Programmarekening 2025 - PDF-versie ZONDER maatregelen

Link naar Visie en beleid - Texel

76

5.1 Sportbeleid en activering Doelstellingen 5.1 Sportbeleid en activering De Gemeente Texel heeft een brede benadering en kijk op de functie van sport. Sport is een leuke en gezonde vorm van vrijetijdsbesteding die bijdraagt aan de vitaliteit van mens en maatschappij. Door sport ontmoeten mensen elkaar. Regelmatig sporten en bewegen vergroot het welzijn en de gezondheid van de sporter. Het bevordert samenwerking, stelt normen en waarden en biedt mogelijkheden voor participatie en integratie. Daarom willen we sport voor alle inwoners van Texel stimuleren, laagdrempelig en toegankelijk houden. Wat hebben we gedaan in 2025? Afgelopen jaar hebben we combinatiefunctionarissen ingezet. Ook is het aantal combinatiefunctionarissen, werkzaam bij Sportstichting Texel, volgens de landelijke regeling uitgebreid met 0,5 fte voor een beweegcoach. En ook in 2025 heeft de Sportstichting weer veel verschillende sportactiviteiten en -projecten georganiseerd, zoals het fietsproject 'Doortrappen' voor ouderen. We ondersteunden de Sportstichting Texel, maar ook andere sportorganisaties en -initiatieven, met subsidies. In 2025 reikten we voor het eerst een Sportprijs uit.

77

5.2 Sportaccommodaties Doelstellingen 5.2 Sportaccommodaties De gemeente bezit een aantal kapitaalintensieve sportaccommodaties, zoals een kunstgrasveld voor voetbal, een atletiekbaan, een openlucht zwembad en een sporthal voor binnensport. Deze sportvoorzieningen verhuren we tegen maatschappelijke tarieven zoals vastgelegd in een tarievenbeleid. Op deze manier wordt sport indirect gestimuleerd en is het via deze route bereikbaar en toegankelijk voor inwoners. Het zwembad heeft, zeker voor een gemeente als Texel, een belangrijke functie. In een waterrijke omgeving is het goed leren zwemmen essentieel voor de veiligheid. Bovendien zijn er voor de jongste jeugd voldoende voorzieningen voor spelen, bewegen en ontdekken. Wat hebben we gedaan in 2025? De wielerbaan in Sportpark Den Burg-Zuid is gerenoveerd. Hierbij vervingen we de betonbaan door een asfaltbaan. Op de locatie van de Sportschutters is een beachvolleybalveld gerealiseerd (onderdeel van het Lokaal Sportakkoord). Met Staatsbosbeheer is een nieuwe erfpachtovereenkomst gesloten voor de voetbalaccommodatie in De Koog. De sportvloer van de sportzaal in het dorpshuis De Hof is vervangen. TXL Sporthal In opdracht van Sportstichting Texel hebben we de exploitatie en het beheer van de TXL Sporthal geëvalueerd. De subsidiebijdrage voor deze opdracht is opgehoogd.

78

5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Doelstellingen 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie We stimuleren en bevorderen een ruim en divers aanbod van kunst en cultuur, zoals bijvoorbeeld beeldende kunst, muziek, dans, theater, film en poëzie. Dit geven we onder meer vorm door subsidies te verstrekken aan diverse grote en kleinere instellingen en initiatieven die activiteiten op dit terrein organiseren en ontplooien. We zorgen voor een stabiel basisaanbod met duidelijke afspraken die we hebben vastgelegd in (meerjarige) subsidie-uitvoeringsovereenkomsten, zoals bijvoorbeeld met Artex. Wat hebben we gedaan in 2025? Cultuureducatie met Kwaliteit en cultuurcoach We nemen deel aan de vierde periode van het landelijke programma 'Cultuureducatie met Kwaliteit'. Dit programma loopt van 2025 tot en met 2028. De inzet van de cultuurcoach is uitgebreid om aansluiting te maken met andere maatschappelijk thema's en speciale doelgroepen uit de Brede SPUK. Zoals het versterken van de verbinding met de sociale basis, gezond en actief leven en mentale gezondheid. De functie van cultuurcoach is eind 2025 overgedragen aan een nieuwe functionaris. Thijssehuis Op de plek van de oude Thijsseschool bouwen we een nieuw sociaal-cultureel centrum: het Thijssehuis.

Een unieke plek waar iedereen zich op sociaal-cultureel gebied kan vermaken en verder kan ontwikkelen en waar initiatieven op het gebied van kunst, cultuur en literatuur elkaar versterken. De oplevering door de aannemer staat gepland vóór de bouwvak 2026 en de in gebruik name van het pand staat gepland voor eind augustus 2026. Kunst in de openbare ruimte Het kunstwerk Atlas bij het parkeerterrein van de TXL Sporthal vertoont duidelijke tekenen van ernstige achteruitgang. We hebben in de tweede helft van 2025 een onderzoek laten uitvoeren naar de staat en mogelijkheden voor herstel door de Rijksdienst van Cultureel Erfgoed. In de eerste helft van 2026 wordt op basis van het onderzoeksrapport een advies over het kunstwerk opgesteld. Adviescommissie kunst & cultuur In voorbereiding op de evaluatie van de verordening hebben we met de adviescommissie gesproken over hoe de rol en taken van de commissie het beste kunnen worden ingevuld. Eind 2025 zijn nieuwe afspraken gemaakt. Dit wordt meegenomen in het advies over de evaluatie van de verordening en staat voor Q2 2026 op de planning.

79

5.4 Musea Doelstellingen 5.4 Musea De Gemeente Texel ondersteunt en faciliteert het onderzoeken, verwerven, behouden en presenteren van kunst, cultuur en erfgoed. Dit realiseren we door het subsidiëren van initiatieven, musea en andere instellingen die op dit gebied activiteiten aanbieden en organiseren. We zorgen voor een stabiel basisaanbod door het maken en vastleggen van duidelijke afspraken in (meerjarige) subsidie-uitvoeringsovereenkomsten, zoals bijvoorbeeld met Stichting Texels Museum. Wat hebben we gedaan in 2025?

Depot In september 2025 opende Stichting Texels Museum het nieuwe centrale depot aan de Schilderweg. Door de realisatie van dit depot kunnen zij beter de Texelse erfgoedcollectie conserveren en deze voor toekomstige generaties bewaren. Texelse Museumpas In 2025 faciliteerden we wederom de Texelse Museumpas en werkten we aan een nieuw voorstel bij de verdeling van het budget voor de Texelse Museumpas.

Maritieme erfgoed en archeologie Op het gebied van maritieme archeologie hebben we met meerdere partijen samengewerkt voor de bescherming van ons maritiem erfgoed. Hierbij is de samenwerking met gemeenten Den Helder en Hollands Kroon, de Provincie en het Rijk noodzakelijk, maar ook met kenniscentra als Kaap Skil en het NIOZ. Met deze nauwere samenwerking gaven we invulling aan de motie ‘Red ons maritieme erfgoed’. In 2024 stuurden we hierover een brief aan de nieuwe minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. Als reactie op deze brief is in 2025 een onderzoek uitgevoerd door Mooi Noord-Holland. Op dit onderzoek volgde een impulsbijdrage van 6,8 miljoen voor onderwaterarcheologie. De samenwerking met lokale overheden, de Provincie, het Rijk en museum Kaap Skil werd geïntensiveerd om plannen uit te werken voor de besteding van deze middelen. Archeologie Op het gebied van archeologie werkten we aan een actualisatie van de archeologische beleidskaart (zie ook taakveld 5.5 Cultureel erfgoed) door het vaststellen van een cultuurhistorische elementenkaart. We maakten plannen om deze wetenschap nog verder onder de aandacht te brengen bij onze inwoners. Zo werd overleg gevoerd over de plannen voor de inrichting van de kerkheuvel Vogelmient, de afronding van het archeologisch onderzoek in de Trompstraat en omgeving in Oudeschild op de planning.

Ook werd er archeologisch onderzoek gedaan in de Wezentuin.

80

5.5 Cultureel erfgoed Doelstellingen 5.5 Cultureel erfgoed De Gemeente Texel ondersteunt en faciliteert bij het beheer en onderhoud van monumenten en (im)materieel cultureel erfgoed. Dit realiseren we onder andere door het subsidiëren van instellingen en eigenaren die zich hiermee bezighouden. De gemeente voert het toezicht en handhaving in eigen beheer uit. Wat hebben we gedaan in 2025? Informatie We organiseerden een bijeenkomst voor kerkbesturen waarin zij werden geïnformeerd over en betrokken bij actuele onderwerpen en vraagstukken, zoals bijvoorbeeld over subsidie- en verduurzamingsmogelijkheden. Een vergelijkbare bijeenkomst voor monumenteigenaren verschoven we, door het nieuwe duurzaamheidsprogramma, naar 2026. Schapenboeten Voor het tweede jaar op rij organiseerden we de onderhoudsregeling voor de schapenboeten en hebben we de motie 'Texels erfgoed op peil' verder uitgewerkt. We ondernamen stappen om de procedure voor vijf schapenboeten zonder achterstallig onderhoud te benoemen tot gemeentelijk monument. Daarnaast werden de vergunningen aangevraagd voor het restaureren van drie schapenboeten met achterstallig onderhoud en zijn er meerdere offertes opgevraagd. Naar verwachting worden de projecten in de eerste helft van 2026 uitgevoerd. Omgevingsplan Ook in 2025 werkten we aan de inpassing van cultureel erfgoed in het omgevingsplan.

Hiervoor starten we als eerste met de cultuurhistorische elementenkaart. Deze elementenkaart is in het tweede kwartaal van 2025 vastgesteld. Daarnaast onderzochten we ook andere mogelijkheden voor aanvullende bescherming van elementen in het omgevingsplan.

81

5.6 Media Doelstellingen 5.6 Media De gemeente stimuleert de ontwikkeling van taal-, digi- en informatievaardigheid en mediawijsheid van inwoners. Hiervoor subsidiëren we diverse grote en kleinere instellingen en initiatieven die activiteiten aanbieden en organiseren op dit gebied. Bibliotheek We zorgen voor een lokale bibliotheekvoorziening op Texel met duidelijke afspraken die vastliggen in een (meerjarige) subsidie-uitvoeringsovereenkomst met Stichting KopGroep Bibliotheken. Wat hebben we gedaan in 2025? We ondersteunden instellingen en initiatieven voor de bevordering van taal-, digi- en informatievaardigheid en mediawijsheid van onze inwoners met subsidies en bijdragen. Zoals bijvoorbeeld de bibliotheek bij haar taak voor de verzorging van het informatiesteunpunt digitale overheid en Stichting Lokale Omroep Texel bij de uitoefening van de lokale publieke mediafunctie op basis van de Mediawet. Laatstgenoemde is in 2025 een samenwerking gestart met omroep Zilt en RTV NOF om samen de streekomroep van de Wadden te vormen. Eind 2025 heeft het Commissariaat voor de Media de aanvraag van de Stichting Waddenomroep voor de uitzendrechten via de frequentie goedgekeurd, waarover de raden van de Waddeneilanden vooraf positief hebben geadviseerd.

82

5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Doelstellingen 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie De gemeente onderhoudt, beschermt, faciliteert en ondersteunt natuur, landschap en recreatievoorzieningen. We stimuleren en versterken de biodiversiteit van de openbare ruimte passend bij het omringende landschap en de specifieke situatie in gebruik en functie. Dit combineren we zoveel mogelijk met klimaatadaptieve maatregelen. Samen met de andere grondeigenaren en terreinbeheerders op Texel willen we ervoor zorgen dat deze maatregelen niet alleen op gemeentelijke grond, maar op het hele eiland gerealiseerd worden. Wat hebben we gedaan in 2025? Nieuwe ambities en uitgangspunten groene infrastructuur Eind 2024 heeft de gemeenteraad de ambities en uitgangspunten uit het conceptbeleidsplan groene infrastructuur aangenomen. Ook is geld beschikbaar gesteld voor de uitwerking van die ambities, om tekorten in het huidige groenbeheer te verkleinen en om alvast de dorpskernen te vergroenen. Medio 2025 is een projectleider groene infrastructuur aangesteld. Om de benodigde middelen goed te onderbouwen in het definitieve beleids- en beheerplan 'Groene infrastructuur', zijn we eind 2025 gestart met de pilots 'Natuurinclusief groen' in twee dorpen. Deze pilots voeren we in 2026 uit. Ook hebben we concrete stappen gezet voor het vergroenen van de dorpskernen.

Eind 2025 hebben we bij vier speeltuinen nieuwe bomen geplant. IJsbaan De voormalige ijsbaan in Den Burg krijgt een nieuwe bestemming als park met ruimte voor ontspanning, sport, spel en recreatie. Het gebied wordt ingericht met natuurlijke elementen zoals bloemrijk grasland, lage beplanting, watergangen, wadi’s en groepen bomen. Dit zorgt voor een afwisselend en aantrekkelijk landschap. Het voorlopig ontwerp is medio 2024 vastgesteld. In 2025 is een definitief ontwerp en vervolgens een technisch ontwerp opgesteld. Verwacht wordt dat we na de aanbesteding in de eerste helft van 2026 kunnen starten met de fysieke uitvoering van het project.

83

5 Wat is gedaan in 2025 wat op de planning stond in 2024 Sportpark Den Burg-Zuid Bij de programmabegroting 2024 was een incidenteel budget van € 30.000 beschikbaar gesteld bij het voorstel 2024-503 voor onderzoek naar de gebruiksmogelijkheden Sportpark Den Burg - Zuid. De aanleiding was verwachte leegstand (sportveld C) en andere ontwikkelingen en initiatieven van sportverenigingen aldaar. Gedurende 2024 en 2025 werd duidelijk dat een aantal initiatieven op een andere wijze is gerealiseerd en dat een aantal andere voorzieningen niet doorgingen. Nut en noodzaak van het voorziene onderzoek waren daarmee afgenomen. Bij de programmabegroting 2026 is daarom besloten het onderzoek in de ijskast te zetten en het budget vrij te laten vallen in 2025. Risico-inventarisatie strandbewaking Bij de programmabegroting 2024 was ook een incidenteel budget van € 17.500 beschikbaar gesteld bij voorstel 2024-507 voor het uitvoeren van een risico-inventarisatie van de strandbewaking. Aanleiding hiervoor was de veranderende kust en verplaatsing van strandpaviljoens. De inventarisatie is gestart in 2024 en afgerond in 2025 door het Nederlands Instituut Veiligheid Zwemwaterlocaties in samenwerking met de reddingbrigades.

84

5 Aangevraagde en toegekende subsidies n.v.t.

85

Verbonden partijen in programma 5 Er zijn geen verbonden partijen in programma 5.

86

5 Beleidsindicatoren

Taakveld

5. Sport, cultuur en recreatie

Indicator

Niet - sporters

Eenheid

%

Bron

RIVM

Jaar

Texel

Nederland

2012

50,8

46,6

2016

56,4

48,7

2020

50,8

49,3

2022

50,2

46,4

2024

45,2

42,5

87

5 Wat heeft het gekost Wat heeft het gekost programma 5 Bedragen x €1.000 Exploitatie

Realisatie 2023

Realisatie 2024

Primaire Begroting 2025

Begroting na wijzigingen 2025

Realisatie 2025

Baten PROGRAMMA Samen beleven en 5 bewegen TV_5.1

Sportbeleid en activering

139

188

116

119

290

TV_5.2

Sportaccommodaties

422

300

304

304

304

TV_5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

3

17

14

14

105

TV_5.4

Musea

174

174

174

174

0

TV_5.5

Cultureel erfgoed

5

4

1

1

3

TV_5.6

Media

13

13

13

13

13

TV_5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

249

242

256

300

303

1.005

937

879

925

1.018

487

337

405

589

511

Totaal Samen beleven en bewegen Lasten PROGRAMMA Samen beleven en 5 bewegen TV_5.1

Sportbeleid en activering

TV_5.2

Sportaccommodaties

1.597

1.794

1.839

1.849

1.705

TV_5.3

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

596

764

1.462

1.122

1.055

TV_5.4

Musea

547

710

680

703

701

TV_5.5

Cultureel erfgoed

723

705

900

677

623

TV_5.6

Media

TV_5.7

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

316

327

365

465

465

2.936

2.844

3.624

3.674

3.659

Totaal Samen beleven en bewegen

7.202

7.482

9.275

9.079

8.720

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

-6.197

-6.545

-8.396

-8.153

-7.702

Gerealiseerd resultaat

-6.197

-6.545

-8.396

-8.153

-7.702

88

5 Analyses

89

Programma 6 - Zorg voor elkaar Visie Een sociaal en gezond Texel: samen voor en met inwoners. Wij vinden het belangrijk om bij te dragen aan de kwaliteit van leven voor alle inwoners, waarbij iedereen volwaardig en onafhankelijk kan deelnemen aan de samenleving. We bieden passende ondersteuning wanneer dit niet mogelijk is, met inzet van de eigen kracht en netwerken van onze inwoners. We doen wat er voor de samenleving echt toe doet. Dit geldt zowel voor de gemeente als voor maatschappelijke organisaties, ondernemers en bewoners. We richten ons op het voorkomen van problemen en zoeken creatieve oplossingen wanneer nodig, door samenwerking met verschillende partners binnen het brede sociaal domein. Leer-werkbedrijf de Bolder levert hierin een passende en waardevolle bijdrage. Het ondersteunt Texelaars bij een (vorm van) arbeidsmatige deelname aan de samenleving. Daarnaast zorgt het Huis van Ontwikkeling ervoor dat op Texel niemand verdwaalt in de infrastructuur van arbeidsmarkt en opleidingen en dat iedereen tijdig toegang krijgt tot passende begeleiding en ondersteuning waar dat nodig is. Dit geldt voor zowel werkzoekenden, werkenden, werkgevers als maatschappelijke (vrijwilligers-)organisaties. De druk op het sociaal domein neemt toe.

Er zijn meerdere opgaven voor het sociaal domein breed verankerd in verschillende (landelijke) beleidsstukken, zoals het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond & Actief Leven Akkoord (GALA). Deze uitdagingen vragen om een intensieve samenwerking tussen alle maatschappelijke partners in het sociaal domein. We werken hierin opgavegericht, waarbij gezamenlijke doelen door verschillende partners worden nagestreefd. Daarbij nemen wij als gemeente voornamelijk de procesregie voor onze rekening. Elke vier jaar stellen we samen met onze maatschappelijk partners nieuwe uitvoeringsprogramma's op.

Link naar Visie en Beleid - Texel

90

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Doelstellingen 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie De gemeente Texel heeft specifiek aandacht voor wonen, welzijn en zorg voor ouderen. Inwoners kunnen zo lang mogelijk op een voor hen goede en veilige manier in hun eigen omgeving blijven wonen. Onze samenleving staat open voor iedereen, ook voor mensen met bijvoorbeeld dementie of verward gedrag. Iedere inwoner ontvangt de ondersteuning die hij of zij nodig heeft met behoud van zoveel mogelijk eigen regie. We streven naar het verhogen van de kwaliteit van leven van onze inwoners. Daarbij richten we ons op alle leeftijden, van nul tot honderdplus, en focussen ons op de speerpunten uit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). Deze speerpunten zijn uitgewerkt in de verschillende opgaven zoals beschreven in de uitvoeringsprogramma's Sociaal Domein 2024-2027: • • • • • • • •

Extra aandacht voor de mentale gezondheid van de jeugd; Het versterken van de sociale basis; Het terugdringen van gezondheidsachterstanden; Een gezonde leefstijl; Voorkomen en vroegsignalering van gebruik van middelen; Sport- en beweegparticipatie; Mantelzorg Vitaal ouder worden.

Wat hebben we gedaan in 2025? Uitvoeringsprogramma's Sociaal Domein Uitvoeringsprogramma ’Kind & Jongeren’ Op basis van gesprekken en de monitor Kansrijke Start hebben we vastgesteld waarop de prioriteiten in 2026 liggen. Zoals bijvoorbeeld het organiseren van een bijeenkomst voor professionals. Daarnaast is vastgelegd dat de prenatale cursus ‘Zwanger en Fit’ (voorheen aangeboden door de GGD) in 2026 kan doorgaan door deze direct onder te brengen bij één van onze partners. Jaarlijks werkt Ouderkracht volgens een plan van aanpak gericht op de beschermende factoren van de OKOaanpak. Het gaat om leefomgevingsfactoren die het risico op het gebruik van middelen en problematisch gedrag bij jongeren verlagen. Hiervoor organiseerden we verschillende bijeenkomsten voor ouders. Op basis van de feedback tijdens deze ouderavonden stelden we een nieuw plan van aanpak voor 2026 op. We hebben als doel om het vrijetijdsaanbod nog concreter en toegankelijker te maken. Jongeren hebben aangegeven wat zij graag doen in hun vrije tijd en wat zij nog missen. In het kader van de ACT-app hebben we (potentiële) aanbieders actief benaderd om nieuwe mogelijkheden toe te voegen. Sinds 2025 werkt Young 4 Ever met thema’s zoals alcohol, drugs, seksualiteit, gamen en social media.

Uitvoeringsprogramma ‘Alle (kwetsbare) inwoners’ Op verzoek van de raad hebben we de mogelijkheden van de Texelpas onderzocht en in overleg met de kopgemeenten ook de optie van een regiopas. Uit ons onderzoek blijkt dat het binnen het beschikbare budget niet haalbaar is om een Texelpas en/of regiopas in te voeren. Daarom onderzoeken we nu andere scenario’s om het minimabeleid verder vorm te geven. Er is een lokaal (mentaal) gezondheidsnetwerk opgericht. Dit is een samenwerking tussen de praktijkondersteuners GGZ van de huisartsen (POH-GGZ), Texels Welzijn en de gemeente. Binnen dit netwerk ligt de focus op het preventie- en zorgaanbod en ook het thema eenzaamheid wordt binnen dit netwerk opgepakt. In 2025 hebben 21 zorg- en welzijnsprofessionals de opleiding Positieve Gezondheid gevolgd. Daarnaast hebben ambtenaren van het sociale en fysieke domein geleerd hoe zij de principes van positieve gezondheid toe kunnen passen in plannen voor de fysieke leefomgeving.

91

In 2025 is het WOR (Welzijn op Recept) traject binnen Gemeente Texel verder vormgegeven en versterkt. Als inwoners het spreekuur van de huisarts bezoeken en hun klachten zijn niet medisch van aard, maar hebben voornamelijk te maken met hun geestelijke welzijn, dan wordt via het WOR breder gekeken naar hun ondersteuningsbehoefte. Klachten als eenzaamheid, gebrek aan aanspraak of het ervaren van zinloosheid staan daarbij centraal. Om hierop effectief in te spelen heeft Texels Welzijn een welzijnscoach aangesteld die, door de gemeente gefaciliteerde portal, direct contact onderhoudt met de huisartsen. Dankzij deze aanpak krijgen mensen meer grip op hun leven en hun welzijn En dat draagt bij aan een betere kwaliteit van leven binnen onze gemeente. Samen met de dorpscommissies zijn in Oudeschild en De Cocksdorp leefbaarheidsonderzoeken uitgevoerd. We zijn gestart met het thema diversiteit en inclusiviteit met als doel een Inclusieagenda 2026 op te stellen. De pilot Huis van Ontwikkeling is succesvol afgerond. We hebben gewerkt aan het toekomstbestendig maken van De Bolder, door het sociaal leerwerk-bedrijf meer te integreren binnen de gemeentelijke structuren. In het verlengde van de ambitie om inwoners beter en eerder te ondersteunen is de Integrale Verordening Sociaal Domein Texel 2026 opgesteld en vastgesteld.

Daarbij wordt ingezet op vraaggerichte in plaats van aanbodgerichte hulp, zodat beter kan worden aangesloten op de behoeften van inwoners. De Integrale Verordening Sociaal Domein beschrijft in heldere taal hoe en waar een inwoner een hulpvraag kan stellen, de manier waarop ondersteuning wordt geboden, welke vormen van zorg en ondersteuning mogelijk zijn, welke rechten en plichten de inwoner heeft en wat inwoners en overheid van elkaar mogen verwachten. Ook de gevolgen van het niet-nakomen van verplichtingen komen hierin aan bod. Uitvoeringsprogramma 'Ouderen' In 2025 ontwikkelden we met maatschappelijke partners zoals Woontij, Omring, Lekker Tuus, Texels Welzijn en Geriant een gezamenlijke aanpak om ouderen veilig thuis te laten wonen. Dit leidde tot een uitvoeringsagenda met concrete actiepunten, waaronder de inzet van een woonwensenadviseur. Er is voor bovenstaande uitvoeringsprogramma's een communicatiestrategie gemaakt. BCF Texels Welzijn We hebben met Texels Welzijn in 2024 nieuwe meerjarige afspraken gemaakt voor de periode 2024-2026. In deze Beleidgestuurde Contractfinanciering (BCF) staan de te bereiken maatschappelijke effecten en beleidsdoelen rondom zorg en welzijn van de gemeente centraal. Vanuit het maatschappelijk werk is ingezet op ondersteuning, preventie en participatie.

Er is gestart met de doorontwikkeling van inloophuis De Deel van een bestaande ontmoetingsplek tot een laagdrempelig inloophuis Texel met de nadruk op ontmoeting. Naast inwoners met niet-aangeboren hersenletsel, beginnende dementie en een verminderd geheugen, kunnen ook inwoners met reuma of kanker hier voor een dagdeel terecht. Het inloophuis biedt een veilige en toegankelijke omgeving, gericht op ontspanning en het versterken van sociale contacten. Verder heeft Texels Welzijn het mantelzorgsteunpunt uitgebreid en het vrijwilligerscoördinatiepunt in het HvO ingericht. Initiatieven zoals ‘Durper soep’ en Welzijn op Recept'' zijn hier mooie voorbeelden van. Daarnaast is Texels Welzijn in samenwerking met de bibliotheek een IDO-punt (Informatiepunt Digitale Overheid) gestart waar inwoners hulp krijgen bij DigiD, toeslagen en digitale overheidszaken. Dorpshuizen en dorpscommissies - de sociale basis Alle dorpscommissies op Texel zijn in 2025 bijzonder actief geweest. Naast bestaande activiteiten zoals een wekelijks koffieuurtje voor ouderen, koersballen en playbackshows zijn nieuwe activiteiten opgestart. Zo wordt via de Texelse dorpshuizen de sociale basis versterkt.

92

Mantelzorg Texel Mantelzorg is een belangrijk thema binnen onze gemeente. In 2025 organiseerden we een workshop voor werkende mantelzorgers met als doel hen te helpen bij het bewaken van de balans tussen werk en zorg en overbelasting te voorkomen. Samen met Young4Ever zijn meerdere bijeenkomsten voor jonge mantelzorgers georganiseerd waarin zij hun ervaringen konden delen en ontspannen. Tijdens drie edities van Café Brainstorm en de wekelijkse inloopbijeenkomsten in De Deel is aandacht en een luisterend oor geboden aan mantelzorgers. Texels Welzijn bracht het Mantelzorg ABC uit en verspreidden deze gids samen met het Mantelzorgcompliment. Dit compliment reikten we ook dit jaar persoonlijk uit om mantelzorgers te bedanken en te waarderen voor hun inzet. Valpreventie In 2024 is Sportstichting Texel gestart met een gratis 14-weekse valpreventiecursus voor 65-plussers, gericht op het verbeteren van fitheid en het verkleinen van valrisico’s. Na een succesvolle pilot in De Waerden is de cursus uitgebreid naar meerdere dorpen, met ruim 150 deelnemers in 2025. Deelnemers worden sterker, bewegen meer en versterken hun sociale contacten. De cursus is onderdeel van een sterke ketenaanpak waarbij samenwerkingen met therapie, veiligheid, voeding en welzijn zorgen voor integrale ondersteuning.

We hebben het makkelijker gemaakt om deel te nemen door deze aanpak en het kosteloos aanbieden van de cursus. Uitvoeren jongerenparticipatie Het budget voor de Toekomststoel is ingezet voor de kinderburgemeester die kinderen op een laagdrempelige manier actief betrekt bij het meedenken over hun leefomgeving. Zo verzamelt zij waardevolle ideeën over wat kinderen leuk vinden, missen of anders zouden willen in hun dorp en gemeente. Hiermee ondersteunt de gemeente de ontwikkeling van burgerschap op jonge leeftijd. Realisatie jongeren ontmoetingsplek (JOP) De JOP is meegenomen in het ontwerp van het ijsbaanterrein en voeren we in 2026 uit. Ankerplaatsen We hebben de contacten met de zorgaanbieder en Woontij opnieuw aangehaald en de laatste contractafspraken afgestemd. De contracten worden naar verwachting begin 2026 afgerond. Daarna kan worden gestart met het bouwrijp maken van het perceel. De planning is dat de units uiterlijk eind 2026 worden opgeleverd. Inburgering Er is een flinke inhaalslag gemaakt in de inburgeringstrajecten. Met het succesvolle Startklas-initiatief bieden we nieuwe inwoners een zachte landing en een sociaal netwerk. Het grootste deel van de vergunninghouders volgt de B1-route (voldoende taalvaardigheid voor alledaags functioneren). Door een tekort aan docenten zijn de lessen sinds maart 2025 verplaatst naar Vonk in Den Helder.

Dit heeft invloed gehad op de aanwezigheid. De persoonlijke begeleiding is verbeterd. Intakes vinden, indien mogelijk , op het AZC plaats, zodat nieuwe inwoners sneller kunnen starten. We zijn in gesprek om de Z-route, na het vertrek van VluchtelingenWerk, voort te zetten. Onze ambitie is om inburgeraars snel en integraal te begeleiden naar volwaardige deelnemers aan de Texelse samenleving. We richten ons op lokaal aanbod en arbeidsparticipatie en het betrekken van de nieuwe inwoners die al langer op het eiland wonen.

93

6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Doelstellingen 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen De Gemeente Texel hecht veel waarde aan het behoud van de eerstelijnsvoorzieningen op Texel. We stimuleren initiatieven van huisartsen en andere zorgaanbieders die belangrijke zorgfuncties bij elkaar brengen en meer faciliteiten naar het eiland willen halen. De gemeente ondersteunt initiatieven van dorpscommissies om dorpsservicepunten uit te breiden met huisartsen en paramedici en de ondersteuning bij zelfstandig wonen van ouderen en mensen met een beperking. We zorgen met de betreffende organisaties voor woonruimte voor essentiële beroepen. De gemeente werkt samen met netwerkpartners om de toegang tot (jeugd)zorg zo optimaal mogelijk te organiseren. Dit realiseren we door regelmatig onderling af te stemmen. De vraag van de inwoner staat hierin altijd centraal. Wat hebben we gedaan in 2025 Gezondheidscentrum Na de zomervakantie zijn de plannen voor het Gezondheidscentrum snel van start gegaan. Er is een stuurgroep gevormd met vertegenwoordigers van de toekomstige huurders, Texelse stichtingen en fondsen, en de gemeente. Samen hebben zij het Programma van Eisen en een businesscase opgesteld. Veel Texelse stichtingen en fondsen zijn bereid om schenkingen of leningen te verstrekken voor de realisatie van het centrum.

Op basis van de businesscase heeft de gemeenteraad op 17 december besloten om, onder voorwaarde, een lening te verstrekken voor de bouw van het pand. Dit besluit is de basis voor het aangaan van een Samenwerkingsovereenkomst tussen alle stakeholders om de bouw- en exploitatie van het Gezondheidscentrum om tot een gunstig resultaat te komen. De Grondexploitatie van het Gezondheidscentrum wordt verantwoord in Programma 3. Dorpsservicepunten Het afgelopen jaar is het onderdeel uit de Woonvisie over de ondersteuning van dorpscommissies bij het uitbreiden van dorpsservicepunten met huisartsen en paramedici, als ook de ondersteuning bij zelfstandig wonen van ouderen en mensen met een beperking, nog niet opgepakt. De Woonvisie loopt nog enige tijd door (totaal vijf jaar) en dit onderwerp wordt de komende jaren verder uitgewerkt. Daarbij blijft de gemeente in overleg met betrokken organisaties om ook woonruimte voor essentiële beroepen te faciliteren. Toegang (jeugd)zorg In het kader van toegang tot Jeugdzorg zijn afspraken gemaakt met Schoolmaatschappelijk Werkers en het Samenwerkingsverband voortgezet onderwijs. De Schoolmaatschappelijk Werkers mogen op het voortgezet onderwijs indicaties afgeven voor lichte ambulante begeleiding. Hierdoor gaat geen tijd verloren met de overdracht van dossiers.

94

6.3 Inkomensregelingen Doelstellingen 6.3 Inkomensregelingen We zetten ons maximaal in om alle huishoudens die recht hebben op bepaalde regelingen, zoals tegemoetkomingen voor energiekosten, te bereiken. We bieden de mogelijkheid om via de gemeente een collectieve zorgverzekering af te sluiten. Daarnaast vereenvoudigen we de aanvragen van bepaalde regelingen. Hierin werken we samen met onder andere Texels Welzijn en de bibliotheek. Wat hebben we gedaan in 2025? Bloedserieus, stop menstruatie-armoede Op verzoek van de raad zijn in Oudeschild, Den Burg, Den Hoorn en De Koog uitgiftepunten voor menstruatieproducten geplaatst. Inzet regelingen De bereikbaarheid van regelingen en doelgroepencommunicatie is verbeterd. Ook is er onderzoek gedaan naar de bereikbaarheid van de Texelpas en is er een 213A onderzoek gedaan naar de doelmatigheid van minimaregelingen. De uitkomsten van deze onderzoeken krijgen een plek in het nieuw integraal armoedebeleid. Bovendien hebben we het werkproces rond de aanvraag van de Gemeentepolis verbeterd en gedigitaliseerd. Ook voeren we de terugvordering voortaan zelf uit. De vroegsignalering in de schuldhulpverlening is verbeterd en sluit beter aan bij de basisdienstverlening. Voedselbank We hebben De Voedselbank geholpen met het vinden van een passende locatie. Deze is gevonden bij De Bolder.

95

6.4 WSW en beschut werk Doelstellingen 6.4 WSW en beschut werk Bij Leer-werkbedrijf De Bolder staat arbeidsparticipatie, met de daaruit voortvloeiende leer- en werktrajecten van medewerkers, centraal. Ieder mens is uniek, waardoor altijd maatwerk wordt geleverd. We werken nauw samen met ketenpartners in de samenleving. De Bolder biedt werkervaringstrajecten, beschut werken, reintegratietrajecten, begeleid werken en detachering bij externe werkgevers. Wat hebben we in 2025 gedaan? HVO & De Bolder In 2025 zijn de resterende taken overgedragen van De Bolder naar het HvO (Huis van Ontwikkeling). Waarschijnlijk wordt dit in de loop van 2026 afgerond. We ontwikkelden het beschrijven van de samenwerkingsprocessen tussen de Bolder en het HvO en de wederzijdse rollen, taken en verantwoordelijkheden door. Er is intensief samengewerkt tussen het HvO, De Bolder en de daarbij betrokken partners. Concreet bood de Bolder stageplaatsen die nodig waren voor de diverse taken die in 2025 door het HvO zijn uitgevoerd. Vanuit de WSW (Wet sociale werkvoorziening) Zolang de WSW als voorziening blijft bestaan, zijn er medewerkers met een WSW-dienstverband. Jaarlijks vermindert het aantal werknemers met een WSW-dienstverband gemiddeld met ongeveer zes personen Dit komt doordat medewerkers die uit dienst gaan (pensioen, ziekte, overlijden) niet meer worden vervangen door nieuwe instroom.

Sinds 2015 wordt door het UWV namelijk geen nieuwe indicatie voor de WSW meer gegeven. In 2025 was de uitstroom met zes personen gelijk aan het gemiddelde. Na het maximum van 156 werknemers in 2010 is het aantal eind 2025 gedaald naar 62 medewerkers (dit is exclusief 13 begeleid werkenden). Vanuit de participatiewet De Bolder is één van de uitvoerders van de Participatiewet (PW) voor de gemeente Texel en biedt als sociaal ontwikkelbedrijf beschutte werkplekken. Daarbinnen maken we onderscheid tussen personen met een indicatie voor beschut werken (per 31 december 17 medewerkers) en personen die zijn ingeschreven in het doelgroepregister in het kader van de banenafspraak (10 medewerkers aan het einde van het jaar). Het aantal beschut werkenden is vorig jaar verminderd met drie werknemers. Voor hen was het werk, door toegenomen beperkingen, niet langer passend. Zij stroomden uit naar de dagbesteding en een IVA-uitkering. Jobcoaching voor optimalisatie van de arbeid voor gedetacheerden. Dit geldt zowel voor WSW-medewerkers als voor PW-medewerkers die vanuit De Bolder zijn gedetacheerd bij externe werkgevers. Door te blijven zoeken naar passende taken binnen werkplekken en door het verder ontwikkelen van de werknemer om zijn/haar taken optimaal uit te kunnen voeren, vergroten we de duurzaamheid van de dienstverbanden.

Het Huis van Ontwikkeling verzorgt jobcoaching voor Texelaars met een beschut werk advies van het UWV of die in het doelgroepregister staan en in dienst zijn bij een externe werkgever. Stageplekken voor Texelaars met uiteenlopende hulpvragen Het Huis van Ontwikkeling kan voor medewerkers die in aanmerking komen voor het opdoen van werkervaring, voor een arbeidsfit traject, voor re-integratie of voor een taal- of schoolstage, een stageplek aanvragen bij De Bolder. In 2025 hebben in totaal tien Texelaars stage gelopen bij De Bolder. Vanuit de reclassering (werkgestraften) Texelaars die een werkstraf opgelegd hebben gekregen tussen de 40 en 240 uur kunnen via het HvO begeleid komen werken bij De Bolder zonder inkomen. In 2025 hebben twee personen onbetaald werk verricht in het kader van een taakstraf. Investeringen In de door de raad gekozen toekomstscenario voor De Bolder is in 2024 gestart met modernisering van de 96

wasserij, o.a. door te investeren in een nieuwe mangelstraat. Hiermee wordt een variëteit aan beschut werk mogelijk gemaakt om zo op de langere termijn arbeidsplaatsen te garanderen. Net als in 2024 heeft de nieuwe mangelstraat ook in 2025 geleid tot een groter wasvolume met een hogere opbrengst. Ook zijn we eind 2025 gestart met de vervanging van de zeepinstallatie en de vervanging van vier stuks 22-kilogram wasmachines voor vier stuks 57-kilogram wasmachines Deze nieuwe wasmachines zullen voor het seizoen 2026 draaien.

97

Leer-werkbedrijf De Bolder Balans per 31 december 2025

Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2025

98

99

100