10 - 2018-04-26 Beleidsnota armoedebeleid Teylingen.pdf
Tekst van het document
Vroeg Eropaf is een instrument voor vroegsignalisering. Er worden afspraken gemaakt met dataleveranciers, zoals energiebedrijven, zorgverzekeraars, woningcorporaties en gemeentelijke belastingen om in een vroeg stadium signalen over betaalachterstanden te delen opdat er snel hulp geboden kan worden. 26
28 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
gedaan op minimaregelingen. Bij achterstanden kan er een signaal worden gegeven om ondersteuning op te starten in plaats van een incassoprocedure. Hierover worden afspraken gemaakt.
Geven van financiële voorlichting op scholen. Er zijn verschillende lespakketten, bijvoorbeeld van het Nibud, die gebruikt kunnen worden om lessen te verzorgen op middelbare scholen of op het MBO. Vanuit de gemeente spreken wij met basisscholen en middelbare scholen om het onderwerp ’omgaan met geld’ te integreren in bestaande lespakketten.
8.3. Wat kost het? De kosten worden gedekt uit het budget schuldhulpverlening.
29 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
9. Voorkomen van afhankelijkheid Voedselbank statushouders 9.1. Wat willen we bereiken? Voorkomen dat statushouders door vertragingen van toekenningen van toeslagen door de Belastingdienst zich in de schulden moeten steken en/of afhankelijk worden van de Voedselbank. Statushouders moeten nog steeds veel te lang wachten op toeslagen, zoals huur- en zorgtoeslag. Dit komt omdat deze groep nieuw in Nederland is en de belastingdienst dan soms extra controles uitvoert. Dit speelt met name bij het arriveren van de nareizigers oftewel bij gezinshereniging. De consequentie is dat de statushouders en hun net gearriveerde gezinnen (in het geval van gezinshereniging) voor een periode met minder geld moeten rondkomen. In een aantal gevallen betekent dit dat zij al vroeg bij hun komst in Nederland schulden maken, zonder dat dit hun eigen fout is, of naar de Voedselbank moeten.
9.2. Hoe willen we dit bereiken?
Verstrekken van een voorschot. Wij maken afspraken met de ISD Bollenstreek dat zij in deze situaties een voorschot verstrekken. Wanneer de toeslagen met terugwerkende kracht alsnog worden ontvangen, betalen de statushouders dit terug. Met woningcorporaties maken we de afspraak dat zij een betalingsregeling treffen in afwachting van de te ontvangen huurtoeslag.
9.3. Wat kost het? Er zijn geen additionele financiële middelen nodig. Het is een kwestie van anders omgaan met de situatie.
30 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
10. Invoeren kindpakket 10.1. Wat willen we bereiken? Alle kinderen en jongeren uit gezinnen tot 130% van het sociaal minimum kunnen sociaal participeren. Teylingen volgt de aanbevelingen van de SER/Kinderombudsman aan gemeenten om speciale voorzieningen voor kinderen in huishoudens met een inkomen tot minimaal 120% van het sociaal minimum te realiseren. Zo’n pakket kan bestaan uit de absoluut noodzakelijke behoeften aangevuld met vouchers voor basisbenodigdheden als winter-/zomerkleren, lessen voor basiszwemdiploma, bibliotheekpas, wekelijkse deelname aan sport of ontspanning en toegang tot het openbaar vervoer. Op basis van de aanbevelingen heeft voormalig staatssecretaris Klijnsma extra middelen beschikbaar gesteld aan gemeenten opdat alle kinderen die het nodig hebben de noodzakelijke spullen krijgen om mee te kunnen doen. De doelgroep van deze gelden zijn kinderen van 0 tot 18 jaar. De voorzieningen moeten in natura worden verstrekt. Zij heeft daarbij het advies gegeven samen te werken met stichtingen als Stichting Leergeld en het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds.
10.2. Hoe willen we dit bereiken?
Ophogen bijdragen voor sport en cultuur voor kinderen tot 130% van het sociale minimum naar het niveau van het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds én aansluiten bij het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds Zuid-Holland. Teylingen heeft een sport- en cultuurregeling belegd bij Welzijn Teylingen. De maximale bijdrage is op dit moment € 70 voor volwassen en kinderen met een inkomen tot 130%. Met deze regeling worden de laagste inkomens echter niet bereikt27. Per december 2017 maakten 137 aanvragers gebruik van de sport- en cultuurregeling. Dit betrof 77 volwassenen (56%) en 60 kinderen (44%). In overleg met Welzijn Teylingen28 willen wij net als in de omringende gemeenten Lisse en Hillegom aansluiten bij het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds. Dit fonds is er voor kinderen van 4 tot 18 jaar en hanteert een bedrag van € 225 voor sport. Ook de kosten voor het behalen van het diploma A worden vergoed. Voor cultuur hanteert het Jeugdcultuurfonds een bedrag van € 450. Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds Per 1 januari 2017 zijn het Jeugdcultuurfonds en het Jeugdsportfonds gefuseerd tot de Stichting Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds Nederland. De stichting wil dat ook kinderen uit gezinnen waar weinig geld is kunnen sporten en lessen op kunst en cultuurgebied kunnen volgen.
Het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds maken het mogelijk dat kinderen tussen de 4 en 18 jaar uit financieel minder draagkrachtige gezinnen toch kunnen meedoen.
Deze korting geldt voor verenigingen en organisaties waarvan de contributie hoger is dan € 80. Als de contributie lager is dan € 80, is de maximale korting 50%. Voor mensen rond de armoedegrens is er vaak onvoldoende geld om de eigen bijdrage c.q. het resterende contributiegeld zelf te betalen. 28 Welzijn Teylingen zal de sport en cultuurregeling voor volwassenen (18+) blijven uitvoeren. 27
31 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
Aanvragen kunnen ouders invullen en overleggen aan zogenaamde intermediairs die de gegevens doornemen en digitaal opsturen naar het fonds. Dit kunnen medewerkers zijn van maatschappelijke organisaties, scholen, sportverenigingen, papierwinkel en andere vrijwilligers die hiervoor worden getraind. Bij goedkeuring van de aanvragen maken de fondsen het benodigde bedrag over aan de sportvereniging of aan de instelling voor cultuur.
Vergoeding kosten voor schoolbenodigdheden en leermiddelen voor kinderen uit gezinnen die leven van een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. Wij willen hierin samenwerken met Stichting Leergeld. De schoolbenodigdheden worden door Stichting Leergeld aangeboden middels een ‘schoolspullenpas’ of cheque. Dit is een pas of cheque met een bedrag dat kan worden besteed bij lokale ondernemers waarmee leerlingen schoolspullen kunnen kopen. De hoogte van het te besteden bedrag kan afhankelijk zijn van het leerjaar of van de artikelen waar behoefte aan bestaat. Daarnaast biedt Stichting Leergeld een leermiddelenregeling. Dit is een vergoeding voor de kosten van een (refurbished) computer of laptop29. De laptop is alleen voor leerlingen van het voortgezet onderwijs. Leergeld werkt zoveel mogelijk volgens het ‘local voor local’ principe. Dit betekent dat zij samenwerking zoekt met lokale ondernemers voor zowel de schoolspullenpas als de computers en laptops. De gemiddelde bijdrage per kind per jaar is circa
€ 207. Stichting Leergeld Stichting Leergeld is een vrijwilligersorganisatie met een professionele inslag die zich richt op schoolgaande kinderen uit gezinnen met minimale financiële middelen. Stichting Leergeld beoogt sociale uitsluiting te voorkomen, door ervoor te zorgen dat kinderen mee kunnen doen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten. Hoewel de focus voornamelijk ligt op de leeftijdscategorie 4 tot 18 jaar, helpen zij in voorkomende gevallen ook ouders met kinderen tot 4 jaar. De aanvragen voor Stichting Leergeld verlopen via bijvoorbeeld de site www.elkkinddoetmee.nl. Zowel ouders, verzorgers, voogden als hulporganisaties zoals Humanitas, Vluchtelingenwerk, Sociale teams, papierwinkel, Voedselbank en scholen, kunnen aanvragen indienen. Ook de lokale initiatieven worden door Stichting Leergeld betrokken. Naast professionals of vrijwilligers van bestaande organisaties werft Stichting Leergeld na de opstart vrijwilligers. Deze vrijwilligers gaan op huisbezoek om de hulpvragen helder te krijgen. Met de keuze voor samenwerking met het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds en Stichting Leergeld volgen we de aanbevelingen van staatssecretaris Klijnsma om samen te werken met deze fondsen. De organisaties zijn al vele jaren actief in Nederland en hebben hun sporen inmiddels verdiend.
We beogen een zo laag mogelijke drempel in te bouwen voor (ouders van) kinderen om een aanvraag in te dienen. Door het gebruik van intermediairs van professionals en vrijwilligers
Refurbished is tweedehands materiaal dat helemaal opgeknapt is. Het refurbished materiaal voldoet aan de hedendaagse eisen en zijn nagenoeg de nieuwste generatie laptops die zijn overgenomen uit het bedrijfsleven. 29
32 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
van onder meer lokale maatschappelijke organisaties en scholen willen we de alertheid voor kinderen die opgroeien in armoede vergroten en verbreden. De intermediairs vormen daarmee een ‘vindplaats’ voor kinderen uit gezinnen met een laag inkomen die indien nodig ook weer kunnen doorverwijzen naar de sociale teams voor verdere ondersteuning. Daarnaast zijn de kosten voor de uitvoering van de fondsen lager dan als we de regelingen zouden blijven beleggen bij Welzijn Teylingen (sport- en cultuurregeling) of bij de ISD Bollenstreek (schoolbenodigdheden en leermiddelenregeling). Wanneer door grote bekendheid en succes de fondsen niet voldoende hebben aan de beschikbare middelen zal gekeken worden of er in aanvulling van de bijdrage van de gemeente er meer lokale fondswerving kan worden ingezet.
10.3. Wat kost het? De jaarlijkse kosten bedragen € 85.000. Deze worden gedekt door de Klijnsma gelden. De gemeente stelt jaarlijks € 45.000 ter beschikking aan het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds. Daarnaast wordt dit fonds ook ondersteund door andere partijen. Zo betaalt het Fonds 181830 (in ieder geval in 2018) het zwemdiploma A en draagt de Rabofoundation bij opstart van deze fondsen in Teylingen eenmalig € 5.000 bij. Vanaf 2019 wordt daarnaast een lokale sponsor aangetrokken. Dit kan een ondernemersvereniging zijn of een lokale serviceclub (zoals de Rotary of Lions). Het is een bewuste keus van de fondsen om de financiering op deze manier te organiseren. Enerzijds kunnen meer kinderen gebruik maken van de regeling, anderzijds wordt het kunnen meedoen aan sport en cultuur een gezamenlijke verantwoordelijkheid van gemeente en samenleving. De uitvoeringskosten van het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds zijn € 42,35 per aanvraag. De gemeente stelt jaarlijks € 40.000 ter beschikking aan Stichting Leergeld voor de regelingen voor schoolbenodigdheden en leermiddelen. Daarnaast ondersteunt Stichting Leergeld de kinderen uit Teylingen uit eigen middelen, bijvoorbeeld vanuit subsidie vanuit het Rijk. De verwachting is dat er circa 200 kinderen per jaar gebruik zullen gaan maken van de regeling. De uitvoeringskosten van Stichting Leergeld zijn circa € 22,50 per aanvraag31.
Als Leergeld vanuit de intermediairs het verzoek krijgt tot het inrichten van een kinderkamer, een bureautje, of bijles dan kijkt zij of dit in samenwerking met het Kinderfonds of andere fondsen is te bekostigen. Dit zijn maatwerkbeslissingen waarbij Leergeld een bemiddelende rol heeft. Ook kan zij bemiddelen voor aanvragen bij Stichting Jarige Job. Deze stichting biedt (kosteloos) pakketten aan (ouders van) kinderen om verjaardagsfeestjes te kunnen vieren.
Fonds 1818 is een vermogensfonds dat maatschappelijke projecten steunt in o.a. de Duin- en Bollenstreek. Het fonds geeft donaties aan stichtingen en verenigingen zonder winstoogmerk. 31 Er wordt nog een keuze gemaakt voor Stichting Leergeld Zoetermeer e.o. of Stichting Leergeld Leiden. 30
33 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
11. Stimuleren participatie sport en cultuur 11.1. Wat willen we bereiken
Meer volwassenen kunnen meedoen aan sport- en cultuuractiviteiten Gezondheid versterken en stress verminderen van inwoners met een laag inkomen
Bewegen heeft een grote preventieve functie op het gebied van gezondheid. Het kan onder andere helpen stress, depressieve klachten of obesitas te voorkomen of te verminderen. Het faciliteren en stimuleren van bewegen en sportbeoefening met het oog op de gezondheid is daarmee van groot belang, voor inwoners en de gemeente. Samen met anderen bewegen vergroot de sociale cohesie in de gemeente en draagt bij aan het collectieve belang. Gedacht kan worden aan het verminderen van eenzaamheid, vergroten van het sociale netwerk en actief burgerschap32. Teylingen heeft een sport- en cultuurregeling belegd bij Welzijn Teylingen. Met deze regeling kunnen inwoners korting krijgen op bijvoorbeeld zwemmen, zingen in een koor, voetballen, yoga, meditatieworkshop en bridgen. De maximale korting is € 70 voor volwassen en kinderen met een inkomen tot 130% van het sociaal minimum. De korting is aan te vragen voor alle sport- en cultuuractiviteiten, commercieel en niet-commercieel, zowel in Teylingen als daarbuiten. Deze korting geldt voor verenigingen/organisaties waarvan de contributie hoger is dan € 80. Als de contributie lager is dan € 80, is de maximale korting 50%. Met deze regeling worden de inwoners met de laagste inkomens echter niet bereikt. Immers ook al kiest iemand voor een relatief goedkope activiteit voor sport en cultuur: er is altijd een eigen bijdrage vereist.
Per december 2017 maakten 77 volwassenen gebruik van de sport- en cultuurregeling. De doelgroep is echter veel groter.
11.2. Hoe willen we dit bereiken?
Verhogen van de maximale korting voor de sport- en cultuurregeling. We verhogen de maximale korting voor de sport- en cultuurregeling van € 70 naar € 150. Daarnaast halen we de drempel van 50% eigen bijdrage weg bij contributies van onder € 80. Daardoor nemen we de belemmeringen weg om voor bepaalde activiteiten/verenigingen te kiezen.
11.3. Wat kost het? De kosten bedragen € 35.000 per jaar. Deze kosten worden gedekt vanuit het budget sport- en cultuurregeling.
32
Gemeente Teylingen. Nota Sport en bewegen 2018-2021. Teylingen: Gemeente Teylingen, november 2017c.
34 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
12. Inzetten op werkende armen 12.1. Wat willen we bereiken?
Werkgevers zijn zich ervan bewust dat er onder hun medewerkers mogelijk mensen met (dreigende) financiële problemen zijn. En dat zij als werkgever een rol kunnen spelen in de aanpak van die problemen. Werkende armen weten de weg te vinden in de gemeente richting ondersteuning op het gebied van armoede en schulden.
Van de mensen die leven van een inkomen onder de armoedegrens leeft 60% van een uitkering en 40% werkt. Werk is een belangrijk middel, maar geeft niet de ultieme garantie om uit de armoede te komen. Dit hangt onder andere samen met het feit dat mensen deeltijd werken, ZZP-ers zijn of een flexibel arbeidscontract hebben (zoals nul-uren contracten). Daarnaast worden sommigen ingehuurd voor korte opdrachten en zo gauw een vast dienstverband in zicht komt worden zij vervangen door andere werknemers. Ook kan loonbeslag (als gevolg van schulden bij bijvoorbeeld de Belastingdienst) ervoor zorgen dat werknemers (tijdelijk) op een inkomen van 90% van het sociaal minimum uit komen. Daarnaast is een gedeelte van de doelgroep die onder de armoedegrens uitkomt arbeidsongeschikt of gepensioneerd. Voor deze laatste groepen is werk geen reële optie. Het Servicepunt Werk (SPW) bemiddelt mensen in een bijstandsuitkering naar werk. Zij hebben een groot netwerk van werkgevers in de regio. Anno 2018 hebben zij meer banen te vervullen dan zij mensen in het bestand hebben om te bemiddelen richting werk. Het SPW kan daarom ook een rol spelen om werkende armen te ondersteunen. Als het SPW in contact komt met een huishouden, kan zij advies en begeleiding bieden aan alle gezinsleden over mogelijkheden om het gezinsinkomen te verhogen.
Het gaat dan met name om adviseren of ondersteunen bij contractonderhandelingen (bijvoorbeeld uitbreiding aantal uren) bij werkgevers. Daarnaast kan het SPW ook kijken of zij in hun bestand mogelijk meer geschikte banen hebben, afgestemd op de persoonlijke situatie van de inwoner. Het SPW is dé organisatie in de Bollenstreek die contact heeft met veel werkgevers. Daarom is zij de aangewezen organisatie om bij werkgevers het onderwerp armoede onder werkenden aan te kaarten en te wijzen op de ondersteuningsmogelijkheden vanuit de gemeente. Met name werknemers die loonbeslag hebben (bijvoorbeeld door schulden van de Belastingdienst) kunnen onder de armoedegrens uitkomen33. Dit kan werknemers veel stress opleveren. Daarnaast kunnen deze werknemers tegen praktische problemen oplopen waar hun werkgever ook last van kan hebben (bijvoorbeeld rond kosten vervoer van en naar werk).
12.2. Hoe willen we dit bereiken? •
Voorlichting geven door het Servicepunt Werk aan de sociale teams in Teylingen om de mogelijkheden die zij hebben om inwoners vergelijkbaar aan de formule ‘één gezin, één plan’ te ondersteunen. Zij richt zich hierbij op werkende armen.
. Beslagvrije voet is dat deel dat bij loonbeslag moet worden vrijgelaten om de vaste lasten te betalen. Het inkomen boven de wettelijk vastgestelde beslagvrije voet wordt direct aan de deurwaarder overgemaakt om de schuld af te lossen. De beslagvrije voet is 90% van het sociale minimum. 33
35 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
•
Uitvoeren van een pilot ‘werkende armen’. In 2018 zal bij wijze van pilot het SPW ééns in de twee maanden aansluiten op de vergaderingen van de sociale teams. Zo raken zij op de hoogte van welke gezinnen/werkende armen mogelijk door hen begeleid kunnen worden. Ook bij de ISD Bollenstreek wordt deze pilot onder de aandacht gebracht, zodat zij ook gezinnen aan kunnen dragen. In het eerste jaar zal het SPW 10 gezinnen adviseren en begeleiden richting werk om het gezinsinkomen daarmee te stabiliseren c.q. te verhogen (inkomensoptimalisatie). In fase 1 gaat het om het in kaart brengen welke vaardigheden, talenten en wensen gezinsleden hebben. Zo wordt de ‘verdiencapaciteit’ in kaart gebracht en kan SPW adviseren hoe deze beter benut kan worden. In fase 2 zal het SPW de leden van het gezin daadwerkelijk begeleiden richting werk. De huishoudens die meedoen, doen dit op vrijwillige basis. Zo kan ook een gezinslid van 15 jaar geholpen worden aan een bijbaan in (bijvoorbeeld) een supermarkt.
•
Informeren en activeren van werkgevers via het SPW om werknemers attent te maken om lokale inkomensondersteunende maatregelen of regelingen rondom schulddienstverlening. Dit is vooral belangrijk bij werknemers die een loonbeslag hebben en daardoor (mogelijk) onder de armoedegrens uit komen.
12.3. Wat kost het? In 2019 zijn de kosten € 8.000. Dit is het bedrag voor 1 jaar in de pilotperiode. Na evaluatie van de pilot wordt aan de raad voorgelegd of we met dit initiatief willen verder gaan en welke middelen daarvoor kunnen worden ingezet.
36 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
13. Analyseren effectiviteit minimaregelingen 13.1. Wat willen we bereiken? De minimaregelingen die de gemeente tot haar beschikking heeft, zorgen ervoor dat geen inwoner van Teylingen onder de armoedegrens uitkomt. Er is op dit moment onvoldoende inzicht in hoeverre de bestaande minimaregelingen in Teylingen voldoende zijn om mensen in armoede te ondersteunen. Uit de minima-effectrapportages van andere gemeenten en uit het CBS Armoederapport 2017 blijkt dat huishoudens met een laag inkomen tekort komen. Dat geldt met name voor gezinnen die meer dan 4 jaar in armoede leven, alleenstaanden, alleenstaande ouders en meerpersoonshuishoudens met kinderen. Alleenstaanden van 65 jaar of ouder komen er nog het beste vanaf. Ter illustratie, een meerpersoonshuishouden met twee kinderen (in Houten, een gemeente van vergelijkbare grootte als Teylingen) houdt 22 euro per maand over voor sociale uitgaven. Daar moeten onder meer kosten voor bezoek krijgen/ontvangen, vervoer, vakantie, zakgeld en contributies van betaald worden. In diverse andere gemeenten komen deze huishoudens al tekort voor de basisuitgaven. De gemeente Teylingen wil graag weten welke huishoudens (minder) goed profiteren van de minimaregelingen. Een andere belangrijke vraag is of het huidig armoedebeleid activerend genoeg is.
En daarmee samenhangend of de verhoging van de inkomensgrens voor diverse regelingen (zoals bijzondere bijstand) een effectief middel is.
13.2. Hoe willen we dit bereiken?
Uitvoeren onderzoek. Wij laten een onderzoek uitvoeren, zoals een minima-effectrapportage of armoede-index door het Nibud of KWIZ. Dit doen wij (bij voorkeur) samen met de andere HLTgemeenten om zo de kosten te dekken. Onderzocht wordt: wat de omvang van de doelgroep van het minimabeleid is (huishoudens met een % van het wettelijk sociaal minimum; hoe groot de bestedingsruimte van deze huishoudens is en wat het effect van lokale regelingen op die bestedingsruimte is; wat de gevolgen zijn van het ophogen van inkomensgrenzen voor regelingen zoals de bijzondere bijstand voor deze huishoudens; eventueel wat het (niet) bereik van inkomensondersteunende maatregelen is; in dit onderzoek gaat extra aandacht uit naar de situatie van ouderen en arbeidsongeschikten.
Op basis van de uitkomsten en de aanbevelingen van dit onderzoek wordt gekeken of er een noodzaak bestaat om het minima- en armoedebeleid te herijken of intensiveren.
13.3. Wat kost het? De totale kosten bedragen in 2018 € 20.000. Daarvan is € 10.000 voor het uitvoeren van het onderzoek. Ook is € 10.000 gereserveerd voor ouderen. De inzet van deze gelden wordt bepaald als de resultaten van het onderzoek bekend zijn.
37 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
Als uit het onderzoek komt dat bepaalde groepen structureel onder de armoedegrens komen of er geen budget is voor sociale participatie, volgt mogelijk een raadsvoorstel voor uitbreiding van de minimaregelingen.
38 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
14. Inzetten op laaggeletterdheid 14.1. Wat willen we bereiken? Laaggeletterden worden herkend en op een adequate manier gemotiveerd hun taal, reken en/of computervaardigheden te verbeteren. Daarnaast houdt de gemeente rekening met laaggeletterdheid door informatie laagdrempelig en op een begrijpelijk niveau aan te bieden. Taal, rekenen en computervaardigheden zijn nodig om mee te doen in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Voor laaggeletterden is dat een grote uitdaging. Mensen die laaggeletterd zijn, lopen tegen veel problemen aan. Denk aan het schrijven van een sollicitatiebrief, omgaan met de computer of geldzaken regelen. Ook hebben zij moeite met het voorlezen aan hun kind. Dat kan ervoor zorgen dat hun kinderen ook problemen met lezen en schrijven krijgen. De schatting is dat er circa 2000 à 3000 laaggeletterden in Teylingen wonen. Circa 43% van de laaggeletterden is werkloos of inactief. Naast een taalachterstand is er vaak sprake van gebrekkige computer- en rekenvaardigheden. Ook veel digitale informatie en correspondentie is ontoegankelijk34. Via het Taalhuis en formele taalaanbieders zijn er mogelijkheden laaggeletterdheid aan te pakken. Het is echter lastig laaggeletterden te bereiken. Enerzijds omdat we gewend zijn mensen met teksten te informeren, anderzijds omdat laaggeletterdheid met schaamte omgeven wordt.
Om het probleem aan te pakken is het belangrijk laaggeletterdheid te herkennen en laaggeletterden goed door te verwijzen. Risicofactoren die samenhangen met laaggeletterdheid Op plekken waar deze risicofactoren samenkomen, is het te verwachten dat er meer laaggeletterden wonen en dus te bereiken zijn. 1. Opleidingsniveau: Bij mensen met een laag opleidingsniveau komt laaggeletterdheid veel vaker voor dan bij mensen met een hoog opleidingsniveau. 2. Leeftijd: laaggeletterdheid komt vaker voor bij ouderen. Dit komt door verlies van vaardigheden en door beperktere scholing op jonge leeftijd. 3. Soort opleiding: laaggeletterdheid komt veel vaker voor bij mensen met een beroepsopleiding (bijvoorbeeld mbo) dan bij mensen met een algemene opleiding (bijvoorbeeld havo/vwo). 4. Arbeidsmarktstatus: laaggeletterdheid komt vaker voor bij mensen die geen werk hebben. Bij studenten en fulltime werkenden komt laaggeletterdheid minder vaak voor. 5. Beroep: laaggeletterdheid komt vaker voor bij mensen die een beroep hebben met een lage sociale status, zoals ongeschoold werk of fabrieksarbeid. 6. Migratiestatus: bij allochtonen komt vooral bij de 1e generatie laaggeletterdheid veel voor. Een andere risicogroep zijn allochtone jongeren in de 2e of 3e generatie.
Stichting Lezen en Schrijven. Regionale spreiding van laaggeletterdheid in Nederland. Den Haag: Stichting Lezen en Schrijven, 2016 34
39 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
14.2. Hoe willen we dit bereiken? •
Informeren van maatschappelijke partners over het herkennen van laaggeletterdheid en kunnen doorverwijzen naar de geëigende instellingen (Taalhuizen en IVIO 35).
•
Screenen van het gemeentelijk informatieaanbod op het gebied van armoede, Wmo en participatie op toegankelijkheid voor laaggeletterden. Dit wordt gedaan door één van de deelnemers aan het bondgenootschap voor geletterdheid, een reclameadviesbureau dat hierover gratis wil adviseren. Op basis van de aanbevelingen moeten de communicatiemedewerkers (eventueel met behulp van een training) zelf in staat zijn het informatieaanbod op de juiste manier aan te passen. Doel is om alle teksten op twee niveaus aan te bieden; niveau B1 en niveau A2/1F. Dit laatste niveau is beter toegankelijk voor laaggeletterden.
•
Onderzoeken of structurele financiering van het Taalhuis 36 haalbaar is en, indien mogelijk, realiseren.
•
Inzetten van de taalmeter door sociale teams en de consulenten van het Servicepunt Werk (SPW). Zij passen de taalmeter toe bij vermoeden van laaggeletterdheid en begeleiden of motiveren deze cliënten contact op te nemen met de Taalhuizen.
14.3. Wat kost het? De (extra) kosten voor het Taalhuis worden gedekt uit het onderwijsbudget. De training van sociale teams, CJG’s kan ten laste gaan van het eigen trainingsbudget. Daarnaast is er een beperkte mogelijkheid voor gratis training via Holland Rijnland. Ook is er een gratis training via internet.
IVIO, Instituut Voor Individuele Ontwikkeling, is een opleidingsinstituut voor Taalonderwijs. Het Taalhuis wordt via Holland Rijnland gefinancierd uit de zogenaamde WEB-middelen (WEB=Wet Educatie en Beroepsonderwijs). Deze gelden moeten worden besteed aan opleidingen gericht op het verbeteren van de Nederlandse taal en rekenen (waarbij inbegrepen digitale vaardigheden). De kosten van het Taalhuis vallen echter hoger uit dan de reguliere subsidie. Deze subsidie is in 2017 gekort terwijl het Taalhuis groeiend aantal aanmeldingen heeft (2017 groei van 35% t.o.v. 2016) en wil investeren in verdere professionalisering. 35 36
40 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
15. Inzetten op onderwijs en versterking jongeren 15.1. Wat willen we bereiken?
Informatie en vroegsignalering op scholen om tijdig ondersteuning te kunnen bieden aan kinderen in armoede. Zoveel mogelijk jongeren op een passende plek (onderwijs, werk, een combi of dagbesteding), liefst met een startkwalificatie. Beter bereiken van jongeren door ervaringsdeskundigheid van jongeren in te zetten.
Onderwijs speelt een belangrijke rol in het voorkomen en bestrijden van armoede. Ten eerste is onderwijs belangrijk voor preventie en vroegsignalering. Omdat onderwijs het tweede milieu van kinderen/jongeren is, krijgen leerkrachten of zorgcoördinatoren als eersten signalen dat er iets niet goed gaat. Signalen rondom financiële problemen of bij kinderen/jongeren zelf, worden echter niet altijd herkend. En als deze signalen wel worden herkend, weet de school niet altijd wat zij voor deze kinderen en jongeren kan betekenen. Ten tweede zet het onderwijs er op in dat zo veel mogelijk jeugdigen een startkwalificatie behalen. Een startkwalificatie helpt jongeren om een goede positie op de arbeidsmarkt te vinden en om in de samenleving te kunnen participeren. Een startkwalificatie is een havo-, een vwo- of een mbodiploma op minimaal niveau 2. In Teylingen verlaat 98,5% van de jongeren het onderwijs met een startkwalificatie. Tot slot is het belangrijk dat er een goede aansluiting is tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Jeugdigen met een ontwikkelingsachterstand op meerdere vlakken (intellectueel, emotioneel en sociaal) lopen sneller tegen problemen aan in het onderwijs en op de arbeidsmarkt. Het gaat hier vaak om leerlingen van Voortgezet Speciaal Onderwijs (VSO)/Praktijk Onderwijs (PrO), die extra aandacht nodig hebben om de stap naar werk te kunnen maken.
15.2. Hoe willen we dit bereiken?
Uitvoeren pilot vroegsignalering op basisschool De Buitenplaats in Warmond. In maart 2018 start de uitvoering van de in 2017 ingediende motie Vroegsignalering. Yoep Onderwijs en Zorg gaat op de basisschool Buitenplaats in Warmond een screening uitvoeren met behulp van het instrument ‘Functioneringsprofiel’. Dit door Youp ontwikkelde screeningsinstrument beslaat alle leefgebieden en wordt ingevuld door leerkrachten, ouders en eventueel andere betrokkenen. De invullers geven aan waar ze zich bij de leerling zorgen over maken en op welk leefgebied. Dit leidt tot een gesprek en indien nodig tot verdere ondersteuning door de school of andere hulpverlenende instanties.
De gemeente gaat in gesprek met alle scholen in Teylingen om de signaalfunctie rondom financiële problemen en armoedeproblematiek bij kinderen te versterken. Het betreft hier bewustwording, het herkennen van signalen en de mogelijkheden tot doorverwijzing. De gemeente informeert de interne begeleiders en zorgcoördinatoren over de inkomensondersteunende maatregelen voor kinderen en hun gezinnen en waar deze gezinnen terecht kunnen voor ondersteuning. Daarnaast zal zij de scholen verzoeken om ‘intermediair’ te worden voor Stichting Leergeld en het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds.
41 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
Maatregelen vanuit het Voortijdige School Verlaters -programma (VSV). VSV richt zicht op jongeren in kwetsbare situaties, waaronder ook gezinsproblemen en schuldenproblematiek. Hier is op scholen (met name in het voortgezet onderwijs en het MBO) en in de ondersteuningstrajecten voor voortijdige schoolverlaters aandacht voor. Er zijn informatieavonden voor budgetbeheer/omgaan met geld, schulden komen ter sprake in de gesprekken die Regionaal Meld- en coördinatiepunt voortijdig schoolverlaten (RMC) voert met voortijdig schoolverlaters en budgetbeheer/schulddienstverlening kan ingezet worden in de trajecten richting scholing, werk of dagbesteding.
Symbiose onderwijs en pilot met GGZ-medewerker. Op het Teylingencollege, locatie KTS is sinds een aantal jaar Symbiose-onderwijs ingericht waar jongeren met autisme een diploma lijn kunnen volgen in een voor hun passende setting. Hiermee kunnen jongeren die voorheen naar het Voorgezet Speciaal Onderwijs gingen toch een diploma en dus een startkwalificatie halen. Omdat er vaak meer speelt bij deze jongeren maar ook bij de andere leerlingen op school, start in 2018 een pilot met een GGZ-medewerker op school die in nauw contact met het JGT vroegtijdig kan signaleren maar ook laagdrempelig hulp kan bieden.
Uitvoeren project ‘Ben je er klaar voor?’ In 2018 worden jongeren met een jeugdhulpverleden getraind om andere jongeren te helpen bij alles wat er op hen af komt als je 18 wordt. Het gaat hier bijvoorbeeld om financiële zelfstandigheid, verzekeringen, werk en huisvesting. Dit project wordt uitgevoerd door Cardea en Welzijnskwartier.
Organiseren week over omgaan met geld, armoede en schulden. In 2015 heeft Welzijnskwartier het project ’Team alert: meer doen met poen’ uitgevoerd. Aan dit project deed een klein aantal jongeren mee dat activiteiten voor andere jongeren organiseerde (bijvoorbeeld over omgaan met geld). Dit project is inmiddels beëindigd. Om de kennis en ervaring te verankeren en een groter bereik te bewerkstellingen, wil Welzijnskwartier jaarlijks een week lang activiteiten rondom het omgaan met geld, leven in gezinnen waar weinig te besteden is organiseren. Doel is om armoede en schulden uit de schaamte of taboesfeer te halen. Deze activiteiten zullen rond 17 oktober, de Dag van de Armoede, plaatsvinden. Welzijnskwartier maakt hierbij gebruik van muziek, vlogs en andere methodes die aansluiten op de interesses van jongeren zelf. Welzijnskwartier bereikt ongeveer 300 jongeren in Teylingen.
Een andere maatregel is het geven van financiële voorlichting op scholen. Deze is opgenomen in de beleidsnota Integrale Schuldhulpverling en is uitgelicht in hoofdstuk 8.
15.3. Wat kost het? De gesprekken met de scholen over de signaalfunctie vraagt geen additionele financiering. De kosten voor uitvoering van de genoemde maatregelen zijn gedekt vanuit Jeugd- en Onderwijsbudgetten. Er staat nog een bedrag van € 22.000 gereserveerd bij Welzijnskwartier voor het project Team Alert. Dit bedrag wordt op basis van een nieuw projectplan ingezet voor jaarlijkse activiteiten rondom de Dag van de Armoede.
42 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
16. Betrekken maatschappelijke partners en inwoners 16.1. Wat willen we bereiken?
Armoede en schuldenproblematiek wordt uit de schaamte en taboesfeer gehaald. Netwerk rondom armoede versterken zodat zij elkaar beter weten te vinden. Inwoners krijgen de mogelijkheid om direct hun ervaringen en suggesties te delen.
Armoede- en schuldenproblematiek werken door in de gehele samenleving. Om een zo groot mogelijk effect te bereiken is het van belang om zowel inwoners als maatschappelijke organisaties, belangenorganisaties, ervaringsdeskundigen en werkgevers zoveel mogelijk bij de aanpak van de armoede- en schuldenproblematiek te betrekken.
16.2. Hoe willen we dit bereiken?
Organiseren van een jaarlijkse armoedebijeenkomst. Wij organiseren jaarlijks een bijeenkomst waarin het thema rondkomen met weinig geld, armoede en schuldenproblematiek centraal staat. Deze bijeenkomst vindt plaats rond de Dag van de armoede (17 oktober). De bijeenkomsten hebben elk jaar een ander onderwerp. Het organiseren van een bijeenkomst dient meerdere doelen. Zo wordt het netwerk tussen de diverse maatschappelijke partners versterkt. Zo weten de diverse organisaties elkaar te vinden om optimale hulp te bieden voor mensen met financiële problemen. Daarnaast levert het delen van kennis en ervaringen vanuit belangenbehartigingsorganisaties en inwoners van Teylingen, de gemeente belangrijke informatie op. Deze informatie zal worden gebruikt om de dienstverlening te verbeteren of om tot beleidsaanpassingen te komen. In iedere bijeenkomst krijgt een maatschappelijke organisatie de kans om hun project of werk te presenteren, wordt er een expert op het thema uitgenodigd en is er ruimte voor discussie en vragen rondom inkomensvoorzieningen. De bijeenkomsten organiseren wij samen met een van de maatschappelijke partners. Door de bijeenkomsten jaarlijks te laten terugkeren willen wij armoede steeds meer uit de schaamte en taboesfeer halen.
16.3. Wat kost het? De jaarlijkse kosten voor het organiseren van netwerkbijeenkomsten zijn € 2.500.
43 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
17. Instellen subsidiebudget 17.1. Wat willen we bereiken Ondersteunen van maatschappelijke initiatieven die bijdragen aan de ambitie van de gemeente Teylingen om armoede en sociale uitsluiting (als gevolg van armoede en schulden) te voorkomen. Wij krijgen met enige regelmaat initiatieven onder onze aandacht gebracht met de vraag of er mogelijkheden zijn tot ondersteuning. Op dit moment is er echter geen budget beschikbaar om initiatieven of projecten op het gebied van armoedebestrijding van maatschappelijke organisaties te ondersteunen. Dergelijke initiatieven kunnen het armoedebeleid van de gemeente versterken. Vaak kunnen initiatieven ook terecht bij (landelijke) fondsen, maar veelal is deze ondersteuning éénmalig of is ondersteuning (cofinanciering) van de gemeente een voorwaarde om financiering te verkrijgen.
17.2. Hoe willen we dit bereiken:
Reserveren middelen ter ondersteuning van initiatieven die zich richten op het verminderen van armoede en sociale uitsluiting. Om in te kunnen spelen op vernieuwende initiatieven van het maatschappelijke middenveld en/of om te kunnen aansluiten op initiatieven die in de regio worden opgestart, reserveren we jaarlijks € 17.500 (het eerste jaar € 7.500). De verwachting is dat jaarlijks drie tot vijf projecten/organisaties worden ondersteund.
17.3. Wat kost het? In 2018 wordt € 7.500 ingezet, in de jaren daarop € 17.500.
44 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
18. Stimuleren samenwerking noodfondsen 18.1. Wat willen bereiken? Noodfondsen zijn op de hoogte van elkaars (on)mogelijkheden en er wordt waar mogelijk samengewerkt om een zo groot mogelijke doelgroep te bereiken. Noodfondsen worden ingezet bij acute financiële problemen van inwoners van Teylingen, waarin geen bestaande voorziening voorziet. In Teylingen bestaan er diverse noodfondsen waar inwoners een beroep op kunnen doen. De gemeente financiert het gemeentelijk noodfonds (belegd bij Welzijn Teylingen), het Fonds voorkomen huisuitzetting (belegd bij ISD Bollensteek) en het ‘maatwerkbudget’ van de Jeugd en Gezinsteams (JGT)37. Daarnaast bieden diverse kerkelijke (charitatieve) instellingen en Vluchtelingenwerk ondersteuning bij financiële noden. Er is onvoldoende inzicht in wie wat onder welke voorwaarden doet, en of de beschikbare gelden op een zo efficiënt mogelijke wijze worden ingezet. Zo kan het zijn dat meerdere fondsen dezelfde doelgroep bereiken en er voor andere doelgroepen of doelbestedingen geen ondersteuning beschikbaar is.
18.2. Hoe willen we dit bereiken?
Afstemmen diverse noodfondsen. Wij nemen het initiatief om alle partijen die een noodfonds beheren samen te brengen. Het doel is om meer inzicht te krijgen welke doelgroep(en) de diverse noodfonds bedienen en onder welke voorwaarden dit plaatsvindt. Vervolgens onderzoeken we de mogelijkheden om de fondsen zo goed mogelijk op elkaar te laten aansluiten. Dit kan leiden tot een ’doelgroep’verdeling maar ook tot een structuur die samenwerking binnen één fonds mogelijk maakt, waarbij de partijen met behoud van het eigen karakter en mandaat in participeren.
18.3. Wat kost het? Voor deze maatregel is geen additionele financiering nodig.
37
In de pilot ‘Villagedeal’ zal in Voorhout het JGT-budget ook door het sociale team worden ingezet.
45 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
19. Met wie werken we samen? 19.1. Sociaal team Het sociaal team is het eerste aanspreekpunt voor inwoners met vragen over wonen, welzijn, zorg, armoede en schuldenproblematiek. In het sociaal team zitten medewerkers van MEE, Kwadraad, ISD Bollenstreek en Welzijn Teylingen. In april 2018 wordt het zorgloket geïntegreerd in de sociale teams. De sociale teams beantwoorden vragen van inwoners of ondersteunen hen bij het vinden van een oplossing. Wanneer het nodig en wenselijk is worden ook instanties die niet zijn vertegenwoordigd in het sociaal team geraadpleegd.
19.2. ISD Bollenstreek De Intergemeentelijke Sociale Dienst (ISD) Bollenstreek is een servicegerichte organisatie die werkzaam is voor de gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwijk, Noordwijkerhout en Teylingen. De ISD Bollenstreek voert namens de gemeenten onder andere de Participatiewet uit, is verantwoordelijk voor de schulddienstverlening en is belast met het uitvoeren een groot deel van de minimaregelingen, zoals de bijzondere bijstand. In november 2016 is de ISD Bollenstreek gestart met het Budget Informatiepunt (BIP). Het BIP is bedoeld als een laagdrempelige voorziening waar inwoners terecht kunnen met financiële vragen. In het BIP is een consulent schulddienstverlening en een vrijwilliger van Humanitas aanwezig om informatie en advies te verstrekken. Ook werkt de ISD Bollenstreek sinds dit jaar met een zelfstandigenloket, waar ondernemers met financiële problemen terecht kunnen met vragen. In 2018 is het Fonds Voorkomen Huisuitzetting opgericht. Dit fonds wordt beheerd door de ISD.
19.3. Servicepunt Werk Het Servicepunt Werk (SPW) geeft samen met de ISD Bollenstreek en de MareGroep vorm aan de uitvoeringstaken op het gebied van re-integratie en werk. Zij doet dit voor de gemeenten Katwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout, Hillegom, Lisse en Teylingen. Het SPW richt zich op het ondersteunen van inwoners met een bijstandsuitkering richting werk. Zij werkt hiervoor samen met werkgevers in de regio.
19.4. Kwadraad Kwadraad ondersteunt mensen die zelf geen oplossing kunnen vinden voor hun problemen. Dit doet zij onder andere met maatschappelijk werkers en sociaal raadslieden. Kwadraad speelt een belangrijke rol bij het bevorderen van de zelfredzaamheid en ondersteunt bij problematiek op verschillende leefgebieden.
19.5. MEE MEE biedt ondersteuning aan mensen met een beperking of chronische ziekte. De consulenten zijn, vanuit de opdracht vanuit HLT Samen, momenteel maximaal een half jaar betrokken bij de cliënten. Zij helpen iemand zo goed mogelijk op weg, zodat de persoon weer grip op zijn leven heeft. Zij werken outreachend als dit passend is en ondersteunen bij aanmelding bij bijvoorbeeld Humanitas of de ISD Bollenstreek. Daarnaast biedt MEE de cursus Omgaan met geld, speciaal voor mensen met een (licht) verstandelijke beperking. Als mensen langere tijd ondersteuning nodig
46 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
hebben dan kan bij de ISD Bollenstreek een indicatie specialistische zorg worden aangevraagd. In dat geval worden mensen langdurig ondersteund.
19.6. Humanitas In Teylingen verzorgen vrijwilligers van Humanitas de thuisadministratie en zijn zij aanwezig in het Budget Informatiepunt (BIP) bij de ISD Bollenstreek. Het doel van Humanitas is mensen begeleiden naar zelfredzaamheid en als dat niet mogelijk is, begeleiden naar andere hulpverlening zoals budgetbeheer of beschermingsbewind.
19.7. Welzijn Teylingen Welzijn Teylingen is een brede welzijnsorganisatie die een belangrijke rol speelt bij het wegnemen van stress en de empowerment van de inwoners. Bij de groep van inwoners met financiële problemen is ook vaak sprake van andere problematiek zoals eenzaamheid, noodzaak voor mantelzorg, ziekte, laaggeletterdheid en werkloosheid. Door de inzet van sociaal werkers in samenwerking met ervaringsdeskundigen en vrijwilligers wordt de zelfredzaamheid en eigen regie verhoogd.
19.8. Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds Per 1 januari 2017 zijn het Jeugdcultuurfonds en het Jeugdsportfonds gefuseerd tot de Stichting Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds Nederland. De stichting wil dat ook kinderen uit gezinnen waar weinig geld is, kunnen sporten en lessen op kunst en cultuurgebied kunnen volgen. Het Jeugdsportfonds en Jeugdcultuurfonds maken het mogelijk dat kinderen tussen de 4 en 18 jaar uit financieel minder draagkrachtige gezinnen toch kunnen meedoen. Aanvragen worden gedaan door onafhankelijke intermediairs, professionals die al betrokken zijn bij het gezin. Het toegekende bedrag wordt direct betaald aan de instelling waar het kind les heeft.
19.9. Stichting Leergeld Stichting Leergeld richt zich op schoolgaande kinderen uit gezinnen met minimale financiële middelen. Stichting Leergeld beoogt uitsluiting te voorkomen, door ervoor te zorgen dat kinderen mee kunnen doen aan binnen- en buitenschoolse activiteiten. Zij vergoeden kosten die niet of slechts gedeeltelijk door een andere voorziening worden vergoed. Via deze weg biedt Stichting Leergeld elk kind een kans om mee te doen. Hoewel de focus voornamelijk ligt op de leeftijdscategorie 4 tot 18 jaar, helpen zij in voorkomende gevallen ook ouders met kinderen tot 4 jaar. Stichting Leergeld is lid van de landelijke Vereniging van Stichtingen Leergeld en heeft een signalerende rol richting het ministerie.
19.10.
Taalhuis
Het Taalhuis van de Bibliotheek Bollenstreek organiseert activiteiten voor mensen die beter Nederlands willen leren lezen, schrijven of spreken. Het Taalpunt Teylingen is gevestigd in de bibliotheek in Sassenheim. Tijdens een wekelijks inloop-taalspreekuur kunnen mensen zich inschrijven voor een taalcoach of vragen stellen over het (non)formeel onderwijsaanbod in de regio. Taalvragers worden doorverwezen naar het juiste aanbod. Ook organiseert het Taalhuis de Klik & Tik computercursus voor mensen die willen kennismaken met het internet.
47 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
19.11.
Voedselbank
Stichting Voedselbank Teylingen is onderdeel van het landelijke netwerk van de vereniging Voedselbanken Nederland; een organisatie met als doelstelling iets te doen aan verspilling van voedsel en tegelijkertijd een bijdrage te leveren aan de bestrijding van armoede. De voedselbanken helpen de armste mensen door hen tijdelijk te voorzien van voedselpakketten. Om de zelfredzaamheid van onze klanten te vergroten, wordt zij geholpen door een maatschappelijk werker van Kwadraad, die hun klanten bijstaat om weer op eigen benen te staan.
19.12.
Kledingbank
Kledingbank Teylingen is een modezaak met paskamers, maar alleen zonder kassa. Inwoners uit de Duin- & Bollenstreek, die geen financiële middelen hebben om kleding en schoenen te kopen voor hun gezin of zichzelf, kunnen hier terecht. Vrijwilligers sorteren de kleding en schoenen. De kledinguitgifte wordt mede mogelijk gemaakt door bijdragen van bedrijven en particulieren.
19.13.
Kerken
In Teylingen zijn er diverse kerken actief met het ondersteunen van mensen in (financiële) nood. Dit doen zij vanuit de diaconale opdracht die zijn zichzelf hebben gesteld.
48 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
20. Overzicht financiën In de septembercirculaire 2016 en de brief ‘Kansen voor álle kinderen’ van (voormalig) staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid aan de Tweede Kamer stelt het kabinet vanaf 2017 structureel € 100 miljoen beschikbaar voor de bestrijding van de gevolgen van armoede onder kinderen. Hiervan wordt € 85 miljoen aan gemeenten beschikbaar gesteld. Het beschikbare budget wordt verdeeld op basis van door het CBS ontwikkelde gegevens over kinderen met een kans op armoede. Voor uitkeringsjaar 2017 is de verdeling gebaseerd op gegevens over het jaar 2013. In deze circulaire is de verdeling 2017 structureel doorgetrokken. Jaarlijks zal in de meicirculaire steeds actualisatie plaatsvinden. In de decembercirculaire 2016 gemeentefonds staat dat Teylingen vanaf 2017 € 93.000 extra middelen krijgt voor armoedebestrijding kinderen. Daarnaast is er voor 2017 en 2018 een bedrag van € 5.000 per jaar beschikbaar gesteld voor ouderen. Deze bedragen zijn niet uitgegeven in 2017 en worden meegenomen naar 2018 zodat dit bedrag kan worden gebruikt om maatregelen uit het armoedebeleid te dekken. Het bedrag is totaal € 98.000. Voor het uitkeringsjaar 2018 heeft de gemeente Teylingen €86.190 ter beschikking gesteld gekregen. We gaan ervan uit dat dit bedrag de komende jaren min of meer stabiel blijft.
Dit bedrag wordt jaarlijks ingezet voor financiering van het zogenaamde ‘kindpakket’. Ambitie
2018
2019
2020
2021
stimuleren gebruik bestaande regelingen
€ 5.000
€0
€0
€0
verbeteren financiering leerlingenvervoer
pm*
pm
pm
pm
verbeteren inburgering statushouders
pm
pm
pm
pm
Uitvoeren maatregelen nota schuldhulpverlening
pm
pm
pm
pm
voorkomen van afhankelijkheid voedselbank statush.
€0
€0
€0
€0
invoeren kindpakket
€ 85.000
€ 85.000
€ 85.000
€ 85.000
stimuleren participatie sport en cultuur
€ 35.000
€ 35.000
€ 35.000
€ 35.000
€0
€ 8.000
€0
€0
€ 20.000
€0
€0
€0
inzetten op laaggeletterdheid
pm
pm
pm
pm
inzetten op onderwijs en versterking van jongeren
pm
pm
pm
pm
Betrekken maatschappelijke partners en inwoners
€ 2.500
€ 2.500
€ 2.500
€ 2.500
instellen subsidiebudget
€ 7.500
€ 17.500
€ 17.500
€ 17.500
€0
€0
€0
€0
€155.000
€148.000
€140.000
€140.000
inzetten op werkende armen analyseren effectiviteit minimaregelingen
samenwerking noodfondsen stimuleren totale kosten
49 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
*Voor alle in bovenstaande tabel genoemde pm-posten zijn onderliggende budgetten aanwezig. Zie voor nadere toelichting, de paragraaf “wat kost het, in hoofdstuk 5 t/m 18. Dekking 2018-2021 Kinderarmoedegelden Armoedegelden uit 2017 Armoedegelden ouderen 2018 Sport- en Cultuurregeling Totaal:
€ 340.000 (jaarlijks € 85.000) € 98.000 € 5.000 € 140.000 € 583.000
50 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
Literatuurlijst CBS. Armoede en sociale uitsluiting 2015. Den Haag: CBS, 2015. CBS. Armoede en sociale uitsluiting 2017. Den Haag: CBS, 2017. CBS, Armoede en sociale uitsluiting 2018. Den Haag: CBS, 2018. Gemeente Teylingen. Armoedebeleid gemeente Teylingen 2017. Teylingen: Gemeente Teylingen, 2017a (niet vastgestelde beleidsnota). Gemeente Teylingen. Beleidsnota 2017-2021. Schuldhulpverlening Teylingen. Integrale Schuldhulpverlening: een ketenaanpak van preventie tot nazorg. Teylingen: gemeente Teylingen, juli 2017b. Gemeente Teylingen. Nota Sport en bewegen 2018-2021. Teylingen: Gemeente Teylingen, november 2017c. Kinderombudsman. Kinderen in Armoede in Nederland. Den Haag: Kinderombudsman, 2013. Knooppunt Kerken en armoede. Armoede in Nederland 2016, Onderzoek naar hulpverlening door diaconieën, parochiële caritasinstellingen en andere kerkelijke organisaties in Nederland, Libertas Pascal Utrecht. MOVISIE. Wat werkt bij De Aanpak van Armoede. Utrecht: MOVISIE, 2016. Mullainathan, Sendhil en Shafir, Eldar. Schaarste. Hoe gebrek aan tijd en geld ons gedrag bepalen. Amsterdam: Maving Publishing, 2013. SCP. Armoedesignalement 2014. Den Haag: SCP, 2014. SEO Economisch Onderzoek. Niet gebruik Inkomensondersteunende Maatregelen. Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek, juni 2011. Sociaal Economische Raad (SER). Opgroeien zonder Armoede.
Advies uitgebracht aan de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. Den Haag: SER, maart 2017. Stichting Lezen en Schrijven. Regionale spreiding van laaggeletterdheid in Nederland. Den Haag: Stichting Lezen en Schrijven, 2016.
Websites CBS CBS 2009 Kindpakketwijzer waarstaatjegemeente.nl SCP 2016
https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/navigatieScherm/thema https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2009/52/gezonde-levensverwachting-korter-bijlage-inkomens http://kindpakketwijzer.nl https://www.waarstaatjegemeente.nl https://digitaal.scp.nl/armoedeinkaart2016/waar_ligt_de_armoedegrens/
51 Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
Bijlage Overzicht huidige initiatieven/regelingen Naam Preventie en vroegsignalering
Doel
Doelgroep
Omschrijving
Uitvoerder
Vindplaatsgericht werken
Vroegtijdig signaleren van financiële problemen en tijdige aanpak hiervan
Inwoners met (dreigende) financiële problemen
Waardevolle vindplaatsen zijn onder meer woningcorporaties, banken, energiemaatschappijen, telecomproviders, zorgverzekeraars en laagdrempelige voorzieningen zoals Centrum voor Jeugd en Gezin.
Gemeente samen met maatschappelijke partners
Het sociaal team speelt een belangrijke rol. Financiën is een onderwerp in het aanmeldgesprek voor het sociaal team. Ook heeft het sociaal team in een convenant afspraken gemaakt met woningcorporaties en met de Voedselbank om mensen met betalingsachterstanden vroegtijdig te verwijzen naar het sociaal team. Taalhuis
Wegnemen van barrières om deel te nemen aan de samenleving
Inwoners die aan de slag willen met basisvaardigheden zoals lezen, schrijven, spreken, rekenen en digitale vaardigheden.
Beweegprogramma voor minima: Lekker in je lijf
Verbeteren van de gezondheid van mensen met een laag inkomen
Inwoners van 18 jaar of ouder met overgewicht (BMI >25) met een gemeentepolis (Collectieve Zorgverzekering voor Minima) bij Zorg en Zekerheid
Voor- en vroegschoolse educatie (VVE)
(Beter) Voorbereiden op de basisschool en zorgen dat kinderen zonder achterstand naar groep 3 kunnen
Peuters en kleuters met een mogelijke (taal)achterstand
Een Taalhuis is een herkenbare, fysieke plek waar volwassenen beter kunnen leren lezen, schrijven, rekenen en omgaan met de computer. Het Taalhuis organiseert activiteiten, zoals een taalspreekuur, een taalcoach en tik en klik. Ook werken zij met taalvrijwilligers. Dit is een groepsprogramma waarin mensen onder begeleiding van een fysiotherapeut gedurende 18 weken werken aan een betere conditie en gezondheid. Daarnaast geeft een diëtist voorlichting over gezonde voeding. Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum kunnen hier kosteloos aan deelnemen. Alle peuters in Teylingen kunnen twee dagdelen naar een peuteropvang gaan. Voor ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag is een subsidiemogelijkheid in het leven geroepen, om ook deze kinderen een peuterplek te kunnen bieden.
Taalhuis
Samenwerking tussen GGD HM, fysiotherapeuten, diëtisten en zorgverzekeraar
Kinderopvang (waaronder peuteropvang)
Naam
Doel
Doelgroep
Omschrijving Voor kinderen die een taalachterstand hebben is een VVE programma beschikbaar. Deze kinderen kunnen vier dagdelen gesubsidieerd naar de opvang en ontvangen begeleiding van een VVE-tutor. Dit aanbod is beschikbaar bij alle kinderopvangorganisaties in de gemeente.
Uitvoerder
Informatie over mogelijkheden inkomensondersteuning
Bevorderen dat mensen gebruik maken van inkomensondersteunende maatregelen
Mensen met (dreigende) financiële problemen
Mensen informeren over de regelingen waar zij een beroep op kunnen doen. Sommige groepen worden niet of nauwelijks bereikt via de normale kanalen (krant, posters, website). Deze worden benaderd via hun eigen netwerk of via de professionals die zich met deze groepen bezighouden.
Gemeente en maatschappelijke partners
Stimuleren dat cliënten na de hulp zelf verder kunnen of worden toe geleid naar schulddienstverlening of beschermingsbewind
Inwoners met schulden
Humanitas
Voorkomen van (problematische) schulden
Inwoners met vragen over geldzaken
Noodfondsen
Aanpakken acute incidentele problemen waarin bestaande voorzieningen niet voorzien
Inwoners die acuut financieel in de problemen zitten
Fonds Voorkoming Huisuitzettingen (vanaf 2018)
Voorkomen huisuitzetting
Inwoners met twee maanden huurachterstand die dreigen hun huis uitgezet te worden
Schulddienstverlening
Voorkomen dat inwoners
Inwoners met (problematische)
Een speciaal getrainde vrijwilliger ondersteunt de inwoners, onder andere door te helpen met het orde krijgen van de administratie, het invullen van formulieren of aanvragen van een uitkering. De hulp duurt maximaal een jaar. Een consulent van de ISD Bollenstreek of een vrijwilliger van Humanitas bespreken in een kort gesprek de vragen van de inwoner. Dat kunnen eenvoudige, maar ook complexe vragen zijn. Zij geven informatie en advies. Afhankelijk van de vragen/situatie vindt een vervolgafspraak plaats. Naast de noodfondsen vanuit de kerken is een bedrag aan het Jeugd- en Gezinsteam beschikbaar gesteld (de ‘ton van Teylingen’). Deze middelen kunnen ingezet worden bij acute problemen bij jeugdigen en gezinnen wanneer er geen ruimte is binnen het gezinsbudget en er geen beroep op voorliggende voorzieningen mogelijk is. Op het moment dat er huisuitzetting dreigt, kan het fonds een lening verstrekken van maximaal drie maanden huur. Intussen wordt de financiële en sociale situatie van betrokkenen onder de loep genomen om zo erger te voorkomen. Vanuit de schulddienstverlening zijn
Aandacht voor schulden Thuisadministratie/hulp bij schulden
Budgetinformatiepunt
Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
53
ISD Bollenstreek en Humanitas
Kerkelijke/charitatieve instellingen, JGT en de gemeente
ISD, woningcorporaties, GGD Hollands Midden en de sociale teams.
ISD Bollenstreek
Naam
Doel verder in de schulden of armoede raken
Materiële ondersteuning en maatschappelijke activering Sport- en cultuurregeling Bevorderen dat alle inwoners, ook met een laag inkomen, kunnen meedoen aan maatschappelijke activiteiten Kwijtschelding gemeentelijke Voorkomen dat inwoners in belastingen de financiële problemen raken
Doelgroep schulden
Omschrijving verschillende vormen van hulp mogelijk, zoals informatie en advies, budgetcoaching, het treffen van een betalingsregeling met schuldeisers, het aflossen van schulden door een verstrekken van een lening (herfinanciering, een minnelijk schuldregelingstraject of een wettelijke schuldregeling (WSNP).
Uitvoerder
Inwoners met inkomen tot maximaal 130% van het sociaal minimum
Een financiële tegemoetkoming in de bijdrage aan maatschappelijke activiteiten, zoals lidmaatschap van een sportvereniging of van de bibliotheek.
Welzijn Teylingen
Inwoners die niet in staat zijn de gemeentelijke belastingen te betalen
Afhankelijk van de financiële situatie is een volledige of gedeeltelijke kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen mogelijk. Het gaat hierbij om: (on)roerende zaakbelasting, afvalstoffenheffing (niet voor een extra container) en rioolheffing (niet het aanslagbedrag voor waterverbruik boven de 300 m³).
Belastingsamenwerking Bollenstreek
Bij de Voedsel- en kledingbank krijgen mensen gratis voedsel en kleding. In de Voedselbank wordt een gespecialiseerde, maatschappelijk werkster van Kwadraad ingezet. Deze ondersteunt bezoekers van de Voedselbank om hen zo snel mogelijk weer onafhankelijk te maken van de Voedselbank. Dit is een financiële tegemoetkoming voor kosten van de kinderopvang. De hoogte is afhankelijk van het inkomen.
Twee onafhankelijke stichtingen
Een uitkering om in de kosten voor levensonderhoud te voorzien.
ISD Bollenstreek
Om participatie van de inwoners in een uitkering te bevorderen kunnen verschillende re-integratie instrumenten ingezet worden door de ISD Bollenstreek en het Servicepunt Werk. Uitgangspunt daarbij is dat wie kan
Servicepunt Werk
Voedsel- en Kledingbank
Voorzien in basisbehoeften
Inwoners die (tijdelijk) onvoldoende inkomen hebben
Kinderopvangtoeslag
Realiseren van een balans tussen werk en zorg voor kinderen
Ouders die werken, studeren, een re-integratietraject of inburgeringscursus volgen
Werk en inkomen Bijstandsuitkering op grond van de Participatiewet
Bieden van een vangnet
Re-integratie
Bevorderen van participatie
Mensen die niet genoeg geld hebben om in hun levensonderhoud te voorzien en ook niet in aanmerking komen voor een andere uitkering Mensen met een bijstandsuitkering en mensen met afstand tot de arbeidsmarkt
Armoedebeleid Teylingen 2018-2021
54
Belastingdienst
Naam
Doel
Doelgroep
Persoons ondersteunend budget (Pob)
Bieden van inkomensondersteuning
Inspanningspremie
Bieden van inkomensondersteuning
Individuele bijzondere bijstand
Bieden van inkomensondersteuning
Uitkeringsgerechtigden die ontheven zijn van de arbeidsverplichting, een volledige arbeidsongeschiktheidsuitkering hebben of zij die naar vermogen werken (maximaal een inkomen tot maximaal 110% van het sociaal minimum). Inwoners met een bijstandsuitkering die wel uitzicht hebben op inkomensverbetering en voldoen aan de arbeidsverplichtingen (maximaal een inkomen tot maximaal 110% van het sociaal minimum). Mensen met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Mensen met een inkomen tot 110% krijgen een volledige vergoeding, inkomens tot 120% een gedeeltelijke (op basis van draagkrachtberekening).
Collectieve (aanvullende) zorgverzekering
Bieden van inkomensondersteuning
Onderwijs Onderwijs als basis
Signaleringsfunctie onderwijs Aansluiting op arbeidsmarkt
Omschrijving werken, moet werken. Het Pob is een vast bedrag dat inwoners jaarlijks kunnen aanvragen voor noodzakelijke kosten van het bestaan, zoals aanschaf/vervanging van huishoudelijke apparaten.
Uitvoerder
Inwoners kunnen deze premie ontvangen als zij voldoende inspanningen verrichten om uit te stromen naar werk. Het is een vast bedrag dat jaarlijks aangevraagd kan worden voor noodzakelijke kosten van het bestaan, zoals aanschaf/vervanging van huishoudelijke apparaten. Als de kosten noodzakelijk zijn en voortkomen uit bijzondere omstandigheden kan een beroep worden gedaan op bijzondere bijstand. Andere voorzieningen moeten in dit geval niet voorliggend zijn. Over het algemeen wordt bijzondere bijstand ‘om niet’ verstrekt.
ISD Bollenstreek
Inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum
De gemeente betaalt een belangrijk deel van de premie voor een (aanvullende) zorgverzekering.
ISD Bollenstreek
Leggen van een goede basis voor de toekomst
Alle jeugdigen
Scholen
Vroegtijdig signaleren van problemen en tijdige aanpak hiervan Bevorderen goede aansluiting onderwijsarbeidsmarkt
Alle jeugdigen, in het bijzonder degenen waarbij signalen zijn dat er problemen Leerlingen met een ontwikkelingsachterstand
Een (goede) opleiding geeft nog altijd de beste kansen op werk. En door beheersing van de taal, wordt informatie sneller en beter begrepen en kan men beter zijn weg vinden in het hulpaanbod en in de samenleving. Omdat jeugdigen veel tijd op school doorbrengen, hebben leerkrachten een belangrijke signaleringsfunctie. Werk is de beste manier om armoede te voorkomen, Leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs/praktijkonderwijs hebben extra aandacht nodig om die stap naar werk te maken.