bevorderen van arbeidsparticipatie en inclusie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in de Duin- en Bollenstreek. Bestuurlijk belang | Het algemeen bestuur bestaat uit één wethouder en het dagelijks bestuur uit één wethouder.
Jaarlijkse bijdrage | De jaarlijkse bijdrage wordt als volgt bepaald: Voor de Wsw op basis van het aantal uit de gemeente afkomstige personen, die een dienstbetrekking vervullen voor het verrichten van arbeid onder aangepaste omstandigheden. Voor Beschut werk is op basis van aantal uit de gemeente afkomstige personen die in een beschutte werkomgeving onder aangepaste omstandigheden arbeid verrichten. Voor arbeidsparticipatie worden de kosten verdeeld op basis van een bij de begroting behandelde verdeelsleutel. Financieel belang | Deelnemers zijn gezamenlijk aansprakelijk voor ontstane tekorten. Kerncijfers | (Bedragen x € 1.000) | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | €5.266 | € 5.751 Vreemd vermogen | € 5.214 | € 3.861 Resultaat | -€ 29 Risico's | Er zijn geen materiële risico’s waarvoor maatregelen getroffen moeten worden. Ontwikkelingen | Binnen het werknemersbestand is een gelijkmatige terugloop van het aantal werknemers dat werkt binnen de Wet Sociale werkvoorziening en gelijktijdig groeit het aantal mensen dat binnen de regeling Beschut werk aan de slag is. De afgelopen jaren is een meerjarenvisie opgesteld en een hieruit voortkomend implementatieplan.
Beiden geven richting aan de opdracht om de uitvoering sterker te richten op ontwikkeling, bemiddeling naar en plaatsing op de arbeidsmarkt van de groep mensen waarvoor werk niet zonder deze ondersteuning haalbaar lijkt. Hiermee wordt de balans tussen het bieden van werk onder beschutte omstandigheden en de ontwikkel- en re-integratietaken van Provalu in de gewenste richting bijgesteld. In december 2024 is dit implementatieplan bestuurlijk vastgesteld. 151 Regionale dienst openbare gezondheidszorg Hecht Hollands Midden Vestigingsplaats | Leiden Rechtsvorm | Gemeenschappelijke regelingen Doelstelling/publiek belang | De Regionale Dienst Openbare Gezondheidszorg (Hecht) Hollands Midden, met als uitvoerende eenheden de Gemeentelijke Gezondheidsdienst (GGD) Hollands Midden, Zorg- en veiligheidshuis Hollands Midden (ZVH) en de Regionale Ambulancevoorziening (RAV) Hollands Midden, heeft ten doel de belangen te behartigen van de aan de gemeenschappelijke regeling deelnemende gemeenten op het terrein van de openbare gezondheidszorg, de volksgezondheid en de ambulancezorg. Hecht Hollands Midden bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en het welbevinden van de burgers in de regio Hollands Midden in zowel reguliere als crisisomstandigheden. Bestuurlijk belang | Het Algemeen Bestuur bestaat uit de portefeuillehouders volksgezondheid van de achttien deelnemende gemeenten.
Het Dagelijks Bestuur bestaat uit zeven leden waarvan één afkomstig uit de gemeente Teylingen. Jaarlijkse bijdrage | Jaarlijkse deelnemersbijdrage op basis van aantal inwoners. Financieel belang | De kosten van HECHT Hollands Midden worden gedragen door de deelnemende gemeenten. Kerncijfers | (Bedragen x € 1.000) | 31-12-2024 | 31-12-2025 Eigen vermogen | € 258 | € 3.733 Vreemd vermogen | € 52.822 | €53.858 Resultaat | €-3.902 | €3.489 Risico's | Er zijn geen materiële risico’s waarvoor maatregelen getroffen moeten worden. Ontwikkelingen | In 2025 zal de GHOR conform besluit van de beide AB's zijn overgegaan van Hecht naar de Veiligheidsregio Hollands Midden. Het jaar 2024 is gebruikt voor de ontvlechting uitgaande van een kostenneutrale overgang. Verder is er door de rijksoverheid een extra taak toegewezen aan de jeugdgezondheidszorg die loopt via het gemeentefonds, te weten de maternale kinkhoest vaccinatie. Daarnaast zijn er ontwikkelingen plaatsvinden op de beleidsterreinen van: pandemische paraatheid, GALA en IZA, de ontheemden uit Oekraïne, forensische geneeskunde, de MKV- vaccinatie en de Gezondheidsadviseurs gevaarlijke stoffen (GAGS).