1. iAWKp_Bollenstreek_2022_FinVerankering_Teylingen.pdf

INTEGRAALAFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEKERKINGSVERBAND Module Financiële Verankering - Teylingen 22 MAART 2022

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Bijschrift figuur op het voorblad: -

Stedelijk gebied Teylingen

(bron: gemeente Teylingen)

COLOFON Samenwerkingspartners bij de totstandkoming van dit document:

Teylingen Rob Zegers Arcadis Kevin Gortmaker Rick Gerritsen

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

2

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

INHOUDSOPGAVE 1

2

3

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN

5

1.1

De veranderende wereld

5

1.2

Planopbouw

6

1.3

Grondbeginselen samenwerking waterketen Bollenstreek

7

1.4

GRP nieuwe stijl

8

1.5

Inwerkingtreding, duur, beëindiging of wijziging

8

1.6

Opbouw module Financiële Verankering

9

AMBITIES

10

2.1

Doelen en beleidsuitgangspunten

10

2.2

Evaluatie vorige planperiode

10

2.3

Speerpunten komende planperiode

11

KOSTENDEKKINGSVARIANTEN

14

3.1

Inleiding

14

3.2

Uitgangspunten

14

3.3

Berekeningsresultaten

18

3.4

Ontwikkeling rioolheffing

21

TABELLEN Tabel 2 – Samenvatting benodigde tijdsbesteding gemeentelijke watertaken (bron: module D2000 Kennisbank Stedelijk Water; RIONED)

15

Tabel 3 – Samenvatting beschikbare formatie Taakveld Riolering voor gemeente Lisse

16

Tabel 4 – Samenvatting benodigde tijdsbesteding gemeentelijke watertaken gemeente Lisse inclusief voordeel samenwerkingsverband HLT-samen (bron: module D2000 Kennisbank Stedelijk Water; RIONED)

17

Tabel 2 – overzicht (benodigde) verandering van totaalinkomsten, (equivalente) heffingseenheden en (gemiddeld) tarief in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2026.

21

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

3

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

FIGUREN Figuur 1- Indeling in modules

7

Figuur 2 - Verwacht uitgavenpatroon in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081.

18

Figuur 3 - verwacht verloop boekwaarden (per 31/12) van de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081. 19 Figuur 4 - Verwacht lasten- en inkomstenpatroon in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081.

20

Figuur 5 - Verwacht verloop saldi (per 31 december) van de Voorziening egalisatie riolering (BBV art. 44.2) en Voorziening vervangingsinvesteringen Riolering (BBV art. 44.1d) in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081. 20 Figuur 6 - Benodigd heffingspatroon iWKp 2022 voor de gemeente Teylingen.

21

BIJLAGEN BIJLAGE A – EVALUATIE HEFFINGEN

22

BIJLAGE B – FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN

23

Termijnen, Percentages, Voorzieningen, Eenheden

23

Oude (lopende) activa

26

Totaal overzicht Uitgaven (prijspeil 2022)

27

BIJLAGE C – PERSONELE MIDDELEN

28

Samenvatting tijdsbesteding (exclusief efficiencyvoordeel HLT-samen)

28

Deeltaak planvorming, onderzoek en facilitair

28

Deeltaak onderhoud (op basis van maximale uitbesteding)

28

Deeltaak maatregelen (op basis van 60% uitbesteding)

29

BIJLAGE D HEFFINGSBEREKENINGEN

30

Overige baten, kwijtschelding (prijspeil 2022)

30

BTW-compensatie (prijspeil 2022)

31

Nieuwe kapitaallasten

32

Kostendekkingsplan (prijspeil 2022)

33

Verloop voorziening(en)

34

Financieel verslag (prijspeil 2022)

36

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

4

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

1

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN

Het integrale Waterketenplan (iWKp) Bollenstreek is geschreven door de waterpartners binnen het samenwerkingsverband Bollenstreek. De waterpartners zijn de gemeenten Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen, het hoogheemraadschap van Rijnland en het drinkwaterbedrijf Dunea. De module Beleid beschrijft het beleid van de betrokken partijen voor de waterketen: de drinkwaterproductie en -distributie, de riolering én de AWZI. Dit is de beleidsbasis voor de modules met kringmaatregelen waarin de maatregelen voor de zorgplichten drinkwater, stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater zijn uitgewerkt. Een beschrijving van de verschillende zorgplichten en systemen is weergegeven in Bijlage A van de Beleidsmodule. Het waterketenplan is integraal, om de volgende redenen: • • • •

Het betreft de drinkwaterproductie met transport naar woningen en bedrijven, de riolering van meerdere gemeenten én de Afvalwaterzuiveringsinstallatie (AWZI) Maatregelen voor volksgezondheid, droge voeten en leefomgeving en milieu worden in dit plan nader op elkaar afgestemd; In het plan worden maatregelen benoemd, maar ook de financiële kanten geborgd door een bestuurlijke vaststelling van de budgetten; Vergunningen die betrekking hebben op de afvalwaterketen zijn hierdoor overbodig.

1.1

De veranderende wereld

De waterketen is onderhevig aan en wordt beïnvloed door de veranderingen in de wereld. Veranderingen in de omgeving, de maatschappij, het vakgebied, het klimaat, de energietransitie en wetgeving verlangen dat ook de waterketen zich moet blijven ontwikkelen. Door deze veranderingen komt er veel af op de gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven. Binnen de waterwereld worden landelijk en internationaal een aantal speerpunten die betrekking hebben op veranderingen of aanpassingen in het speelveld onderkend: 





Klimaatadaptatie De klimaatverandering kenmerkt zich door een geleidelijke gemiddelde temperatuurstijging. Dit heeft diverse gevolgen. We worden meer en meer geconfronteerd meer en heftigere regenbuien alsmede langere warme en droge periodes. Het gevolg is, dat we ons moeten voorbereiden op waterstress/overlast door heftige regen én ook op een tekort aan (grond)water in langdurige warme perioden. Andere gevolgen van klimaatverandering zijn hittestress, zeespiegelstijging en bodemdaling. Gemeenten en het hoogheemraadschap (zie het rapport “De Blauwe Lens”) ontwikkelen beleid en formuleren opgaven voor een klimaatbestendige ruimtelijke inrichting. Deze ruimtelijk inrichting zal zich als gevolg van de klimaatontwikkeling meer en meer moeten voegen naar de randvoorwaarden vanuit zowel het stedelijk als het regionaal-landelijke watersysteem inclusief drinkwater. De circulaire economie en duurzaamheid Ook in de waterketen is het in het kader van de ontwikkeling van de circulaire economie gewenst bij te dragen aan het circulaire gebruik van materialen. Ook het ontvlechten van schoon regenwater, grondwater en afvalwater maakt hier onderdeel van uit. Ook voor het drinkwater staat aan de vooravond van nieuwe ontwikkelingen. Uit warm afvalwater kan herwinbare energie worden teruggewonnen voor warmte én zelfs nieuw drinkbaar water te maken.

Het beperken van de drinkwatervraag is recentelijk ook vastgelegd in wetgeving. Deze opdracht is ingegeven op het voorkomen van een tekort. Het verlagen van de drinkwatervraag zal in het bijzonder gekoppeld zijn aan de introductie van het hergebruik van licht verontreinigd drinkwater en/of het introduceren van vervangers zoals bijvoorbeeld regenwater. Beperken, bewust en zuinig omgaan met drinkwater is tevens opgenomen als randvoorwaarden van nieuwe sanitatie concepten. Omgevingswet (op nader te bepalen datum in te voeren) Wij zijn vanuit de waterketen voorwaardenscheppend voor de (stedelijke) waterbalans en de ruimtelijke inrichting. Daarbij voelen wij ons eigenaar voor de bereiding, inzameling en transport van hemelwater, afvalwater, grondwater en drinkwater én het zuiveringsbeheer. Onze invloed zit op het bieden van inzicht in deze stedelijke waterbalans. Wat gebeurt er bij bepaalde maatregelen en wat zijn onze mogelijkheden geredeneerd vanuit de watertaken. Het ontwikkelen van de klimaat adaptieve buitenruimte vereist een sturende bijdrage uit de waterketen.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

5

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN





Warmtetransitie De waterketen heeft grote bestaande belangen in de ondergrondse ruimte en effecten op de leefomgeving. Gemeenten, Rijnland en Dunea hebben een omvangrijk areaal aan ondergrondse en bovengrondse ruimte. Een ruimte die beperkt is en waarop een claim komt voor de energie- en warmtetransitie. Gemeenten staan voor de opdracht sturing te geven aan een optimaal gebruik van de ondergrondse ruimte. Voorkomen moet worden dat de waterketen wordt geconfronteerd met onnodige en buitensporige extra kosten door de afstemming bij de uitvoering van de maatschappelijke opgaven schoon (zoet)water, voldoende drinkwater, ordening in de ondergrond, klimaat, energie- en warmtetransitie. Burgerparticipatie Tot slot hebben ook de veranderende verhouding tussen burger en overheid én de omgang met materiaal, energie en afval met de invoering van de Omgevingswet en Nederland Circulair in 2050 een rol in de wijze waarop we ons werk doen. Al heeft het geen directe invloed op de productie, transport en zuivering van stedelijk water. Het bieden van inzicht en betekenisvolle informatie, is cruciaal in de communicatie onderling, naar collega’s intern en naar onze omgeving. Het biedt stevigheid bij afwegingen bij ruimtelijke ontwikkeling, wegbeheer en groenbeheer en kansen om het watervraagstuk zichtbaar te maken voor de samenleving (bewoners, bedrijven, etc.).

Vanuit deze veranderende wereld werken de vier gemeenten binnen de Bollenstreek met het hoogheemraadschap van Rijnland en drinkwaterbedrijf Dunea samen vanuit de 3 verschillende zuiveringskringen binnen deze regio. Vanuit de eigen autonomie van gemeenten, drinkwaterbedrijf en hoogheemraadschap zijn de strategische doelen meerledig: • •

Het versterken van de onderlinge samenwerking op gemeentelijk en regionaal niveau; Het verdiepen van de samenwerking tussen gemeenten en hoogheemraadschap binnen de verschillende zuiveringskringen. Nadruk in deze samenwerking ligt bij het vergroten van de Kwaliteit en het verminderen van de Kwetsbaarheid op een Kosteneffectieve wijze. Gebaseerd op onderling afgestemde maatregelen is dit iWKp een katalysator om de onderlinge samenwerking te versterken. Deze voor Nederland unieke vorm van samenwerking heeft meerdere speerpunten die zijn gebaseerd op het delen van gezamenlijke kennis en als cluster en waterpartner gezamenlijk stroomlijnen en regisseren van deze maatregelen. Er is bij de samenwerkingspartners een sterke ambitie om verder te gaan dan enkel een investering in waterkwaliteit en de zorgplichten. In dit beleidsstuk worden twee sporen gevolgd: 1. Het optimaliseren van de waterketen in relatie tot het watersysteem en de leefomgeving. Het streefbeeld is het zo min mogelijk vermengen van relatief schoon water met afvalwater en het loskoppelen van de waterketen van het watersysteem. 2. Het bevorderen van het doelmatig functioneren van de waterketen. Het streefbeeld is een zo groot mogelijke doelmatigheid en klantgerichtheid. We geven hierbij invulling aan de Rijksvisie, zoals opgenomen in het Nationaal Waterplan (NWP).

Door de grote lokale verschillen op bestuurlijk en geografisch vlak is het niet eenvoudig te komen tot een gezamenlijk visie op beleid. Dit iWKp geeft aanzet tot het ontwikkelen van een gezamenlijk visie. Lokale verschillen kunnen door samenwerken daarbij op natuurlijke wijze worden omgevormd tot gezamenlijk beleid of accenten per organisatie. Binnen het beheergebied van Rijnland bestaan 4 regio’s die allen op hun eigen manier een iWKp kunnen ontwikkelen. De diverse regio’s zullen elkaar versterken in de zoektocht naar die gezamenlijke visie.

1.2

Planopbouw

Het iWKp bestaat uit drie modules: Beleid, Kringmaatregelen en Financiële Verankering. De modules zijn ieder op zich zelfstandig leesbaar en dienen ieder hun eigen doel.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

6

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Figuur 1- Indeling in modules

In de beleidsmodule staat het beleid van drinkwaterbedrijf Dunea, de gemeenten Katwijk, Lisse, Noordwijk en Teylingen en van Rijnland voor de afvalwaterketen, opgesplitst in zowel de doelen volksgezondheid, droge voeten en leefomgeving als zorgplichten en bedrijfsvoering. Veel is al in de wet geregeld met de algemene regels. De wetgever heeft bewust de eindregie lokaal bij de beheerders van de afvalwaterketen gelegd. De Beleidsmodule volgt een raamwerk van logische checks en beschrijft het bijbehorende toetsingskader van doelen, functionele eisen, maatstaven en meetmethoden (DoFeMaMe). In de module Kringmaatregelen zijn per zuiveringskring (de rioolwaterzuivering en de daarop aangesloten gemeentelijke rioolstelsels) de zorgplichten voor stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater uitgewerkt in maatregelen. Alle investeringen, vervangingen, onderhoudsmaatregelen, inventarisaties en onderzoeken en de (kosten)planning hierbij zijn samenhangend weergegeven. De module geeft ook aandacht aan de bedrijfsvoering aspecten waarmee het mogelijk wordt de afvalwaterketen te beheren ‘als ware het één systeem’. In de module Financiële Verankering zijn de hooflijnen van het iWKp samengevat. Elke partij (gemeenten en hoogheemraadschap) heeft zijn eigen document voor zijn aandeel in de afvalwaterketen. Deze module is het vertrekpunt én sluitstuk van het iWKp.

Hierin staan de lokale ambities voor kosten, kwaliteit en kwetsbaarheid (KKK) maar ook de benodigde heffing voor het realiseren van deze ambities.

1.3

Grondbeginselen samenwerking waterketen Bollenstreek

Tussen 2011 en 2021 hebben Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drinkwaterbedrijven in het Bestuursakkoord Water (BAW) gewerkt aan maatregelen voor een doelmatig waterbeheer. Deze doelmatigheid bestond uit het verbeteren van de kwaliteit, het beheersen van de kostenontwikkeling en het verlagen van de kwetsbaarheid door samen te werken. In 2021 is geconcludeerd dat de doelmatigheidswinst ruim is bereikt. Naast de behaalde doelmatigheidsdoelstellingen heeft de minister ook de verwachting uitgesproken dat de samenwerking in de waterketen zich zal voortzetten.

Via dit integrale Waterketenplan Bollenstreek zetten de waterpartners in de Bollenstreek de samenwerking door. De toekomstvisie en samenwerking blijft daarbij gefundeerd op twee strategische pijlers die ook in het vorige plan golden: INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

7

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

• •

We optimaliseren de waterketen: voorkomen dat schoon water wordt vermengd met afvalwater en ontvlechten de waterketen (riolen e.d.) en het watersysteem (regenwater, oppervlaktewater, grondwater e.d.) en we ontwikkelen de waterketen voor het beperken van het drinkwatergebruik. Met doelgerichtheid en klantgerichtheid beschermen we de publieke belangen, kennende de natuurlijke monopolies van de drinkwater- en afvalwatersector.

Uitgangspunt voor deze samenwerking en visie is een samenhangend en doelmatig waterbeheer en beleid.

1.4

GRP nieuwe stijl

Gemeenten en het hoogheemraadschap van Rijnland maken in dit iWKp afspraken op lokaal niveau en werken volgens deze procedures. • • • •

De procedure voor afvalwaterprognoses. Zie hiervoor Bijlage J van de Beleidsmodule. De procedure voor de het waterkwaliteitsspoor overstorten toetsing 1. Zie Bijlage I van de Beleidsmodule. De toets op de provinciale normering voor wateroverlast, werknaam droge-voeten- toets. Zie Bijlage G van de Beleidsmodule. De toets voor ongerioleerde lozingen draagt bij aan doelmatige zorgplicht voor stedelijk afvalwater en vervangt, na wetswijziging, de ontheffingsaanvraag bij Gedeputeerde Staten. Zie Bijlage H van de Beleidsmodule.

Dit iWKp volgt de landelijke trend en is daarmee een ‘vGRP nieuwe stijl’. De landelijke trend is dat wetgeving wordt vereenvoudigd en publieke belangen in lokaal toegesneden afspraken worden geborgd in gezamenlijk opgestelde plannen. Deze vereenvoudiging zal in de toekomst verder worden ingevuld door het inwerking treden van de Omgevingswet. Gevolg van deze Omgevingswet is dat de GRP-verplichting per 2021 is vervallen. Het is de bedoeling om de verschillende watertaken op te nemen in een door de gemeente te ontwikkelen omgevingsvisie, te vertalen in een omgevingsplan en daaruit voortkomend een programma. De rioolheffing blijft als omslagbelasting bestaan voor het onderhoud en beheer van het gemeentelijk rioleringsstelsel. Een dergelijk heffing is vastgelegd in de verordening rioolheffing. Met de opbrengst rioolheffing financiert de gemeente de kosten voor inzameling, transport en zuivering van afvalwater. Ook de kosten voor het beheer van hemelwater en grondwater worden gedekt door de rioolheffing. Deze gemeentelijke heffing is alleen mogelijk als de gemeente beschikt over een door de raad vastgesteld beleidsplan met een financiële onderbouwing van de tarieven. Dit iWKp heeft voor de deelnemende gemeenten ook tot doel en opzet de rioolheffing voor de periode 2022-2026 te onderbouwen.

In de GRP’s wordt waar gewenst en mogelijk rekening gehouden met de belangen van de partner Dunea.

1.5

Inwerkingtreding, duur, beëindiging of wijziging

In het iWKp en in de verschillende bestuurlijke samenwerkingsovereenkomsten wordt naar de waterpartners uitgesproken dat er een meerwaarde wordt gezien in onderlinge samenwerking. Ter versterking van deze onderlinge samenwerking is het iWKp opgesteld, waarin de verschillende partijen vanuit de eigen autonomie het eigen waterbeleid in onderlinge samenhang vastleggen en vanuit deze samenhang kijken naar verbeteringen in de afvalwaterketen. Dit heeft geleid tot een beleidsmodule, kringmaatregelen (per zuiveringskring 1) en een financiële vastlegging per waterpartner. Het iWKp treedt in werking voor een individuele partij na vaststelling door de gemeenteraad of het algemeen bestuur van het hoogheemraadschap van Rijnland. Bij de vaststelling worden de drie modules gezamenlijk vastgesteld. De looptijd van deze module is 5 jaar waarna nieuwe vaststelling plaats dient te vinden. Bij wijziging van inzicht kan tussentijds eventueel nieuwe vaststelling plaatsvinden en ook de kostendekkingsplannen kunnen na onderling overleg te allen tijde separaat worden vastgesteld, indien sprake is van vernieuwde inzichten. Op het iWKp is de Wet Milieubeheer van toepassing met bijbehorende advies- en vaststellingstermijnen.

1 Mits wordt voldaan aan de voorwaarden uit artikel 3.14 van het BLBI

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

8

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

1.6

Opbouw module Financiële Verankering

In deze module worden de personele en financiële gevolgen behandeld die voortkomen uit de ambities, strategieën en activiteiten die zijn vastgelegd in de Beleidsmodule en de module met maatregelen voor de zuiveringskring. Hoofdstuk 2 beschrijft de specifiek voor Teylingen geldende doelen en speerpunten voor de komende planperiode. Het hoofdonderdeel van deze module betreft het kostendekkingsplan voor de aankomende periode. Hierin worden alle geplande inkomsten en uitgaven verwerkt tot een baten- en lastenpatroon, volgens de geldende wettelijke en gemeentelijke regels en afspraken.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

9

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

2

AMBITIES EN INVULLING TEYLINGEN

2.1

Doelen en beleidsuitgangspunten

Doelen In dit integrale plan wordt invulling gegeven aan het gezamenlijk beleid voor de gehele waterketen en de afstemming verbeterd in de keten van de drinkwaterproductie, distributie en levering, de riolering en de afvalwaterzuivering. Daarnaast is in het plan de visie van de gemeente ten aanzien van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater in Lisse voor de komende planperiode verwoord met een doorkijk naar de verdere toekomst. In het beleidsplan wordt voor het verkrijgen van een gezonde, veilige en aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving invulling gegeven aan de hoofddoelen: • • • • • •

Geen gezondheidsrisico’s vanuit de waterketen en watersysteem. Beperken maatschappelijke ontwrichting en schade bij extreme weersomstandigheden. Ecologisch gezond en natuurlijk (grond)watersysteem. Veiligstellen van de openbare drinkwatervoorziening. Efficiënte bedrijfsvoering. Duurzaamheid.

Beleidsuitgangspunten De items voor het beleid in dit integraal Waterketenplan zijn volksgezondheid, droge voeten, leefomgeving en bedrijfsvoering. Belangrijke gezamenlijke beleidsuitgangspunten zijn hierbij: 

De ontvlechting van de waterstromen. Het hemelwater wordt van het rioolstelsel afgekoppeld en gescheiden afgevoerd.  Het afstemmen en optimaliseren van de capaciteit van de afvalwaterzuiveringsinstallaties op de capaciteitsbehoefte.  Het duurzaam veiligstellen van een robuuste drinkwatervoorziening in de toekomst. Het verder ontwikkelen van de waterketen voor het beperken van het toekomstig drinkwaterverbruik.  Het voorkomen van toekomstige wateroverlast als gevolg van de klimaatontwikkelingen. Naast verbetering van de ondergrondse hemelwaterafvoer is berging en afvoer van hemelwater op het maaiveld een goede oplossing om toekomstige problemen te voorkomen.  De inzameling, transport en zuivering van stedelijk afvalwater mag niet tot gezondheidsrisico’s, geurhinder, (grond)water- of bodemkwaliteitsproblemen leiden.  Het zoveel mogelijk voorkomen van contact met afvalwater vanuit het belang van de volksgezondheid.  Het beperken van de emissies vanuit de afvalwaterketen naar bodem- en oppervlaktewater  De mogelijkheden onderzoeken tot het sluiten van de energie- en grondstoffenkringloop.  Het vergroten van de samenwerking bij de bedrijfsvoering en het oppakken van gezamenlijk innovaties. Het waterketenplan zorgt voor een planmatige samenwerking voor het verder afstemmen van de werkzaamheden en investeringen in de afvalwaterketen.

Voor het reduceren van de kosten, het verhogen van de kwaliteit en het verminderen van de kwetsbaarheid worden rioolzaken zo veel mogelijk gemeenschappelijke opgepakt en wordt ingezet op een meer inhoudelijke samenwerking voor specialistische rioleringskennis.

2.2

Evaluatie vorige planperiode

Maatregelen Het vorige integraal afvalwaterketenplan had een planperiode van 2017 tot en met 2022. Er is een integraal model opgesteld van het gemeentelijk rioleringssysteem en het oppervlaktewaterwatersysteem binnen stedelijk gebied. Dit theoretisch model stelt ons in staat de werkelijkheid zeer goed te benaderen waardoor te nemen maatregelen goed kunnen worden onderbouwd. Op basis van dit model worden de riool overstorten en uitlaten kwalitatief en kwantitatief getoetst en wordt het afvoerstructuurplan verder uitgewerkt. In een strategisch maatregelplan zijn de rioolstelsels kwalitatief beoordeeld en is een renovatie- en vervangingsplanning opgesteld dat momenteel in uitvoering is. De geplande

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

10

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

rioolvervangingen zijn uitgevoerd waarbij het afkoppelen van hemelwater en het nemen van maatregelen tegen grondwateroverlast en -onderlast indien mogelijk en van toepassing zijn meegenomen. Het beheer en onderhoud van de rioleringsstelsels is in deze periode planmatig uitgevoerd.

Onderzoeken In de planperiode zijn er een aantal onderzoeken uitgevoerd. Onderzoek is uitgevoerd naar de waterkwaliteitsproblemen bij de riool overstort Essenplein en de ondervonden wateroverlast op de hoek Lindenlaan/Platanenlaan. Om beter inzicht te krijgen in de grondwatersituatie is er binnen de stedelijke gebieden een gemeentelijk grondwatermeetnet ingericht. Daarnaast heeft de gemeente Teylingen om invulling te geven aan het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie een stresstest klimaatbestendigheid uitgevoerd. Hiermee is op hoofdlijnen inzicht verkregen in de effecten van klimaatverandering.

2.3

Speerpunten komende planperiode

Stedelijk afvalwater Het hydraulische en vuil technisch functioneren van de rioolstelsels is in beeld gebracht in het Masterplan riolering Teylingen uit 2019. Uit deze toets blijken bij alle stelsels geen grote verschillen met het eerdere basisrioleringsplan uit 2014. In Sassenheim vormt de riool overstort bij het Essenplein nog steeds een knelpunt voor de waterkwaliteit. Als gevolg van de geregelde lozingen uit zich dit in vissterfte, stankoverlast en zichtbaar vuil oppervlaktewater. De hier onder het plein aanwezige bergbezinkvoorziening voor de riool overstort functioneert naar behoren maar kan dit knelpunt niet oplossen. In deze planperiode zullen op basis van het nu geactualiseerde model de riool overstorten en uitlaten kwalitatief en kwantitatief worden getoetst. Dit vindt plaats volgens de met Rijnland afgesproken procedures. Rijnland is als waterkwaliteits- en kwantiteitsbeheerder hiervoor het bevoegd gezag. In het Masterplan riolering Teylingen is richting gegeven aan de te nemen maatregelen aan het rioolstelsel van Sassenheim om het waterkwaliteitsknelpunt bij de riool overstort Essenplein op te lossen.

Deze maatregelen zijn het vergroten van de riolering in de Kagertuinen, Essenlaan en Kagerdreef, het afkoppelen van een deel van het verhard oppervlak van de gemengde riolering in de omgeving van de Essenlaan en uiteindelijk het saneren van de riool overstort Essenplein. Gezien de voorkeur om het afkoppelen af te stemmen op het moment van vervanging van de gemengde riolering staan deze maatregelen gepland in de periode 2030 tot en met 2040. Deze door de gemeente geplande maatregelen zullen bij de hiervoor genoemde toetsing nog aan Rijnland worden voorgelegd. Ook dan zal worden bekeken welke meer beperkte maatregelen wel op korte termijn kunnen worden genomen om de waterkwaliteit tussentijds te verbeteren. In de buitengebieden zijn 17 panden en woonboten nog niet aangesloten op de riolering. Nader onderzoek is nog nodig om te bepalen voor welke niet gerioleerde percelen aansluiting op de riolering ook doelmatig is. Aansluiting hiervan zal vervolgens in de komende planperiode worden opgepakt. Bij de camping aan de Boekhorsterweg in Warmond wordt de drukriolering op korte termijn aangepast omdat hier de capaciteit van de bestaande stelsel onvoldoende is.

Hemelwater De hydraulische afvoercapaciteit van het rioolstelsel onder normale neerslagomstandigheden is getoetst. Daar waar wateroverlast wordt berekend en in de praktijk ook knelpunten worden geconstateerd worden maatregelen genomen. Op dit moment worden in dit kader rioleringsmaatregelen uitgewerkt in de Lindenlaan/Platanenlaan. Hier treedt frequent wateroverlast op. Deze maatregelen leiden tot het beperken van de gevolgen van de wateroverlast maar lossen de oorzaak van het probleem niet op. De maatregelen kunnen wel op korte termijn worden uitgevoerd. De definitieve maatregelen voor het oplossen van dit probleem betreffen de eerdergenoemde verbeteringsmaatregelen bij de riool overstort Essenplein. Het nemen van deze definitieve maatregelen is echter alleen op lange termijn mogelijk.

Klimaatverandering De klimaatverandering gaat echter leiden tot een toename van hevige buien. Hierdoor kan ook vaker wateroverlast gaan ontstaan. Om invulling te geven aan het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie heeft de gemeente Teylingen een stresstest klimaatbestendigheid uitgevoerd. In het door de gemeenteraad hiervoor vastgestelde ambitieniveau combineert de gemeente reguliere projecten met klimaatadaptatie en wacht op mee koppelkansen. Voor het gemeentelijk rioleringsbeleid is de hemelwaterstresstest (wateroverlast) en de mogelijke droogteproblematiek in relatie tot het grondwater en bodem van belang.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

11

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Over het algemeen is er behalve de reeds genoemde locatie waar nu reeds wateroverlast optreedt geen sprake van grote knelpunten. Het verbeteren van de klimaatbestendigheid wordt dan ook pas opgepakt op het moment dat er sprake is van een geplande reconstructie of herinrichting. Naast het mogelijk verbeteren van de ondergrondse hemelwaterafvoer is het verbeteren van de bovengrondse berging en/of afvoer hierbij een belangrijk uitgangspunt. Alleen indien mocht blijken dat het aanpakken van een risicolocatie echt noodzakelijk is dan wordt gekozen voor een versnelde aanpak.

Afkoppelen Zowel voor de bestaande als voor de nieuwe riolering wordt uitdrukkelijk gekozen voor een duurzame en beheersbare inrichting. Het in de toekomst ontvlechten van alle waterstromen is het doel. De ambitie is al het hemelwater te gaan afkoppelen van de bestaande riolering gedurende de aankomende rioolvervangingscyclus. Het tempo van ontvlechten wordt zo bepaald door de vervangingsplanning van de gemengde riolering. Door het afkoppelen parallel te laten lopen met de rioolvervangingen worden de kosten beperkt. De kosten voor deze afkoppelambitie zijn over de gehele rioolvervangingscyclus meegenomen. Het ontvlechten van schoon regenwater, grondwater en afvalwater heeft een groot aantal voordelen. Het is niet duurzaam schoon water te mengen met vuil water om dan vervolgens de gehele waterstroom weer te gaan zuiveren. Voor een grotere waterstroom kost dit voor het transport en het zuiveren meer energie. Daarnaast verloopt het zuiveringsproces beter en goedkoper wanneer het afvalwater zo veel mogelijk onverdund wordt aangeleverd. Door het afkoppelen wordt de gemengde riolering minder belast bij hevige regenbuien waardoor er minder riool overstorten op het lokale oppervlaktewater plaatsvinden met vervuild rioolwater. Minder pieklozingen verbetert de kwaliteit van de watergangen en vijvers in stedelijk gebied.

Ook verkleind de kans op water op straat waardoor de kans op het contact met vervuild rioolwater verminderd. Het afgekoppelde water vult het lokale oppervlaktewater aan met schoon hemelwater zodat minder inlaat noodzakelijk is van vuil boezemwater. De inlaat van met bestrijdingsmiddelen vervuild en voedselrijk neemt af waardoor kroosvorming wordt verminderd. Bij een gescheiden rioolstelsel waar het hemelwater afzonderlijk wordt afgevoerd is sprake van een klimaat robuustere riolering doordat er meer afvoercapaciteit beschikbaar komt door grotere buizen, een kortere afstand tot het oppervlaktewater en de mogelijkheid voor berging en afvoer over maaiveld. De aanleg van hemelwaterriolering geeft de mogelijkheid tot het aan- en afvoeren van water waardoor middels draineren dan wel infiltreren grondwateroverlast, - onderlast wordt voorkomen. Ook droogte kan worden bestreden waardoor inklinking van de bodem met maaivelddaling tot gevolg wordt tegengaan. Zoals reeds eerder aangegeven kan het waterkwaliteitsknelpunt bij het Essenplein en de wateroverlast in de Lindenlaan in Sassenheim deels worden opgelost door voldoende verhard oppervlak in de directie omgeving van deze locaties af te koppelen.

Afvoerstructuurplan Er wordt gestreefd naar een planmatige aanpak van het afkoppelen van hemelwater. Hiervoor wordt een afvoerstructuurplan gemaakt. In dit plan wordt de toekomstige afvoerstructuur voor de riolering van Teylingen nader uitgewerkt. Daarnaast zal in het plan rekening worden gehouden met het verbeteren van de klimaatbestendigheid en afstemming plaats vinden met de aanpak van de grondwateroverlast. Het afvoerstructuurplan gaat hiermee een blauwdruk bevatten van de toekomstige riool- en drainagestelsels. Op dit moment wordt nog uitgewerkt hoe en in welke mate het bestuur bij de keuze van de uitgangspunten van dit afvoerstructuurplan kan worden betrokken.

Particulieren en afkoppelen Alle wegen en voor zover doelmatig en haalbaar ook de dakvlakken worden op termijn afgekoppeld. De achterzijde van bestaande dakoppervlakken kunnen echter niet altijd worden afgekoppeld, tenzij het hemelwater door de perceeleigenaar volledig gescheiden wordt aangeboden. Voor het doelmatig ontvlechten van de waterstromen is dan ook de keuze voor het al dan niet verplicht scheiden dan wel afkoppelen van de waterstromen op perceelniveau door burgers en bedrijven belangrijk. Ook belangrijk is of dit dan ook voor de achterzijde van de panden moet gaan gelden. Voor de bestaande bebouwing zal dit aankomende planperiode nader, mede op basis van het nog op te stellen afvoerstructuurplan, worden uitgewerkt. Voor nieuwbouw geldt er reeds de verplichting tot het gescheiden aanleveren van de waterstromen maar ook hier is de vraag inzake het afkoppelen op perceelniveau waarbij het water wordt vastgehouden op het perceel relevant.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

12

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Opvang en hergebruik hemelwater In Teylingen gaan we stimuleren dat bij de bouw van nieuwe woningen een oplossing wordt aangeboden voor de opvang van hemelwateren het hergebruik voor doeleinden waar het kwaliteitsniveau van het water minder hoog hoeft te zijn. In 2023 wordt onderzocht welke mogelijkheden er zijn om dit te kunnen realiseren.

Grondwater In Teylingen wordt een grondwatersysteem nagestreefd, waarbij de grondwaterstand binnen de gestelde randvoorwaarden natuurlijk kan fluctueren en waarbij geen overlast wordt ervaren als gevolg van structureel te hoge of te lage grondwaterstanden. Uit eerder grondwateronderzoek is gebleken dat in delen van Teylingen (te) hoge en lage grondwaterstanden voorkomen. Hoge grondwaterstanden leiden tot vochtoverlast in woningen, beperkingen in groenbeheer en verhoogde kosten bij het beheer van wegen en ondergrondse infrastructuur. Door te lage grondwaterstanden kan versnelde maaivelddaling optreden in zettingsgevoelige gebieden, hierdoor kunnen wegen en panden zakken en kunnen houten paalfundering worden aangetast met schade aan de panden tot gevolg. De gemeente Teylingen wil haar kennis over het grondwatersysteem uitbreiden. Kennis van grondwater is essentieel om invulling te geven aan de gemeentelijke grondwaterzorgplicht. Ook om de afstemming tussen grondwater en thema’s als klimaatverandering, bouwopgave en biodiversiteit te kunnen maken. De afgelopen jaren is al een start gemaakt met het opzetten van een gemeentelijk grondwatermeetnet. De meetgegevens van het eerste jaar zijn geanalyseerd en daarbij zijn aandachtgebieden aangewezen met betrekking tot (te) hoge en lage grondwaterstanden.

Tijdens de komende planperiode is het gewenst te komen tot een gestructureerde en doelmatige aanpak. Het uitwerken van de maatregelen vergt nog nader onderzoek. In het waterketenplan wordt ingestoken op dit onderzoek. Vooralsnog wordt uitgegaan van een planmatige aanpak waarbij zoveel mogelijk wordt meegelift met bestaande werken.

Bedrijfsvoering/organisatie Voor de diverse geplande onderzoeken is een onderzoeksprogramma opgesteld en weergegeven in Bijlage K van de maatregelmodule. Dit programma omvat een aantal gezamenlijke onderzoeken, opgehangen aan de diverse ontwikkelingen en innovaties in de beleidsthema’s Volksgezondheid, Droge Voeten en Leefomgeving/milieu. Daarnaast zijn een aantal onderzoeken in het onderzoeksprogramma opgenomen die raken aan de bedrijfsvoering en de corebusiness van de betrokken waterpartners. Deze zijn ook opgehangen aan de genoemde beleidsthema’s en verwerkt in 4 programma’s. Deze zijn: 1. Dataportaal: opbouw van een gezamenlijk dataplatform, waarin alle statische areaalgegevens in zijn opgeslagen. Waar mogelijk worden deze aangevuld met dynamische gegevens zoals grondwaterstanden, overstortregistratie, aangesloten verhard oppervlak, lozers (huishoudens/bedrijven), etc. 2. Raamwerk Volksgezondheid: diverse onderzoeken geënt op het in beeld brengen en managen van de afvalwaterketen; dit raamwerk genereert informatie om de procedure “Ongerioleerde lozingen” (Beleidsmodule, Bijlage H) en de procedure “Afvalwaterprognoses” (Beleidsmodule, Bijlage J) te kunnen doorlopen, 3.

Raamwerk Droge Voeten: via dit programma wordt het hydraulisch functioneren van riolering en watersysteem tijden normale en extreme neerslagomstandigheden in beeld gebracht en waar nodig verbetermaatregelen gedefinieerd. Het afvoerstructuurplan is onderdeel van dit raamwerk. Dit raamwerk genereert informatie voor de procedure “Droge-Voeten-Toets voor hemelwateruitlaten en overstorten” (Bijlage G, beleidsmodule) 4. Raamwerk Leefomgeving/milieu: diverse onderzoeken waarmee de impact van de afvalwaterketen via overstorten op de leefomgeving en het milieu in beeld wordt gebracht en gemanaged. Dit raamwerk genereert informatie om de procedure “Waterkwaliteitsspoor overstorten” (Beleidsmodule, Bijlage I) te kunnen doorlopen. Een groot deel van de in deze paragraaf beschreven speerpunten voor de zorgplichten Afvalwater, Hemelwater en Grondwater zijn opgenomen in de drie raamwerken en zouden voorheen opgenomen worden in een basisrioleringsplan. De 4 programma’s zijn complementair aan elkaar.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

13

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

3

KOSTENDEKKINGSVARIANTEN

3.1

Inleiding

In dit hoofdstuk wordt invulling gegeven aan de financiële middelen die noodzakelijk zijn om de in het iWKp beschreven activiteiten te kunnen bekostigen. Hierbij wordt gestreefd naar het doelmatig mogelijk behalen (en behouden) van een optimaal functionerend (stedelijk) watersysteem. In het kostenoverzicht wordt onderscheid gemaakt tussen exploitatiekosten en investeringsuitgaven: •

Bij de exploitatiekosten gaat het om jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten die nodig zijn voor een goed en doelmatig waterbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven.

•

De kosten voor beheer en onderhoud zullen naar verwachting stijgen door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van werkzaamheden als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving. Door efficiënter te werken (bijvoorbeeld door regionale samenwerking) kan met dezelfde middelen, méér worden gerealiseerd en blijft de benodigde tariefsstijging beperkt.

•

Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging), verbeteringsinvesteringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen) en uitbreidingsinvesteringen (nieuwe aanleg). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren meegaan en worden in het algemeen gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daar uit voortkomen- de kapitaallasten –bestaan uit rente en afschrijvingen.

3.2

Uitgangspunten

In Bijlage B zijn de gehanteerde (financiële) uitgangspunten en areaalgegevens voor het kostendekkingsplan van de gemeente Teylingen in uitgebreide vorm opgenomen. Ten behoeve van de financiële doorrekening zijn daarbij nog de volgende relevante uitgangspunten en randvoorwaarden van belang: •

De financiële afschrijvingstermijnen op investeringen zijn, in het geval van de gemeente Teylingen, minder relevant voor het kostendekkingsplan. Via een spaarvoorziening (Voorziening vervangingsinvesteringen Riolering) wordt vooraf gespaard voor de toekomstige vervangings- en verbeteringsinvesteringen. In geval van uitbreidingsinvesteringen wordt wel geactiveerd. Als in enig jaar het saldo in de spaarvoorziening onvoldoende is om alle vervangings en verbeteringsinvesteringen te dekken, ontstaan restboekwaarden. Deze leiden tot extra restschuld en rentelasten. In plaats van afschrijven volgens lange, vaste termijnen, maakt de gemeente Teylingen gebruik van de mogelijkheid die het BBV biedt om deze boekwaarden versneld af te boeken (met latere spaarbedragen). Zo wordt de ontwikkeling van de boekwaarde (= restschuld) naar de toekomst toe sterk gereduceerd. Waarom sparen? Investeringen die een gemeente doet, worden in de regel voor het volledige bedrag geactiveerd. Dat wil zeggen: er wordt een krediet voor aangegaan, op basis waarvan er gedurende lange tijd afschrijvingen en rente worden doorberekend. De gang van zaken is vergelijkbaar met een hypotheek. Door de rentelasten zijn de totale kosten van de investering uiteindelijk (veel) hoger dan het oorspronkelijke investeringsbedrag.

Door de grote hoeveelheid investeringen die nodig zijn binnen het stedelijk waterbeheer lopen de lasten op de langere termijn daardoor behoorlijk op. Lasten die via de rioolheffing worden verhaald op de inwoners van de gemeente. Voor vervangings- en verbeteringsinvesteringen is het toegestaan om vooraf te sparen. Het gespaarde bedrag wordt dan telkens in mindering gebracht op het te activeren (het “te lenen”) bedrag voor een investering. Zo blijft de aangroei van rentelasten beperkt. In het geval van de gemeente Teylingen worden nieuwe rentelasten als gevolg van vervangingsinvesteringen in de planperiode zelfs helemaal voorkomen, omdat de jaarlijkse dotatie aan de betreffende voorziening toereikend is om de verwachte investeringen in datzelfde jaar in hun geheel af te dekken. Op de langere termijn kan de rioolheffing daardoor lager blijven dan wanneer de gemeente alle investeringen zou blijven activeren. Sparen, in plaats van activeren, heeft nog een ander belangrijk voordeel. Doordat minder kredieten voor de riolerings-uitgaven nodig zijn draagt het programma riolering op een positieve manier bij aan het gemeentelijke EMU-saldo. Dit EMU-saldo (kort gezegd: de schuldpositie van de gemeente) zal naar verwachting een steeds

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

14

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

belangrijker graadmeter worden waarop de gemeente beoordeeld zal worden door de hogere overheden (en met name Europa). Door het hanteren van het spaarsysteem creëert de gemeente Teylingen voor zichzelf een goede uitgangspositie op dit vlak.

•

De verwachte vervangingskosten zijn gebaseerd op de technische kenmerken van het betreffende object / stelselonderdeel en de kostenkengetallen uit de Leidraad Riolering (versie 2015, geïndexeerd met 1,5% per jaar naar prijspeil 2022).

•

De vervangingsschema’s (investeringsplanningen) zijn gebaseerd op de aanlegjaren en de gehanteerde technische standaardlevensduren. Daar waar het reeds voorziene en ingeplande projecten of maatregeltypen betreft is uitgegaan van de meest gedetailleerde informatiebron.

•

Voor een gelijkmatiger spreiding van de investeringslasten – en het voorkomen van pieken in benodigde tariefsstijgingen – zijn de vervangingsinvesteringen voor het vrijvervalriool in 5-jaarsblokken geëgaliseerd.

•

Om op een juiste en eenduidige manier te kunnen rekenen is doorgaans enige bewerking nodig van de in de gemeente gehanteerde (verschillende) tarieven en/of klassen met betrekking tot de rioolheffing. Hiertoe wordt het werkelijk aantal eenheden omgezet in een aantal equivalente eenheden, op basis van de meest voorkomende – of gemiddelde – heffing. De vermenigvuldiging van equivalente eenheden en gemiddelde heffing vormt telkens de benodigde inkomsten per jaarschijf. Het omslaan van de benodigde totaalinkomsten over de verschillende klassen, tarieven en/of heffingsplichtigen valt buiten de scope van dit iWKp.

Wettelijke uitgangspunten • •

• •

De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b). Deze eis geldt per individueel boekjaar; De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het nakomen van de gemeentelijke zorgplichten (afval-, hemel- en grondwater) worden aangewend. Hiertoe worden ook activiteiten gerekend die hier ten dele aan bijdragen; deze dienen naar rato te worden toegerekend. Reserveren voor toekomstige vervangingsinvesteringen - door dotaties aan de (spaar)voorziening - is toegestaan. De betreffende dotaties tellen mee als een last ter zake; Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan.

Personele middelen Voor inzicht in de benodigde personele middelen is gebruik gemaakt van de module D2000 “personele aspecten van gemeentelijke watertaken” uit de Kennisbank Stedelijk Water van Stichting RIONED. De gemeente Teylingen telt 37.941 inwoners (31 januari 2022; bron CBS). De gemeente valt hiermee onder de categorie 20.000 tot 50.000 inwoners. De module D2000 onderscheidt voor de gemeentelijke watertaken een aantal deeltaken. Alle taken behorende tot de afvalwater-, hemelwater- en grondwaterzorplicht zijn hierin inbegrepen. De (theoretisch) benodigde formatie voor iedere deeltaak is op basis van de module D2000 en de voor Lisse geldende situatie onderstaand weergegeven. Tijdsbesteding [dagen]

Deeltaken Planvorming, onderzoek en facilitair

252

Onderhoud (op basis van 80% uitbesteding)

15

Maatregelen (op basis van 60 % uitbesteding)

260

TOTAAL BENODIGD (theoretisch)

527

Tabel 1 – Samenvatting benodigde tijdsbesteding gemeentelijke watertaken (bron: module D2000 Kennisbank Stedelijk Water; RIONED)

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

15

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

De totaal benodigde inzet per jaar voor een gemeente tussen 20.000 en 50.000 inwoners bedraagt dus 527 dagen. De onderliggende berekeningen zijn weergegeven in Bijlage C. De gemeentelijke watertaken voor de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen worden uitgevoerd door de werkorganisatie HLT-samen. De beschikbare formatie binnen HLT-verband voor Lisse is op basis van een 1:1:2 verdeling als volgt opgebouwd. Organisatieonderdeel en formatieplaatsen Overhead en ondersteuning Management, financiën, administratie e.d.

Tijdsbesteding [fte en dagen]

Toerekening in exploitatie

Team Beheer Buitenruimte Rioolbeheerder (1 formatieplaats naar rato verdeeld over HLT gemeenten) Beleidsmedewerker riolering (0,8 formatieplaats naar rato verdeeld over HLT gemeenten) Toezichthouder riolering (1 formatieplaats naar rato verdeeld over HLT gemeenten)

1,40 FTE 0,50 FTE (112 dagen)

Team Beleid en inrichting Projectleider(s) wanneer riolering onderdeel is van multidisciplinaire projecten (inzet afhankelijk van het aantal projecten in voorbereiding en uitvoering

0,50 FTE 0,50 FTE (112 dagen)

0,40 FTE (90 dagen) 0,50 FTE (112 dagen)

Buitendienst HLT-samen (voorheen De Meerlanden)

Inbegrepen in uitbestede werkzaamheden

TOTAAL BESCHIKBAAR

1,90 FTE (426 dagen)

Tabel 2 – Samenvatting beschikbare formatie Taakveld Riolering voor gemeente Lisse

Het aanzienlijke verschil tussen de benodigde en beschikbare formatie wordt vooral veroorzaakt door de ambtelijke samenwerking tussen de gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen, waarmee efficiency voordeel beoogd wordt. Teylingen is met 37.941 inwoners onderdeel van 3 gemeenten die via de werkorganisatie HLT-samen gezamenlijk optrekken. Deze gemeenten tellen volgens CBS op 31 januari 2022 in totaal 83.248 inwoners. Met het efficiency voordeel van de ambtelijke samenwerking houdt de berekening van Stichting RIONED geen rekening. Bij een gemeente van meer dan 50.000 inwoners zou volgens deze berekening de benodigde personele tijdsbesteding voor “planvorming, onderzoek en facilitair” 403 dagen bedragen. Dit is aanmerkelijk minder dan de benodigde 3 x 252 dagen voor 3 afzonderlijke gemeenten met een grootte tussen 20.000 en 50.000 inwoners. Het volledige efficiency voordeel zal echter niet volledig haalbaar zijn, omdat de werkorganisatie namens 3 gemeenten opereert en dus niet als 1 gemeente beschouwd kan worden.

Ter benadering van de benodigde formatie voor de deeltaak “planvorming, onderzoek en facilitair” voor specifiek de gemeente Teylingen als onderdeel van HLT-samen wordt uitgegaan van 193 dagen per gemeente (gebaseerd op de benodigde formatie voor een gemeente groter dan 50.000 inwoners en de aanname van de helft van het efficiencyvoordeel, waarbij de vervolgens totale benodigde formatie is gedeeld door 3 gemeenten).

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

16

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Onderstaand is de totaal benodigde formatie weergegeven, uitgaande van de feitelijke ambtelijke samenwerking tussen de 3 gemeenten. Tijdsbesteding [dagen]

Deeltaken Planvorming, onderzoek en facilitair

193

Onderhoud (op basis van 80% uitbesteding)

15

Maatregelen (op basis van 60 % uitbesteding)

260

TOTAAL BENODIGD (theoretisch)

527

Tabel 3 – Samenvatting benodigde tijdsbesteding gemeentelijke watertaken gemeente Lisse inclusief voordeel samenwerkingsverband HLT-samen (bron: module D2000 Kennisbank Stedelijk Water; RIONED)

Samengevat is voor de gemeente Teylingen 426 dagen aan personele capaciteit beschikbaar en zou volgens de berekening systematiek van RIONED, rekening houdend met de samenwerking, 527 dagen nodig zijn. Het tekort voor de gemeente Teylingen bedraagt hiermee 101 dagen (0,45 FTE). Dit tekort zou opgevangen kunnen worden door extra capaciteit op gebied van rioolbeheer (0,25 FTE) en wanneer nodig extra capaciteit voor multidisciplinaire projecten (0,25 FTE) in de vorm van inhuur van projectleiders. Binnen HLT-samen wordt onderzocht hoe dit tekort opgevangen kan worden.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

17

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

3.3

Berekeningsresultaten

Voor een uitgebreid overzicht van de rekenresultaten voor de volledige beschouwde periode zie Bijlage D.

Uitgaven De in Bijlage B opgenomen basisgegevens en de in de vorige paragraaf vermelde uitgangspunten en randvoorwaarden leiden tot het in Figuur 2 weergegeven uitgavenpatroon voor de gemeente Teylingen in de periode 2022 t/m 2081. De uitgaven zijn in deze grafiek per stelselonderdeel samengevoegd: • • • • • •

rioolvervanging vervanging vrijverval & drainage; gemalen en persleidingen vervanging gemalen & persleidingen; buitengebied vervanging drukriool & IBA’s; randvoorzieningen vervanging rand- en infiltratievoorzieningen; uitbreiding nieuwe aanleg; verbetering diverse stelselonderdelen (zie Bijlage B, Bijzondere investeringen)

Figuur 2 - Verwacht uitgavenpatroon in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen zijn weergegeven op vast prijspeil (2022).

Investeringen In de aankomende planperiode (met doorkijk t/m 2081) worden de vervangings- en verbeteringsinvesteringen in de gemeente Teylingen verwerkt volgens de “Sparen Vooraf” methode. Dat betekent dat de spaarbedragen op deze investeringen in mindering worden gebracht; ze leiden daarom niet – of slechts minimaal - tot het ontstaan van nieuwe boekwaarden en de daaruit volgende afschrijvingen en rentelasten. De uitbreidingsinvesteringen worden geactiveerd (annuïtaire afschrijving). Dit leidt per investering tot een boekwaarde en daaruit volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvinglasten) voor een bepaalde duur (zie Bijlage B, Termijnen). Ook de nog resterende boekwaarden van in het verleden geactiveerde investeringen leiden in de beschouwde periode nog tot kapitaallasten. Het totale boekwaardeverloop is weergegeven in Figuur 3. INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

18

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Figuur 3 - verwacht verloop boekwaarden (per 31/12) van de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen zijn weergegeven op vast prijspeil (2022).

Lasten & Inkomsten Het uitgavenpatroon (Figuur 2), gecombineerd met het boekwaardenpatroon (Figuur 3) leidt tot het lastenpatroon zoals weergegeven in Figuur 4. Dit lastenpatroon bestaat uit de volgende onderdelen: •

Exploitatie

alle directe beheer- en onderhoudskosten, inclusief interne (loon)kosten

•

Oude kapitaallasten

de rente- en afschrijvingslasten als gevolg van de “oude boekwaarde” (investeringen vóór 2022)

•

Nieuwe kapitaallasten

de rente- en afschrijvingslasten als gevolg van de “nieuwe boekwaarde” (investeringen van 2022 en verder)

•

Spaarbedragen

de dotaties aan de spaarvoorziening (Voorziening vervangingsinvesteringen Riolering). Het verloop van de dotaties is zodanig gekozen dat deze telkens zoveel mogelijk toereikend zijn voor de verwachte vervangingsinvesteringen.

•

BTW

de BTW-component die in het kader van het BCF wordt toegerekend aan de rioolheffing. In de gemeente Teylingen betreft dit het BTW-bedrag over de afschrijvingen, spaarbedragen en exploitatielasten, exclusief de interne (loon)kosten

In de grafiek zijn tevens de benodigde inkomsten weergeven. In het bepalen van de hoogte van deze inkomsten is telkens een evenwicht gezocht tussen het zo goed mogelijk volgen van het lastenpatroon enerzijds, en het niet laten schommelen van het tarief anderzijds. Daarbij is ook de wettelijke regel in acht genomen dat het saldo in de algemene voorziening riolering (Voorziening egalisatie riolering) in geen enkel jaar negatief mag zijn.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

19

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Figuur 4 - Verwacht lasten- en inkomstenpatroon in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen zijn weergegeven op vast prijspeil (2022).

Voorzieningen De spaarbedragen (Figuur 4) leiden tot stortingen naar – en de vervangingsinvesteringen (Figuur 2) tot onttrekkingen uit – de spaarvoorziening volgens BBV art. 44.1d (Voorziening vervangingsinvesteringen Riolering). Ter bevordering van lastenegalisatie worden verschillen tussen inkomsten en totale lasten (Figuur 4) verwerkt op de algemene voorziening riolering volgens BBV art. 44.2 (Voorziening egalisatie riolering). Het gecombineerde saldoverloop van beide voorzieningen is weergegeven in Figuur 5.

Figuur 5 - Verwacht verloop saldi (per 31 december) van de Voorziening egalisatie riolering (BBV art. 44.2) en Voorziening vervangingsinvesteringen Riolering (BBV art. 44.1d) in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen zijn weergegeven op vast prijspeil (2022).

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

20

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

3.4

Ontwikkeling rioolheffing

De benodigde inkomsten zoals weergegeven in Figuur 4 zijn in onderstaande figuur vertaald naar het benodigde (gemiddelde) heffingstarief. In 2022 is dit € 162,00.

Figuur 6 - Benodigd heffingspatroon iWKp 2022 voor de gemeente Teylingen. De bedragen zijn weergegeven op vast prijspeil (2022).

Uitgedrukt in de benodigde inkomsten per jaar leidt Figuur 6 tot het volgende overzicht:

Jaar

Benodigde inkomsten uit rioolheffing, exclusief kwijtschelding

Aantal (equivalente) heffingseenheden

Gemiddeld tarief per (equivalente) heffingseenheid

2022

€ 3 161 000

19 512

€ 162,00

2023

€ 3 242 802 (+2,6%)

19 653 (+0,7%)

€ 165,00 (+1,9%)

2024

€ 3 325 450 (+2,5%)

19 794 (+0,7%)

€ 168,00 (+1,8%)

2025

€ 3 408 944 (+2,5%)

19 935 (+0,7%)

€ 171,00 (+1,8%)

2026

€ 3 493 284 (+2,5%)

20 076 (+0,7%)

€ 174,00 (+1,8%)

Tabel 4 – overzicht (benodigde) verandering van totaalinkomsten, (equivalente) heffingseenheden en (gemiddeld) tarief in de gemeente Teylingen voor de periode 2022 t/m 2026.

Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient de in Figuur 6 en Tabel 4 weergegeven rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

21

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

BIJLAGE A – EVALUATIE HEFFINGEN Ontwikkeling tarief Jaar

Verwacht tarief conform VGRP Teylingen 2013-2016

Werkelijk tarief conform Verordening Rioolheffing

2016

€ 140,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

Idem*

2017

€ 143,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

Idem*

2018

€ 146,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

Idem*

2019

€ 149,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

Idem*

2020

€ 152,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

€ 156,00

2021

€ 155,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

€ 159,00

2022

€ 158,00 € 1,10 / m3 boven 300 m3

€ 162,00

*In 2016 t/m 2021 hanteerde de gemeente een heffingskorting van €13,40 in verband met de verrekening van precariobelasting. Door gewijzigde wet- en regelgeving is dit vanaf 2022 niet meer van toepassing.

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

22

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

BIJLAGE B – FINANCIËLE UITGANGSPUNTEN Termijnen, Percentages, Voorzieningen, Eenheden

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK

23

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Algemeen v4.10 Kevin Gortmaker Zita Hegger

v4.10

© Arcadis 2021 kevin.gortmaker@arcadis.com +31 6 2706 0128 zita.hegger@arcadis.com +31 6 3168 0716

YAG€R

ALGEMEEN Opdrachtgever: Project: Projectnummer:

startjaar

2022

Gemeente Teylingen

beschouwde periode

60

Rioolbeheerplan Teylingen

prijspeil

2022

30084125

aantal heffingseenheden (in startjaar)

19,512

rioolheffing (in startjaar, nominaal)

€

jaar

eenheden

162.00

PERCENTAGES (nominaal) ACTIVERINGSGEGEVENS

technische levensduur

afschrijvingstermijn

Afschrijvings-vorm

Afschrijvingsvorm (default)

Rente op schulden uit geactiveerde (rest)investeringen:

2.00% 2.00%

in 2022 vanaf 2023

Indexatie prijspeil (op basis van verwachte inflatie na 2022):

1.80%

per jaar

Indexatie kostenkengetallen Leidraad D1100 (van 2015 naar 2022):

1.50%

per jaar

lineair Rente op positief saldo voorzieningen (nominaal):

vrij-verval riolering

60

jaar

60

jaar

lineair

gemalen, bouwkundig

60

jaar

60

jaar

lineair

gemalen, E/M

15

jaar

15

jaar

lineair

persleidingen

45

jaar

45

jaar

lineair

drukriolering, bouwkundig

45

jaar

45

jaar

lineair

drukriolering, E/M

15

jaar

15

jaar

lineair

IBA's

15

jaar

15

jaar

lineair

Egalisatievoorziening Groot Onderhoud (BBV 44.1c)

randvoorziening, bouwkundig (BBB / BBL) randvoorziening, bouwkundig overig

60 60

jaar jaar

60

jaar

lineair

Voorziening Beklemde Middelen Derden (BBV 44.2)

randvoorziening, E/M

15

jaar

15

jaar

lineair

BTW afdracht aan algemene middelen (BTW-compensatie)

infiltratie voorzieningen

15

jaar

15

jaar

lineair

BTW:

drainage / DT-riolering

60

jaar

60

jaar

lineair

BTW-compensatie op basis van directe exploitatiekosten en :

afschrijvingen

BTW over dotaties aan spaar- / groot onderhoudsvoorziening:

ja

VOORZIENINGEN per 1/1 van startjaar (2022)

Spaarvoorziening Rioolvervanging (BBV 44.1d)

Tijdstip eerste afschrijving Tijdstip rentetoerekening

0.0 factor begin volg.jaar (saldo 1/1) 0.0

Startsaldi (nominaal)

€

4,259,660

€

-

21.00%

begin volg.jaar (saldo 1/1)

BTW-vast bedrag (indien van toepassing)

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 24

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Heffingseenheden v4.10

Opdrachtgever: Gemeente Teylingen Project: Rioolbeheerplan Teylingen Projectnummer: ##

Heffingseenheden per 1-1-2022: per 1-1-2081:

Jaar 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081

1 258 506 Heffingseenheden per 1 januari 19 512 19 653 19 794 19 935 20 076 20 217 20 400 20 583 20 766 20 949 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132 21 132

YAG€R 19 512 21 132

1 620 Totale toename gedurende jaar 141 141 141 141 141 183 183 183 183 183 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0

100

1 080

440

0

0

Warmond

Voorhout

Sassenheim

[…]

[…]

20 20 20 20 20 0 0 0 0 0

66 66 66 66 66 150 150 150 150 150

55 55 55 55 55 33 33 33 33 33

INTEGRAAL AFVALWATERKETENPLAN BOLLENSTREEK 25

MODULE FINACIËLE VERANKERING TEYLINGEN

Oude (lopende) activa Lopende (oude) kapitaallasten v4.10

Opdrachtgever: Gemeente Teylingen Project: Rioolbeheerplan Teylingen Projectnummer: 30 084 125

YAG€R

VOOR BCF € Jaar 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081

Inflatie factor 1.0000 1.0180 1.0363 1.0550 1.0740 1.0933 1.1130 1.1330 1.1534 1.1742 1.1953 1.2168 1.2387 1.2610 1.2837 1.3068 1.3303 1.3543 1.3787 1.4035 1.4287 1.4545 1.4806 1.5073 1.5344 1.5620 1.5902 1.6188 1.6479 1.6776 1.7078 1.7385 1.7698 1.8017 1.8341 1.8671 1.9007 1.9349 1.9698 2.0052 2.0413 2.0781 2.1155 2.1535 2.1923 2.2318 2.2719 2.3128 2.3545 2.3969 2.4400 2.4839 2.5286 2.5741 2.6205 2.6676 2.7157 2.7645 2.8143 2.8650

-

Kapitaallasten vast prijspeil € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

NA BCF 12 680 003 Kapitaallasten vast prijspeil € 601 726 € 607 937 € 593 222 € 578 103 € 560 166 € 541 980 € 525 460 € 507 489 € 491 857 € 475 044 € 460 252 € 445 654 € 431 608 € 416 257 € 398 947 € 382 856 € 359 399 € 344 898 € 323 043 € 302 015 € 287 001 € 277 599 € 268 439 € 255 411 € 184 936 € 163 438 € 151 035 € 146 166 € 141 422 € 136 801 € 127 336 € 113 262 € 101 704 € 90 282 € 87 331 € 76 586 € 72 088 € 68 019 € 60 762 € 58 489 € 55 981 € 53 626 € 41 417 € 36 567 € 35 375 € 25 475 € 23 541 € 21 397 € 20 725 € 19 308 € 15 605 € 15 125 € 14 658 € 14 143 € 13 132 € 12 722 € 11 926 € 11 496 € 11 134 € 10 631 €

€ 12 680 003 Totaal vast prijspeil € 601 726 € 607 937 € 593 222 € 578 103 € 560 166 € 541 980 € 525 460 € 507 489 € 491 857 € 475 044 € 460 252 € 445 654 € 431 608 € 416 257 € 398 947 € 382 856 € 359 399 € 344 898 € 323 043 € 302 015 € 287 001 € 277 599 € 268 439 € 255 411 € 184 936 € 163 438 € 151 035 € 146 166 € 141 422 € 136 801 € 127 336 € 113 262 € 101 704 € 90 282 € 87 331 € 76 586 € 72 088 € 68 019 € 60 762 € 58 489 € 55 981 € 53 626 € 41 417 € 36 567 € 35 375 € 25 475 € 23 541 € 21 397 € 20 725 € 19 308 € 15 605 € 15 125 € 14 658 € 14 143 € 13 132 € 12 722 € 11 926 € 11 496 € 11 134 € 10 631

Kapitaallasten van NA het BCF - (exclusief BTW) € 11 837 898 € 4 773 718 € 16 611 616 Boekwaarde Afschrijvingen Rente Kapitaallasten nominaal nominaal nominaal nominaal € 11 409 660 € 373 533 € 228 193 € 601 726 € 11 686 555 € 385 149 € 233 731 € 618 880 € 11 399 406 € 386 782 € 227 988 € 614 770 € 11 100 625 € 387 874 € 222 012 € 609 886 € 10 712 751 € 387 345 € 214 255 € 601 600 € 10 325 406 € 386 038 € 206 508 € 592 546 € 9 939 368 € 386 038 € 198 787 € 584 825 € 9 553 330 € 383 924 € 191 067 € 574 991 € 9 169 406 € 383 923 € 183 388 € 567 311 € 8 785 483 € 382 072 € 175 710 € 557 781 € 8 403 411 € 382 072 € 168 068 € 550 140 € 8 021 340 € 381 853 € 160 427 € 542 279 € 7 639 487 € 381 852 € 152 790 € 534 642 € 7 257 635 € 379 755 € 145 153 € 524 908 € 6 877 881 € 374 577 € 137 558 € 512 135 € 6 503 303 € 370 258 € 130 066 € 500 324 € 6 133 045 € 355 464 € 122 661 € 478 124 € 5 777 581 € 351 541 € 115 552 € 467 092 € 5 426 041 € 336 849 € 108 521 € 445 370 € 5 089 191 € 322 089 € 101 784 € 423 873 € 4 767 102 € 314 710 € 95 342 € 410 052 € 4 452 392 € 314 710 € 89 048 € 403 758 € 4 137 682 € 314 709 € 82 754 € 397 463 € 3 822 973 € 308 520 € 76 459 € 384 980 € 3 514 453 € 213 481 € 70 289 € 283 771 € 3 300 971 € 189 279 € 66 019 € 255 299 € 3 111 692 € 177 937 € 62 234 € 240 171 € 2 933 754 € 177 937 € 58 675 € 236 613 € 2 755 817 € 177 937 € 55 116 € 233 054 € 2 577 879 €