Bijlage - ontwerp-Begroting de Bolder 2022

2022

BEGROTING 2022

-2-

INHOUDSOPGAVE

Voorwoord

Blz. 3

Beleidsbegroting Inleiding

4

Algemeen

7

Financieel

10

Paragrafen

14

Financiële begroting Overzicht van baten en lasten

16

Meerjarenraming 2021 - 2025

17

Toelichting op de meerjarenraming

19

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

20

Toelichting op de reserves en voorzieningen

24

Nieuwe investeringen in 2021

25

Grondslagen van de financiële verslaglegging

26

Lijst van begrippen en afkortingen

27

-3-

VOORWOORD Om met deur in huis te vallen: voor het eerst in zijn geschiedenis slaagt Leer- werkbedrijf De Bolder (hierna: De Bolder) er niet in om een sluitende begroting aan te leveren. De voorliggende begroting toont een tekort van € 55.600, nadat ook € 78.800 is onttrokken aan de Reserve egalisatie rekeningresultaten. In de begrotingen en jaarverslagen van De Bolder van de afgelopen jaren werd dit schrikbeeld al meermaals aangekondigd. De kentering in bezetting en productiviteit krijgt nu echt tastbare consequenties. Eind 2020 is een proces gestart om alle vraagstukken en dilemma’s om te vormen naar een aantal keuzescenario’s wat betreft de toekomst van De Bolder. Ook de Texelse gemeenteraad heeft hierom gevraagd. De dynamiek en ondernemingsopdracht van De Bolder, de verantwoordelijkheidsvraagstukken, de financiële kansen en bedreigingen vereisen een duidelijke (bestuurlijke) langetermijnvisie op de toekomst van De Bolder (binnen de bredere context van het Sociale Domein op Texel). De strategische toekomst van De Bolder blijkt echter een complex vraagstuk. De perspectieven van meerdere interne- en externe stakeholders moet worden meegewogen om een breed draagvlak te creëren. Er zijn veel ‘turbulente’ beleidsterreinen (Sociaal Domein, Participatie, Inburgering om er een paar te noemen) die een rol spelen.

Alle keuzes hebben consequenties, soms financieel, soms organisatorisch, soms beiden. Zorgvuldigheid in het proces is geboden, maar tegelijkertijd: snelheid eigenlijk ook. In het voorwoord bij de begroting van 2021 (dus precies een jaar geleden) schreef ik: “Het is zonneklaar dat voor een specifieke groep Texelaars met gecombineerde vraagstukken op het gebied van participatie, welzijn en zorg een heldere, congruente en integrale aanpak vanuit de gemeente noodzakelijk blijft. De Bolder speelt binnen de bestaande sociaal-maatschappelijke structuur een heel belangrijke rol in de ondersteuning van deze groep. Niet alleen als aanjager van vernieuwing en optimalisering van vraag en aanbod tussen werkgevers en werkzoekenden, ook als sociale werkgever pakt De Bolder namens de gemeente zijn verantwoordelijkheid voor deze (kwetsbare) burgers. Op Texel, in tegenstelling tot in veel andere gemeenten, is het mogelijk deze integrale aanpak geheel in eigen regie vorm te geven. Dat is iets om heel zuinig op te zijn. En om dit ook in de toekomst (sociaal en economisch) verantwoord te kunnen blijven doen is het noodzakelijk om een duidelijke langetermijnvisie vast te stellen, gedragen door de raad en de Texelse samenleving. Dat is een proces dat veel verder gaat dan alleen een weging van kosten en opbrengsten, zoals gebruikelijk in het kader van een jaarrekening of begroting.

In zo’n proces moet met elkaar worden bepaald wat de werkelijke WAARDE is van De Bolder in de Texelse samenleving. En hoe we die WAARDE zo goed mogelijk sociaal-maatschappelijk laten renderen.” Er is een tijd van praten en er is een tijd van kiezen. De tijd van kiezen is nu. En de grootste uitdaging is om met elkaar (dus raad, college én organisatie) daadkrachtig keuzes te maken vanuit het besef dat we niet 100% kunnen weten of onze keuze voor altijd de juiste zal blijken te zijn. Dus kiezen op basis van de beschikbare informatie en op basis van de successen en geleerde lessen uit het verleden. En kiezen vanuit het besef dat we altijd kunnen bijsturen wanneer dat nodig blijkt. Maar hoe dan ook: kiezen! Want, om in te kunnen spelen op alle aanstaande ontwikkelingen, is het nu noodzakelijk om te investeren in uitbreiding van de trajectcapaciteit van De Bolder, waarbij het onduidelijk is welke opbrengsten daar exact tegenover zullen staan. Ook is nu nog niet duidelijk welke afschaling we kunnen doorvoeren in de kosten voor instandhouding van de productieomgeving waardoor we feitelijk twee bedrijfsvoeringsstrategieën tegelijkertijd moeten voeren. Dit alles terwijl we al lang weten dat het overeind houden van de bestaande kapitaalintensieve productieomgeving op termijn onhoudbaar is en dat (partiële) transformatie naar een dienstenstructuur een (meer) lonend alternatief biedt.

Maar enkel de uitdagingen op het gebied van gezonde bedrijfsvoering van De Bolder mogen niet leidend zijn bij het maken van belangrijke keuzes. Leidend moet zijn de visie op het behoud van de bijdrage die De Bolder kan leveren aan grote sociaal-maatschappelijke vraagstukken voor Texel en de Texelaars die het niet op eigen houtje redden! De Bolder staat symbool voor de bijzondere solidariteit die diep geworteld is in de Texelse samenleving. Namens alle Texelaars, die extra steun nodig hebben bij het vormgeven van hun leven en hun deelname aan de maatschappij, wil ik college en raad bedanken voor hun compassie voor deze groep inwoners én voor de bevlogen medewerkers die zich voor hen inzetten.

Den Burg, Texel, september 2021 Jacco Mokveld, directeur

-4-

BELEIDSBEGROTING Inleiding De Bolder is dé re-integratiespecialist op Texel voor alle Texelaars met afstand tot de arbeidsmarkt en voor Texelse werkgevers op zoek naar arbeidskrachten. De Bolder biedt binnen zijn eigen productieomgeving arbeidsplaatsen aan met geschikt werk voor Texelaars op het gebied van arbeidsgewenning en arbeidsfit worden. Door zijn uitgebreide netwerk op Texel is doorplaatsing naar regulier werk, al dan niet met ondersteuning, vaak binnen een korte termijn realistisch haalbaar. In nauwe samenwerking met het Sociaal Team Texel (STT) wordt gestreefd naar een samenhangend aanbod in een ‘maatwerk-mix’ van leren/werken/participatie en vormen van zorg en ondersteuning die participatie mogelijk maken en/of duurzaam ondersteunen. In essentie blijft De Bolder zowel een doel als een middel. Het is een doel op zich om op economisch verantwoorde wijze een volwaardige productieomgeving op gang te houden die een beschutte werkomgeving garandeert voor Texelaars (zowel vanuit de ‘oude’ WSW-groep als ook vanuit de ‘nieuwe’ Participatiewet). Tegelijkertijd is alles wat er wordt aangeboden aan werkervaringsplaatsen feitelijk een middel om bij te dragen aan een zo snel en duurzaam mogelijke doorstroom van Texelaars richting de reguliere arbeidsmarkt. Beide kernopdrachten staan op gespannen voet met elkaar.

Net als in voorgaande jaren draait het steeds om de goede balans tussen het aannemen of reduceren van voor de doelgroep geschikte werkopdrachten en de beschikbaarheid van voldoende (en geschikte) uren om de afgesproken kwantiteit/kwaliteit van de productie te kunnen waarmaken. De staf van het productiebedrijf is ten diepste doordrongen van deze – inherent spanningsvolle – opdracht. Het vraagt de nodige lenigheid, behendigheid en creativiteit om hier in de dagelijkse realiteit steeds weer goed vorm aan te geven.

De Bolder richt zich op verschillende groepen Texelaars met een afstand tot de arbeidsmarkt: 1. Vanuit de WSW De WSW als voorziening blijft bestaan, zolang er medewerkers zijn met een WSW-dienstverband. Jaarlijks vermindert het aantal werknemers met een WSW-dienstverband met ongeveer 3 tot 8 personen, doordat medewerkers die uit dienst gaan (meestal wegens ziekte of pensionering) niet meer worden vervangen door nieuwe WSW-instroom. Het bestaande personeelsbeleid met betrekking tot ontwikkeling en externe plaatsing van de WSW-doelgroep blijft gehandhaafd ten opzichte van voorgaande jaren. De medewerkers blijven op een arbeidsplaats in het productiebedrijf, tenzij zij mogelijk extern zouden kunnen én willen werken. De uitstroomkans naar extern werken is binnen de WSW-groep echter nagenoeg nihil. Voor een enkeling is er wellicht nog de mogelijkheid om extern te werken via een detachering vanuit De Bolder (onder marktconforme voorwaarden). Dit omdat de loonschalen van de meeste ons omringende werksoorten lager zijn dan die binnen de WSW-cao en een overstap voor een WSW-medewerker vaak niet ‘loont’. Dit is een landelijk fenomeen en geldt dus zeker niet alleen op Texel. 2. Vanuit de Participatiewet De Bolder is de uitvoerder van de Participatiewet voor de gemeente Texel.

We onderscheiden de volgende trajecten: ● Arbeidsfit maken Zij die afhankelijk zijn van een inkomensvoorziening en naar verwachting niet in staat zijn om zelfstandig regulier werk te kunnen vinden, worden (via het STT) een passend integraal traject aangeboden. Middels werkervaring, assessment, loonwaardebepaling en trajectafspraken zal in een periode van 3 tot 6 maanden duidelijk moeten worden welk instrument uit de Participatiewet het meest passend is om in te zetten voor een vervolgtraject. Speciale aandacht zal in 2022 uitgaan naar het formuleren van een passend aanbod voor Texelaars die, mede vanwege de economische effecten van de coronacrisis, extra ondersteuning nodig hebben bij het vinden van (nieuw) werk. ● Een gemeentelijke doorstroombaan Zowel voor het versterken van de werkhouding als ook voor het verkrijgen van de noodzakelijke werkervaring, is de inzet van een ontwikkelplan noodzakelijk. Binnen de gemeente Texel is het mogelijk om werkzoekenden, bij wie de aspecten werkhouding en werkervaring aandacht verdienen, een tijdelijke baan van maximaal 23 maanden aan te bieden bij De Bolder of een van de eigen gemeentelijke diensten, om zich dusdanig te ontwikkelen dat een baan kan worden aangeboden bij een reguliere werkgever. Indiensttreding bij De Bolder is mogelijk via een aangepast arbeidscontract (op het niveau van het wettelijk minimum loon).

● Een doorstroom- en matchingstraject Tenzij iemand van het UWV een Advies indicatie beschut werk heeft gekregen, zal de betreffende medewerker na maximaal 23 maanden (of zoveel eerder als mogelijk is) de gemeentelijke baan weer moeten verlaten om ruimte te maken voor een collega die eenzelfde soort ontwikkelprogramma moet krijgen. Het nadrukkelijke streven is om deze tijdelijke baan te laten opvolgen door een baan in het reguliere bedrijfsleven, met of zonder loonkostensubsidie. Naast dat de betreffende werkzoekende zelf actief zoekt naar werk, zal het de taak zijn van De Bolder om een goede match te vinden

-5-

tussen werkzoekenden en beschikbare banen, met als resultaat tevreden werknemers en werkgevers. ● Jobcoaching ten behoeve van het optimaliseren van de arbeid Zowel het tot stand komen van nieuwe werkplekken als het behouden van bestaande werkplekken vragen de nodige aandacht en zorg. Door te blijven zoeken naar passende taken rond werkplekken en door het verder ontwikkelen van de werknemer om zijn/haar taken optimaal uit te kunnen voeren, zal de houdbaarheid van de dienstverbanden worden vergroot. Natuurlijk is het niet te verwachten dat er altijd dienstverbanden worden gerealiseerd voor onbeperkte duur, maar hier wordt wel naar gestreefd. ● Bieden van beschut werk De Bolder biedt beschut werk aan voor de nieuwe doelgroep beschut werk uit de Participatiewet, door het in stand houden van het productiebedrijf. Voor deze doelgroep beschut werk zullen werkzaamheden aangeboden moeten worden die passend zijn voor personen met een relatief lage loonwaarde en beperkte inzetbaarheid. In 2019 heeft de gemeente het standpunt ingenomen dat het aantal te vormen plekken beschut werk mee mag groeien met het werkelijke aantal kandidaten ten opzichte van het door het Rijk vastgestelde quotum. Er zal dus geen wachtlijst ontstaan voor Texelaars met een UWV Advies indicatie beschut werk, zij kunnen direct aan de slag bij De Bolder of bij een van de externe werkgevers. 3.

Vanuit de reclassering (werkgestraften) De Bolder is bij de reclassering aangemeld als projectuitvoerder van werkstraffen. Texelaars die een werkstraf opgelegd hebben gekregen tussen de 40 en 240 uur komen werken bij De Bolder zonder dat daar een inkomen tegenover staat. Over het algemeen zien we dat deze Texelaars uit een zwak sociaal systeem komen wat een sterke relatie heeft met het in het vizier komen bij politie en justitie. Deze Texelaars komen door hun werkstraf verplicht een periode in beeld van De Bolder en worden tegelijkertijd altijd door De Bolder aangemeld bij het STT. Dit doet onderzoek naar de behoefte aan zorg en structuur en kan daar eventueel voorzieningen voor beschikbaar stellen. Deze aanpak draagt significant bij aan de recidivevermindering. 4. Vanuit het UWV (WIA / Wajong / Ziektewet) De Bolder is in opdracht van het UWV de enige re-integratiepartner op Texel die ingezet kan worden om Texelaars met een WIA- of Wajong-uitkering of Texelaars die tijdens hun uitkeringsperiode bij het UWV in aanmerking zijn gekomen voor een ziektewetuitkering , te ondersteunen. Interessant is dat er vanuit het UWV ook een financiële vergoeding per traject tegenover staat, die toegevoegd kan worden aan de inkomsten van De Bolder.

Hiermee is feitelijk iedere Texelaar die zich niet ‘regulier’ op de arbeidsmarkt begeeft en/of ondersteuning behoeft in het dagelijks functioneren (uitgezonderd Texelaars die in de WW zitten en door het UWV zelf worden begeleid) in beeld bij De Bolder. 5. Nieuwe Nederlanders De gemeente Texel krijgt vanuit het Rijk jaarlijks een contingent ‘Nieuwe Nederlanders’ toegewezen – dit zijn voormalige asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen en die starten met hun inburgering. Dit is een, qua nationale achtergrond, pluriforme groep die als overeenkomst met elkaar heeft dat ze allemaal de taal moeten leren en bezig zijn met een inburgeringcursus. De meeste Nieuwe Nederlanders ontvangen een bijstandsuitkering van de gemeente. De Bolder biedt door middel van zijn productiewerk de mogelijkheid om snel aan de slag te gaan in een Nederlandse arbeidscontext. Ook is toeleiding naar externe werkplekken via ons bestaande netwerk een optie. Het is gebleken dat re-integratie een duidelijke ondersteuning is voor snelle inburgering en vice versa, vandaar dat De Bolder nauw samenwerkt met Vluchtelingenwerk. In 2022 zal de gemeente bij wetgeving verantwoordelijk worden voor de regie rondom inburgering (invoering nieuwe Wet inburgering per 01-01-2022). De Bolder zal een cruciale rol spelen bij de uitvoering van de participatie- en taaltrajecten. 6.

Vanuit het onderwijs (Speciaal Onderwijs, VMBO en MBO) Ook voor 2022 ligt de focus op het verbeteren en uitbreiden van bestaande samenwerkingsrelaties met het Speciaal Onderwijs (Linie College, De Spinaker), het VMBO (OSG De Hoge Berg) en het MBO (ROC Kop van Noord-Holland). Vanuit het onderwijs is er behoefte om samen met voormalige sociale werkplaatsen en andere geschikte werkgevers leer-werktrajecten vorm te geven voor leerlingen die binnen de reguliere schoolstructuur geen startkwalificatie kunnen behalen. Een leer- werktraject biedt de mogelijkheid om voor een aantal vakken in de praktijk te examineren in combinatie met meer ruimte voor de verplichte theoretische onderdelen. De Bolder, met veel werkgevers in zijn netwerk, kan op Texel hierin een grote rol gaan spelen. De Bolder is in 2020 officieel een erkend leerbedrijf geworden volgens de eisen van ‘Blik op Werk’.

7. Tweede spoor trajecten In 2020 is De Bolder ook gestart met het faciliteren van 2de spoor trajecten, in het kader van de Wet verbetering poortwachter, voor werkgevers op Texel die dit zelf niet of moeilijk kunnen organiseren. Het gaat daarbij vaak om ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. De Bolder ontzorgt de werkgever en stelt zijn expertise en netwerk beschikbaar om de medewerker

-6-

te begeleiden ‘van werk naar werk’. In 2021 willen we deze vorm van dienstverlening breder uitrollen. 8. Mobiliteitstrajecten In 2021 is De Bolder ook aan de slag gegaan met het uitvoeren van mobiliteitstrajecten voor werkgevers op Texel die vaak zelf de capaciteit, de kennis en het netwerk niet hebben om dit succesvol zelf te doen. Groot voordeel hierbij is dat het begeleiden van ‘werk-naar-werk’ voorkomt dat er een beroep moet worden gedaan op enige vorm van inkomensondersteuning én dat werkgevers graag nieuwe kansen geven aan Texelaars voor de steeds lastiger te vervullen vacatures.

De Bolder draagt bij aan de volgende ambities en opgaven: ● Bijdragen aan een vitale sociaal-maatschappelijke structuur op Texel Door de unieke economische situatie zijn er veel banen op Texel, er is jaarlijks een tekort aan medewerkers. Het is van maatschappelijk en economisch belang dat de arbeidsmarkt op Texel zo goed mogelijk functioneert en dat er voldoende samenhang is in de brede sociaal-maatschappelijke structuur. Dit gaat over veel meer dan werk alleen, het gaat ook over thema’s als wonen, zorg, samenleven, veiligheid en onderwijs. De Bolder, bij afwezigheid van een direct eigen belang of winstbejag, zet zijn opgebouwde netwerk en reputatie in door zich te positioneren op het snijvlak van al deze thema’s en speelt daarmee een verbindende en stimulerende rol in de Texelse samenleving. Dit uit zich in deelname aan tal van maatschappelijke projecten en het aangaan van tactisch-strategische allianties met ketenpartners en andere maatschappelijke partijen op het eiland. ● Beperken van het aantal uitkeringsgerechtigden Naast de uitkeringsgerechtigden, die door langdurige werkloosheid in een bijstandsuitkering zijn gekomen, maar toch zelfstandig een baan blijken te kunnen vinden, is er ook een groep aangewezen op ondersteuning bij het zelfstandig vinden van (voldoende) werk.

Het is cruciaal om iedereen die in deze situatie terecht komt zo snel mogelijk te activeren richting een zinvolle daginvulling, gericht op werk, zelfstandig inkomen en structuur. Het is aan het STT en De Bolder om snel in contact te komen met de betrokkenen en perspectief te ontwikkelen in de vorm van maatwerktrajecten. ● Streven naar meer inhoudelijke samenwerking tussen ketenpartners op de arbeidsmarkt “Zonder werkgevers geen werk”. Zoals overeengekomen in het sociaal akkoord (de Wet banenafspraak en quotum arbeidsbeperkten) moeten werkgevers en overheid samen optrekken om – in het belang van economie en mensen – vorm te geven aan het invullen van arbeidsplaatsen, ook met minder vaardige mensen. Dit doen we door nauwe samenwerking te organiseren aan de ‘aanbodkant’ van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Uiteraard vooral met het STT, maar nadrukkelijk ook met andere maatschappelijke partijen, denk aan middelbaar- beroeps- en speciaal onderwijs, Novalishoeve, De Waerden, MEE / De Wering, ‘s Heerenloo en GGZ NHN. En vervolgens natuurlijk ook aan de ‘vraagkant’ met werkgevers en met het WSP Kop van Noord-Holland. De Bolder, in nauwe samenwerking met het STT, positioneert zich daarmee feitelijk als ‘spin in het web’ voor dit deel van de arbeidsmarkt.

● Leren van elkaar, lokaal en regionaal In de arbeidsregio Kop van Noord-Holland is sprake van 3 regio’s met 4 werkbedrijven. Deze 4 werkbedrijven hebben elk een geheel verschillende opdracht en worden geheel verschillend ingezet door de betreffende gemeenten. Het streven is deze verschillen meer te gaan benutten en de faal- en succesfactoren van de verschillende aanpakken uit te wisselen. De unieke Texelse situatie (uniek in termen van economie, demografie, geografie, kansen en bedreigingen) blijft echter wel het leidende uitgangspunt bij de verdere ontwikkelingen rondom De Bolder. ● Duurzamer versterken van de arbeidsmarktpositie door het opzetten van leer- werktrajecten Om mensen niet alleen naar regulier werk te begeleiden, maar om er ook voor te zorgen dat zij aantrekkelijk blijven voor werkgevers, is het belangrijk dat zij ook betere toegang krijgen tot scholingsmogelijkheden. In 2018 is een aantal leerwerktrajecten opgezet (met onderwijspartners en werkgevers) die toeleide2 naar kansbanen op Texel. Deze banen bevinden zich vooral in de sectoren facility/schoonmaak, retail, fietstechniek en in het groen. In 2021 zullen we vooral de bestaande trajecten moeten bestendigen/bijstellen om continue instroom mogelijk te maken.

Lastig is dat er voor de trajecten over het algemeen maar enkele individuen beschikbaar zijn wat de kosten per persoon vaak erg hoog maakt vergeleken met trajecten voor groepen (wat in dichter bevolkte regio’s gebruikelijker is).

-7-

Algemeen Ten opzichte van de begroting van 2021 voeren we de volgende wijzigingen door: 1.

2. 3.

4.

5.

6.

7.

Omzet ten opzichte van 2021 verhoogd met 2,9% als gevolg van prijsverhogingen richting afnemers. De prijzen van grondstoffen verhoogd met 2%, deze zijn vanaf Q3 2021 behoorlijk gestegen, maar we verwachten voor 2022 stabilisatie. Afname van WSW’ers door uitstroom pensioen betekent lagere subsidiebijdrage (en ook lagere salariskosten). De eerder overeengekomen regeling Beschut Werk (boven het verplichte quotum geen vergoeding voor begeleiding) wordt opgeheven. Vanaf 2022 geldt volledige vergoeding voor werkelijk gerealiseerde plaatsen (voor 2022 minimaal 16). Dit loopt vooruit op de verwachte landelijke aanpassing van de afspraken rondom Beschut Werk. De vergoeding voor begeleiding (€ 4.000 / jaar) wordt niet meer per maand betaald, maar per aangemeld re-integratietraject, ongeacht de lengte ervan. Dit doet meer recht aan tegemoetkoming voor de vergoeding van de vaste kosten van De Bolder. De vergoeding voor inburgeringstrajecten stellen we op € 5.500, gebaseerd op de huidige voorstellen rondom de taakverdeling STT-De Bolder-Vluchtelingenwerk-Stichting Texels Welzijn. Veel hierin is echter nog onduidelijk. De Bolder zet ook intensieve taalcoaching in ter waarde van (naar verwachting) € 43.000, deze wordt aan De Bolder vergoed vanuit het gemeentelijke budget. Het aantal trajecten (gemeente, reclassering, UWV en overige trajecten) zal in 2022 fors groeien.

Daar moeten we, gezien de richting van de transformatie van De Bolder, ook vol op in gaan zetten. In overleg met de gemeente houden we rekening met 14 PW- en 12 inburgeringstrajecten. Op dit moment vervullen 3 medewerkers van De Bolder de rol van trajectcoach waarvan 2 dit combineren met de functie van werkleider voor totaal 3 afdelingen (Hout, Fijnwerk/Varia en Buitendienst). Voor 2022 voorzien we, wegens de gewenste groei, het verder moeten vrijspelen van deze 2 medewerkers en dus vervanging door 2 nieuw aan te stellen werkleiders. De nieuwe cao-WSW is definitief, met daarin de RVU-regeling. We verwachten in 2022 nog geen noemenswaardig effect behalve € 5.500 extra kosten wegens het verplicht moeten aanbieden van extern financieel-fiscaal advies aan medewerkers die overwegen gebruik te maken van de RVU-regeling.

Om het ontstane tekort van €134.500 op te vangen stellen we voor 2022 voor om € 78.800 te dekken uit de egalisatiereserve van De Bolder. Daarnaast stellen we voor om voor het resterende tekort ad € 55.600 (de jaarlijkse vaste bijdrage aan de gemeente van € 15.000 én de bijdrage aan ict van € 40.600) incidenteel een beroep te doen op de algemene reserve van de gemeente.

Toelichting op de onderliggende bedrijfsstructuur Ter herinnering: in 2015, bij de invoering van de Participatiewet, is bij de vaststelling van het WSW-macrobudget uitgegaan van een procentuele daling van het aantal WSW’ers over het verloop van een aantal jaren. Echter jaar in jaar uit bleek dat deze vooraf geschatte daling achterbleef bij de werkelijk gerealiseerde daling, waardoor het beschikbare budget per medewerker, naast de taakstellende ingebouwde bezuiniging, achteraf minder daalde dan werd voorzien of zelfs steeg. Deze trend lijkt zich de laatste jaren voort te zetten waardoor het ‘gat’ tussen de toegekende subsidie en de loonkosten volgens de caoWSW lijkt te stabiliseren. Duidelijk is wel dat het verschil tussen de WSW-subsidie en de -loonkosten de komende jaren (bij ongewijzigd beleid) een uitdaging voor de gezonde bedrijfsvoering zal blijven (zie fig. 1).

-8-

Leer-werkbedrijf De Bolder Loonkosten versus bijdrage 2020-2025 Bijdrage WSW volgens meicirculaire 2021 33000 32000 31000

Euro

30000 29000

Loonkosten WSW per FTE

28000

Bijdrage WSW per FTE

27000 26000 25000 2020 2021 2022 2023 2024 2025 (fig. 1 Ontwikkeling WSW-loonkosten versus bijdrage per fte 2020-2025)

Meerjarenraming De langzamerhand verschuivende samenstelling van de doelgroepen – van WSW naar Participatiewet en overige trajecten – zorgt voor een nieuwe dynamiek (zie fig.2).

Begroting 2022 Leer-werkbedrijf De Bolder Aantal fte 2020-2025

Aantal fte

120 100

Aantal fte totaal

80

Aantal fte intern totaal

60

Aantal fte WSW intern

40

Aantal fte overige trajecten intern

20

Aantal fte P-wet totaal, excl. externe trajecten

0 2020

2021

2022

2023

2024

2025

(fig. 2 Samenstelling van de doelgroepen, aantal fte per doelgroep en totaal)

De onderliggende bedrijfsresultaten van het productiebedrijf (dus toegevoegde waarde vanuit productie en verkoop) zijn zonder meer positief te noemen. Er is in de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in het optimaliseren van de werkprocessen en de productiviteit per medewerker. Alhoewel de WSW-populatie krimpt wordt dit effect kwantitatief deels gecompenseerd/gedempt door de inzet en opbrengst van Participatiewet-medewerkers (zie fig. 2 en 3). Medewerkers die via de Participatiewet aan de slag gaan bij het productiebedrijf blijven er echter significant korter. Zij stromen (gelukkig) sneller door naar emplooi elders. Zij moeten dus vaker worden vervangen/ingewerkt en zijn, in tegenstelling tot de WSW-groep voorheen, zeker niet primair gericht op het verwerven van een werkplek binnen De Bolder zelf. Dit (op zich gewenste) fenomeen heeft zijn weerslag op de ontwikkeling van de productiviteit per medewerker per uur. In de meerjarenraming is opgenomen dat de opbrengst uit verkoop en productie vanaf 2022 per fte zal dalen met 0.5 procent per jaar wegens de veranderende samenstelling van de doelgroepen die deze productie realiseren (zie fig.3).

-9-

Bedragen in euro x 1000

Leer-werkbedrijf De Bolder Opbrengst productie 2020-2025 Begroting 2022 2000 1500 opbrengst overige trajecten intern 1000

opbrengst prod. PW opbrengst prod. WSW

500 0 2020

2021

2022

2023

2024

2025

(fig. 3 (Geraamde) opbrengst productie 2020-2025)

Ondanks scherpte op de uitvoeringskosten lukt het De Bolder (bij gelijkblijvend beleid en - trends) de eerstvolgende jaren niet meer om een sluitende begroting op te stellen (zie fig.4).

Begroting 2022 Leer-werkbedrijf De Bolder Gerealiseerd/Begroot resultaat 2020 - 2025 200

Euro x 1.000

100 0 -100 -200 -300 -400

Gerealiseerd/Begroot resultaat (fig. 4 Ontwikkeling resultaat 2020-2025)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

100

0

-55,6

-230,4

-333,1

-370,0

- 10 -

Financieel Het financiële resultaat voor 2022 zal naar verwachting negatief zijn. Op hoofdlijnen blijft er sprake van een krimpende groep WSW-medewerkers en dalende productiviteit van de huidige mix van medewerkers. We rekenen in 2022 wel op een stijging van het aantal trajecten vanuit het STT als effect van de coronacrisis in 2021 en de invoering van de nieuwe Wet inburgering. De bijdrageresultaten hebben we naar boven bijgesteld. We schatten in dat de continue verbeteringen/optimalisaties in de productieprocessen en de (voor onze productportfolio) gunstige economische omstandigheden de toenemende druk op het resultaat in 2022 echter niet meer voldoende zullen compenseren. ▪ Bijdrageresultaat WSW Het in het participatiebudget van de gemeente opgenomen deel voor de WSW wordt door de gemeente volledig beschikbaar gesteld aan De Bolder voor de uitvoering van de WSW. Participatiewet Naast het WSW-budget zet de gemeente de overige middelen in voor de uitvoering van de Participatiewet bij De Bolder, bestaande uit: • De loonkostensubsidie (gebaseerd op de loonwaardemeting) voor iedere plaatsing van een medewerker beschut werk. • Een vergoeding voor begeleiding per plaatsing voor het aanbieden van beschut werk conform de landelijke norm.

• De loonkostensubsidie en een bedrag per persoon om bemiddeling en coaching te kunnen bieden aan hen die regulier of tijdelijk bij De Bolder werken met loonkostensubsidie volgens de landelijke norm. • De loonkostensubsidie (gebaseerd op de loonwaardemeting) die bij een plaatsing aan de externe werkgever verstrekt wordt, al dan niet gekoppeld aan een bedrag per persoon voor het aanbieden van begeleiding. • Een bedrag per persoon voor het aanbieden van begeleiding op stageplaatsen (zowel intern als extern) voor het opdoen van werkervaring en voor het onderzoeken van de arbeidsmogelijkheden van de persoon volgens de landelijke norm. • Het bieden van inburgeringstrajecten in combinatie met intensieve taalcoaching en de inzet van assessments. Er worden ook inkomsten gegenereerd voor de uitvoering van trajecten voor het UWV en voor Texelse werkgevers. ▪ Verkoop en productie De verkoop en productie worden continu aangepast aan de veranderende omstandigheden. De afwegingen waarop besloten wordt om bepaald werk af te stoten of te vervangen door andere werksoorten zijn: ▪ Het werk moet passend zijn of passend te maken zijn voor de beschikbare bezetting van het interne productiebedrijf. De nieuwe instroom vanuit de Participatiewet, intern werkend in het productiebedrijf, zal significant minder productief zijn dan de werknemers die nu binnen De Bolder werken.

▪ Het werk moet een (semi-)structureel karakter hebben om optimaal georganiseerd en gemechaniseerd te kunnen worden, om te voorkomen dat er ‘leegloopuren’ ontstaan. Deze ‘leegloopuren’ kunnen worden opgevuld met tijdelijk aangetrokken werk, wat echter meer organisatietijd vergt en daarbij ook vaak niet economisch rendabel is. Echter, de sociale doelstellingen van De Bolder – het in stand houden van continuïteit en structuur voor de medewerkers – wegen in zo’n geval dan zwaarder. ▪ Het werk moet binnen de mogelijkheden van het personeel liggen en een acceptabele opbrengst hebben om zo dicht mogelijk de theoretische loonwaarde van een reguliere werkplek te kunnen benaderen. ▪ Het werk moet kostenneutraal kunnen worden uitgevoerd, waarbij alle kosten op basis van de loonwaarde van het in te zetten personeel worden berekend. Met uitzondering van werkzaamheden die worden aangenomen om zeer tijdelijke leegloop in de productie te voorkomen, want dan is het niet altijd mogelijk om alle kosten volledig door te berekenen. ▪ Het werk moet passend zijn bij een overheidsinstelling en weinig financiële- en afbreukrisico’s kennen. ▪ Het werk moet in de uitvoering zo min mogelijk inzet vragen van de (ongesubsidieerde!) ambtelijke bezetting van De Bolder, tenzij dat volledig in de prijs kan worden opgenomen.

De gunstige economische conjunctuur in de maakindustrie maakt het mogelijk om onze tarieven marktconform in te zetten bij de prijsonderhandelingen met onze afnemers. Helaas geldt dit ook voor de prijzen van de leveranciers van onze grondstoffen. Door gebruik te maken van onze unieke positie en het productenportfolio is de ambitie om de opbrengst/ toegevoegde waarde op het niveau van 2019 minstens te evenaren. Vanwege de coronacrisis zijn 2020 en 2021 geen goede referentiejaren. ▪ Investeringen De investeringen zullen met grote terughoudendheid worden gerealiseerd. De afgelopen jaren is getracht de gebouwen en de productie sober en doelmatig op peil te houden. Daar op enig moment in de toekomst het interne productiebedrijf zal

- 11 -

worden gereduceerd wegens krimp van het personeelsbestand, worden de lasten van rente en afschrijving bij volledige vervanging van afgeschreven investeringen op lange termijn onacceptabel hoog. Het beleid is erop gericht om de productieomgeving gestructureerd/stapsgewijs af te bouwen of anderszins om te vormen naar een omvang (of vorm) die past bij de toekomstige bezetting/doelstelling. Toch zal er de komende jaren nog wel geïnvesteerd moeten worden in bedrijfsmiddelen, bijvoorbeeld als het gaat om nieuwe ondersteunende technieken zoals Inclusieve Technologie, die het mogelijk maken om ook een toekomstig zwakkere doelgroep moeilijker of zwaarder werk te kunnen laten doen. Werk dat overigens evengoed economisch renderend moet zijn. ▪ Personele bezetting Ambtelijk De ambtelijke bezetting is in de afgelopen jaren (kwalitatief en kwantitatief) aangepast aan de veranderende tijd en aan de veranderende taken van De Bolder. Directe sturing in het uitvoerende productiewerk door de werk- en productieleiders blijft cruciaal, maar wordt mede ondersteund door gebruik te maken van zoveel mogelijk gestructureerd werk, mechanisatie van productie en scholing van de medewerkers in het (zo) zelfstandig (mogelijk) kunnen handelen. Het is – mede zichtbaar gemaakt door corona maar ook door de smalle teambezetting – in 2021 duidelijk geworden dat de werkdruk binnen de staf behoorlijk is opgelopen.

Dit heeft voornamelijk te maken met het moeten invullen van twee bedrijfsvoeringstrategieën: inzetten op instandhouding productie én tegelijkertijd inspelen op het bieden van maatwerktrajecten. Voor 2022 gaan we hier de ambtelijke staf dus op aanpassen. De toenemende samenwerking met de afdelingen van de gemeente Texel in de sfeer van de bedrijfsvoering (P&O, financiën, ict), ingezet in 2019, kan in de nabije toekomst leiden tot kosten- en risicoreductie. WSW Het WSW-personeelsbestand zal verder afnemen door natuurlijk verloop (pensionering, ontslag op eigen verzoek, verhuizing, langdurige ziekte of overlijden). Instroom in de WSW is niet meer mogelijk. Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) is de verwachte uitstroom uit het WSW-personeelsbestand voor heel Nederland in de komende jaren gemiddeld 4 tot 6%. Mede door de vergrijzing en toename van personen die gebruik maken van de seniorenmaatregelen (cao-WSW), zal het aantal productie-uren mogelijk zelfs nog iets harder gaan dalen. Een deel van deze uitstroom zal in het productiebedrijf worden vervangen door mensen uit de Participatiewet-doelgroep.

Maar voor zover het niet gaat om beschut werk zal de doorstroom onder medewerkers uit deze doelgroep over het algemeen groot zijn, dat is immers ook het doel van de plaatsing bij De Bolder: zo snel mogelijk uitstroom naar regulier werk bij een externe werkgever. In 2021 wordt begroot dat de personele WSW-bezetting zal dalen naar 79 fte , waarvan 10 fte een dienstverband hebben bij een externe werkgever in het kader van begeleid werken en 8 fte extern werken op basis van detachering. Participatiewet De bezetting vanuit de Participatiewet bij De Bolder bestaat globaal uit 3 groepen: 1 Personen die zijn aangewezen op beschut werk. Landelijk wordt uitgegaan van een instroom in beschut werken van ongeveer 1/3 van de uitstroom uit de WSW. Dat betekent dat er gerekend wordt met een jaarlijkse instroom van ongeveer 1 of 2 medewerkers. 2 Personen uit de doelgroep die eigenlijk zijn aangewezen op extern werken met loonkostensubsidie. Verwacht wordt dat er permanent een of enkele interne werkplek(ken) beschikbaar gesteld worden aan hen. Bij onvoldoende werkervaring in regulier werken of het ontbreken van een geschikte werkplek buiten De Bolder wordt tijdelijk een interne werkplek aangeboden. 3 Personen die op trajectbasis zonder salaris werkzaam zijn voor relatief korte duur voor het opdoen van werkervaring en voor het onderzoeken van de arbeidsmogelijkheden van de persoon.

Kosten voor beheer en instandhouding gebouwen en installaties In lijn met de krimp van het productiebedrijf en het steeds meer onder druk komen van de omzet moet de kostenkant mee krimpen met de opbrengstkant. Over de hele linie hebben we (taakstellend) een reductie van onderhoud gebouwen en installaties ingezet waarbij kritisch is gekeken naar noodzaak en doelmatigheid van onderhoud en onderhoudscontracten. Uiteraard zonder te tornen aan arbovoorschriften en functioneel adequate bedrijfsvoering. Ontwikkeling van medewerkers De doelstelling van de trajecten blijft om toe te werken naar zo regulier mogelijk werken. Ook in de WSW was altijd al ruimte opgenomen om de ontwikkeling van de medewerkers richting regulier werken zoveel mogelijk te stimuleren. Het blijkt waardevol te zijn om vooral praktische vaardigheden te scholen op de werkplek. In 2015 is effectief gestart met de landelijk ontwikkelde methode van WerkPlekOpleiden (WPO). Op systematische wijze worden vooral allerlei productievaardigheden

- 12 -

geleerd en getraind. Deze vorm van ontwikkeling van medewerkers zal blijvend aandacht moeten houden, dit zal echter voornamelijk gericht zijn op de WSW’ers van wie verwacht wordt dat zij binnen het productiebedrijf werkzaam zullen blijven. Tevens is er voor een groot aantal medewerkers een assessment uitgevoerd en is daarbij de loonwaarde op een objectieve en betrouwbare wijze vastgesteld met behulp van de Dariuz-methodiek van loonwaardebepaling. Voor elke instromer vanuit de Participatiewet wordt een trajectplan opgesteld met daarin beschreven de kortste weg richting regulier werk, al dan niet na een korte periode werkzaam te zijn geweest binnen het productiebedrijf. Opleiding/educatie Wanneer uit de intakegesprekken bij het STT en/of bij De Bolder blijkt dat gebrek aan (een specifieke) opleiding een ernstige belemmering vormt voor het vinden van regulier werk, of wanneer het doen van een opleiding of een cursus ondersteunend is aan het functioneren binnen De Bolder, wordt een opleidingsdoelstelling opgenomen in het trajectplan. In de begroting is ruimte opgenomen voor gezamenlijke opleidingsactiviteiten (denk aan BHV-scholingen en het behalen van verschillende vakinhoudelijke certificaten) als ook voor individuele opleidingen en cursussen (denk aan sociale vaardigheden, agressieregulatie en omgaan met sociale media).

Het ligt voor de hand om ook meer samenwerking aan te gaan met instanties die opleidingen en cursussen aanbieden en om met elkaar op zoek te gaan naar synergievoordelen, zoals het gezamenlijk inkopen van expertise en het gezamenlijke gebruik van kantoren en leermiddelen. Dit ligt in lijn met de ambitie van college en raad waar het gaat om de verbreding van de scope van De Bolder als volwaardig leer-werkbedrijf. Arbeidsomstandigheden Het is duidelijk dat de inzetbaarheid van de bestaande bezetting door vergrijzing afneemt en er meer aanpassingen in het werk nodig zullen zijn om fysieke belasting te beperken. In de afgelopen jaren is er in de productie reeds veel aangepast en verwacht wordt dat de nog gewenste aanpassingen op de korte termijn zich vooral zullen richten op de individuele beperking(en) van medewerkers. In 2021 is een nieuwe RI&E opgesteld, het daaruit voortvloeiende Plan van aanpak nemen we in 2022 ter hand. Nieuwe ontwikkelingen Vanuit de opdracht om De Bolder te behouden als geschikte werkgever moet gezocht worden naar nieuwe product-markt combinaties (PMC’s) die aansluiten bij de opdracht van De Bolder én de vraag beantwoorden vanuit burgers die een steuntje in de rug nodig hebben om aan te kunnen sluiten bij de hedendaagse arbeidsmarkt op Texel.

We willen meer inzetten op het opzetten van leer-werklijnen met uitstroom naar kansbanen in Retail, Groen, Schoonmaak / Facility. In 2020 heeft De Bolder voorstellen ingediend voor het opzetten van een kringloopvoorziening als onderdeel van De Bolder. Het college is principieel akkoord gegaan met het idee, maar heeft verzocht om verschillende implementatiescenario’s te formuleren. Deze plannen zijn echter in de ijskast geplaatst, omdat er eerst duidelijkheid moet komen over de langeretermijntoekomst van De Bolder. We onderzoeken daarnaast (met andere stakeholders op Texel) welke bijdrage De Bolder kan leveren aan het vraagstuk van het plastic afval op Texel. Financiële kansen en bedreigingen Begroting 2022: • Het door het Rijk voor de WSW berekende deel in het participatiebudget is gebaseerd op de omvang van het gemiddelde personeelsbestand in het jaar 2020, verminderd met een uitstroom van gemiddeld 5%. In de begroting voor 2022 is voorzichtigheidshalve alleen rekening gehouden met uitstroom wegens het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Dat is iets minder dan de genoemde 5%. Als er toch meer mensen uitstromen leidt dat uiteindelijk tot een meevaller. Kans +/+ € 30.000 • De bedrijfskosten zijn taakstellend begroot en er is rekening gehouden met een gemiddelde kostenstijging van 2%.

• De opbrengst uit verkoop en productie is begroot op basis van 2021, rekening houdend met de zich herstellende koers in het 2e halfjaar . De opbrengst uit verkoop en productie is per definitie een onzekere post waarbij het risico bestaat dat het te hoog begroot is. Het is niet helemaal uit te sluiten dat er in 2022 ook nog prijsstijgingen zullen volgen. Het ligt niet zonder meer voor de hand om alle prijsverhogingen 1 op 1 door te schuiven naar onze klanten. Wij willen voor hen een aantrekkelijke productiepartner blijven die moet concurreren met de prijs van arbeid en productie in de lage lonenlanden in Azië en Oost-Europa. Kans -/- € 50.000 • Er is in de begroting rekening gehouden met de uitvoering van de Participatiewet, waarbij De Bolder in opdracht van het STT zorgt voor een aantal werkplekken en jobcoaching. Het risico bestaat dat het aantal werkplekken en het aantal trajecten afwijken van de begrote aantallen. Kans -/- € 30.000 tot +/+ € 30.000

- 13 -

•

Er is in de begroting rekening gehouden met de verdere ontwikkeling van de uitvoering van overige trajecten zoals bijvoorbeeld voor het UWV. Het risico bestaat dat het aantal werkplekken en het aantal trajecten afwijken van de begrote aantallen. Kans -/- € 10.000 tot +/+ € 10.000

- 14 -

PARAGRAFEN Paragraaf A: Lokale heffingen Deze paragraaf is niet van toepassing voor De Bolder. Hiervoor wordt verwezen naar de begroting van de gemeente Texel

Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van De Bolder is het vermogen om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde het bedrijf te kunnen voortzetten. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van De Bolder bestaat uit de algemene reserve en de stille reserves. Stille reserves zijn de meerwaarden van activa die laag of tegen nul zijn gewaardeerd, doch direct verkoopbaar zijn indien men dat zou willen. Zonder stagnatie van de bedrijfsvoering te veroorzaken zijn er volgens bovenstaande definitie geen stille reserves. Uiteraard kan een stille reserve alleen worden geëffectueerd bij een gerealiseerde verkoop. Dit is afhankelijk van de markt. De algemene reserve bedraagt in 2021 € 360.000. Daarnaast is er begin 2021 nog voor € 1.226.000 aan bestemmingsreserves ter financiering van verplichtingen en risico’s waarvoor al besluitvorming is geweest. In de vergadering van 18 september 2019 is de raad akkoord gegaan met € 55.000 aan de Reserve egalisatie rekeningresultaten. Deze onttrekking is doorgeschoven naar 2022, omdat de werkzaamheden door diverse omstandigheden nog niet konden worden verricht. De bestemmingsreserves zijn in te delen in investeringsreserves, kostenreserves en risicoreserves.

Na de bestemming van het resultaat van 2020 en de conform het raadsbesluit over de jaarrekening 2020 herbestemde deel van de reserves is de verdeling als volgt: - € 653.000 investeringsreserves ter dekking van de afschrijvingslasten van investeringen uit het verleden - € 209.000 kostenreserves ter dekking van geplande specifieke uitgaven die het karakter van kosten hebben - € 364.000 risicoreserves ter dekking van onzekere toekomstige risico’s (inclusief de hierboven genoemde € 55.000 gereserveerde onttrekking) - € 1.226.000 totaal bestemmingsreserves De investeringsreserves en kostenreserves zijn bestemd voor specifieke doeleinden waarvoor de uitgaven al gedaan en/of gepland zijn. Deze reserves zijn daardoor niet meer te gebruiken voor andere doeleinden. Dit in tegenstelling tot de risicoreserves, die pas worden gebruikt als het genoemde risico zich voordoet. Inventarisatie van risico’s De volledige financiering van De Bolder loopt via het participatiebudget van de gemeente Texel. Dit participatiebudget is binnen het sociaal domein volledig ontschot, waardoor de gemeente de volledige vrijheid heeft het budget binnen het sociaal domein op eigen wijze in te zetten. Het participatiebudget is opgebouwd uit een aantal apart berekende delen voor de uitvoering van afzonderlijke taken.

De exploitatie van De Bolder is ook in 2022 voor nagenoeg 60% afhankelijk van inkomsten uit dit participatiebudget. Het risico bestaat enerzijds uit onverwachte verlaging door het Rijk van het landelijke budget en anderzijds uit keuzes die op Texel gemaakt worden voor de verdeling van dit participatiebudget. Omdat De Bolder een productie- en bemiddelingsbedrijf is dat op diverse markten opereert, worden er hierdoor ondernemersrisico’s gelopen. Door de spreiding over diverse product-marktcombinaties (PMC’s) en spreiding van afnemers wordt getracht dit risico beheersbaar te houden. Er bestaat altijd het risico dat een bepaalde deelmarkt niet meer rendabel kan worden uitgevoerd of een bepaalde afnemer besluit naar een andere leverancier te gaan. Dit kan worden opgevangen door een verschuiving naar een van de andere PMC’s. Vanwege de geplande krimp van het productiebedrijf zal het aantal PMC’s langzaam afnemen, waardoor de bovengenoemde spreiding zal afnemen en het risico op problemen bij de resterende PMC’s zwaarder zal gaan wegen. De vennootschapsbelasting (VPB) is vanaf 2016 ook van toepassing voor overheidsondernemingen. De Bolder, als onderdeel van de gemeente Texel, is voor de huidige activiteiten niet belastingplichtig voor de VPB. Risico’s die volgen uit de normale bedrijfsvoering van De Bolder zijn zoveel mogelijk verzekerd of er zijn voorzieningen voor getroffen.

Beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s De algemene reserve is een algemene buffer voor het opvangen van tegenvallers en bedraagt ruim 8% van de totale bedrijfslasten. Het streven van De Bolder is om een sluitende begroting te presenteren, zodat de algemene reserve niet hoeft te worden aangesproken. Als er dan onverwachte tegenvallers ontstaan, waardoor een negatief resultaat moet worden gepresenteerd, dan is een algemene reserve van deze omvang een verantwoorde buffer voor de eerste periode.

- 15 -

In de meerjarenraming worden al enkele jaren oplopende negatieve exploitatieresultaten voorzien. Vanaf 2014 was het beleid om een deel van het voordelig saldo toe te voegen aan de bestemmingsreserve egalisatie rekeningresultaten als eerste buffer om de voorziene negatieve resultaten te kunnen afdekken. Dit mag echter geen structureel karakter hebben. Veel is dan ook afhankelijk van de toekomstscenario’s om te voorzien in structurele dekking. De besluitvorming over de toekomstscenario’s zal naar verwachting pas in 2022 volgen.

Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen De Bolder heeft geen voorziening voor groot onderhoud van de gebouwen. De reden hiervoor is dat de samenstelling van de gebouwen zo divers is dat de normale onderhoudskosten, inclusief groot onderhoud, een gelijkmatig verloop in de tijd geven. Onderhoud van de gebouwen wordt naar behoefte uitgevoerd, afhankelijk van de noodzaak van het betreffende onderhoud en afhankelijk van de financiële middelen van dat moment. Om de risico’s goed in beeld te krijgen wordt ten tijde van het uitbrengen van deze begroting gewerkt aan een meerjarenonderhoudsplan met behulp van een deskundige.

Paragraaf D: Financiering Conform het treasurystatuut van de gemeente Texel en de Wet financiering decentrale overheden (Fido) dient in de begroting/jaarrekening verantwoording over het gevoerde treasurybeleid te worden afgelegd. Deze verantwoording vindt niet plaats in de begroting/jaarrekening van De Bolder, maar in die van de gemeente Texel.

Paragraaf E: Bedrijfsvoering Voor een verantwoording over de bedrijfsvoering van De Bolder verwijs ik u naar het algemene gedeelte van de begroting.

Paragraaf F: Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaat- dan wel publiekrechtelijke organisatie waarin De Bolder een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Volgens deze definitie heeft De Bolder geen verbonden partijen.

Paragraaf G: Grondbeleid Deze paragraaf is niet van toepassing voor De Bolder. Hiervoor wordt verwezen naar de begroting van de Gemeente Texel.

- 16 -

FINANCIËLE BEGROTING Overzicht van baten en lasten (x € 1.000) Omschrijving

Bijdrageresultaat WSW Lonen en personeelskosten WSW Gemeentelijke bijdragen WSW

Realisatie 2020 Lasten Baten

2.318

Resultaat WSW Participatiewet (P-wet) Lonen en personeelskosten P-wet Gemeentelijke bijdragen P-wet

Overige trajecten Lonen en personeelskosten overige trajecten Vergoeding overige trajecten

2.329 2.344

141

15 321

 Totaal bijdrageresultaat Bedrijfsopbrengsten Opbrengst verkoop en productie

2.221 -/- 5 484

318

368

525

70

47

41

1

Resultaat overige trajecten

Begroting 2022 Lasten Baten

2.226

2.459

248

Resultaat P-wet

Begroting 2021 Lasten Baten

1

1

19

21

19

18

20

18

229

82

54

1.502

1.522

1.620

Afschrijving vaste activa t.b.v. productie Overige bedrijfskosten t.b.v. productie

91 185

78 234

86 217

Bedrijfslasten t.b.v. productie

276

312

303

 Totaal bedrijfsopbrengsten

1.226

1.210

1.317

Overige opbrengsten Huuropbrengst gebouwen

0

21

20

 Totaal overige opbrengsten

0

21

20

Bedrijfsvoering Salariskosten ambtelijk personeel Afschrijving vaste activa algemeen Overige bedrijfskosten  Totaal kosten bedrijfsvoering  Bedrijfsresultaat Financiële baten en lasten  Gerealiseerd / begroot totaal saldo van baten en lasten Onttrekking/toevoeging aan reserves  (Begroot) resultaat

1.089 56 292

985 54 431

1.138 54 452

1.437

1.470

1.644

-/- 157

-/- 253

18 2 20

12 -/- 145

11 -/- 242

79

145

99

0

186 -/- 56

- 17 -

Meerjarenraming 2022 – 2025 (x € 1.000) Omschrijving

2022

2023

2024

2025

- 2.226 2.221

- 2.178 2136

- 2.135 2.025

- 2.078 1.995

Bijdrageresultaat WSW

- 5

- 42

- 110

- 83

Participatiewet (P-wet) Lonen en personeelskosten P-wet Gemeentelijke bijdragen P-wet

- 484 525

- 525 581

- 551 620

- 575 651

Bijdrageresultaat P-wet

41

56

69

76

Overige trajecten Lonen en personeelskosten overige trajecten Vergoedingen overige trajecten

-1 19

-1 24

-1 27

-1 27

Resultaat overige trajecten

18

23

26

26

 Totaal begroot resultaat bijdragen

54

38

- 15

20

Bedrijfsopbrengsten Opbrengst verkoop en productie

1.620

1.598

1.582

1.548

Afschrijving vaste activa t.b.v. productie Overige bedrijfskosten t.b.v. productie

86 217

92 221

91 226

84 230

Bedrijfslasten tbv productie

303

313

317

314

 Totaal bedrijfsopbrengsten

1.317

1.285

1.265

1.234

Overige opbrengsten Huuropbrengst gebouwen

20

20

20

20

 Totaal overige opbrengsten

20

20

20

20

1.138 54 452

1.160 54 461

1.184 54 470

1.207 53 480

 Totaal kostenbedrijfsvoering

1.644

1.675

1.708

1.740

 Begroot bedrijfsresultaat

- 253

- 332

- 438

- 466

Financiële baten en lasten

11

11

11

11

 Begroot totaal saldo van baten en lasten

- 242

- 321

- 427

- 455

Onttrekking/toevoeging aan reserves

186

91

94

85

- 56

- 230

- 333

- 370

Bijdrageresultaat WSW Lonen en personeelskosten WSW Gemeentelijke bijdragen WSW

Kosten bedrijfsvoering Salariskosten ambtelijk personeel Afschrijving vaste activa algemeen Overige bedrijfskosten

 Begroot resultaat

- 18 -

Meerjarenraming balans 2022 – 2025 (x € 1.000) Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Voorraden

1.780 1.203 165

1.734 1.112 160

1.619 1.019 155

1.482 933 150

Totaal activa

3.148

3.006

2.793

2.565

Passiva Eigen vermogen Vaste schulden Saldo vlottende activa/passiva

1.196 1.780 172

1.105 1.734 167

1.012 1.619 162

926 1.482 157

Totaal passiva

3.148

3.006

2.793

2.565

Begroting 2022 Leer-werkbedrijf De Bolder Reserves 2020-2025 1600

Bedragen in euro x 1.000

1400 1200

1000 800 600 400 200 0

-200 -400

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Investeringsreserves

553

596

530

454

376

305

Risicoreserves

305

335

145

-29

-132

-169

Kostenreserves

269

150

105

90

75

60

Algemene reserve

360

360

360

360

360

360

Toelichting meerjarenraming 2022 - 2025 De algemene lijnen voor de komende jaren zijn uiteengezet in de beleidsbegroting. Hieronder volgt voor zover relevant nog een enkele toelichting op punten. Het aandeel voor uitvoering van de WSW dat is opgenomen in het participatiebudget zal jaarlijks dalen door daling van het aantal personen in de WSW. In de meicirculaire 2021 is de meerjarige bijdrage gepresenteerd. Hieruit blijkt dat de bijdrage per SE jaarlijks wel enigszins stijgt, maar omdat we vooralsnog niet weten of er ook uitstroom zal zijn naast de personen die met pensioen gaan, zal de bijdrage per werkelijke fte minder stijgen dan het budget aangeeft. In de omzet is in de meerjarenraming geen voorzichtigheidsmarge ingebouwd. De omzet zal dalen in relatie met het dalende aantal productieve uren. Daarnaast is rekening gehouden met een langzame daling van de opbrengst per productief uur wegens de veranderende samenstelling van de doelgroep.

- 19 -

Toelichting meerjarenraming 2022 -2025 Uitgangspunten meerjarenraming: Aantal fte WSW productiebedrijf Aantal fte WSW in begeleid werken Aantal fte WSW totaal Aantal fte P-wet intern beschut Aantal fte P-wet intern met loonkostensubsidie Aantal fte P-wet extern met loonkostensubsidie Aantal fte P-wet werkervaring en overige trajecten Aantal fte P-wet totaal (excl. externe trajecten) Aantal fte overige trajecten Aantal fte doelgroepen totaal Aantal fte ambtelijke medewerkers

2022 66,4 10,6 77,0 10,3 2,1 5,2 6,1 23,7 3,2 103,9 13,7

2023 63,9 10,5 74,4 10,9 2,4 5,8 6,9 26,0 3,2 103,7 14,1

2024 61,7 10,1 71,8 11,5 2,4 5,8 7,8 27,5 3,6 102,9 14,1

2025 58,9 10,1 69,1 12,0 2,4 5,8 8,3 28,6 3,6 101,3 14,1

- 20 -

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

x € 1.000 Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

In deze toelichting worden bedragen uit de begroting waar nodig nader gespecificeerd en voor zover niet in de beleidsbegroting benoemd nog nader toegelicht.

WET SOCIALE WERKVOORZIENING (WSW) Lonen en personeelskosten WSW

Loonkosten WSW-werknemers Personeelskosten WSW Kosten begeleid werken BW-WSW

2.132 108 78

2.154 100 76

2.060 98 68

Totaal personele kosten WSW

2.318

2.330

2.226

De loonkosten zijn begroot op basis van de werkelijke loonkosten in 2021, rekening houdend met de nieuwe cao en uitdiensttreden i.v.m. pensioen. De post personeelskosten bestaat o.a. uit kosten voor bedrijfsgeneeskundige zorg, studie, werkkleding en ook voor uitgaven bij jubilea en pensioen en voor bijvoorbeeld het kerstpakket. Voor 2022 is daarin ook begrepen een bedrag van € 5.500 voor vergoedingen aan werknemers vanwege (dringend geadviseerd) financieel advies i.v.m. de RVU-regeling in de nieuwe cao. Werknemers in begeleid werken (BW) zijn in dienst bij de inlenende werkgever. Deze werkgever krijgt een loonkostensubsidie (lks) uit het bestand van de sociale werkvoorziening voor het in dienst hebben van een werknemer met een beperking. Gemeentelijke bijdragen WSW

Gemeentelijk budget WSW Compensatie coronacrisis 1e hj Compensatie coronacrisis 2e hj Buitengemeenten budget WSW

2.273 113 63 10

2.296 48 -

2.221 -

Totaal personele kosten WSW

2.459

2.344

2.221

De begrote bijdragen voor 2021 en 2022 zijn gebaseerd op de meicirculaire van 2021. PARTICIPATIEWET (P-wet) Lonen en personeelskosten P-wet

Loonkosten beschut P-wet Loonkosten intern met lks P-wet Loonkosten individuele voorziening P-wet Personeelskosten P-wet Loonkostensubsidie extern P-wet

167 19 15 6 41

210 25 44 42

322 61 61 40

Totaal personele kosten P-wet

248

321

484

Loonkosten beschut en intern

De loonkosten beschut en intern zijn begroot volgens de nieuwe cao Aan de slag, die op 1 juli 2021 van kracht is geworden. Medewerkers die in het kader van de P-wet in 2018 een dienstverband hadden bij De Bolder hebben per 1 januari 2019 een aanstelling bij de gemeente Texel en vielen vanaf die datum t/m 30 juni 2021 onder de cao gemeenten.

Personeelskosten

De personeelskosten betreffen de kosten van zowel de werknemers met een dienstverband in het kader van de P-wet als de kosten voor de personen met een werkervaringsplaats in het kader van de P-wet. In de (gewijzigde) begroting van 2021 en 2022 zijn daarin ook bedragen voor taalcoaching opgenomen van respectievelijk € 39.000 en € 43.000.

Loonkostensubsidie extern

Loonkostensubsidie extern per fte Gemiddeld aantal fte extern met lks

8,5 4,8

8,2 5,2

8,1 4,9

Werknemers extern met loonkostensubsidie zijn in dienst bij de inlenende werkgever. Deze werkgever krijgt een loonkostensubsidie voor het in dienst hebben van een persoon uit de doelgroep. Voor 2022 is het begrote bedrag aan loonkostensubsidie per fte gebaseerd op de loonwaardebepalingen van 2021. Deze zijn bij enkele personen hoger dan de vorige, waardoor de kosten per fte voor de begroting van 2022 dalen t.o.v. die van 2021.

- 21 -

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

x € 1.000 Rekening 2020

Begroting 2021

Begroting 2022

Gemeentelijke bijdragen P-wet

Het totaal bedrag aan gemeentelijke bijdragen kan als volgt worden gespecificeerd: Vergoeding loonkosten beschut P-wet 79 103 Vergoeding (bonus en) begeleiding beschut P-wet 105 62 Vergoeding loonkosten intern met lks P-wet 10 10 Vergoeding begeleiding intern met lks P-wet 4 4 Vergoeding loonkostensubsidie P-wet extern 41 42 Vergoeding begeleiding extern met lks P-wet 13 4 Vergoeding begeleiding werkervaringsplaatsen 66 68 Extra budget P-wet gemeente 75 Totaal gemeentelijke bijdragen P-wet 318 368

Beschut

Het aantal medewerkers in beschut werk wordt voor 2022 begroot op 16. De vergoeding voor begeleiding bedraagt volgens de meicirculaire van 2021 € 7.800 per persoon (t.o.v. € 9.000 in 2020). In de begroting van 2022 is de volledige vergoeding voor werkelijk gerealiseerde plaatsen opgenomen. Dit loopt vooruit op de verwachte landelijke aanpassing van de afspraken rondom beschut werk. Daarnaast verstrekte het Rijk (ter stimulering van beschut werken) t/m 2020 een bonus van € 3.000 per persoon in beschut werken. Met ingang van 2021 is die weggevallen uit de begroting.

146 125 27 12 40 10 122 43 525

Intern met loonkostensubsidie De hoogte van de loonkostensubsidie wordt bepaald op basis van loonwaardebepalingen. De vergoeding voor begeleiding bedraagt € 4.000 per persoon. In de begroting van 2022 wordt rekening gehouden met een stijging van 2 werknemers. Extern met loonkostensubsidie De aan werkgevers uitbetaalde loonkostensubsidie wordt bepaald op basis van loonwaardebepalingen en berekend op basis van het minimumloon. Dit deel van de gemeentelijke bijdragen wordt volledig doorbetaald aan de betreffende werkgevers. Voor deze personen kan tevens een vergoeding voor begeleiding (ad € 4.000) worden begroot. Indien medewerkers geen begeleiding (meer) nodig hebben worden alleen de kosten voor de loonwaardebepaling vergoed. Werkervaringsplaatsen

Overige trajecten

Het aantal werkervaringsplaatsen wordt voor 2022 hoger begroot dan voor 2021 in verband met de nieuwe Wet inburgering (treedt in werking op 1-1-2022). Voor deze trajecten wordt vooralsnog uitgegaan van een vergoeding van € 5.500 per traject, t.o. € 4.000 voor de overige trajecten. De vergoeding voor de verschillende soorten trajecten (bijvoorbeeld UWV, 2e Spoor) loopt nogal uiteen en is ook afhankelijk van hoe succesvol een traject wordt afgerond. Voor de begroting van 2022 is gerekend met een geschatte gemiddelde bijdrage per traject.

BEDRIJFSOPBRENGSTEN Opbrengst verkoop & productie Deze post is als volgt opgebouwd: Omzet verkoop en productie Grond- en hulpstoffen

2.782 - 1.280

2.899 - 1.377

2.983 - 1.363

Opbrengst verkoop en productie

1.502

1.522

1.620

Na 2 jaren, waarin de coronacrisis grote impact heeft (gehad) op de productie, is het lastig om in te schatten hoe de omzet zich zal herstellen. We houden rekening met een stijging van tarieven en hoewel het totaal aan productieve uren naar verwachting zal toenemen wordt de verhouding tussen het aantal fte van (ervaren) WSW-medewerkers t.o.v. het aantal fte van medewerkers vanuit de P-wet medewerkers en (onervaren) werkervaringsplaatsen voor wat de productiviteit betreft ongunstiger. BEDRIJFSLASTEN TBV PRODUCTIE Afschrijving t.b.v. productie

Afschrijving vaste activa t.b.v. productie

91

78

86

Een aanzienlijk deel van de afschrijvingslasten wordt toegerekend aan de productie. Het betreft de afschrijvingskosten op investeringen die rechtstreeks met de productie te maken hebben.

- 22 -

Toelichting op het overzicht van baten en lasten

Overige bedrijfskosten t.b.v. productie

x € 1.000

Rekening 2020 Deze post is samengesteld uit de onderstaande kosten: Onderhoudskosten machines 124 Onderhoudskosten vervoermiddelen 30 Huur bedrijfsmiddelen Brandstoffen 10 Kosten productontwikkeling 13 Overige productiekosten 8 Totaal overige bedrijfskosten