2. Bijlage MAG TEY uitvoeringsprogramma's 2023 - Bijlage MAG TEY uitvoeringsprogramma's 2023.docx

Uitvoeringsprogramma Thuis wonen 2023 Bijlage bij de Maatschappelijke Agenda Teylingen

Onze ambitie: wat willen we bereiken? •

Inwoners nemen ook zelf de verantwoordelijkheid om zo zelfstandig mogelijk te kunnen blijven wonen, bijvoorbeeld door hun woning tijdig aan te passen. • De woonomgeving is veilig, leefbaar en nodigt uit om te ontmoeten. • Er is een goed integraal voorzieningen- en dienstenaanbod verspreid over de wijken/kernen (o.a. ontmoeting, vervoer, dagbesteding) . • Voor degene die dat nodig hebben, is er hulp bij het meedoen. • Iedereen heeft een dak boven het hoofd. Niemand wordt op straat gezet. • Inwoners die een beroep doen op maatschappelijke zorg (maatschappelijke opvang en beschermd wonen) wordt passende ondersteuning geboden, bij voorkeur ambulant. De ondersteuning is gericht op voorkomen van instroom in de maatschappelijke zorg en op herstel en uitstroom uit de maatschappelijke zorg Inclusie: •

De woonomgeving is toegankelijk voor mensen met een beperking.

Bron: Maatschappelijke Agenda Teylingen

1. Inleiding Dit is het Uitvoeringsprogramma Thuis wonen 2023, behorende bij de Maatschappelijke Agenda Teylingen. In de Maatschappelijke Agenda (MAG) worden voor het integrale Sociaal Domein, onderverdeeld in 7 pijlers, de ambities van het college voor de komende jaren benoemd. In dit Uitvoeringsprogramma staat hoe de gemeente het afgelopen jaar aan de ambities van de pijler Thuis wonen heeft gewerkt, samen met de samenleving. Vervolgens wordt per ambitie benoemd wat er in 2023 gebeurt om de realisatie van de ambitie dichterbij te brengen. Ten slotte bevat dit Uitvoeringsprogramma de plannen om participatie en co-creatie binnen de pijler Talentontwikkeling in 2023 te vergroten. Dit is de eerste versie van de Uitvoeringsprogramma’s van de MAG, en het instrument is nog in ontwikkeling. Het overzicht van de activiteiten in 2023 is samengesteld vanuit de Programmabegroting, het raadsakkoord en het college werkprogramma. Het overzicht is aangevuld met activiteiten van maatschappelijke partners, voor zover we dat weten door o.a. gesprekken, subsidieaanvragen en jaarplannen. Op basis van deze eerste versie gaan we in gesprek met bestuurders, ambtenaren, maatschappelijke partners en bewoners om te verkennen hoe de Uitvoeringsprogramma’s 2024 er uit moeten komen te zien.

Opgave 6 Thuis wonen Onze inwoners wonen zo lang mogelijk comfortabel en veilig thuis Thuis voelen is van belang voor al onze inwoners. Dit geldt ook voor kwetsbare jonge of volwassen inwoners en ouderen. Als gemeente zijn wij ervoor verantwoordelijk dat onze inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen. Ook als zij zorg nodig hebben. Veel inwoners willen dat ook graag, zodat ze dicht bij hun netwerk wonen. Mantelzorg is belangrijk om thuis te kunnen blijven wonen. Het is belangrijk dat onze inwoners mee kunnen (blijven) doen en elkaar kunnen ontmoeten; thuis en in de wijk; ook om eenzaamheid te voorkomen. Door landelijk beleid en maatschappelijke ontwikkelingen, blijven kwetsbare inwoners langer thuis wonen. Dit geldt ook voor inwoners in Teylingen met sociale of psychische problematiek. We hebben oog voor de spanningen die dit soms geeft in de wijk en sociale contacten. Traject opstellen Ambitieovereenkomst wonen + welzijn + zorg HLT Sinds begin 2021 zijn we bezig met het traject Integrale woonzorgopgaven, met begeleiding van het Ondersteuningsteam Wonen met Zorg. Dit traject geeft uitvoering aan de woonvisies en aan de Maatschappelijke Agenda’s (Opgave Thuis wonen) in de drie gemeenten. We zijn HLT-breed gestart met een data-analyse om de opgaven in beeld te brengen. Deze is via twee regiobijeenkomsten besproken met onze maatschappelijke partners.

Op basis daarvan is in beeld gebracht welke thema’s in de HLT-gemeenten spelen. Denk hierbij aan de vergrijzing, de krapte op de woningmarkt, de personeelstekorten en oplopende zorgkosten. De analyse is vervolgens opgesteld specifiek voor de drie afzonderlijke gemeenten en is voor Teylingen besproken in het lokale netwerk (het Zorgpact). Op basis hiervan is de analyse aangevuld en verrijkt met kwalitatieve informatie.

De opgaven vragen een visie en andere manier van samenwerking. De gemeenten Teylingen, Lisse en Hillegom en meer dan twintig betrokken partners hebben daarom gezamenlijk een visie op de toekomst van wonen, welzijn en zorg opgesteld. Die staat in de Ambitieovereenkomst wonen + welzijn+ zorg HLT. Betrokken, betekenisvol en vitaal ouder worden. Deze overeenkomst is 14 november 2022 ondertekent. Via een raadsmemo bent u hierover geïnformeerd. In 2022 werven we een kwartiermaker die de andere manier van samenwerking, waaronder de samenwerking met inwoners, aanjaagt. Deze kwartiermaker start in 2023. Daarnaast zijn er vanuit de andere pijlers activiteiten uitgevoerd, die impact hebben op deze pijler. Denk aan aanpak eenzaamheid, ondersteuning mantelzorgers, waardering vrijwilligers. Deze activiteiten staan beschreven bij de andere pijlers. Overlap met andere pijlers en opgaven uit de Maatschappelijke agenda Pijlers en opgaven worden vanuit de Maatschappelijke agenda zoveel mogelijk integraal en in samenhang bekeken. Zo hebben de ambities binnen de pijler Thuis wonen veel overlap met bijvoorbeeld Zorg voor elkaar en Hulp bij meedoen. Activiteiten die beschreven staan bij die pijlers dragen vaak ook bij aan de ambities in dit uitvoeringsprogramma, net als andersom.

2. Ambities 2.1 Er zijn voldoende geschikte en betaalbare woningen, ook voor specifieke doelgroepen en voor wonen met zorg We werken hierop samen met Ruimtelijke Ontwikkeling. In samenwerking stellen we een integrale woonzorgvisie op. Ook maken we in 2023 een uitvoeringsprogramma Thuis wonen, waarin we de ambities concretiseren. De concrete uitvoering start in 2023 samen met maatschappelijke partners en bewoners. De acties staan in beschreven in de Programmabegroting 2023 onder het programma Leefomgeving/Wonen. 2.2 Inwoners nemen zelf ook de verantwoordelijkheid om zo zelfstandig mogelijk te kunnen blijven wonen, bijv. Door hun woning tijdig aan te passen Wat doen we in 2023 - We maken in 2023 een uitvoeringsprogramma Thuis wonen, waarin we de ambities concretiseren. De concrete uitvoering start in 2023 samen met maatschappelijke partners en bewoners. 2.3 De woonomgeving is veilig, leefbaar en nodigt uit om te ontmoeten We werken hierop samen met Openbare Orde en Veiligheid en Ruimtelijke Ordening. Wat doen we in 2023 - We maken in 2023 een uitvoeringsprogramma Thuis wonen, waarin we de ambities concretiseren. De concrete uitvoering start in 2023 samen met maatschappelijke partners en bewoners. We nemen de ervaringen vanuit het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg ‘Omzien naar Elkaar’ daarin mee.

2.4 Er is een goed integraal voorzieningen- en dienstenaanbod verspreid over de wijken/kernen (o.a. ontmoeting, vervoer, dagbesteding)

Wat doen we in 2023 - We maken in 2023 een uitvoeringsprogramma Thuis wonen, waarin we de ambities concretiseren. De concrete uitvoering start in 2023 samen met maatschappelijke partners en bewoners. Ook staan acties beschreven bij opgave 7: Hulp bij meedoen.

2.5 Voor degenen die dat nodig hebben, is er hulp bij het meedoen Wat doen we in 2023 - We maken in 2023 een uitvoeringsprogramma Thuis wonen, waarin we de ambities concretiseren. De concrete uitvoering start in 2023 samen met maatschappelijke partners en bewoners

2.6 Iedereen heeft een dak boven het hoofd. Niemand wordt op straat gezet Wat doen we in 2023 - We voeren het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg ‘Omzien naar Elkaar’ uit. - We voeren het convenant ‘Regionale Samenwerking Maatschappelijke Opvang Holland Rijnland’uit. - We laten de ISD, woningcorporatie Stek en Meldpunt Zorg en Overlast van de GGD HM, werken met het convenant ‘voorkomen huisuitzettingen bij huurachterstanden’. 2.7 Inwoners die een beroep doen op maatschappelijke zorg (maatschappelijke opvang en beschermd wonen) wordt passende ondersteuning geboden, bij voorkeur ambulant. De ondersteuning is gericht op voorkomen van instroom in de maatschappelijke zorg en op herstel en uitstroom uit de maatschappelijke zorg Wat doen we in 2023 - Een transformatiemanager geeft samen met de gecontracteerde aanbieders invulling en uitvoering aan de gezamenlijk opgestelde samenwerkingsovereenkomst. In deze overeenkomst zijn onder andere de transformatiedoelen, zoals ambulante ondersteuning, opgenomen. - We voeren het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg ‘Omzien naar Elkaar’ uit.

3

Wat dragen onze maatschappelijke partners bij?

Met deze partners heeft de gemeente een structurele subsidierelatie: • Kwadraad. Zij bieden onder meer maatschappelijk werk voor inwoners in Teylingen. • MEE. Zij ondersteunen mensen met een beperking om te kunnen participeren in de samenleving. • Voor ieder 1. Dit is de integrale toegang voor inwoners die zorg, ondersteuning of advies nodig hebben.

• • • • • • • • • • • • • • • •

Welzijn Teylingen. Zij organiseren onder meer ontmoeting (buurtkamers), dienstenpakket bij het thuis wonen, mantelzorgondersteuning en ondersteunen vrijwilligersorganisaties. ISD Bollenstreek. Zij voeren de Wet maatschappelijke ondersteuning, Participatiewet en Schuldhulp uit. Stichting Vier het Leven, zij organiseren sociaal-culturele activiteiten voor senioren om eenzaamheid tegen te gaan. Alzheimer Nederland, afdeling Zuid-Holland Noord. Zij organiseren maandelijks Alzheimer Cafés. Stichting Present Bollenstreek. Zij faciliteert (groepen) vrijwilligers zich in te zetten voor kwetsbare inwoners in de Bollenstreek. Seniorenvereniging Teylingen. Zij organiseren onder andere tal van reactieve activiteiten, ondersteunen ouderen via ouderenadviseurs en organiseren voorlichtingsbijeenkomsten. Fietsmaatjes, waarbij een vrijwilliger samen fiets met iemand die dat zelf niet meer kan. De Leidse rechtswinkel. Zij bieden juridische ondersteuning aan inwoners van Teylingen. Marente ReSet. Zij bieden ondersteuning aan multiproblem gezinnen. Stichting Lumen. Zij organiseren collectieve preventie gericht op het voorkomen van psychische problemen en bieden onafhankelijke cliëntondersteuning (coördinatie meedenkersnetwerk) GGZ Rivierduinen, voor een inloop Adviesraad sociaal domein Lisse. Zij adviseren de gemeente (on)gevraagd. De Zevensprong.

Zij organiseren sociaal-recreatieve activiteiten voor inwoners met een verstandelijke en/of fysieke beperking. Brijder Bemoeizorg Verslaving. GGZ Rivierduinen OGGZ. Binnenvest bemoeizorg. Adviesraad sociaal domein Teylingen. Zij adviseren de gemeente (on)gevraagd en zijn ook betrokken bij het Zorgpact in Teylingen.

Daarnaast werken we met deze partners samen • Ouderenberaad Zuid-Holland Noord. Zij laten de stem van ouderen horen binnen onderwijs, onderzoek en beleid. • Woningcorporatie Stek. Stek heeft als corporatie een belangrijke rol in passend wonen en is actief rondom leefbaarheid in de buurt. • Diverse zorgorganisaties, zoals Marente, Activite, GGZ Rivierduinen, Lumen, Brijder. Zij bieden diverse vormen van ondersteuning, begeleiding en zorg, thuis, op dagbesteding of in een woonlocatie. • Zorggroep Teylingen/huisartsen. Huisartsen zijn vaak het eerste aanspreekpunt voor inwoners thuis. De Zorggroep organiseert voor aangesloten praktijken onder meer een zorgprogramma ouderenzorg. • Zorg en Zekerheid. Zij vergoeden hulp vanuit de Zorgverzekeringswet uit en regelen als zorgkantoor de langdurige zorg .

4. Samen met de samenleving werken aan de maatschappelijke opgaven: plannen voor 2023 om co-creatie te versterken

Een essentieel onderdeel in de Ambitieovereenkomst is dat we samen met inwoners en partijen uit de buurt/wijk kijken naar wat nodig is. In 2023 start de kwartiermaker die ook belangrijke rol heeft in hoe we bottom-up gaan werken met inwoners.

Ook zoeken we samenwerking met partijen buiten de huidige lokale netwerken, zoals kerken, politie, onderwijs en vastgoed.

Uitvoeringsprogramma Hulp bij Meedoen 2023 Bijlage bij de Maatschappelijke Agenda Teylingen

Onze ambitie: wat willen we bereiken? • • • •

Inwoners weten de weg te vinden naar hulp als zij die nodig hebben Inwoners die het nodig hebben krijgen snel en eenvoudig de juiste hulp Inwoners die hulp nodig hebben zijn tevreden over het resultaat van de hulp Huiselijk geweld, kindermishandeling en ouderenmishandeling nemen af

Inclusie: •

Mensen met psychische kwetsbaarheid voelen zich welkom en kunnen meedoen en zij krijgen steun, daarmee voorkomen we ook terugval • Algemene voorzieningen zijn zo veel mogelijk toegankelijk voor iedereen, dus ook voor mensen met een beperking en kwetsbare inwoners • Statushouders en vluchtelingen integreren en krijgen hulp om mee te kunnen doen aan de samenleving snel

Bron: Maatschappelijke Agenda Teylingen

1. Inleiding Dit is het Uitvoeringsprogramma Hulp bij meedoen 2023, behorende bij de Maatschappelijke Agenda Teylingen. In de Maatschappelijke Agenda (MAG) worden voor het integrale Sociaal Domein, onderverdeeld in 7 pijlers, de ambities van het college voor de komende jaren benoemd. In dit Uitvoeringsprogramma staat hoe de gemeente het afgelopen jaar aan de ambities van de pijler Talentontwikkeling heeft gewerkt, samen met de samenleving. Vervolgens wordt per ambitie benoemd wat er in 2023 gebeurt om de realisatie van de ambitie dichterbij te brengen. Ten slotte bevat dit Uitvoeringsprogramma de plannen om participatie en co-creatie binnen de pijler Hulp bij meedoen in 2023 te vergroten. Dit is de eerste versie van de Uitvoeringsprogramma’s van de MAG, en het instrument is nog in ontwikkeling. Het overzicht van de activiteiten in 2023 is samengesteld vanuit de Programmabegroting, het raadsakkoord en het college werkprogramma. Het overzicht is aangevuld met activiteiten van maatschappelijke partners, voor zover we dat weten door o.a. gesprekken, subsidieaanvragen en jaarplannen. Op basis van deze eerste versie gaan we in gesprek met bestuurders, ambtenaren, maatschappelijke partners en bewoners om te verkennen hoe de Uitvoeringsprogramma’s 2024 eruit moeten komen te zien.

Opgave 7 Hulp bij meedoen Onze inwoners zijn in staat zichzelf te redden en kunnen rekenen op hulp als ze dat nodig hebben Dit is onze laatste opgave van de maatschappelijke agenda. We hebben uitgelegd dat de gemeente (pas) ondersteunt als dat nodig is, daarover gaat deze laatste opgave. Als kwetsbare inwoners met eigen kracht of hulp van hun familie en netwerk er niet uitkomen, bieden we natuurlijk hulp en steun. Werk en inkomen, steun bij opgroeien kwamen eerder al aan bod. Deze laatste opgave gaat over de weg vinden naar hulp en een integrale toegang. Die weg moet laagdrempelig, duidelijk en snel zijn. Eenvoudige vragen moeten snel en simpel worden afgehandeld. Bij complexe vragen denken we samen met de inwoner na over wat een passend antwoord is en wie daaraan kan bijdragen. Het is nodig dat (verwijs)systemen goed samen werken zodat onze inwoners niet steeds opnieuw hun verhaal of hulpvraag hoeven te vertellen. De gemeente biedt ondersteuning door algemene en individuele Wmo voorzieningen en werkt samen met gespecialiseerde hulp als dat nodig is. Hulp en ondersteuning is zo licht als mogelijk en zo zwaar als nodig. 1.1

Trends en ontwikkelingen

De organisaties die actief zijn in deze opgave hebben, door de huidige arbeidsmarkt, vaak moeite vacatures te vervullen. Dit vraagt om extra aandacht. Uiteraard is het uitgangspunt om de ambities te gaan realiseren, maar door de krapte op de arbeidsmarkt willen wij wel dit knelpunt signaleren omdat het mogelijk consequenties kan hebben voor de haalbaarheid. Sociale kaart Teylingen Een goed ingerichte en juist functionerende sociale kaart helpt professionals om inwoners verder te helpen naar de juiste zorg en voorzieningen, vanuit dezelfde informatiebron. Een sociale kaart draagt bij aan het verlagen van de kosten voor het sociaal domein, omdat

inwoners beter geholpen kunnen worden naar voorliggende voorzieningen. Het is niet een zelfstandige maatregel. Het is één van de vele maatregelen om de verschuiving van zwaardere naar lichtere vormen van hulp te maken. De integrale toegang, Voor Ieder 1, gaat dit monitoren. We zorgen dat eerste opzet van de sociale kaart (door)ontwikkeld wordt en dat het (technische en inhoudelijk) beheer belegd is. Overlap met andere pijlers en opgaven uit de Maatschappelijke agenda Pijlers en opgaven worden vanuit de Maatschappelijke agenda zoveel mogelijk integraal en in samenhang bekeken. Zo hebben de ambities binnen de pijler Hulp bij meedoen veel overlap met bijvoorbeeld Zorg voor elkaar en Thuis wonen. Activiteiten die beschreven staan bij die pijlers dragen vaak ook bij aan de ambities in dit uitvoeringsprogramma, net als andersom.

2. Ambities 2.1 Inwoners weten de weg te vinden naar hulp als zij die nodig hebben Wat hebben we gedaan in 2022 - In 2022 is van start gegaan met voorbereidingen voor de sociale kaart Teylingen. Er is een leverancier gecontracteerd. Er is inmiddels gestart met de implementatie, waaronder het verzamelen van gegevens en het opzetten van een pr-campagne. Om draagvlak voor de sociale kaart te creëren werken we vanaf de start met een werkgroep, bestaande uit onder de Bibliotheek Bollenstreek (inhoudelijk beheer) en Welzijn Teylingen (communitybuilding). De raad is hierover geïnformeerd via een raadsmemo Sociale kaart Teylingen: stand van zaken implementatie. Wat doen we in 2023 - We bouwen verder aan een laagdrempelige integrale toegang. - We werken aan goede verwijssystemen tussen zorg, welzijn en maatschappelijk werk. - We werken aan goede verwijssystemen tussen zorg, welzijn en maatschappelijk werk. - Begin 2023 implementeren we een eerste versie van een digitale sociale kaart. Hierin werken we een paar pijlers van positieve gezondheid uit. De overige pijlers werken we uit bij de doorontwikkeling van de sociale kaart. 2.2 Inwoners die het nodig hebben krijgen snel en eenvoudig de juiste hulp Wat hebben we gedaan in 2022 - Samen met de uitvoeringsorganisaties zorgen we voor algemene en collectieve voorzieningen voor mensen met behoefte aan ondersteuning.

Wat doen we in 2023 - We gaan verder met het ontwikkelen van algemene en collectieve voorzieningen voor mensen met behoefte aan ondersteuning - We bouwen verder aan goede (afwegings)kaders zodat inwoners niet onnodig of te dure hulp krijgen. - Bij de inzet van ondersteuning wordt het netwerk betrokken voor een duurzaam resultaat

2.3 Inwoners die hulp nodig hebben zijn tevreden over het resultaat van de hulp Wat doen we in 2023 - We (laten) de cliënttevredenheid meten.

2.4 Veilig kunnen leven Wat hebben we gedaan in 2022 - We voeren de regiovisie voor de aanpak en bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling uit. Wat doen we in 2023 - We gaan door met het uitvoeren van de regiovisie voor de aanpak en bestrijding van huiselijk geweld en kindermishandeling.

3. Samen met de samenleving werken aan de maatschappelijke opgaven: plannen voor komend jaar om co-creatie te versterken De gemeente is sinds 2015 verantwoordelijk voor de uitvoering van de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de jeugdzorg. Deze zorgtaken worden goed uitgevoerd, echter het slinken van de wachtlijsten en de hoge kosten blijven een uitdaging. Als gemeente zien wij oplossingen in het inzetten op preventie en vroegsignalering, meer samenwerking met partners en meer maatwerk in de jeugdzorg.