Transcript ondertiteling raadsvergadering 27 oktober 2022

1 Opening en mededelingen Goedenavond, mensen thuis. De raadsvergadering van woensdag werd verplaatst naar vandaag, donderdag. Een kleine toelichting: de techniek lijkt het niet toe te staan dat de collegeleden - met uitzondering van de voorzitter van de raad - u versterkt kunnen toespreken, maar dat gaan we oplossen. Dat is geen oproep om als raad zo min mogelijk vragen te stellen, maar het lijkt erop dat er één portefeuillehouder het woord kan voeren. Die krijgt dan heel kort het pasje van mij als voorzitter. Voor de mensen thuis: de burgemeester van boven de Ruigendijk is echt even de burgemeester volgens de ondertiteling. Het is even niet anders. Anders zouden we de hele vergadering moeten afblazen want voor de mensen thuis, de verstaanbaarheid en het opnemen van deze vergadering moeten de wethouders versterkt aan de vergadering kunnen deelnemen. De agenda van de raadsvergadering. Dat waren de mededelingen van mijn kant. Andere over mededelingen? Ik heb begrepen dat de heer Rutten ziek is. Zo niet, ga ik naar agendapunt twee: de vaststelling

2 Vaststelling volgorde stemming van de volgorde van stemming. De heer Huisman. Er moet zo dadelijk nog een raadslid tekenen. Dit is voor de verslaglegging zodat we over drie jaar geen discussie hebben over of u nu wel of niet in de vergadering aanwezig was. We gaan naar agendapunt drie: de vaststelling van de agenda, punten vier tot en met veertien. Meneer Kooiman.

3 Vaststelling agenda (agendapunten 4 tot en met 14) Dank u, voorzitter. Punt zeven staat nu als hamerstuk, maar daar zou ik graag een bespreekstuk van willen maken. Dat wordt direct gehonoreerd als één van de raadsleden daar om verzoekt. Anderen? Ik zal erop letten meneer Kooiman zodat ik dit in de orde van de agenda niet vergeet. Agendapunt vier: het verslag van de raadsvergadering van 29 augustus en 21 september 2022. Niemand? Dan kan die vastgesteld worden. Dan zijn of worden een aantal mensen voor verschillende politieke partijen

4 Vaststelling verslag raadsvergadering 29 augustus en 21 september 2022 actief: de heer Van Bruggen en de heer Breedveld

5 Benoeming nieuwe commissieleden, de heren: Van Bruggen, Breedveld en Van der Vlerk voor PvdA pro Texel en de heer Van der Vlerk, D66. Als zij vandaag de eed en belofte ten overstaan van ons en mij hebben afgelegd, kunnen ze daarna de rol vervullen als raadscommissielid. De heer Breedveld had graag gekomen, maar dat lukte even niet en daardoor zullen wij de belofte op een ander moment afnemen. Ik wil vragen of de heren Van Bruggen en Van der Vlerk naar voren willen komen en hierin het midden willen staan. Er is al bekeken of u voldoet aan de eisen - inwoner zijn en ouder dan zestien - om raadscommissielid op dit eiland te zijn. U voldoet daar beiden aan. Ik neem de tekst erbij: "Meneer Van Bruggen en meneer Van der Vlerk, ik verklaar om tot commissielid niet zijnde raadslid van een raadscommissie benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik iets om in deze functie te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van een raadscommissie naar eer en geweten zal vervullen." Meneer Van Bruggen. Dat verklaar en beloof ik. De heer Van der Vlerk. Dat verklaar en beloof ik. Dat verklaar en beloof ik.

Allebei van harte gefeliciteerd. U krijgt beide een bos bloemen. Ik ga door met de raadsvergadering en naar agendapunt zes, dames en heren, een bespreekpunt van vanavond: ter uitvoering van het raadsbesluit herinrichting Emmalaan

6 Bespreekpunt - Herinrichting Emmalaan Den Burg

van vijftien december 2021 heeft het college een variantenstudie laten uitvoeren. Alle varianten zijn beoordeeld op verkeersveiligheid voor de fiets, de beleving van de verkeersveiligheid, logica, fietsstructuur, ruimtelijke inpassing draagvlak en kosten. Het college adviseert om te besluiten tot een realisatie van variant vier: en enkele rijbaan met aan beide zijden een vrijliggend fietspad. Daarna stelt het college voor om in de periode tot aan de realisatie van de fietsstroken nog enkele tijdelijke maatregelen te nemen. Deze maatregelen moeten het gevoel van veiligheid op Emmalaan op korte termijn verder vergroten. Enkele weken geleden werd hierover gesproken in de raadscommissie. Er zijn twee amendementen en naar goed gebruik gaan we het daar als eerste over hebben. Daarna kunnen we nog stilstaan bij het raadsbesluit op zichzelf. Amendement één luidt: een achteringang van de OSG weer aansluiten op de Emmalaan. Ik denk dat D66 daarover het woord wil. Dat wil ik heel graag, voorzitter. Dank u wel daarvoor. Ten eerste excuus voor het laat indienen van dit amendement. Dit voorstel komt van onze fractie. De achteringang van de OSG - u wel bekend - is een fietsenkelder. Eerder was die aangesloten op het aanwezige fietspad, maar is op dit moment afgesloten, wat inhoudt dat alle leerlingen om moeten fietsen.

Op de boulevard - u ook wel bekend en waar op dit moment al onze jeugdige leerlingen langs gaan naar school hebben al diverse kleine aanrijdingen plaatsgevonden. We willen de een deel van de verkeersstromen straks weer scheiden, zodat de ingang naar de fietsenkelder weer optimaal benut kan worden. Vandaar dit amendement - bij welke variant dan ook - om te kijken of het mogelijk is om deze ingang weer te benutten. Ik denk dat het verstandig is dat eerst de andere fracties op uw amendement reageren en daarna de portefeuillehouder. Mevrouw Van der Werf, daarna de heer Ran en de heer Kooiman. Dank u, voorzitter. Mijn vraag aan de indiener: is hierover overleg met de OSG geweest? Een korte en krachtige vraag. De heer Ran. Dank, voorzitter. We snappen dat het wenselijk is om de fietsenkelder van de OSG goed bereikbaar te maken, maar we hebben het vanavond na heel lang discussiëren eindelijk over het veiliger maken van de Emmalaan. Wat ons betreft past het niet om zonder enig voorwerk daar een extra oversteekplaats te creëren. Wij zullen dit voorstel niet steunen. Meneer Kooiman. Bij de uitwerking van de varianten hebben de scholen meegepraat over de voorkeur die zij nastreven, en daarbij heeft de school niet aangegeven om de ingang van scholieren te verplaatsen naar de voorkant.

D66 wil deze verplaatsen naar de Emmalaan zonder - en de vraag is gesteld door Texels Belang - de school zelf of verkeersdeskundigen te raadplegen. U verzint dit zelf omdat u heeft vernomen dat fietsers misschien tegen elkaar rijden en komt met dit soort voorstellen die een behoorlijke aanpassing vragen

op de infrastructuur. Hart voor Texel snapt dat niet en zeker al niet om hier nog een keer 40.000 euro voor uit te trekken. Dank u wel. Mevrouw Visser. Aanhakend op de heer Ran: in de voorliggende variant voor de Emmalaan zijn er twee fietspaden. Dit zou inhouden dat er halverwege de Emmalaan een extra oversteek moet komen. Ik vraag me af hoe u dat voor u ziet. En dit vraag aan mevrouw Van de Wetering en niet meneer Ran. Vooraleer ik het woord geef aan mevrouw Van de Wetering, geef ik het woord aan de portefeuillehouder. Het college is van mening om dit niet uit te voeren. Een paar maanden geleden hebben we dat pad gesloten in opdracht van de raad. Dit nu weer openstellen past niet en is niet veilig genoeg. In variant vier hebben we het aanleggen van een extra ontsluiting over de nieuwe weg niet meegenomen. Wij raden het af. Mevrouw Van de Wetering, uw reactie de reacties gehoord hebbende. Dank u wel. Texels Belang vraagt of er overleg is geweest met het OSG. Niet direct met de directie, maar wel met de leerlingenraad die de gebruikers van de fietsenkelder zijn. Ik wil even richting Hart voor Texel aangeven dat wij geen dingen vernomen hebben, maar letterlijk aanrijdingen gezien hebben. VVD wil op dit moment geen wijzigingen in de plannen maken en heeft het over die 40.000 euro. En richting de PvdA. Een extra oversteek, ja.

In de plannen komt een soort snelheidsdemper, en deze zou je kunnen zetten aan de uitgang van de fietsenkelder. In principe hoeft het ontwerp niet echt aangepast te worden, want je zou die tevens kunnen gebruiken als oversteekplaats. Het zouden dus twee vliegen in één klap kunnen zijn. De wethouder wil dit niet doen omdat het net gesloten is in opdract van de raad. Sorry, wethouder, maar dit onderwerp komt bij de leerlingen zelf vandaan. De extra kosten zijn opgenomen in het voorstel. En wat ik net al aangaf: de vluchtheuvel die in het plan zit, kan worden gebruikt als een oversteekplaats. Richting meneer Ran: ik wil het zeker niet op- of tegenhouden, want er moet vaart gemaakt worden met de Emmlaan. Maar je zou dit kunnen meenemen. Geeft dit aanleiding voor een tweede termijn? Mevrouw Van der Werf. Dank u, voorzitter. Ik snap dat de leerlingen erom vragen, omdat het pad wat voorheen bestraat was - nu zand is. Maar als er geen overleg over is geweest met de OSG, denk ik niet dat OSG dit zelf wil. Meneer Ran. Dat is een aanname. Voorzitter, ik wil even reageren op mevrouw Van de Wetering. Zij gaf aan dat voor geen oponthoud zal zorgen.

Dat begrijp ik, maar in de oude situatie lag er langs die uitgang een fietspad wat twee richtingen opging. En nu zal de helft van de gebruikers de weg over steken. Nogmaals, we zijn bezig met het veiliger maken van de Emmalaan en we zien niet in hoe dit ertoe bijdraagt. Is dit voldoende helder? D66, ik kijk rond of u anderen kan overtuigen. U mag nog een keer spreken, maar ik heb niet dit idee. Mevrouw Van de Wetering, aan u het woord. Ik denk dat ik nog mag reageren op de reacties, voorzitter. Geen overleg met het OSG: ik denk dat de leerlingen het grootste gedeelte van de OSG beslaan. Ik wil u nog even tegemoet komen dat er geen overleg is geweest met de directie, maar wel met de leerlingen. Dit verzoek komt vanuit de leerlingen, en dat zijn de gebruikers. De helft van de leerlingen gaan oversteken: ja, maar ze gaan ofwel eerder of later ergens oversteken. Dus het aantal oversteekbewegingen blijft hetzelfde, meneer Ran. Kunnen we naar een afronding van dit punt? Zijn er voldoende argumenten gewisseld voor de voor- en tegenstanders? Ja. Het andere amendement wat voorligt, luidt: een regenboogzebrapad, ingediend door GroenLinks, D66 en de PvdA pro Texel. Wie van die fracties kan ik het woord geven? Mevrouw Van de Wetering. Dank u, voorzitter. Het regenboogzebrapad heeft in de krant en op Facebook gestaan. Ik heb zelfs een regenboogzebra voorbij zien komen.

De reacties op Facebook - die er niet om logen vond ik een aanleiding tot dit amendement. Het college stelt dat een regenboogzebrapad geen juridische staat zou hebben. De PvdA en GroenLinks hebben samen met ons een juridisch onderzoek gedaan, waaruit blijkt dat zolang er witte strepen dat is het juridische gedeelte - aanwezig zijn, het een juridische status heeft, en al zeker als er een bord bij staat dat het een zebrapad is. Wij zien dit dus anders dan het college. De bijgevoegde foto's vinden wij zelf jammer, want wij hebben een andere aangeleverd en die wil ik u best even toesturen. De bewustwording en de reacties op social media geven aan dit op Texel aandacht behoeft. Daarom ben ik een groot voorstander van dit regenboogzebrapad. Meneer Zegel. Voorzitter, dank u wel, met het risico dat ik een beetje in herhaling ga vallen met wat mevrouw Van de Wetering net gezegd heeft. Maar goed, we zijn tenslotte mede-indiener en ik ben erg blij met dit amendement. De aanleiding is helder: we willen het statement maken dat iedereen welkom is en zich thuis kan voelen in Texel, en dat we op Texel staan voor diversiteit en acceptatie van iedereen, en LHBTI+ in het bijzonder. En dat op een locatie dichtbij veel van onze voorzieningen: scholen, sportaccommodaties en het gemeentehuis.

Er was de vraag of zo'n zebrapad een juridische status heeft en of dit hetzelfde is als een gewoon zebrapad? Die vraag is voldoende beantwoord. En als je hem aanlegt met duidelijke witte strepen

is er geen enkele twijfel over. We hijsen op ons gemeentehuis de regenboogvlag tijdens Coming Out Day als tijdelijk statement. Wat ons betreft is het tijd voor een permanent statement waarmee we diversiteit, inclusie en acceptatie op Texel verder onder de aandacht brengen en bevestigen. Er waren nog wat vragen over de veiligheid van zo'n zebrapad. Ikzelf heb daar weinig vragen bij. Voor het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat is dit best helder: een regenboogzebrapad is een teken van steun voor de LHBT-gemeenschap en dat is prima. Het ministerie is wel van mening dat het herkenbaar moet blijven voor het doel waarvoor het is bestemd. Dat is een kwestie van goed uitvoeren. Met de juiste bebording en witte streppen is dit voor ons een heel goed idee. Wil de PvdA nog wat toevoegen? Mevrouw Visser. Dank u wel.? Heel graag. Ik ga iets minder in herhaling vallen. Ik sluit me geheel aan bij de woorden van meneer Zegel inzake de noodzaak voor zo'n pad. Het college geeft aan dat de kleuren in een regenboogzebrapad de zichtbaarheid misschien verminderen. Ik denk dat de zichtbaarheid op afstand vooral komt van het bord 'let op, hier is een zebrapad'. Ik weet niet of u het kunt zien, maar ik draag regenboogsokken en ik heb nog nooit zoveel reacties op m'n sokken gehad als vandaag. Dus blijkbaar vallen regenboogkleuren meer op dan de zwarte sokken die ik anders draag.

Mevrouw Van der Werf, en dan meneer Kooiman. Dank u, voorzitter. Het is een sympathiek plan, maar wil je dit op de Emmalaan? We hebben al genoeg gedoe met de Emmalaan. Als blijkt dat een automobilist niet hoeft te stoppen voor een regenboogzebrapad en er ongelukken gebeuren- laten we alsjeblieft de Emmalaan naar dat brengen waar de meeste weggebruikers achter staan, en laat deze weg verder met rust. U heeft een interruptie te pakken. Voorzitter, dank u wel. Mevrouw Van der Werf, voor een regenboogzebrapad moet een automobilist stoppen. Mevrouw Van der Werf, vervolgt u uw betoog. Dank u, voorzitter. Mochten de LHBTI'ers zich echt gesteund voelen met een regenboogpad, realiseer deze dan bijvoorbeeld op het fietspad achter de scholen richting de sporthal. Meneer Kooiman en daarna de heer Huisman. Dank u wel, voorzitter. Er is al veel in de media gezegd over een regenboogzebrapad. Nu staat het ook weer op de agenda van deze raadsvergadering. De heer Hooijschuur heeft in de vorige commissievergadering klip en klaar uitgelegd dat een zebrapad met gekleurde en witte strepen door elkaar geen juridische status heeft. Automobilisten zijn volgens het college niet verplicht te stoppen voor voetgangers. Uw antwoord wordt door D66 in twijfel getrokken. Wat gaat u doen als dit wel wordt aangenomen,

want u heeft zelf klip en klaar aangegeven dat het niet veilig is? Uw letterlijke woorden waren dat een regenboogzebrapad het verkeersonveiliger maakt. De oversteek aan de Emmalaan ligt op een locatie waarbij de herkenbaarheid en veiligheid van de zebra bovengemiddeld belangrijk is. Het college komt daardoor tot de conclusie dat - hoewel zij het een sympathiek voorstel vindt en dat vinden wij ook geen voorstander is van een regenboogzebrapad. Hoe duidelijk wilt u het hebben? Uw eigen college adviseert negatief, maar u wilt toch stampvoetend uw zin hebben. Hart voor Texel is overigens niet tegen dit soort initiatieven, maar doe dat dan op een andere manier. In Den Helder ligt er bijvoorbeeld een gekleurd pad voor een zebra. Of bedenk iets zoals gekleurde doorloopmatten in openbare gebouwen of in de school, maar niet op het meest kwetsbare verkeerspunt waardoor er verkeersslachtoffers kunnen vallen. Daarom zullen wij deze motie niet steunen. Even voor de goede orde: u spreekt allemaal over een amendement. Als u een amendement aanneemt, moet het college dit uitvoeren. Bij een motie kunnen we nog een afweging maken. Meneer Huisman, het woord is aan u. Dank u wel, voorzitter. Voor mij persoonlijk is het helemaal geen issue hoe iemand zijn leven wil leven. Je bent wie je bent en je houdt van wie je houdt. Een regenboogzebrapad voegt voor mij niets toe.

En die geluiden heb ik meer gehoord de afgelopen weken. Maar ik begrijp dat er mensen zijn die wel waarde hechten aan de symbolische betekenis en zich daardoor gesteund voelen. De situatie op het OSG - die door de indieners geschetst wordt lossen we met dit probleem niet op. En dat baart me meer zorgen, want in die zin had ik een ander voorstel verwacht van de indieners. VVD kijkt - los van de emotie - heel pragmatisch en vanuit veiligheid naar dit voorstel. Vanavond hebben we het over een veiligere herinrichting van de Emmalaan. Onze eerste ingeving was: wat is de juridische status van zo'n regenboogzebrapad? Levert dit veilige situaties voor voetgangers op? Na juridisch zelfonderzoek en de beantwoording van het college op de vragen die door mevrouw Visser zijn gesteld, is er voor ons voldoende bevestiging om dit voorstel niet te steunen. Het is een sympathiek gebaar, maar als we als raad vinden dat we een symbolische daad moeten stellen, leg zo'n pad aan op een stoep of een plein. Het signaal is hetzelfde. De attentiewaarde net zo groot en je brengt het verkeer niet in verwarring. Dank u wel. Anderen? Meneer Zegel wil reageren op de heer Huisman. Dank u wel, voorzitter. Ik wil even reageren op zowel meneer Huisman als meneer Kooiman die aangeven dat het college heeft gezegd dat hoe je hem aanlegt geen juridische status zou hebben.

In de laatste beantwoording van de schriftelijke vragen die wij hierover hebben gesteld met de mede-indieners, zegt het college duidelijk: een regenboogzebrapad bestaande uit alleen regenboogkleuren heeft geen juridische status. Nog niet alle fracties hebben iets gezegd. Ik wil de lijn eerste en tweede termijn erin houden. U wilt nog even op elkaar reageren, maar ik moet zometeen de portefuille de kans geven om te reageren op het amendement. Mevrouw Visser en dan meneer Hoogerheide. Ik wilde nog even meegeven dat als je het zebrapad met regenboogkleuren met de juiste grootte van witte vlakken aanlegt, het een juridische status heeft, ook op een 50 kilometerweg. Op Emmalaan wordt er 30 kilometer gereden. Meneer Hoogerheide. Ik zit met een probleem. We praten steeds over LHBTI'ers. Ik heb met ze gesproken en gevraagd: wat willen jullie? "Liever minder aandacht, want dit is te veel van het goede." Ik laat nu de portefeuillehouder - namens het college reageren op het amendement. We hebben de vorige keer al aangegeven dat dit geen juridische status heeft. De automobilisten zijn niet verplicht te stoppen voor de voetgangers. Een regenboogzebrad met afwisselende witte en gekleurde strepen is minder duidelijk herkenbaar dan een officieel zebrapad, omdat door de verschillende kleuren het wit minder goed opvalt. Dat maakt dus een regenboogzebrad verkeersonveilig.

De oversteek met de Haffelderweg ligt op een locatie waar de herkenbaarheid en veiligheid van het zebrapad bovengemiddeld belangrijk is. Het college komt duidelijk tot de conclusie dat hoewel ze sympathiek staat tegenover dit voorstel ze geen voorstander is van een regenboogzebrapad op die plek. Het is bekend bij het college dat bij de gemeentes waar regenboogzebrapaden zijn aangebracht, deze vaak op locaties liggen waar een voetgangersoversteek licht aanwezig is en de voorrang op die manier geregeld is. Andere partijen geven het ook al aan: "Leg dit op een andere plek dan op de Emmalaan." Zo staat het collee erin. Dank, portefeuillehouder voor de reactie op het amendement. Mevrouw Visser. Ik heb een vraag aan de portefeuillehouder: erkent u dat een regenboogzebrapad dat op een juiste manier is aangelegd met witte vlakken en een bord 'dit een zebrapad' een officieel zebrapad is? En dat u hem enkel niet op de Emmalaan wil? Ik ga niet uit de weg dat het zebrapad wel erkend wordt, maar op de Emmalaanhet college heeft de juridische status hiervan uitgezocht en zonder verkeerslichten is het voor ons niet uitvoerbaar. Mevrouw Van de Wetering, ik hoorde u net bijna namens de wethouder en nu buiten de microfoon om, iets roepen. Dat is niet goed voor de orde van de vergadering. Wat wilt u? U heeft helemaal gelijk, voorzitter. Mogen wij even schorsen? Ja, vijf minuten.

Mevrouw Van de Wetering, bent u terug van de schorsing

of wat is de situatie? Nog even wachten. Ik stel voor dat we de vergadering heropenen. Voor de goede orde, u moet zich allemaal opnieuw aanmelden. Mevrouw Van de Wetering, u had gevraagd om een schorsing en u krijgt de kans om te heropenen. Dank u wel, voorzitter. We hebben in de schorsing een aantal zaken met elkaar besproken. We hebben de stemming in deze zaal beluisterd en heel wat positieve geluiden over het regenboogverhaal gehoord. Met zeven/zeven gaan we een soort padstelling krijgen, waardoor de besluitvorming over de Emmalaan gevaar loopt. Dat willen we niet. Zo vriendelijk zijn wij met z'n allen. We hebben besloten het amendement te veranderen in een motie: op alle plekken waar het woord 'zebrapad' staat, willen we 'voetpad' neerzetten. Dan wordt het besluit als volgt: roept het college op een doorlopend regenboogvoetpad aan te leggen aan de zijde van de OSG. En toen werd het stil. We hebben het dus, mevrouw Van de Wetering over een motie, en dat betekent straks iets voor de besluitvorming. U roept het college op om een doorlopend regenboogzebrapadEen voetpad. Aan te leggen aan de zijde van het OSG. Is dit verhaal voor iedereen helder? Dames en heren, het is iets te rommelig. Ik wil eerst weten of dit het verhaal is. Het verhaal klopt niet. Nu wordt het heel ingewikkeld. Mevrouw Visser.

Als aanvulling op mevrouw Van de Wetering: het gaat om een stuk van zebrapad tot zebrapad. U bent niet de mede-indiener. Voor de orde van de vergadering: als we niet weten waarover we praten, wordt het een chaotische vergadering. We hebben het over een regenboogvoetpad dat loopt vanaf de voorkant van het OSG, tussen de twee aan te leggen zebrapaden over de Emmalaan. Dat is het verhaal en u roept het college daartoe op met een motie. Meneer Huisman. Voorzitter, verwarring alom wat mij betreft. Als de indieners hier een motie van willen maken, stel ik voor dat deze juist formuleren, indienen op de volgende commissieronde en nu deze van de agenda te halen. Dat is aan de indieners. Meneer Kooiman. Woorden van gelijke strekking: als de indieners met elkaar al niet weten waarover het gaat, laat staan dat wij het weten. Dus wat dat betreft aanhouden en als een motie later indienen. Meneer Hercules. Voorzitter, ik kijk even naar de mede-indieners. We hebben straks een begrotingscommisie. En daar kunnen we de motie op de agenda zitten, zodat die de raad daarna kan worden bekrachtigd. Akkoord wat mij betreft. Ik kan daar als voorzitter niets mee. Als u dat daartoe besluit, is die per saldo nu van tafel.

Daar moeten we even scherp over zijn. Ik kijk even naar de indieners. Mevrouw van de Wetering. Eén vraag: is dat mogelijk? Want dan kunnen we in tussentijd met de griffier de tekst goed op papier zetten. Een motie kunt u op ieder moment in de raadsvergadering indienen. In dit geval is het - qua tijd - geen probleem dat die een raadsvergadering later aangenomen zou worden. Procedureel kan dit. Dan halen we hem nu van de agenda. Dat betekent dat het amendement in de formele zin wordt ingetrokken en dat de partijen een motie indienen in de komende raadsvergadering. In de praktijk betekent dat dat die misschien zo meteen in de commissie besproken gaat worden. Nog anderen die iets willen zeggen over de inrichting van de Emmalaan in Ten Burg, los van het overgebleven amendement? Kunnen we overgaan tot de besluitvorming? Als u nog iets wil zeggen, moet u dat nu doen, meneer Hercules. Het ging over de bespreking van het totale stuk en niet over het amendement. Dat zei ik. U kunt over het stuk nog disccuïeren. Dat is het belangrijkste van deze avond, denk ik. Ik heb als eerste een vraag aan het college. Er staan een aantal tijdelijke maatregelen waarvoor ook moties zijn aangenomen en waarvan het college heeft toegezegd deze uit te voeren. Het gaat onder meer over de 30 kilometer per uur van rotonde tot rontonde.

In het stuk staat dit als een tijdelijke maatregel, maar ik meen dat de portefeuillehouder heeft toegezegd dat dit een permanente maatregel kon worden. Ik zie hem knikke, maar wil hem dit hardop horen zeggen. Is het budget - wat in dit advies staat - voldoende om er in zijn totaliteit een 30 kilometerzone van te maken? Als dat niet zo is, hoop ik dat het college met een aanvullend voorstel komt. Ik inventariseer de vragen van eventuele andere raadsleden en dan geef ik de portefeuillehouder de gelegenheid. Meneer Kooiman. Het zal u niet verbazen dat Hart voor Texel niet akkoord gaat met de aanleg van de vrijliggende fietspaden. In de commissie heeft partijgenoot Erik Polderman al aangegeven dat de Emmalaan volgens eerder onderzoek van de verkeersspecialist een veilige straat is en de resultaten van dat onderzoek geven geen aanleiding tot de aanleg van vrijliggende fietspaden. De kans is bovendien groot dat de rijsnelheid op de hoofdbaan daarmee weer toeneemt en er grote snelheidsverschillen ontstaan op de kruispunten en oversteekplaatsen. Dat staat ook in het rapport te lezen. Bovendien zal de Emmalaan opnieuw werken als een barrière tussen de voorzieningen en het centrumgebied. De toenmalige raad heeft vorig jaar - tegen het advies van Antea in besloten om twee vrijliggende fietspaden aan te leggen en deze opdracht aan het college te geven.

Dat is bijzonder, want in de vorige commissie heb ik veelvuldig gehoord dat sommige raadsleden geen verkeersdeskundigen, maar zich daar wel naar gedragen. U slaat het goed onderbouwde advies van de echte verkeersdeskundige - Antea -

volledig in de wind. Erik Polderman heeft aangegeven dat op basis van ruim 100 interviews van fietsers op straat, u nu een belangrijke aanpassing aan de weg doet. De opdracht van de raad in december was om aan het werk te gaan en dit uit te voeren. Het verbaast Hart voor Texel waarom u dan nu weer een advies voorlegt, want dat stond niet in dat amendement. Kennelijk was het college er zelf ook niet zo zeker van dat de nieuwe Emmalaan weer veilig wordt. U heeft daarvoor zelfs weer een nieuw bureau in de arm genomen om een aantal alternatieven voor te leggen. Maar zoals mevrouw Dros van GroenLinks al verwoordde: "Wij missen optie zes." En dat is de optie dat alles hetzelfde blijft. Uw advies is dus niet volledig. Belangrijk hierin is dat het bureau bij deze alternatieven niet heeft gekeken naar de verkeersveiligheid, maar uitsluitend de wens van de raad heeft uitgevoerd. Kortom, u weet niet of de Emmalaan straks verkeersveilig is, omdat de auto's straks weer ruim baan hebben om hard te rijden. Anthea heeft klip en klaar aangeven dat vrijliggende fietspaden een heel slecht idee is. Wij zijn geen verkeersdeskundigen en gaan steeds af op de mensen die er echt verstand van hebben. Dit gaat straks weer bijna een miljoen euro kosten voor een onveilige weg, naar de mening van Hart voor Texel.

Daarbij weten wij ook niet of de subsidie van de provincie gestand houdt, want anders gaan de kosten naaranderhalf miljoen. Wij willen niet voor deze hoge kosten en aanpassingen verantwoordelijk zijn. Andere reacties op dit punt? Dan vraag ik aan de portefeuillehouder om te reageren op de vragen die er gesteld zijn. De heer Hooijschuur. Dank u wel, voorzitter. Ik zeg u toe dat de 30 kilometerzone definitief wordt. Of we met de kosten uitkomen, durf ik niet hardop te zeggen, maar ik ga ervanuit dat we dat berekend hebben en het goed komt. Meneer Kooiman vraagt waarom het college geen variant zes heeft. We hebben gekeken naar alle varianten, want dat was de opdracht vanuit de raad. De vijftien raadsleden waren unaniem. De VVD heeft ons meerdere keren gezegd: "U had dit al lang uit moeten voeren." We hebben in maart vijf varianten aan u voorgelegd, en deze laten onderzoeken door de stakeholders en scholen. De conclusie daaruit was variant vier. Ik heb gezegd dat we de opdracht van de raad gingen uitvoeren en er was unanimiteit over deze variant. En daar blijf ik bij. Zijn daarmee alle vragen beantwoord? Mevrouw Van de Wetering. Ik heb een korte vraag: is er al wat meer duidelijkheid over de mogelijke verlaging van de door de provincie toegezegde subsidie? Ik inventariseer of er nog vragen zijn. Geen vragen meer? Ik zou nu die kans pakken, meneer Hoogerheide.

Als je me die geeft, pak ik die graag.

We zijn geen verkeersdeskundigen, maar luisteren wel naar de gemeenschap die zich verkeersonveilig voelt. Daar zijn wij voor. Meneer Hercules. Voorzitter, dank voor de beantwoording van de vraag. We zijn verheugd dat de 30 kilometer per uur tussen de rotondes permanent wordt uitgevoerd. We vertrouwen erop dat dit binnen het budget kan. Over het voorstel van de gemeente: wij als PvdA pro Texel gaan af op de mening van de gemeentewerker, de politie, de fietsersbond, de OSG, de school en de dorpscommissie. Er was een unanieme raad op vijftien december 2021. De voormalige portefeuillehouder kon toen instemmen met besluit dat er genomen is. Dus ik denk dat alle neuzen dezelfde kant opstaan. We danken het college voor het proces dat lang duurde maar wel heel zorgvuldig - denk ik - is gegaan. We hopen op een snelle uitvoering. Dank u. Dan denk ik dat we over kunnen gaan tot de besluitvorming. Sorry, nog een vraag van mevrouw Van de Wetering. Portefeuillehouder. We hebben nog geen antwoord of en wat we terug moeten betalen. We zijn er druk mee bezig. Zodra ik een antwoord heb, kom ik naar de raad en/of commissie. U wilt nog reageren, mevrouw Van de Wetering? Een korte vervolgvraag: stel, het lukt allemaal, praten we dan over een bedrag van anderhalf miljoen euro? Het is nu 790 uit mijn hoofd. Daar zal dan wel overheen gegaan worden.

Ik heb begrepen dat we niet alles hoeven te betalen, want een deel blijft. Laten we zeggen, tussen de 97 en anderhalf miljoen. Over tot de besluitvorming? Een stemverklaring. Dat kan. De griffier vraagt - omwille van de techniek - te stemmen via handopsteking in plaats van digitaal. Er resteert één amendement en daarna het besluit. Dus we stemmen eerst voor het amendement: de achteringang OSG aan te sluiten op de Emmalaan. Iemand daarover een stemverklaring? Wie is er bij hand opsteken voor dit amendement? De fractie van D66, en dat betekent 13 tegen en één voor en daarmee verworpen. Dan het ongewijzigde besluit over de herinrichting van de Emmalaan in Ten Burg. Een stemverklaring meneer Ran. Dank, voorzitter. Op vijftien december 2021 heeft deze gemeenteraad unaniem ingestemd met de uitvoering van dit project en budget beschikbaar gesteld. Dat is ruim tien maanden geleden. De wethouder refereerde er al aan. Volgens ons had dit al lang uitgevoerd of in ieder geval aanbesteed kunnen zijn. Dit besluit is in onze optiek niet nodig, want dit werd tien maanden geleden al genomen. Maar we kunnen niet tegen zijn en zullen dus voor het voorstel stemmen. Dat was de stemverklaring.

Wie kan zich vinden in de voorgestelde variant vier voor de herinrichting van de Emmalaan in Ten Burg? Dertien voor en één tegen door Hart voor Texel. Het punt is daarmee aangenomen.

7 Hamerstuk - Gemeentelijke vertegenwoordiging verbonden partijen We gaan naar bespreekstuk zeven, meneer Kooiman: de gemeentelijke vertegenwoordiging verbonden partijen. U wilt daarover het woord. Dank u wel. De gemeente is vertegenwoordigd in diverse externe organisaties en samenwerkingsverbanden zoals de gemeenschappelijke regeling. Dat betreft ook de zogenaamde verbonden partijen, waarin de gemeente een bestuurlijk en financieel belang heeft. De heer Vonk heeft in de commissievergadering gevraagd of er goed gekeken is naar de belangenverstrengeling of schijn van. Wij zien bij de coöperatie Texel Energie de heer Kieft als vertegenwoordiger namens het college. Dat lijkt ons niet zo'n logische keuze en stellen voor om iemand anders vertegenwoordigd te laten optreden. De heer Kieft was namelijk medeoprichter van Tessel Energie en tevens president-commissaris. Dat lijkt ons voldoende informatie om hem namens het college geen vertegenwoordiger van deze club te laten zijn. Ik vind het als voorzitter ingewikkeld om zo'n discussie over personen op deze manier in de openbaarheid te moeten voeren, meneer Kooiman. Het is uw goed recht om uw punt te maken en ik ga een gesprek daarover niet uit de weg. Niemand niet, maar ik weet niet of we op dit moment het goede gesprek hierover krijgen. Ik ben even aan het nadenken over wat het verstandigste is.

Dat betekent ook dat er een wijzigingsvoorstel moet voorliggen. Ik vraag me af of de meetlat - die we hanteren voor integriteit - op dit moment wel opgeld doet. We krijgen dan toch twee discussie tegelijk. Meneer Kooiman, ik wil u een praktisch voorstel doen. Maar u heeft ook het recht om een amendement in te dienen. Als voorzitter wil ik aangeven dat als het besluit ongewijzigd aan zou kunnen worden, we op een ander moment op dit onderwerp doorspreken. Dat is een hele ongebruikelijke oplossing, maar die suggestie doe ik. Wij gaan graag akkoord met deze suggestie, meneer Uitdehaag. We hebben er zelf naar gekeken. Maar goed, de personen en de organisatie zijn openbaar, dus wij konden niet anders dan het op deze manier aan de orde stellen in deze raadsvergadering. Vandaar dat we dat op deze manier doen, maar we nemen uw suggestie ter hand. We zullen het op een later moment hierover hebben. We dienen hiervoor geen amendement in, maar wilden deze opmerking even maken.

Ik bespreek dit even met de griffier, maar ik zeg u toe dat ik erop terugkom. Dit was een hamerstuk. Willen anderen hierover nog iets zeggen? Nee, dan kunnen we overgaan tot de besluitvorming, met inachtneming de toezegging die ik heb gedaan, over: de gemeentelijke vertegenwoordiging in verbonden partijen. Iemand een stemverklaring? Wie kan zich hierin vinden bij handopsteken? Unaniem. Agendapunt acht is een hamerstuk: opvang van de vluchtelingen uit Oekraïne na 23 september 2022.

8 Hamerstuk - Opvang vluchtelingen uit Oekraïne na 23 september 2022 Ik kan u wel zeggen dat het geld er al is of het is aanstaande. Sinds de vorige raadscommissie is er wat beweging gekomen in het uitbetalen van het Rijk van de eerste tranche. Ik vind het wel netjes om dit even te melden. Hamerstuk: vaststellen erfgoedverordening Texel 2023.

10 Hamerstuk - Vaststellen Verordening 'Adviescommissie Omgevingskwaliteit Texel' en het instellen van de Commissie Omgevingskwaliteit Hamerstuk: vaststellen Verordening 'Adviescommissie Omgevingskwaliteit Texel' en het instellen van de Commissie Omgevingskwaliteit.

11 Hamerstuk - Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht Hamerstuk: Verordening uitvoering en handhaving omgevingsrecht.

12 Hamerstuk - Toevoeging van de Integrale Crisisdienst aan de Gemeenschappelijke Regeling GGD Hamerstuk toevoeging van de Integrale Crisisdienst aan de GGD. Dan kom ik bij de rondvraag.

13 Rondvraag Wie heeft er een rondvraag? Niemand. Dan sluit ik de vergadering, mevrouw de griffier.

15 *** Schorsing - de uitzending gaat door *** Dank voor de aandacht.

16 Opening van COMMISSIEVERGADERING PROGRAMMABEGROTING Welkom dames en heren, en genderneutralen zowel in de zaal als kijkers. Er zullen weinig kinderen zijn die bij hun eerste zakgeld ook een kasboek krijgen, wat vervolgens elke week opgemaakt dient te worden alvorens het wekelijkse zakgeld wordt ontvangen. U begrijpt, als dochter van Kor Dros waren wij zulke kinderen en mede daaraan heb ik waarschijnlijk te danken dat ik van cijfers houd, al was het wekelijks begroten van twee kwartjes zakgeld, één voor de kwartjes spaarder - wie kent hem nog - en één vrij te besteden, andere busines dan wat nu voorligt. Ik verheug mij erop om deze commissievergadering met als belangrijkste agendapunt de programmabegroting 2023 te mogen leiden. Dit gezegd hebbende, gaan wij naar de vaststelling van de agenda

17 Vaststelling agenda (agendapunt 18 tot en met 28) (agendapunten 18 tot en met 28). De motie over het regenboogvoetpad gaat naar de volgende raadsvergadering van negen november en komt er niet extra bij. Kan men zich vinden in de vaststelling van deze agenda? Dan gaan we naar agendapunt 18: vaststelling verslag

18 Vaststelling verslag vorige raadscommissie 4 oktober 2022 van de vorige raadscommissie vier oktober 2022. Mag ik daar iemand het woord over geven? Ik zie geen handen, dan is dat bij deze geregeld en kunnen wij door naar punt 19: de publieksrondvraag.

19 Publieksrondvraag Volgens mij is er geen rondvraag.

20 Informatie vanuit de burgemeester en het college (Verbonden Partijen, Openbare Orde en actuele dossiers) We gaan door naar naar 20. Hiervoor kijk ik naar de burgemeester en de rest van het college. Actueler kan of niet zijn. Ik krijg net een melding dat erop het zuidelijke deel van het eiland rookoverlast is, en het NL-alert is afgegaan vanwege een grote brand in het buitengebied van Den Helder. Mensen moeten daar binnenblijven. Ik word niet onmiddellijk heel nerveus want dat is op een grote afstand. Maar het eiland wordt wel geraakt en als dit langer duurt, kan het zijn dat ik word weggegroepen. Dat gaat dan voor de begrotingscommissie. En ik wilde dit even onder de aandacht brengen. Dank u wel, burgemeester. Dank u wel voorzitter. Een korte mededeling: vandaag heeft u van het college Raadsinformatiebrieven ontvangen over de aanpak energiearmoede. Liefst hadden wij deze in de begroting opgenomen, maar de ontwikkelingen gaan zo snel dat dat niet mogelijk is. Dus u ontvangt een voorstel hierover in de vergadering van december. Eén kleine opmerking richting de PvdA, want zij hadden hierover vragen gesteld. Ik hoop dat de Raadsinformatiebrief en het vooruitzicht op een voorstel in december, voldoende is ter beantwoording op die vragen. Voorzitter, mag ik daarop een antwoord geven? Zeker. Dat ging over de zorgen die we met z'n allen hebben over de inflatie en energiearmoede.

We vinden het een goede RIB en kijken uit naar uw voorstel in december. We snappen dat het ingewikkeld is, ook met de Rijksregelingen. Maar ik hoop dat u eruit komt en we zijn bereid als het nodig is - de portemonnee daarvoor open te trekken. Geen andere reacties en mededelingen? Dan kunnen we door naar punt 21: de ontwerpbegroting

21 ontwerp-Begroting Leer-werkbedrijf De Bolder 2023 Leer-werkbedrijf De Bolder 2023. Het college biedt de raad de begroting 2023 van het Leer-werkbedrijf De Bolder inclusief voorstel tot dekking van het tekort aan om te worden vastgesteld. Wie kan ik hierover het woord geven? Meneer Soyer. Dank u wel, voorzitter. In de inleiding van de begroting wordt gesproken over het Huis van Ontwikkeling. Hoe verhoudt dit Huis van Ontwikkeling zich tot het Leer-werkbedrijf De Bolder? Dank u. Dank u wel, voorzitter.

Het zijn twee losse ontwikkelingen. Daar heeft u zelf een opdracht tot gegeven als raad, maar die nauw met elkaar verbonden zijn. Het Huis en Ontwikkeling is een bundeling - althans daar streven wij naar - van alles wat zich richt op arbeidsparticipatie, onderwijs, begeleiding en vrijwilligerswerk Het wil mensen in beweging en in hun kracht zetten op het eiland. De ontwikkeling en het toekomstscenario van De Bolder scheuren daar intensief tegenaan. Maar het vormen wel twee sporen. Verder nog inhoudelijke opmerkingen of vragen? Mevrouw Visser. Dank u wel. In het voorwoord van deze begroting geeft de heer Braak aan dat er keuzes gemaakt moeten worden. En dat alle keuzes consequenties hebben, soms financieel, soms organisatorisch, soms beiden. Wat hem betreft moet bij het maken van die keuzes één ding leidend, namelijk: de visie op het behoud van de bijdrage die De Bolder kan leveren aan grote sociaalmaatschappelijke vraagstukken voor Texel en de Texelaars die het op eigen houtje niet redden. Ik wil bij deze vast aangeven dat de PvdA pro Texel deze mening volledig deelt. Dank u wel, mevrouw Visser. Nog anderen? Meneer Soyer. Een inhoudelijke. Het interessantste onderdeel in de begroting van De Bolder is het voorwoord.

De onzekerheid spat erop alle vlakken af: over de te halen omzet, over de te maken kosten op het gebied van energie, het beschikbare arbeidspotentieel, de veelheid van financieringsbronnen, enzovoort. Tevens wordt een omvorming van een deel van het Leer-werkbedrijf naar het Huis van Ontwikkeling in gang gezet, waar halverwege het begrotingsjaar door de raad op besloten gaat worden. Heel Texel is het over eens dat een voorziening als De Bolder op en voor het eiland onmisbaar is, maar die kunnen we alleen behouden wanneer alle stakeholders hun steen bijdragen. Veel Texels werk kan op een creatieve manier via De Bolder op het eiland blijven. In ondernemerskringen is het begrip 'return on investment' wel bekend. In het sociaal domein is het begrip 'social return on investment (SROI)' en de financiële consequenties ervan al tien jaar of bekend. We hopen dat het kijken naar de problematiek met verschillende brillen maar wel door alle partijen kan gebeuren, en dat het kan leiden tot een Texels return on investment, kortweg TROI. We hopen op een hoopvolle contourennotitie over twee maanden en een succesvolle omvorming in 2023. Uiteraard zullen wij de begroting steunen. Dank u wel. Dank u wel, meneer Soyer. Zijn er anderen die inhoudelijk willen reageren? Dan denk ik dat het een hamerstuk wordt.

22 ontwerp-Programmabegroting 2023 Dan gaan wij naar agendapunt 22: het ontwerp-Programmabegroting 2023. Door de gemeenteraad is op 22 juni de perspectiefnota behandeld in de gemeenteraad. Op dat moment waren de formatieonderhandelingen nog in volle gang. De ontwerp-Programmabegroting van 2023 is de eerste van vier begrotingen die financieel en inhoudelijk invulling geeft aan een nieuwe raad en collegeperiode. De Programmabegroting sluit met een positief meerjaren beeld en alle jaarschijven zijn positief. Het negatieve begrotingsresultaat Leer-en werkbedrijf De Bolder is opgenomen in de meerjarenraming. Er is een bespreek leidraad en die wil ik volgen, waarin alle ingediende en onderstaande voorstellen opgenomen staan. Dus die komen vanzelf aan bod als we dit per punt en het zijn er 24 - bespreken. Ik wil dus per punt de vragen inventariseren en vervolgens eventueel inhoudelijk. Punt één: de bestuurlijke boodschap, de leeswijzer, kaders en uitgangspunten. Is er iemand die daarop wil reageren? Ik hoor net dat wethouder Hooijschuur een voorwoord wil doen. Als nieuwe wethouder van Financiën ben ik trots op wat hier voorligt. We hebben met de drie coalitiepartijen best een ambitieus plan neergelegd, maar we wilden de begroting wel sluitend maken.

Hoe gaan we dat doen en invullen? De belastingen gaat met niet meer dan 3 procent omhoog, en vergeleken met andere jaren is dit ongeveer hetzelfde. We zetten volop in op de plannen van het coalitieakkoord: bouwen aan vertrouwen voor een sociaal en duurzaam Texel. We praten al jaren over de sociale woningbouw en 700 woningen worden toegevoegd aan ons woningbestand, en dat is een verhoging van 10 procent. We zijn volop bezig in Cocksdorp, Den Hoorn, de akker in Oosterend, Oudeschild en in Den Burg met de herontwikkeling van de voormalige school. We zetten in op de duurzaamheidsplannen - en de voorstellen komen straks nog aan bod - en de duurzaamheid. We richten ons op duurzame opwekking met zonne-energie op de daken en parkeerterreinen. We zorgen voor energiebesparing door het verder verduurzamen van woningen en panden. We ondersteunen de inwoners bij de de energietransitie door een duurzaamheidsfonds. In totaal zetten we hier 2 miljoen euro - elk jaar vijf ton - voor aan de kant. We zetten in op: het herstel van de fietspaden en wegen, de bermverharding, de haven van Oudeschild en de herinrichting van de Ruyterstraat. Voor de uitvoering van deze weken, hebben we tijdelijk extra personeel nodig. We gaan sowieso dit jaar 7 miljoen incidenteel uitvoeren en 6 miljoen structureel.

Die 7 miljoen omvat: het duurzaamheidsfonds van twee miljoen, de bermverharding van 0.4 miljoen, 0.4 miljoen voor het financieel pakket, 2.5 miljoen voor de tijdelijke uitbreiding van de capaciteit - we zullen ons inzetten om extra mensen aan te werven - 0.4 miljoen voor de haven van Oudeschild, 1.2 miljoen voor de Ruyterstraat - we zullen nog toelichten wat er verder gaat gebeuren - de fietspaden van het Stadsbosbeheer - waar we het laatste traject voorbereiden - en het herstellen van de wegen, want de Texelse wegen hebben een opknapbeurt nodig. Dit staat allemaal in deze Programmabegroting beschreven. Wat zijn de uitdagingen voor de toekomst? Het Rijk gaat de uitkering van het gemeentefonds verhogen tot 2025. Daarna is er dat ravijngebeuren waar we al paar keer over gesproken hebben. Maar dat is niet duidelijk, want het gesprek hierover is uitgesteld tot voorjaar 2023. Het is dus een onzekere factor. De Bolder kampt al een aantal jaren met tekorten dat hebben we net besproken - en we zullen bekijken hoe we dit op gaan pakken. Daarnaast zijn er nog wat dingen aan de orde, zoals: de prijsstijgingen, de aankoop van materiaal, de inflatie en de oorlog in Oekraïne. We staan voor een hoop uitdagingen om alles wat we voorgesteld hebben in deze Programmabegroting 2023 voor elkaar te krijgen.

Ik stel voor dat elke wethouder zijn eigen programma bespreekt, inclusief de consequenties voor de financiën. Tot zover de toelichting op de Programmabegroting 2023. Dank u wel, meneer Hooijschuur, voor deze toelichting. In vliegtuigvaart is hij door alles wat we nog gaan bespreken heen gegaan. Punt één: de bestuurlijke boodschap, leeswijzer, kaders en uitgangspunt. De heer Vonk wil hier vragen over stellen? Nog anderen op dit punt? Ga uw gang, meneer Vonk. Dank u wel, mevrouw de voorzitter. We hebben net het verhaal over de mooie plannen gehoord van meneer Hooijschuur. Er komt echter nog een verhaal bij, en dat is dat dit allemaal gefinancierd moet worden. Afgelopen week hebben we de programmabegroting gezamenlijk doorgenomen en we zijn behoorlijk geschrokken: door het kelderen van de economie moet iedereen een behoorlijke stap terug doen, maar de gemeente Texel gooit het geld alle kanten op. We krijgen een boekwerk voorgeschoteld waar het Grote Sinterklaasboek niets tegen is. Er worden vijftien fte's aangeworven voor een bedrag van anderhalf miljoen. Als voorbeeld: er wordt een fte'r Meneer Vonk, mag ik u erop wijzen dat dit de vragenronde is en dit over punt één van de Programmabegroting 2023.

Dat mag. Het is een vrij lange vraag, maar het komt hierop neer: kijkend naar wat er allemaal uitgegeven wordt, hoe gaan we dat allemaal bekostigen? Volgens mij staat dat in de Programmabegroting, maar de wethouder Financiën kan dit misschien beantwoorden. Meneer Vonk, het boek is dikker dan het Sinterklaasboek. Maar we willen dingen uitvoeren en daarom onderbouwen we hoe we dat doen en hoe we aan geld komen. Dat is in het boek door de ambtenaren netjes per programma neergezet, bijvoorbeeld: we hebben geld nodig voor een fte, en dan wordt er gezegd waar die fte voor gebruikt worden. U maakt een terechte opmerking over geld uitgeven en Sinterklaas spelen, maar we geven aan hoe we dat doen en hoe we dat oplossen. Het is aan u om daarmee akkoord te gaan. Dat snap ik. Mag ik één voorbeeld aanhalen? Het is misschien handiger om dat voorbeeld bij het desbetreffende programma aan te kaarten. Zullen we het zo doen? Prima. Punt één is een algemeen stukje over de bestuurlijke boodschap en de leeswijzer. Ik begrijp dat u daarover een algemene vraag wilt stellen, en dat is bij deze gebeurd en ook beantwoord. Dank u wel. Dan gaan we naar het tweede punt. Sorry, mevrouw Visser had nog een vraag en ook meneer Zegel.

Ik heb geen vraag, maar een inhoudelijk stukje: zowel op het voorblad waar staat dat de gemeenteraad op 22 juni de perspectiefnota behandeld heeft en op dat moment de formatieonderhandelingen nog in volle gang waren, als onder de bestuurlijke boodschap, staat: in de zomer van 2022 is er aan een nieuw coalitieakkoord gewerk. Op zeven juni zijn de wethouders geïnstalleerd, en toen was het coalitieakkoord klaar. Er is dus niet in de zomer aan gewerkt. Waarschijnlijk wel op het uitvoeringsprogramma. In beide stukken staat iets wat helemaal niet zo gegaan is. Ik hoor instemming van de wethouder dat dat wordt aangepast. De heer Zegel. Voorzitter, als u mij toestaat om te reageren op meneer Vonk. Als hij paragraaf vier leest van de bestuurlijke boodschap, staat daar dat er een sluitende begroting is, er wel degelijk geld uit de algemene reserve wordt genomen, maar dat er nog meer dan tien miljoen in blijft zitten. Dus ik denk dat zijn vragen daar beantwoord zijn. Dank u voor deze toelichting. Dan zag ik de heer Schuringa nog met een vraag. Voorzitter, is het niet verstandig om eerst het woord te geven aan mevrouw Visser als voorzitter van de Auditcommissie. Zij heeft misschien al een heleboel dingen uitgezocht die daardoor waarschijnlijk niet meer besproken hoeven te worden. Dat kan, maar het kan ook aan bod komen daar waar het in het stuk van de Programmabegroting besproken wordt.

Wij hadden dit bedacht voor het eind. Kunt u motiveren waarom u dit aan het begin wil? Veel mensen hebben misschien vragen doordat ze

het verslag van de Auditcommissie nog niet goed gelezen hebben. Misschien kan mevrouw Visser wat verduidelijking geven zodat het bij voorbaat geen eindeloze sessie wordt. Het zou wat in de voortgang kunnen schelen en in die zin vind ik het wel een goed voorstel. Kan iedereen zich daarin vinden? Iedereen heeft gisteren het verslag van de Auditcommissie ontvangen. Mevrouw Visser, mag ik u - als voorzitter van de Auditcommissie het woord geven om een aantal punten naar voor te brengen. Gisteren zijn zowel de twee adviezen die de Auditcommissie heeft bij de Programmabegroting 2023 als een kort gespreksverslag van de vergadering van de Auditcommissie verzonden. Deze adviezen hebben niet echt te maken met de Programmabegroting an sich, maar zijn meer verstrekt naar aanleiding van de Programmabegroting. Het eerste gaat over de onderzoeken volgens artikel 213A. Die worden de laatste jaren wel uitgevoerd, maar daar komt iedere keer een zekere vertraging in. Dus wij raden de raad aan om het college te vragen om vaart te maken met dit soort onderzoeken en op het moment dat daar onduidelijkheid over is of er weer vertraging ontstaat, daar uitleg over te geven. Er loopt al twee jaar een onderzoek naar de afvalstofheffing en het minimabeleid. Het zou mooi zijn als dat afgerond kan worden. Verder zit er bij de Programmabegroting altijd een boekje met vragen en antwoorden.

De titel dekt de lading niet. Het lijkt net alsof het antwoorden zijn op vragen die al gesteld zijn over de Programmabegroting waar het over gaat, maar ze komen mee met de concept-Programmabegroting en dan heeft nog niemand een vraag gesteld. Het zijn wel antwoorden op eerdere vragen rond de Programmabegroting en die regelmatig terugkwamen. Er wordt vooral gevraagd naar extra informatie rond kengetallen en gegevens. Dat is heel nuttig bij het lezen van de Programmabegroting, maar er is weinig input voor nieuwe vragen en antwoorden. Dus het lijkt de Auditcommissie handig om als raad goed na te denken over welke informatie we extra nodig hebben, zodat dit misschien ge-update kan worden. Verder zijn er wat betreft de Auditcommissie geen dingen die anders moeten in de Programmabegroting, of die het aannemen ervan in de weg zouden staan. Maar ik raad aan om het verslag van de Auditcommissie even door te lezen, omdat er nog andere dingen instaan waar de Auditcommissie mee bezig is. Dank u wel, mevrouw Visser. Zijn er leden die hierop willen reageren? Dan gaan we verder met de bespreekleidraad, punt 2: kerngevens, financieel perspectief, overzicht incidentele baten en lasten, stand Algemene Reserve en samenvatting begroting. Wil daar iemand een vraag over stellen? Of iets inhoudelijk? Mevrouw Visser.

Een kleine vraag: in de recapitulatie van de samenvatting van de begroting valt op dat erin bijna alle programma's een stijgende lijn is in de kosten, maar in de programma's voor en door bewoners, zorg voor elkaar en veiligheid op orde lijkt er een dalende lijn in te zitten. Ik vroeg me af of daar een verklaring voor is. Wethouder Financiën, kan u daar antwoord op geven? Mevrouw Visser, dat heben we 1-2-3 niet en zullen we moeten onderzoeken. Ik zag geen andere vingers voor vragen of inhoudelijk op punt 2. Dan gaan we naar punt 3. Dit zijn aantal punten waarin de programma's stuk voor stuk aan bod zullen komen en vervolgens de voorstellen die door diverse partijen gedaan zijn. We beginnen met programma 1: voor en door bewoners. Wie heeft daar een vraag over of wil inhoudelijk reageren? Mevrouw Koot en meneer Polderman. Ik had even een algemene opmerking. De programmabegroting werkt altijd met een doelenboom en het is mij opgevallen dat er soms bij de voorstellen van het college verwezen wordt naar een nummer in de doelenboom die erbij het overzicht van de doelenboom niet staat. Bijvoorbeeld: 115 interne bedrijfsprocessen beheersen. Maar in het overzicht van de doelenboom -wat we willen bereiken met z'n allen staat die niet in.

Ik heb gemerkt dat dat op meerdere punten in de programmabegroting aan de hand is, en ik wil het college erop wijzen dat die doelenboom niet helemaal bijgewerkt is met de punten die aan de orde komen. Voor de voorstellen wacht ik even af totdat ze aan de beurt zijn. Ik denk dat het college dit goed mee kan nemen. Meneer Polderman. Dank u, mevrouw de voorzitter. Even voor de goede orde: we mogen nu op elk voorstel schieten wat in punt één voorkomt. Ja, dat mag. Ik ben even aan het twijfelen of ik mevrouw Van de Wetering al het woord zal geven over het voorstel wat er staat. Eerst even laten reageren. Houdt de leidraad maar vast. We gaan niet alle voorstellen behandelen maar per programma. Het is zo geregeld dat als men over de voorstellen van het college - die genummerd zijn van 1 tot 113 in programma één - iets wil zeggen, dat nu kan. Over het voorstel van D66 in dit geval, geef ik mevrouw Van de Wetering het woord. Daarop kan dan ook weer gereageerd worden. Dus graag nu alleen op 101 tot 113. Ik had een vraag over voorstel 113, waarin er twee ton over twee jaar beschikbaar wordt gesteld voor 2 fte, die nodig zijn voor de verdere uitwerking. Ik vroeg me af of we geen ambtenaren hebben die dit kunnen uitwerken? Of hebben zij het te druk waardoor die twee fte nodig zijn. Ik ga eerst inventariseren. Meneer Schuiringa. Dank u, voorzitter.

Onderaan op pagina 163 staat bij de uitgangspunten: externe onderzoeken Meneer Schuiringa, we zitten nu in programma één en dat staat niet op bladzijde 163. Voorzitter, algemeen staat er: externe onderzoeken tot een minimum te beperken. Nu graag de programma's. Het woord onderzoek komt mij te vaak voor. Ik hoor geen vraag, maar een inhoudelijke opmerking. De heer Huisman. Ja, dank u, voorzitter. Ik begin met programmanummer 110, maar de opmerking en vraag die ik wil stellen komt in meerdere onderdelen terug. Om dit niet steeds te moeten aangeven, wil ik dit in één keer behandelen en duiden. De rode lijn in deze Programmabegroting is het grote aantal mensen dat het college wil aannemen. Daarnaast dienen veel voorstellen extern te worden uitbesteed. Wat de VVD betreft kan dit niet. Ik wil van het college horen of zij met iets anders kunnen komen dan die drie regeltjes uitleg voor extra mensen en inhuur van externe bureaus. Ik wil graag een fatsoenlijk voorstel waarin de noodzaak wordt toegelicht, zodat wij een goede beoordeling kunnen maken en daar wel middelen voor beschikbaar willen stellen. Het gaat voor ons iets te snel en ik wil graag dat u met een ander voorstel komt. We zijn in de vragenronde. Ik hoor hier geen vraag in. Ik vind niet dat daar nu op gereageerd kan worden. Volgens mij zijn we de vragen nog aan het inventariseren.

Meneer Berger van GroenLinks, mevrouw Koot van het CDA, en mevrouw Visser van de PvdA. Meneer Berger als eerste. Het sluit aan op wat er al gezegd is. In de Programmabegroting 2023 staan heel wa voorstellen, waarvoor inhuur van externen expertise noodzakelijk wordt geacht, met name in het programma drie en zeven. Het gaat om kleine en grote uit te besteden projecten. In programma drie staan onder de doelenbouw 'toerisme kwalitatief stimuleren' viujf voorstellen waarvoor externe inhuur wordt gevraagd. Wat mij betreft allemaal legitiem. Het zijn kleine projectjes van 15.000 tot 25.000 euro. En 90.000 euro voor die vijf voorstellen. Het gaat om specifieke kennis die nodig is voor specifieke projecten en die elkaar nogal overlappen. Door die vele kleine projecten dreigt het gevaar dat die inhuur versnipperd wordt ingezet en niet adequaat wordt begeleid. Daarnaast is er de intentie om kennis in te huren die volgens ons structureel binnen de organisatie zou moeten worden verankerd zijn. Denk hierbij aan: groenbeheer, biodiversiteit, toerisme, duurzaamheid en klimaatadaptatie. Wij pleiten voor een goede vraagstelling per uit te besteden project en aandacht voor een eventuele bundeling van projecten. Hier volgen drie vragen uit: is het college met ons van mening dat er een slag gemaakt moet worden om te komen

tot een goede uitbesteding van dit soort projecten, die gebundeld zouden kunnen worden? Hoe denkt het college over inhuur versus vaste fte in dit verband? Ik heb de indruk dat er meer fte's nodig zijn. Hoe gaat het college de kennis van de externe krachten borgen zodat deze verankerd worden in de organisatie, zodat deze niet verloren gaat als de ingooide krachten weer verdwijnen? Ik hoop dat het college dit heeft genoteerd. Er zit een bepaalde overlap in, dus ik denk dat het goed is ook al gaat er wat tijd inzitten - om dit te inventariseren. Mevrouw Koot. Ik heb een vraag over voorstellen 110 en 113. Voorstel 110 gaat het over het opzetten en uitvoeren van een burgerberaad. In het voorstel van het college wordt 0,7 fte over twee jaar gevraagd. Als er een burgerberaad opgezet wordt, neem ik aan dat die langer draait dan twee jaar. Dus ik snap niet helemaal waarom er incidenteel voor twee jaar geld gevraagd wordt voor dat Burgerberaad, terwijl die daarna van alles moet gaan doen. Kan het college dat even uitleggen? Bij voorstel 113 wordt er gezegd: we hebben ontzettend veel extern pesoneel straks, dat we voor de dienstverlening, advies en ondersteuning van deze mensen extra mensen nodig hebben om hen te ondersteunen. Daar denk ik ook dat de extra ingehuurde mensen voor woningen, de Omgevingswet en duurzaamheid vaste aanstellingen zullen worden.

Waarom wordt er voor advies en ondersteuning iemand incidenteel gevraagd? Mevrouw Visser. Dank u wel. Over de hele programmabegroting,; maar met name over programma één staan er nog veel schriftelijke vragen over. Kunnen deze vragen door het college ruim voor de vergadering beantwoord worden? We hebben heel wat vragen geïnventariseerd en geef als eerste het woord aan de burgemeester. Het college stuurt erop dat de vragen tijdig worden beantwoord, mevrouw Visser, en niet daags voor de raadsvergadering. We houden de rekening met de fractiebijeenkomsten. Ik moet één ding rechtzetten: het inzicht in de investeringen in IT proberen wij voor de raadsvergadering aan u te bezorgen, en dat zal wel kort van tevoren zijn. Even een aanscherping van mijn kant: de raadsinformatieavond is pas na de raad. Voorzitter, ik vind de vragen lastig de beantwoorden. Als portefeuillehouder bedrijfsvoering, uitvoering en inhuur kan ik de beantwoording geven, maar doordat er politieke ambities vanuit de raad liggen met de daaruit voortvloeinde keuzes, vind ik dat de portefeuillehouders deze moeten beantwoorden. Dat gezegd hebbende: in alle voorstellen is er gekeken naar wat er het handigste is.

Mensen tijdelijk of structureel aannemen, of inhuren? Afhankelijk van het onderwerp hebben wij een voorstel opgemaakt, en wij zijn van menig dat er geen sprake is van vaste contracten maar van een tijdelijke impuls. We hebben daarover nagedacht, want als je mensen een contract aanbiedt, kan je er niet meer onderuit.

Maar je moet ook wel voldoende zekerheid kunnen bieden en financieel een verstandige keuze maken. Voor een aantal gevallen zijn we afhankelijk van andermans expertise. GroenLinks zegt terecht dat de expertise wel in het gemeentehuis moet achterblijven. Maar de ervaring leert - bijvoorbeeld met het toeristisch toekomstplan dat je door een externe deskundigheid er anders naar gaat kijken. Werken met externen heeft ook voordelen. Het is wel zo dat de uitvoering van de politieke ambities leidt tot extra werk, zoals: werven en aannemen van mensen, salarisadministratie, extra telefoons voor de mensen en het inregelen van IT. De ervaring van de afgelopen jaren heeft ons geleerd dat we daar wat lichtvaardig over hebben gedacht. Of je nu iemand tijdelijk inhuurt of een ZZP'er, werk heb je er altijd aan. En dat is de achtergrond voor het voorstel van die twee fte. Want als je er reëel naar kijkt, ontstaat er hierdoor extra druk op andere diensten. Als je een impuls geeft aan woningbouw, moet je drie tot vijf beleidsmedewerkers aannemen omdat er een een hoop bestemmingsplannen en vergunningen afgegeven moeten worden. Ook daarin zit een deel van het voorstel voor extra fte, want je moet je de vraag stellen of de bestaande formatie daadwerkelijk die vergunningen kan afgeven.