Perspectiefnota 2024 - 2027 raadscommissie 7 juni 2023

Perspectiefnota 2024 - 2027

Raadscommissie 7 of 8 juni 2023

Perspectiefnota 2024

1/50

Inhoudsopgave Bestuurlijke boodschap ..................................................................................................... 3 Kaders en uitgangspunten ................................................................................................. 5 Uitkomsten programmarekening 2022................................................................................... 9 Tussenstand financieel perspectief 2024 – 2027 .................................................................... 11 Op weg naar programmabegroting 2024 - 2027 ..................................................................... 18 Programma 1 Voor en door bewoners ........................................................................... 18 Programma 2 Zorg voor elkaar, veiligheid op orde ............................................................ 21 Programma 3 Mooi en gastvrij Texel ............................................................................ 25 Programma 4 Texel werkt! ....................................................................................... 29 Programma 5 Toekomst voor de jeugd .......................................................................... 33 Programma 6 Samen beleven en bewegen .....................................................................

37 Programma 7 Duurzaam, schoon en innovatief ................................................................ 41 Programma 8 Goed wonen, goede bereikbaarheid ............................................................ 44 Besluit ....................................................................................................................... 50

2/50

Perspectiefnota 2024

Bestuurlijke boodschap In de voorliggende perspectiefnota schetsen wij u de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen per programma voor de komende periode. Zoals de business case voor het Huis van Ontwikkeling, betaalbaar bouwen, het mobiliteitsvraagstuk en de doorontwikkeling van de burgerparticipatie. Financieel hebben wij geprobeerd een zo helder mogelijk meerjarenbeleid te schetsen. Hierin zijn ook de autonome ontwikkelingen weer het uitgangspunt en daarom hebben we slechts een beperkt aantal noodzakelijke voorstellen gedaan. Wel zijn we met een hoop dingen bezig, waarvan de financiële impact nog niet (goed) in te schatten is, deze hebben we daarom tekstueel toegelicht bij de nieuwe ontwikkelingen. Autonome ontwikkelingen Dit speelt een grote rol in het meerjarenperspectief. Voor 2024 en 2025 kunnen we op basis van de huidige afspraken met betrekking tot de verdeling (“samen trap op, trap af”) nog rekening houden met de algemene uitkering zoals we die nu ontvangen. Vanaf 2026 komt deze afspraak te vervallen en wat we er voor terugkrijgen is nog ongewis. We baseren de huidige meerjarenbegroting dus op de informatie die we op dit moment hebben. Tussen nu en de begrotingsbehandeling in november kunnen hier nog substantiële bijstellingen ten goede plaatsvinden, maar we willen ons niet te vroeg rijk rekenen. Verder hebben de CAO-ontwikkelingen een grote invloed.

In april is de CAO Gemeenten geformaliseerd en dit betekent voor de personeelsbegroting voor 2023, maar ook vooruitkijkend naar 2024 een grote kostenpost. Mogelijk komt het Rijk hier in de meicirculaire op terug, ook dit is nog afwachten. Voorstellen Ook zijn er nog enkele voorstellen toegevoegd aan de perspectiefnota. Hier hebben we kritisch naar gekeken en er zijn ook voorstellen geschrapt om zo tot een ruime(re) en sluitend meerjarenperspectief tot en met het jaar 2025 te komen. Op basis van bovenstaande sluiten we onze begroting voor 2024 af met een plus. Ook in 2025 verwachten we nog ruime zwarte cijfers te kunnen draaien. Daarna is de invloed van de algemene uitkering merkbaar en is er een omgekeerd beeld. Het is dus een ingewikkelde meerjarenbegroting. We hebben de komende jaren een sluitende begroting en daarna schrijven we rode cijfers. Hierbij is het wel van belang om te vermelden dat het hier gaat om een perspectief, de begroting volgt in november. Omdat de toekomst onduidelijk is, willen we op dit moment afwachten. We weten niet welke ontwikkelingen en bijstellingen er nog gaan plaatsvinden en daarom lijkt het ons niet verstandig om overhaaste beslissingen te nemen. In beginsel willen we inzetten op zwarte cijfers in de meerjarenbegroting.

Hiervoor zouden we nog voldoende mogelijkheden hebben en daar zouden we graag samen met u kritisch naar kijken, maar wel met alle relevante informatie om hierover ook goede beslissingen te kunnen nemen. Uitvoeringsprogramma Wij willen in 2024 graag, samen met u, verder werken aan onze ambitieuze agenda. Zo gaan we in 2024 door met de uitvoering van het Toeristisch Toekomstplan, gaat er een Woonvisie komen waarbij we burgerparticipatie ruim gaan inzetten. Ook wordt in 2023 al gestart met het opzetten van een Burgerberaad en we verwachten dit in het begin van 2024 voor het eerst in te kunnen zetten. Ook gaan we druk aan de slag met alle beheerplannen, voor bijvoorbeeld sport, groenbeheer, het straatmeubilair en het wegenbeheerplan. Wel willen we hier de duidelijke winstwaarschuwing afgeven. Het vinden van personeel om alle ambities te bewerkstelligen wordt steeds lastiger. Eerder kondigden we al aan dat we proactief op deze ontwikkelingen moesten blijven inspringen. We hebben als organisatie nieuwe manieren van werven opgezet en ook de vraag hoe we een aantrekkelijke werkgever blijven voor toekomstig medewerkers is een van de centrale vragen in ons nieuwe organisatie-ontwikkelprogramma. Maar helaas zijn we nu steeds vaker genoodzaakt tot de inhuur van extern personeel om de werkzaamheden goed voor elkaar te blijven krijgen.

Perspectiefnota 2024

3/50

Kortom, we zijn ambitieus en willen dat ook blijven, maar daar zit ook een kanttekening aan. Vanaf 2026 is er onduidelijkheid over de inkomsten en ook het blijven vinden van personeel is een grote uitdaging. We staan er financieel goed voor, maar verstandig beleid blijft hierin geboden. Samen met u als Raad en met de Texelse inwoners willen we hier graag vorm aan geven. Hoogachtend, burgemeester en wethouders van gemeente Texel, de secretaris, de burgemeester, M. Oudshoorn

4/50

M.C. Uitdehaag

Perspectiefnota 2024

Kaders en uitgangspunten In de perspectiefnota zijn de kaders en uitgangspunten opgenomen vooruitlopend op de programmabegroting 2024 – 2027 die in november 2023 wordt behandeld. In de perspectiefnota zijn de volgende kaders en uitgangspunten gehanteerd: •

•

• • •

Inhoudelijke kaders de door de raad vastgestelde beleidskaders die zijn opgenomen per programma op de “Post- it”. Verdere uitvoering van de reeds genomen raadsbesluiten en toezeggingen aan de raad. Financiële kaders zijn de Gemeentewet, het Besluit begroting en verantwoording en daaruit volgend de financiële verordening van de gemeente Texel. In het meerjarenperspectief is rekening gehouden met de indexering van de tarieven en de CAO gevolgen voor gemeenten. Indexering tarieven 2,5% op basis van Prijs bruto binnenlands product (pbbp) septembercirculaire 2022, jaarschijf 2024. Voor de verwachte CAO stijging is uitgegaan van 3% inclusief sociale lasten. De meicirculaire is niet opgenomen in de perspectiefnota. In de programmabegroting, besluitvorming november 2023, zal het percentage voor de indexering gehanteerd worden zoals opgenomen in de meicirculaire. De gemeenschappelijke regelingen worden met 7,1% geïndexeerd. Financieel zijn de collegebesluiten en raadsbesluiten in de perspectiefnota verwerkt tot en met april 2023. Lokale lasten, indexatie 2024: - Bestaand beleid De bestaande belastingen en leges zijn per soort vastgelegd in een belasting- of legesverordening. - Beleidsuitgangspunten Het algemene uitgangspunt is dat de tarieven van de leges en heffingen kostendekkend zijn en niet meer dan trendmatig worden verhoogd.

Voor het begrotingsjaar 2024 wordt conform het bestaand beleid voorgesteld de lokale lasten te indexeren met 2,5%, tenzij er eerdere besluitvorming is geweest.

Totaal overzicht Omschrijving a. Afvalstoffenheffing b. Forensenbelasting c. d.

Havengelden Leges (incl. bouwvergunningen c.s.)

e.

Lijkbezorgingrechten (incl. huuropbrengsten graven) Marktgelden OZB woningen OZB niet-woningen Parkeerbelastingen Precariobelasting Reclamebelasting Reinigingsrechten voor bedrijven Rioolheffing Toeristenbelasting / Watertoeristenbelasting

f. g. h. i. j. k. l. m. n.

Voorstel verhoging Kostendekkende tarieven Naar analogie verhoging Toeristenbelasting 4,4% voor 2 jaar (2024/2025) Reguliere indexatie 2,5% Reguliere indexatie 2,5%, met uitzondering van (maximale) rijks tarieven. Reguliere indexatie 2,5% Reguliere indexatie 2,5% Reguliere indexatie 2,5% Reguliere indexatie 2,5% Vooralsnog geen voorstel tot verhoging Reguliere indexatie 2,5% Reguliere indexatie 2,5% Reguliere indexatie 2,5% Kostendekkende tarieven Indexatie van 4,4% voor 2024 en 2025 van €2,30 naar €2,40

Perspectiefnota 2024

5/50

Nieuwe ontwikkelingen, niet meegenomen (financieel, juridisch en/of beleidsmatig) Organisatieontwikkeling

Vorig jaar schreven we dat onze arbeidsmarktpositie ten positieve is veranderd. Ondanks relatief veel vacatures, weten we ook deze in 2022 nog redelijk goed in te vullen. Vaak zelfs nog met iemand van het eiland. Maar we vinden ook collega’s uit de regio, of zelfs nog verder weg. Dit zijn de voordelen van het hybride tijdperk. In 2022 zijn we begonnen met ‘Organisatie op Koers 2.0’. Tot nu toe kunnen we alles nog redelijk behappen maar soms piept en kraakt het. Dit komt onder andere doordat de omgeving snel veranderd en de vraag voor gemeenten groter en complexer wordt. Daarnaast vraagt werken in het hybride tijdperk om een andere manier van werken. Als laatste is er nog een procedurele aanleiding; het huidige programma ‘Organisatie op Koers’ loopt af. Deze combinatie biedt de kans voor een nieuwe aanpak waarbij we samen met de organisatie werken om een toekomstbestendige organisatie te blijven. ‘Organisatie op Koers 2.0’ draagt bij aan een gezonde en wendbare organisatie, en daarmee aan het kunnen verwezenlijken van de missie van de gemeente Texel: ‘Wij zijn dienstverlenend en zelfstandig, met en voor Texelaars en partners.’ Als visie zijn daarbij de volgende uitgangspunten geformuleerd: • Onze dienstverlening speelt in op de behoeften van de burgers, het bestuur, instellingen en bedrijven. We voorkomen dat Texelaars buiten de boot vallen.

• We werken in een flexibele, lerende en omgevingsbewuste organisatie. • We werken samen binnen en buiten het eiland en bedenken oplossingen die toekomstbestendig en duurzaam zijn. Vanuit deze missie en visie hebben we het programma ‘Organisatie op Koers 2.0’ opgezet met hierin vier programmalijnen. De onderwerpen zijn niet volledig nieuw, maar de winst zit in de integrale aanpak. Het gaat om de volgende programmalijnen: 1. 2. 3. 4.

hybride Werken 2.0; gemeentehuis 2.0; medewerker 2.0; regionale Samenwerking 2.0.

Wat gaan we doen? • Voor de komende vijf jaar van 2023 tot en met 2027 wordt een integrale ontwikkelagenda gemaakt in de vorm van een A3. • De ontwikkelagenda wordt gemaakt op basis van input vanuit de organisatie (inclusief bestuur) op de vier programmalijnen. • Jaarlijks wordt gereflecteerd of we nog op koers liggen, op basis van de opgaven en ontwikkelingen van buitenaf en welke aanpassingen we moeten doen om op koers te blijven. Organisatieontwikkeling kost geld; we kijken eerst naar bestaande budgetten en komen daarna zo nodig met een samenhangend raadsvoorstel. • In mei 2023 wordt een raadsinformatieavond georganiseerd. • In oktober 2023 is de ontwikkelagenda af en wordt de gemeenteraad geïnformeerd door middel van een raadsinformatiebrief. • In kwartaal 4 2023 is een meerjarenplanning en financiën duidelijk.

6/50

Perspectiefnota 2024

Het ophalen van input voor de ontwikkelagenda is een continu proces; de weg ernaar toe is al (mede) het doel op zich. De ontwikkelagenda wordt jaarlijks geëvalueerd. Om bij te kunnen sturen waar nodig en wendbaar te blijven vindt in 2025 een mid-term review plaats. Binnen ‘Organisatie op Koers 2.0’ ligt de focus op samen met alle medewerkers door de organisatie heen vaststellen wat de behoefte is en ideeën zijn om op koers te blijven en de input van de organisatie is leidend voor de ontwikkelagenda.

De Bolder Het resultaat van De Bolder is de laatste jaren geflatteerd geweest door relatief lage kapitaallasten (lees afschrijvingskosten). In de respectievelijke jaarrekeningen is te zien dat sinds de invoering van de Participatiewet in 2015 geen significantie herinvesteringen zijn gedaan. Zodoende is een belangrijk deel van de machines en installaties inmiddels volledig afgeschreven. Dat geldt ook voor het wagenpark. In de afgelopen 7 jaren is ervoor gekozen voorzichtig te zijn met nieuwe investeringen. De begrotingen vertoonden een sobere bedrijfsvoering. De onderhoudskosten voor het verouderde machinepark liepen op. In 2022 is een proces opgestart om te komen tot een “Huis van Ontwikkeling”, en separaat maar parallel hieraan, een toekomstscenario voor De Bolder uit te werken. Beide processen zijn sterk onderling afhankelijk. Tijdens de raadsinformatieavond in december 2022 heeft de raad met instemming gereageerd op de ontwikkelingen tot dat moment en de geschetste toekomstvisie. De tekorten van De Bolder lopen in de komende jaren flink op. Dat is in de meerjarenbegroting al zichtbaar gemaakt. De dynamiek en ondernemingsopdracht van De Bolder, de verantwoordelijkheidsvraagstukken, de financiële kansen en bedreigingen vereisen daarom een duidelijke (bestuurlijke) langetermijnvisie op de toekomst van De Bolder.

Een en ander binnen de bredere context van het Sociale Domein op Texel. Dit is ook bij meerdere gelegenheden door de raad onderkend. In afwachting van de behandeling van de notitie “Toekomst De Bolder” door college en raad worden voor 2024 al investeringen verwacht die nu niet langer uitgesteld kunnen worden. Immers, het bedrijf moet op een veilige en adequate wijze invulling kunnen blijven geven aan de missie en taakstelling. Met deze noodzakelijke investeringen zal een toename van de kapitaallasten gemoeid zijn van zo’n € 50.000 jaarlijks. Als vervolgens het college en de raad in de loop van dit jaar instemmen met de notitie “Toekomst De Bolder” (waar nu nog aan gewerkt wordt) dienen we rekening te houden met een inhaalslag voor wat betreft investeringen. Deze investeringen zijn gefaseerd gepland tot het jaar 2030. Dit gaat zeker in verhouding met de afgelopen jaren hoge kapitaallasten (rond € 200.000 extra) met zich meebrengen. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat dit zal leiden tot lagere onderhoudskosten en hogere opbrengst uit productie. Het totaalbeeld zal kunnen worden geschetst wanneer de notitie “Toekomst De Bolder” ook financieel is doorgerekend. Basisscholen in stand houden in de buitendorpen In het vervolg op de realisatie van “De Skool” worden de gebouwen van de basisscholen in de buitendorpen ook verduurzaamd.

Deze kwaliteitsslag voor de schoolgebouwen is onderdeel uit de visie ‘Passend thuis nabij onderwijs op Texel’: ‘toekomstbestendige voorzieningenstructuur voor het primair- en voortgezet onderwijs’. Het schoolbestuur ontwikkelt daarvoor dit jaar in overleg met de gemeente een plan. De financiële consequenties zijn nog niet bekend en daarom ook nog niet meegenomen in de perspectiefnota 2024-2027. Incidenteel – structureel in relatie tot een materieel sluitende begroting De provinciale toezichthouder heeft een handreiking opgesteld waarbij de regelgeving aangescherpt is, wat valt onder incidentele baten/lasten en structurele baten/lasten. Voor het begrotingsjaar 2024 en verder moet er bij de incidentele baten en lasten de onderbouwing getoetst worden aan de volgende criteria: aard, einddatum en materiële beïnvloeding. Voldoet een incidentele post hier niet aan, dan wordt deze als structureel aangemerkt.

Perspectiefnota 2024

7/50

Indexering budgetten De budgetten worden geïndexeerd met 2,5% voor het jaar 2024. Bij de programmabegroting is er mogelijk meer duidelijkheid over de inflatie en zal een eventueel hoger percentage worden opgenomen.

Planning Perspectiefnota 2024 - 2027

Onderwerp

Betrokken

28-04-2023

Verzenden Perspectiefnota naar raadsfracties Vergadering Auditcommissie

Advies & Ondersteuning

Bespreking Perspectiefnota in speciale raadscommissie

Raadscommissie

Vaststelling Perspectiefnota in raad

Raad

16-05-2023 07-06 / 08-06-2023 21-06-2023

8/50

Perspectiefnota 2024

Auditcommissie

Uitkomsten programmarekening 2022 Het uiteindelijk resultaat van de inkomsten en uitgaven van de gemeente over het jaar 2022 is fors te noemen met een overschot van + € 5 miljoen, evenals over 2021. Het overschot bestaat, evenals in het jaar 2021, voornamelijk uit incidentele posten. Onderstaand is het overschot op hoofdlijnen verdeeld over 5 onderwerpen, die kort nader zijn toegelicht. Bestuur & Organisatie Voordeel € 1.894.000 De reservering voor (oud)bestuurders kon met ruim € 400.000 verlaagd worden door de verhoogde rekenrente. Voorgesteld wordt om de nog niet volledige Wet openbaarheid overheid (WOO) gelden over te hevelen naar 2023, bijna € 100.000. Lagere uitgaven c.q. niet uitgevoerde werkzaamheden leveren per saldo op deze post een voordeel op van ruim € 200.000. Ook wordt voorgesteld de beschikbaar gestelde middelen voor de Regiodeal de Wadden naar 2023 over te hevelen (bijna € 100.000). Van het rijk is over 2021 nog een COVID-uitkering ontvangen, ruim € 100.000. Ook kunnen interne kosten voor de opvang als subsidiabel worden verantwoord, opbrengst ruim € 100.000. Aan de kazernes hebben we minder onderhoud gehad dan begroot. Naast een afrekening van de Veiligheidsregio over 2021 resulteert dit in voordeel van bijna € 150.000.

Over de 2019 tot en met 2022 is een afrekening verantwoord van de GOA (achterstandenbeleid), wat resulteert in een voordeel van bijna € 300.000. De arbeidsmarkt heeft ertoe geleid dat vacatures moeilijk te vervullen zijn, daardoor een voordeel op de post salarissen van bijna € 450.000. De middelen voor de burgerparticipatie (ruim € 100.000) zijn in 2022 niet uitgegeven. Het voorstel is deze over te hevelen. Nieuwe regelgeving resulteert in een storting in een voorziening “verlofsparen” van ruim € 100.000, een niet voorziene uitgave dus. Infrastructuur Voordeel € 1.720.000 Van de Huisvuilcentrale (HVC is over 2020/2021 een voordelige afrekening ontvangen, naast een voordeel van de uitvoering bermverharding Vuurtorenweg/Kadijksweg, afgerond € 250.000 . Voor uitvoering van maatregelen voor de Klimaatadaptatie zijn rijksmiddelen ontvangen, waarvan wordt voorgesteld deze over te hevelen naar 2023 (€ 156.000). Voor de gebouwen van het onderwijs was minder budget nodig dan begroot. Naast lagere economische subsidies en lagere uitgaven voor het baggeren, ontstaat een voordeel van ruim € 200.000. De uitgaven voor Sport, Monumenten &Torens en Kunst en Cultuur zijn in totaal ook ruim € 300.000 lager. Voor Milieubeleid wordt het voorstel gedaan om ruim € 300.000 over te hevelen naar 2023, om de ontvangen budgetten te kunnen gebruiken waarvoor ze zijn bedoeld. Lagere uitgaven door o.a.

een terug ontvangst van de Milieudienst over 2021 levert een voordeel op van ruim € 150.000. De herrekende bouwgrondexploitaties resulteren in een voordeel van ruim € 100.000. Sociaal Domein Voordeel € 926.000 De aantrekkende economie heeft zich nog niet vertaald in minder bijstandsuitkeringen, voor 2022 een nadeel van ruim € 100.000 ten opzichte van de verwachting. Voorgesteld wordt om de rijksbijdrage energietoeslag lage inkomens over te hevelen naar 2023, afgerond € 275.000. Een vergoeding voor de uitgaven statushouders, die niet begroot was, levert een voordeel op van ruim €100.000. Mede door de krapte op de arbeidsmarkt zijn er minder kosten gemaakt voor de huishoudelijke hulp (bijna €300.000). Ook door personeelskrapte konden een aantal uitvoeringsplannen in 2022 niet uitgevoerd worden en is het voorstel om deze middelen ad € 178.000 over te hevelen naar 2023. Dit betreft een deel van de begrote budgetten Jeugdbescherming/Jeugdhulp, algemene voorzieningen WMO en Jeugd etc. is niet uitgegeven. Op de post inhuur is meer uitgegeven, gezamenlijk een overschot van bijna € 200.000.

Perspectiefnota 2024

9/50

Belastingen & Rechten Voordeel € 530.000 Het overschot betreft de Toeristenbelasting. Het positieve verschil in 2022 is enerzijds te verklaren door een te lage inschatting van de opbrengsten over 2021, alsmede de doorloop/afwikkeling van de opbrengsten over vorige jaren. Een ander element is de hogere aangiftebereidheid van de belastingplichtigen. Voor de opbrengsten over het jaar 2022 is wederom gewerkt met een aanname. Rente & Afschrijvingen Voordeel € 240.000 Ten opzichte van de begroting hebben we € 348.000 minder rente betaald. De rente is ten opzichte van 2021 in 2022 fors gestegen. Op de post afschrijvingen ontstaat een nadeel van € 108.000 omdat met de Halfjaarrapportage in 2022 een te hoog bedrag ( € 1 miljoen) is verantwoord. Op rekeningbasis blijkt dit iets te hoog te zijn geweest. Resumé: Bestuur & Organisatie Infrastructuur Sociaal Domein Belastingen & Rechten Rente & Afschrijvingen Positief rekeningsaldo 2021

€ 1.894.000 € 1.720.000 € 926.000 € 530.000 € 240.000 € 5.310.000

V V V V V

In de Tussentijdse rapportage 2023 zal er een nadere analyse komen van het rekeningresultaat, waarbij in ieder geval getoetst gaat worden of de bedragen incidenteel of structureel van aard zijn.

10/50

Perspectiefnota 2024

Tussenstand financieel perspectief 2024 – 2027 (Besluitvorming t/m raad 19 april 2023 en college 11 april 2023) Bedragen * € 1.000

Nr.

2024 2025 2026 2027

1 Begrotingssaldo

2.218

244

905

-2.134

2 Ontwikkeling Algemene uitkering

1.099

924

-2.589

36

3 Ontwikkeling indexatie budgetten en kosten personeel en bestuur etc.

-2.305

0

0

0

-188

-263

-450

0

5 Structurele voorstellen Perspectiefnota 2024

-506

0

0

0

6 Exploitatie en kapitaallasten investeringsplan 2024

-851

0

0

0

7 Voorstel niet benodigde budget index 2023

122

0

0

0

8 Toeristen en Forensenbelasting

655

0

0

0

244

905

Autonome ontwikkelingen

Reeds genomen raadsbesluiten 4 Verwerking aangenomen raadsbesluiten van de diverse taakvelden Voorstellen perspectiefnota 2023

Totaal

-2.134 -2.098

Toelichting 1)

Het eindsaldo van het begrotingsjaar 2023 is het beginsaldo van het begrotingsjaar 2024. Het beginsaldo is € 2.218.000.

Er zijn een aantal financiële ontwikkelingen, waarbij het gemeentelijk beleid/invloed minimaal is. Deze ontwikkelingen worden verantwoord onder de “Autonome Ontwikkelingen”. 2)

3)

De algemene uitkering voor het begrotingsjaar 2024 is gebaseerd op de meicirculaire van 2022, jaarschijf 2024. Bij de behandeling van de Programmabegroting 2024-2027 in november van dit jaar, worden de cijfers van de meicirculaire van dit jaar meegenomen. Opvallend is de forse verlaging in het begrotingsjaar 2026 ad € 2.589.000, ook wel “het financiële ravijn” genoemd. De VNG is hierover in gesprek met het Ministerie. Voor het begrotingsjaar 2024 wordt een verhoging van € 1.099.000 voor de algemene uitkering voorzien. Onder het kopje “ontwikkeling indexatie budgetten en kosten personeel en bestuur etc.” zijn begroot de verwachte uitgaven voor de verhoging van de diverse budgetten gemeente (+2,5%), gemeenschappelijke regelingen (+7,1%) en indexering BCF en overige subsidies (+2,5%). Totaal een bedrag van € 1.135.000. Daarnaast is conform het bestaande beleid een bedrag meegenomen voor de reguliere indexatie van de opbrengsten leges en OZB (+ 2,5%), totaal € 90.000. De CAO lonen voor het personeel zijn in 2022 flink gestegen. In de begroting 2023 was daar onvoldoende rekening mee gehouden. Het tekort wordt in 2024 structureel meegenomen. Daarnaast wordt een inschatting gemaakt van de salarisstijging 2024 ad 3%. Gezamenlijk met de verwachte autonome personeelsontwikkelingen zijn de totale extra uitgaven € 1.260.000.

Onder dit kopje worden alle reeds genomen raadsbesluiten verantwoord die financiële gevolgen hebben voor 2024 en verder. 4)

Op hoofdlijnen gaat het om de volgende genomen besluiten met structurele financiële gevolgen: Voordelig: Evaluatie exploitatie Sporthal door de stichting (2025) € 53.000 Regionale Samenwerkingsagenda KvNH (2026) € 48.000 Perspectiefnota 2024

11/50

Nadelig: Extra middelen diverse Gemeenschappelijke Regelingen € 40.000 Voorstel “Vaker binnen kunnen lopen bij de publieksbalie” € 40.000 Voorstel “Herinrichting Emmalaan”, extra lasten € 40.000 Brug Kogerstrand (kapitaallasten en onderhud) € 64.000 Regionale samenwerking Sociaal Domein (2025) € 50.000 Begroot wordt voor het verwacht nadelig tekort voor het Leer- Werkbedrijf De Bolder een tekort van € 756.000 Voor het jaar 2025 is dat € 266.000 en voor 2026 extra € 490.000. Deze tekorten zijn gebaseerd op de huidige exploitatie, hierin zijn niet de uitkomsten meegenomen van “de toekomst van de Bolder”. De tekorten vanaf 2022 tot 2025 worden gedekt uit de reserves van de Bolder. Onder het kopje “Voorstellen Perspectiefnota 2024” staat de financiële vertaling van de diverse voorstellen. 5) 6)

7) 8)

12/50

De structurele voorstellen uit de Perspectiefnota staan verzamelend in het overzicht “Financiële voorstellen”. Het totaal aan (structurele) voorstellen is € 506.000 De financiële consequenties van de investeringsvoorstellen bedragen in totaal € 851.000 Het betreft hier de exploitatie en kapitaallasten van het investeringsplan. Onder het kopje “Nieuwe investeringen” vindt u een uitgebreidere specificatie. Voorgesteld wordt om het restant bedrag van de niet gebruikte toegekende budget indexatie 2023 terug te laten vloeien naar de algemene middelen € 122.000 Er worden een drietal voorstellen gedaan met betrekking tot de toeristenbelasting en de Forensenbelasting. 1. Op basis van de aangiftes/realisatie over 2022 wordt voorgesteld om de opbrengsten Toeristenbelasting met € 250.000 te verhogen. 2. Over het jaar 2022 is de inschatting van de Forensenbelasting te hoog geweest: voorgesteld wordt om de begrote opbrengsten met € 45.000 te verlagen. Als laatste wordt voorgesteld om het tarief voor de Toeristenbelasting voor de jaren 2024 én 2025 te verhogen met € 0,10 naar € 2,40 per overnachting. Dit is voor de 2 jaren iets minder dan 5%. Daarnaast conform het bestaande beleid wordt ook de Forensenbelasting over die jaren met 5% verhoogd. Totaal een voordeel van € 655.000

Perspectiefnota 2024

Tussenstand algemene reserve (Besluitvorming t/m raad 19 april 2023 en college 11 april 2023)

Algemene reserve (besluitvorming t/m raad 19 april 2023 en college 11 april 2023) Stand Programmabegroting 2023 Raad 09/11/2022 Voorstel Vaker kunnen binnenlopen bij de publieksbalie Raad 27/10/2022 Herinrichting Emmalaan Raad 09/11/2022 Grip op grondexploitaties en grote projecten Raad 14/12 2022 Uitkomsten septembercirculaire 2022 Raad 14/12/ 2022 Project Flexwoningen Marsweg Raad 14/12/2022 Gezondheidsplein en Gezondheidscentrum bouwen samen aan de Emmalaan Raad 14/12/2022 Financiële verordening 2022 (verhogen post onvoorzien) Uitkomsten Decemberciruclaire 2022 ,verantwoording via jaarrrekening 2022 Raad 15/02/2023 Motie Noodhulp Turkije en Syrië Raad 15/02/2023 Motie Vijf over twaalf voor de Texelse vissers in de haven van Oudeschild Raad 15/02/2023 Financieel herstelplan GGiD 2023 Raad 22/03/2023 Tussentijdse evaluatie en vooruitblik uitvoeringsprogramma's Sociaal Domein Raad 19/04/2023 Brug Kogerstrand kapitaallasten Raad 19/04/2023 Regionale samenwerking 2023/2024 Perspectiefnota 2024, incidentele voorstellen

10.300.346 -40.000 -39.500 -55.600 421.019 -1.760.000 -138.000 -2.000 122.766 -14.000 -50.000 -72.886 -195.000 -22.000 -213.479 -582.900

Actuele tussenstand

7.658.766

Dit is ruim € 5 miljoen boven de afgesproken ondergrens van € 2 miljoen.

Perspectiefnota 2024

13/50

Financiële vertaling voorstellen Voorstel

Nummer

nummer

doelenboom

Voorstel

Incidenteel

Structureel

Programma 1 2024-101

1.1.5.45

Financiële consequenties Strategische

236.000

Personeel Planning Programma 2

2024-201

2.5.2.14

Jongerenwerk bestendigen

150.000

Programma 3 2024-301

3.4.1.10

Risico Inventarisatie strandbewaking uitvoeren

17.500

Programma 4 2024-401

4.1.3.10

Circulaire Economie en Stikstofaanpak

2024-402

4.1.3.11

Nieuwe ronde Leader subsidie

80.000 20.000

Programma 6 2024-601

6.1.5

Proces vergunningaanvragen evenementen

10.000

ondersteunen Programma 7

2024-701

7.2.4.2

Texel innovatief proefeiland

90.000

Programma 8 2024-801

8.1.1.71

Bermverharding aanbrengen/vervangen

385.400

2024-803

8.1.3.19

Mobiliteitsvisie opstellen

50.000

2024-804

8.1.3.20

Inzetten op veilig nachtvervoer

50.000

Programma 3 en 8* 302

3.3.1.19

Groenvoorziening vervangen

75.000

802

8.1.1.72

Straatmeubilair vervangen

170.000

Afspraak begroting 2019 (bedragen

-245.000

structureel in de begroting opgenomen) Totaal

14/50

582.900

Perspectiefnota 2024

506.000

Opmerkingen

Nieuwe investeringen Bedrag excl. BTW

Exploitatie / onderhoud excl. BTW

Afschrijving termijn

Kapitaallasten netto investering

Nr.

Omschrijving

102

8 koffiemachines vervangen

22.000

6

4.547

303

Parkeerterreinen strandslagen reconstrueren

2.600.000

40

169.000

403

Investeringen Haven 2024 Dekking reserve haven Oudeschild onderhoud >5 jaar

4.950.000

50

297.000

701

Perscontainers zwerfafval aanschaffen en plaatsen Dekking afvalstoffenheffing

50.000

10

805

Verlengde fietspad PHZD aanleggen

300.000

40

19.500

806

Diverse wegen rehabiliteren 2024

2.071.250

40

134.631

807

Redoute reconstrueren

1.100.000

40

71.500

808

Parkeerterrein Stappeland e.o. herinrichten

3.000.000

40

195.000

809

Aanleggen openbare verlichtingsnetten Oudeschild

245.000

40

15.925

810

Bestrating Kantoorstraat vervangen

100.000

40

6.500

811

Stratenmakersauto vervangen

115.000

10

16.100

812

Fietspad Tureluur en Rozendijk verbreden

3.800.000

40

Dekking kapitaallasten beschikbaar via begroting Totaal

-297.000 7.000 -7.000

247.000

-290.000

-29.000

18.063.250

850.703

In de MJB is structureel een bedrag van € 850.703 opgenomen.

Leer- Werkbedrijf De Bolder Productiemiddelen

30.000

10

Totaal Leer- Werkbedrijf De Bolder

Perspectiefnota 2024

15/50

Vervangingsinvesteringen Nr.

Omschrijving Gemeente

Bedrag excl. BTW

Exploitatie/onderhoud excl. BTW

Afschrijvingstermijn

1 Modules burgerzaken GBA

40.000

8

2 Vervangen i&a programmatuur +

30.000

4

3 Clientvolgsysteem soc.team

30.000

8

4 Camera's raadzaal, audio/microfoons

55.000

6

5 Multimedia raadszaal e.a. vervangen

70.000

6

6 Vervangen stratenmaker auto 46bfj2

85.000

10 Meerkosten door sterke invloed

apparatuur (Inrichten van vergaderruimten en vervangen huidige apparatuur)

corona pandemie op de automotive industrie, zie voorstel 2024-804

Totaal

310.000

DSW De Bolder Afgeschreven productiemiddelen

70.000

Totaal De Bolder

16/50

Perspectiefnota 2024

10

Herverdeling gemeentefonds Het kabinet heeft besloten de systematiek ‘samen trap op, samen trap af’ (accres) voor de jaren 2022-2025 vast te zetten op de stand van de voorjaarsnota 2022 van het rijk plus € 1 miljard (conform septembercirculaire 2022). Vanaf 2026 wordt dan het accres (koppeling hoogte algemene uitkering met rijksuitgaven) enkel nog aangepast voor loon- en prijsontwikkelingen. Het onderzoek naar de herverdeling van de overige eigen middelen waaronder de toeristenbelasting is nog niet afgerond. Dit kan nadelige gevolgen hebben voor de gemeente Texel. Zo ook het nog niet afgeronde onderzoek over uitbreiding gemeentelijk belastinggebied waarbij het mogelijk niet meer toegestaan is om forensenbelasting te heffen. In plaats daarvan zou dan de gemeente ervoor kunnen kiezen om ingezetenenbelasting te heffen die dan weer (gedeeltelijk) gecompenseerd wordt door het rijk via lagere loonbelasting.

Vermogenspositie Weerstandsvermogen Texel heeft op basis van de jaarrekening 2022 een weerstandsvermogen (inclusief algemene reserve) van € 22,7 miljoen. Dat is ruim twee keer het becijferde bedrag van de totale geschatte risico’s. Daarnaast heeft de gemeente bestemmingsreserves van ca. € 22,2 miljoen. Schulden Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto-schuldquote. De netto schuldquote geeft het niveau van de schuldenlast van de gemeente en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en aflossingen. De netto-schuldquote 2022 is ten opzichte van 2021 licht gestegen, van 50% naar 57%. Bij een percentage van 130 adviseert de VNG om de schuldenlast af te bouwen. De netto-schuldquote is beneden het landelijk gemiddelde Conclusie Het huidige weerstandsvermogen is ruim voldoende. Om de toekomstige investeringen te kunnen betalen moet de gemeente geld lenen. Daardoor zal de netto-schuldquote in de nabije toekomst toenemen. Daardoor nemen de rentelasten in de exploitatie toe, maar deze zijn geborgd in de begroting. Er worden zoveel mogelijk leningen afgesloten met een vaste rente over de hele looptijd.

Perspectiefnota 2024

17/50

Op weg naar programmabegroting 2024 - 2027

Programma 1

Voor en door bewoners

Toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening voor iedereen. Of dat nu aan de balie is, online of aan de telefoon. Zodat iedereen eenvoudig zaken met ons kan doen. Vanuit het principe ‘digitaal waar het kan en persoonlijk waar het nodig is’. We geven persoonlijke aandacht aan de bewoners die dat nodig hebben/wensen. Meer op afspraak werken draagt daaraan bij. En zo voldoen we aan de wettelijke zorgplicht voor laaggeletterden en/of digitaal minder vaardigen. Wij gaan uit van de kracht van de samenleving die wij benutten en versterken waar nodig. Wij faciliteren participatie door de Texelse aanpak voor burgerparticipatie. We zijn transparant en maken onze overheidsinformatie beter vindbaar, uitwisselbaar, eenvoudig te ontsluiten en goed te archiveren. We zijn een zelfstandige gemeente en werken samen met de Noordkop en de Waddeneilanden. We hebben een gezonde financiële basis, een duidelijke sluitende begroting en solide toekomstbestendige ICTvoorzieningen. Met veel aandacht voor informatiebeveiliging, privacy en hybride werken.

18/50

Perspectiefnota 2024

Waar hebben we al op ingezet? • Vaststelling Programma Waddenprogramma en omzetting daarvan in Regiodeal; • Eerste uitwerkingen van vastgestelde • Samenwerkingsagenda Samen op Kop; • Samenwerking tussen dorpscommissies en de gemeente. Belangenbehartiging van de bewoner staat daarbij voorop en daarin wordt samen opgetrokken; • Wet open overheid: overheidsinformatie vindbaar en toegankelijk; • Uitwerken van beleid zorgplicht dienstverlening voor laaggeletterden en/of digitaal minder vaardigen en verdere digitalisering door wet modernisering elektronisch bestuurlijk verkeer (wettelijke verplichting) • Uitbreiden van digitale toegankelijkheid voor subsites (andere sites dan www.texel.nl) (wettelijke verplichting); • Implementatie en uitvoering van de Texelse aanpak voor burgerparticipatie; • Verdere professionaliseren van ICTvoorzieningen, ook i.v.m. hybride dienstverlening en beveiligingsaspecten.

Inventarisatie wenselijke voorstellen: • financiele consequenties SPP; • 8 koffiemachines vervangen.

Waar zetten we extra op in? • Betrekken Raad en inwoners bij maatschappelijke en politieke discussies en vraagstukken; • Betrekken jeugd leefomgeving dorp en omgeving; • Texels Burgerberaad.

Perspectiefnota 2024

19/50

C. Voorstellen Voorstel 2024-101 Doelenboom Motivatie

Financieel Toelichting financieel

Financiele consequenties SPP 1.1.5 Interne bedrijfsprocessen beheersen In 2021 kwam het eerste Strategisch Personeelsplan als organisatie-instrument beschikbaar bij de gemeente Texel, om te ondersteunen bij Organisatie op Koers. Om het SPP leidend te laten zijn over langere termijn, is besloten om een jaarlijks 'werkdocument' op te leveren. De eerste versie van het SPP 2021 is nog opgesteld zonder financiële paragraaf, met name omdat men verwachtte dat wijzigingen in de bezetting binnen de beschikbare formatie konden worden opgelost. Eerder was dit ook het geval, maar dit blijkt niet meer haalbaar. Dit komt doordat de arbeidsmarkt in het nadeel van de werkgevers is veranderd en wij vaker genoodzaakt zijn tot de inhuur van extern personeel. Hierdoor is het budget wat hiervoor gereserveerd is dus sneller besteed. Daarnaast komt de reden van deze aanvraag (het dubbelen van functies voor opvolging) vaker voor dan het dat eerst deed. In de eerste versie: 'Werkdocument SPP/2023' is inzichtelijk gemaakt welke keuzes en/of ontwikkelingen financiële gevolgen hebben, waarvan een in deze perspectiefnota toelichten. Er zijn cruciale medewerkers die uitstromen vanwege het bereiken van de pensioenleeftijd. Deze moeten vroegtijdig worden vervangen, hetgeen leidt tot tijdelijke 'dubbele bezetting' (zie ook het concept meesterleerling zoals benoemd in het SPP van 2021).

En er zijn oudere collega's met fysiek zware beroepen die ondersteuning van jongere collega's nodig hebben om tot de pensioengerechtigde leeftijd inzetbaar te blijven. Vanuit goed werkgeverschap geven wij hier invulling aan. Jaarlijks kan worden voorzien en berekend wat er aan extra middelen nodig is. Bedrag Lasten Dekking € 236.000 Structureel Begroting 2024 e.v. Voor het tijdelijk dubbel invullen van vacatures is extra budget nodig. Jaarlijks wordt er vastgesteld welke cruciale functionarissen uitstromen of ondersteund moeten worden en wat dit extra kost. Dit kan dan worden opgenomen in de personeelsbegroting. Het gaat hierbij dan om geoormerkt budget, dat, indien het (deels) niet wordt uitgegeven, ten gunste komt van het rekeningresultaat. Een overschrijding komt dan ten laste van het rekeningresultaat. Het nodige bedrag zal jaarlijks fluctueren. Dit heeft te maken met de aantallen waar het om gaat, de functieschalen en de ontwikkelingen op de arbeidsmarkt. Bij voorzienbare grote schokken kan het budget tussentijds via de tussentijdse rapportage bijgesteld worden. Deze kosten worden volgens de huidige stand van zaken in 2023 begroot op € 267.000 (in 2023 te dekken uit vacatureruimte) en in 2024 op € 236.000. Het begroot bedrag 2023 is berekend o.b.v. huidig inzicht in pensioenuitstroom en loonkosten van de geïnventariseerde functies uit de personeelsbegroting.

Investeringsvoorstel 2024-102 Motivatie

Financieel Toelichting financieel

20/50

8 koffiemachines vervangen De huidige koffiemachines zijn afgeschreven in 2022 en dienen vervangen te worden. Het is geen vervangingsinvestering omdat de machines al in 2022 afgeschreven zijn. De vrijgevallen kapitaallasten in 2023 zijn anders ingezet. Bedrag investering (excl. BTW) Dekking € 22.000 Begroting 2024 De koffiemachines worden in 6 jaar afgeschreven.

Programma 2

Zorg voor elkaar, veiligheid op orde

Een sociaal en gezond Texel: samen voor en mét inwoners. We willen bijdragen aan de kwaliteit van leven voor alle Texelaars. We willen dat inwoners zo volledig, volwaardig en onafhankelijk mogelijk kunnen meedoen in de samenleving. Als dat tijdelijk of langdurig niet lukt, ondersteunen we hierbij. Daarbij maken we zoveel mogelijk gebruik van de mogelijkheden en het netwerk van deze inwoner. We proberen problemen te voorkomen. Als er toch problemen zijn, zorgen we voor creatieve oplossingen door zo gericht mogelijk te ondersteunen en integraal te werken binnen het brede sociaal domein. Veiligheid op orde Samen met onze partners streven we naar een veilige woon- en leefomgeving, zowel voor Texelaars als voor onze bezoekers. Daarom zetten we in op het voorkomen en beperken van risico’s die de openbare orde en veiligheid bedreigen.

Perspectiefnota 2024

21/50

Waar hebben we al op ingezet? Het jaar 2022 en 2023 staan voor een groot deel in het teken van de uitvoering van de vier uitvoeringsprogramma’s sociaal domein, die in december 2021 zijn vastgesteld: • gezond & veilig opgroeien; • werk & zekerheid inclusief inburgering; • maatschappelijke ondersteuning & meedoen; • gezondheid. In het eerste kwartaal van 2023 is de raad een evaluatie aangeboden met hierin de stand van zaken en een bijstelling van het benodigde budget en inhoudelijke doelen. In 2023 is er tenminste: een stevig samenwerkingsverband gevormd met partners onder de noemer ‘Coalitie Gezond en Veilig opgroeien’. In overleg met betrokken samenwerkingspartners is er een aanpak voor de korte en lange termijn om te stimuleren dat er minder alcohol en drugs wordt gebruikt. Hierin is de handhaving en preventie op elkaar afgestemd. Er is gewerkt aan meer ouderbetrokkenheid en begeleide vrijetijdsbesteding; uitrol van de lokale publiekscampagne Kern Gezond Texel, inclusief ‘financieel fit’ waarin de maatregelen rondom energiearmoede aandacht krijgen en overige regelingen rondom minima en armoedebestrijding; een businesscase voor het Huis van ontwikkeling opgeleverd en naar verwachting in december door de raad vastgesteld. Parallel hieraan wordt vervolgens een start gemaakt met de implementatiefase.

Separaat aan dit proces wordt een voorstel over de toekomst van de Bolder inclusief een meerjarenraming aan de raad gepresenteerd; is samenwerking met betrokken partners is uitvoering gegeven aan ons lokale samenwerkingsverband inburgering. Het is bekend of dit goed werkt voor de nieuwe bewoners en wat dit structureel kost.

22/50

Waar zetten we in 2024 op in? We blijven uitvoering geven aan de doelen van de visie Sociaal Domein. Hiervoor stellen we (vernieuwde) uitvoeringsprogramma’s Sociaal Domein voor op basis van een evaluatie in het eerste kwartaal van 2024. We zijn dan 2 jaar onderweg. In het kader van gezond en veilig opgroeien worden jongeren actief betrokken bij nieuwe ontwikkelingen op het gebied van preventief jeugdbeleid. Er wordt een platform gelanceerd waarop vrijetijdsaanbod voor de jeugd toegankelijk is. Dit wordt bij voorkeur uitgevoerd door een gesubsidieerde samenwerkingspartner. Ouders en professionals werken samen aan een cultuuromslag ten aanzien van alcohol- en drugsgebruik onder jongeren. We blijven invulling geven aan de publiekscampagne Kern Gezond Texel, wat vanuit de Coöperatie Kerngezond Texel wordt gecoördineerd. We blijven ons inzetten op Texelbrede samenwerkingen op het gebied van gezondheid en leggen verbinding met regionale gezondheidsinitiatieven. We zetten we ons in om de leefbaarheid in de dorpen te versterken. Er is zicht op eventuele onbenutte kansen rondom het werven, samenbrengen en ondersteunen van vrijwilligers. Het Huis van Ontwikkeling gaat van start op basis van een groeimodel (eerst basisverlening, daarna uitbreiding). We zetten in op verdere ontwikkeling en uitvoering van het maatregelenpakket voor minima op basis van de landelijke ontwikkelingen.

Er zal blijvende aandacht zijn voor communicatie over maatregelen, financiële zelfredzaamheid en het voorkomen van schulden, aansluitend bij Kerngezond Texel om zoveel mogelijk inwoners te bereiken. Naast de uitvoering van de uitvoeringsprogramma’s, staat 2024 in teken van de voorbereiding van de nieuwe inkoopcontracten Jeugd en Wmo per 1-1-2025. Beschermd wonen is vanaf 1-1-2024 gedecentraliseerd. Wat betekent dat er bijvoorbeeld ‘beschermd thuis’ moet worden ingekocht en georganiseerd en ook de gevolgen voor het lokale zorglandschap.

Perspectiefnota 2024

Inventarisatie wenselijke voorstellen: • jongerenwerk bestendigen.

Perspectiefnota 2024

23/50

C. Voorstellen Voorstel 2024-201 Doelenboom Motivatie

Financieel Toelichting financieel

24/50

Jongerenwerk extra inzetten en bestendigen 2.5.2 Jongeren bij opgroeien ondersteunen We willen extra inzetten op het jongerenwerk op Texel en deze bestendigen. Young 4 Ever heeft de afgelopen jaren met incidentele middelen extra ingezet op online jongerenwerk en de psychische gezondheid van jongeren. Dat gaat goed en is nog steeds hard nodig. Dat willen we bestendigen met de inzet van structurele gelden. Daarnaast willen we extra uren inzetten op preventie van problemen, mentale gezondheid, verbreding van de doelgroep en het vergroten van het bereik in de buitendorpen door extra formatie voor professioneel jongerenwerk mogelijk te maken. In 2023 voeren we gesprekken met Young 4 Ever om nadere afspraken te maken over invulling en leggen we de afspraken vast in een nieuw BCF-contract. Bedrag Lasten Dekking € 150.000 Structureel Begroting 2024 e.v. Voor het bestendigen van het huidige jongerenwerk, het structureel maken van de incidentele subsidies hebben we € 60.000 nodig. Voor de extra inzet van professioneel jongerenwerk, vragen we een bedrag van € 90.000 structureel.

Programma 3

Mooi en gastvrij Texel

Texel is duurzaam aantrekkelijk voor bezoekers, bewoners en bedrijven. Daarbij streven we naar balans tussen de toeristische ontwikkelingen, draagkracht van het Texelse landschap en draagvlak bij de inwoners. Het eilandkarakter van Texel wordt gekoesterd. Met balans tussen het gebruik van de fysieke leefomgeving, de kwaliteit van natuur en landschap en vergroting van de biodiversiteit. De openbare ruimte is zo ingericht dat deze de klimaatverandering (natter, heter en droger) aan kan en de biodiversiteit vergroot. Een veilige kust die ons beschermt tegen het water van de zee en die ruimte biedt voor recreatie en natuur. Met de mogelijkheden van de nieuwe Omgevingswet en het opstellen van de Omgevingsvisie beschermen we de (kern)waarden van Texel en proberen we gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Hierbij doen we meer samen met inwoners, organisaties en bedrijven.

Perspectiefnota 2024

25/50

Waar hebben we al op ingezet? Toerisme De Uitvoeringsagenda 2022-2024, voortkomend uit het Toeristisch Toekomstplan (TTP), bevat de belangrijkste acties die gemeente Texel samen met haar stakeholders oppakt om toerisme en recreatie op het eiland duurzaam te verbeteren. Het paraplu bestemmingsplan Verblijfsrecreatie wordt naar verwachting in 2023 vastgesteld. Met de regels en overgangstermijnen in dit parapluplan worden duidelijke stappen gezet om de toeristische druk beter te reguleren, de verstening en de groei van zomerhuizen en het aantal slaapplaatsen tegen te gaan en het aantal kampeerplaatsen zoveel mogelijk te behouden. In 2023 worden onderzoeken opgeleverd over het reguleren van de toeristische druk, het toewerken naar een digitaal nachtregister, de gevoelde toeristische druk in relatie tot de leefbaarheid en het direct zichtbaar ten goede laten komen van de lusten van het toerisme. Groenbeheer In 2023 wordt een nieuw 5-jaars Groenstructuurplan (beleid + beheer) ontwikkeld, met oog voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Dit zorgt voor duidelijkheid over het behoud van bestaande bomen en groen. Uitgangspunt: bomen en heggen worden ingepast. Natuur en landschap Samen met de Texelse boeren en natuurbeheerders vindt overleg plaats hoe om te gaan met de huidige uitdagingen voor zowel het behalen van natuurdoelen (incl.

biodiversiteit) als een gezonde agrarische bedrijfsvoering. Ruimtelijke Ordening De voorbereiding van de inwerkingtreding van de Omgevingswet (naar verwachting per 1 januari 2024) gaat door. De vaststelling van de Omgevingsvisie zal naar verwachting in de eerste helft 2024 plaatsvinden.

Waar zetten we extra op in? Toerisme De acties uit het Toeristisch Toekomstplan: • gastvrij en toekomstbestendig ondernemerschap; • stimuleren bezoekers om meer de fiets en het openbaar vervoer te gebruiken en de auto te laten staan. Gekeken naar spreidingsinstrumenten. 26/50

De 4-jarige overeenkomsten met STIFT en VVV lopen in 2024 af. De voorbereiding van eventuele nieuwe overeenkomsten start in 2023. Groenbeheer Het groen in de openbare ruimte moet de extremere weersomstandigheden (natter, heter, droger) kunnen opvangen, maar daar ook tegen bestand zijn. De planmatige aanpak voor de komende jaren wordt op basis van het Groenstructuurplan uitgevoerd. Daarin zal ook ruime aandacht voor vergroting van biodiversiteit zijn. Kust In 2024 gaan we verder met de uitvoering van het Meerjarenprogramma strand en duingebied Noordzeekust Texel. Hierbij geven we samen met SBB, RWS, HHNK en PHN speciale aandacht aan de communicatie met de inwoners en ondernemers. Strand Het in 2023 op te stellen meerjarenplan voor het opknappen van de parkeerterreinen bij de strandslagen, zal de komende jaren leidend zijn. Ruimtelijke Ordening Het kunnen werken conform de (op 1 januari 2024 inwerking te treden) Omgevingswet, zal de nodige tijd en aandacht blijven vragen. Van medewerkers en bestuur. Cursussen, oefensessies blijven nodig. Ook wordt verder toegewerkt naar een definitief casco van het Omgevingsplan. Met de Omgevingswet gaan taken naar de gemeente over. Dat biedt kansen om bijvoorbeeld milieuregels in het Omgevingsplan af te stemmen op de lokale situatie.

Ook voor de vergunningverlening, toezicht en handhaving rond bodembescherming en sanering wordt de gemeente bevoegd gezag. De Omgevingsdienst blijft deze diensten uitvoeren. Begin 2024 zal de Omgevingsvisie worden opgeleverd. Actualisatie van het vastgesteld beleid en de (Texelse en lokale) kernwaarden vormen hiervan het fundament. In 2024 wordt ook het zendmastenbeleid geactualiseerd. Ook wordt in 2024 het welstandsbeleid geactualiseerd, om ruimtelijke ontwikkelingen beter vorm te geven. De inhoud van de Omgevingsvisie vormt hiervoor belangrijke input, zeker rondom de verankering van de Texelse kernwaarden.

Perspectiefnota 2024

Toezicht & Handhaving De uitkomsten van het paraplu-bestemmingsplan verblijfsrecreatie zullen bij de handhaving een rol gaan spelen. Verder zullen alle voorkomende toezichtzaken, zoals gebiedscontrole, kamperen bij de boer, recreatieparken, illegale bewoning, recreatieve bewoning van woonhuizen etc. speerpunten blijven. Het boa-team zal zich blijven inzetten op toezicht van de Horecawet, betaling van het Texel-vignet en samenwerking met de politie en team VTH. Permanente bij- en herscholing van de boa’s wordt belangrijk gevonden.

Inventarisatie wenselijke voorstellen: • Risico Inventarisatie strandbewaking uitvoeren; • groenvoorzieningen vervangen; • parkeerterreinen strandslagen reconstrueren.

Perspectiefnota 2024

27/50

C. Voorstellen Voorstel 2024-301 Doelenboom Motivatie

Financieel Toelichting financieel

Voorstel 2024-302 Doelenboom Motivatie

Financieel

Risico Inventarisatie strandbewaking uitvoeren 3.4.1 Strand schoon en bereikbaar houden Door de veranderende kust en verplaatsing strandpaviljoens willen we onderzoeken hoe de strandbewaking in de toekomst beter/efficienter ingezet kan worden. Dit doen we door het laten uitvoeren van een ricicoinventarisatie door de NIVZ (Nederlands Instituut Veiligheid Zwemwaterlocaties) in samenwerking met de Reddingbrigades Bedrag Lasten Dekking € 17.500 Incidenteel Begroting 2024 Verwacht wordt dat hier € 17.500 voor nodig is.

Groenvoorzieningen vervangen 3.3.1 Openbaar groen beheren Vervanging is noodzakelijk om het areaal op het gewenste kwaliteitsniveau te krijgen. Indien niet wordt vervangen lopen de kosten voor dagelijks onderhoud op. In totaal is een investering van € 600.000 nodig, gedurende de periode 2019 tot en met 2026 wordt jaarlijks € 75.000 ter beschikking gesteld. In 2023 worden weer verschillende groenvoorzieningen aangepakt. Deze maatregelen vloeien voort uit het Groenbeheerplan dat in 2018 is vastgesteld door de raad. Bedrag Lasten Dekking € 75.000 Incidenteel Begroting 2024 -€ 75.000 Incidenteel Reeds structureel opgenomen (besloten bij begroting 2019)

Toelichting financieel Investeringsvoorstel 2024-303 Motivatie

Financieel Toelichting financieel

28/50

Parkeerterreinen strandslagen reconstrueren In 2022 en 2023 is voor het aanpakken van het parkeerterrein bij twee strandslagen in totaal 4 ton beschikbaar gesteld. De hoogte van de kosten was toentertijd een inschatting. Nadere uitwerking van de plannen laat zien dat dit bedrag te laag is. Voor de zeven strandslagen (9, 12, 15, 17, 28, 31 en 33) worden de totale kosten geraamd op € 3 miljoen. Het plan is om vanaf 2024 al de parkeerterreinen te vernieuwen. Gestart zal worden met strandslag 12. Voorgesteld wordt om voor 2024 een extra bedrag ad € 2,6 miljoen beschikbaar te stellen. Bedrag investering (excl. BTW) Dekking € 2.600.000 Begroting 2024 De afschrijftermijn is 40 jaar.

Programma 4

Texel werkt!

Een stabiele economische situatie. Samen met de Waddeneilanden en de Kop van Noord-Holland investeren we in verbreding en diversiteit van onze economische sectoren: een bijdrage aan de zogenoemde Brede Welvaart. Zo behouden en versterken we de lokale en regionale werkgelegenheid De beroepsbevolking vergrijst, velen gaan binnenkort met pensioen en er komen te weinig werknemers bij. We moeten als eiland slim gaan samenwerken om personeel voor de toekomst vast te houden en nieuw personeel aan te trekken. Een bestendige arbeidsmarkt is van groot belang. Dat kunnen we als overheid echter niet realiseren; onderwijs en ondernemers en organisaties zijn daar gezamenlijk voor nodig. De beroepsopleidingen moeten op de (toekomstige) arbeidsmarkt zijn afgestemd. Daarnaast willen we Texelaars ondersteunen met een afstand tot de arbeidsmarkt, maar ook Texelaars die hulp nodig hebben richting een andere sector of om weer terug te komen in het arbeidsproces. In de circulaire economie wordt gestreefd naar een eindeloze cyclus van grondstof naar 'afval' naar grondstof etc. Waarbij echt afval niet bestaat en altijd een grondstof is voor een nieuw product. In 2050 moeten alle grondstoffen uit hergebruik komen (Nationaal Grondstoffenakkoord 2017). In 2030 moet de helft van onze grondstoffen al uit hergebruikte grondstoffen bestaan.

De retailsector is economisch en maatschappelijk belangrijk voor inwoners, bedrijven en gasten. We hebben aantrekkelijke centra waar men graag verblijft. Ontwikkelingen blijven mogelijk. Vraag en aanbod voor werklocaties zijn op elkaar afgestemd, zodat er ruimte is voor lokale bedrijvigheid. We willen economisch gezonde havens (Oudeschild en Seaport Texel) en een daarbij passende beheer- en exploitatievorm. De ontwikkelingen in de haven van Oudeschild versterkt de toeristische beleving. De havens moeten behouden blijven als karakteristieke vissers- en werkhavens met bijbehorende sfeer en bedrijvigheid. De visserij is van economisch belang. Samen met het Bestuurlijk Platform Visserij en de lokale visserijsector blijven we inzetten op een vitale visserijgemeenschap. De in de Samenwerkingsagenda ‘Samen op Kop’ gemaakte afspraken worden uitgewerkt. Het gaat om projecten op de gebieden Arbeidsmarkt en Onderwijs, Energie en Duurzaamheid en Recreatie en Toerisme. In het Programma Waddeneilanden / Regiodeal, programmalijnen 2 “toekomstbestendig ondernemen en ontwikkelen” en 5 “circulaire economie” zetten we in op het bestendigen, ontwikkelen en innoveren in de eilandelijke economieën.

Perspectiefnota 2024

29/50

30/50

Perspectiefnota 2024

Waar hebben we al op ingezet? Het uitvoeren van acties uit de visies voor de bedrijventerreinen en retail is een continue proces. Het gaat zowel om ondernemersinitiatieven als om gemeentelijke projecten. Het havenbeleid stuurt aan op gezonde economische en toekomstgerichte havens. Uit onderzoek moet blijken hoe beheer en exploitatie van de haven van Oudeschild het beste tot uiting komt. Er is ruimte voor de overgebleven (traditionele) visserij. Belangrijk is op Texel, bij voorkeur op of nabij de haven, ook ruimte te bieden aan circulaire viskweek en circulaire visgroei als nieuwe economische sector. Alle ondernemers in de havens werken samen. Het dna voor de haven blijft gewaarborgd. Het unieke karakter van de haven van Oudeschild blijft krachtig. De acties uit de Samenwerkingsagenda ‘Samen op Kop!’ blijven we uitvoeren. Deze economischeruimtelijke samenwerking in de Kop van NoordHolland en de samenwerking op het niveau van Noord-Holland-Noord helpen ons om lokaal economisch gezond te blijven. De acties uit het Programma Waddeneilanden zijn beschreven in de regiodeal die de eilanden, ondersteund door de provincies, hebben ingediend. De projecten die daarin zijn genoemd worden uitgevoerd. Hierbij is extra aandacht voor circulaire en duurzame bedrijvigheid. Waar zetten we extra op in? Samen met anderen zetten we in op een bestendige arbeidsmarkt.

Concrete acties zijn: - we investeren in jeugd en bevolking door het wonen en werken op Texel aantrekkelijk te maken; - het verbinden van allerlei initiatieven in onze samenleving over een duurzame toekomstige arbeidsmarkt en onderwijs op Texel zoals Huis voor Ontwikkeling, Kenniswerkplaats, HR-Netwerk, doorgaande leerlijnen (OSG en ROC), bestaande leerlijnen (Texel Academy en Omring), Texels Welzijn, Kerngezond Texel en de regionale samenwerkingsvormen;

-

-

we organiseren met het onderwijs betere aansluiting van beroepsopleidingen op vraag naar werknemers; de aanbevelingen uit het stageonderzoek naar een toekomstbestendige arbeidsmarkt, worden samen met het bedrijfsleven uitgewerkt.

De vorm cq entiteit voor beheer- en exploitatie van de haven is een feit. Zij ontwikkelen met alle belanghebbenden en gebruikers een aanpak voor de haven van Oudeschild,brengen en te investeren in onderhoud en vervanging van de haven om de kwaliteit goed te houden. Circulariteit behoeft meer aandacht. Een aanjaagfunctie voor visie en bewustwording en ondersteuning van circulariteit moet de organisatie en ondernemers een stap verder zetten. In elk geval is er aandacht voor nieuwe initiatieven zoals circulaire viskweek en circulaire visgroei. De havens en het vliegveld zijn toegangspoorten van Texel: zij zijn erg belangrijk. Texel blijven we als proefeiland voor innovatieve ontwikkelingen benutten. We ondersteunen pilots op het gebied van energiesopslag, wateropslag en duurzame landbouw en visserij (zie ook hoofdstuk 7). En daarbij zetten we tevens in op het verwerven van subsidies. Om pilots te ondersteunen is een financiële bijdrage bij de start vaak onmisbaar. Ook de lobby naar Europa voor terugkeer van pulsvisserij of vergelijkbare duurzame visserijtechnieken hoort hierbij. Ook gaat het om de toekomst van de landbouw. Dit is gericht op het ondersteunen van Texelse boeren bij de huidige uitdagingen voor hun bedrijfsvoering. We gaan samen met initiatiefnemers / aanvragers op zoek naar subsidies.

Texelse ondernemers helpen we bij opdrachten van de gemeente, door hen intensiever te informeren over het inkoop- en aanbestedingsbeleid.

Perspectiefnota 2024

31/50

Inventarisatie wenselijke voorstellen: • circulaire Economie en Stikstofaanpak; • nieuwe ronde Leadersubsidie; • investeringen Haven 2024.

C. Voorstellen Voorstel 2024-401 Doelenboom Motivatie

Financieel Toelichting financieel

Voorstel 2024-402 Doelenboom Motivatie

Financieel Toelichting financieel Investeringsvoorstel 2024-403 Motivatie

Financieel Toelichting financieel

32/50

Circulaire Economie en Stikstofaanpak 4.1.3 Ondernemerschap in eigen omgeving stimuleren Wij streven ernaar om uiterlijk in 2050 volledig circulair te zijn. Dit past binnen het rijksbeleid. Om dit te bereiken zullen er in 2024 een aantal onderzoeken moeten worden uitgevoerd om te kijken langs welke weg deze ambitie gerealiseerd kan worden. Ook dient onderzocht te worden welke projecten/acties voor onze gemeente het beste passen om de gewenste circulariteit te realiseren. Hier ligt ook een kans voor de aanpak van de stikstof problematiek, door in gezamenlijkheid met de betrokken sectoren te onderzoeken welke circulaire initiatieven op Texel en passend bij Texel mogelijk zijn en direct een bijdrage zullen leveren aan de vermindering van de stikstof. Bedrag Lasten Dekking € 80.000 Incidenteel Begroting 2024 € 80.000 incidenteel, verdeeld over € 50.000 voor circulariteit - breed en € 30.000 voor de stikstofaanpak.

Nieuwe ronde Leader subsidie 4.1.3 Ondernemerschap in eigen omgeving stimuleren Voor de nieuwe ronde van de bekende Leader subsidie (ontwikkeling economie platteland) wordt een bijdrage van in de Kop deelnemende gemeenten gevraagd. Over het bedrag is nog geen overeenstemming maar het zal naar verwachting ongeveer €20.000,- per jaar zijn voor gemeente Texel. Bedrag Lasten Dekking € 20.000 Structureel Begroting 2024 e.v. Van 2024 t/m 2028 ongeveer 20.000 per jaar gemeentelijke bijdrage subsidie Investeringen Haven 2024 Er moeten investeringen (vervangingen van oa damwanden en steigers) in de haven gedaan worden de komende tijd. Dit staat gepland voor de jaren 2024, 2025 en 2026. Door een slimme combinatie van werken en aanbesteden te doen is het mogelijk in één keer deze werkzaamheden uit te voeren die in het Meerjaren onderhouds programma staan. Een externe projectleider gaat aan de slag met deze klus, en kan zodoende ook in een keer alles oppakken. De organisatie van de haven (exploitatie) wordt onderzocht, maar deze noodzakelijke onderhoudsmaatregelen zijn vanuit het MJOP noodzakelijk voor het functioneren en veiligheid van de haven. Bedrag investering (excl. BTW) Dekking € 4.950.000 Kapitaallasten t.l.v. reserve haven Betreft geindexeerde bedragen welke in het MJOP genoemd staan. totale raming werken nu € 4.950.000. De afschrijftermijn bedraagt 50 jaar.