Bijlage 8. Concept Samenwerkingsagenda DKW!

SAMENWERKINGSAGENDA Kop van Noord-Holland 2022-2025

15 februari 2022

INHOUDSOPGAVE Voorwoord Inleiding

pagina 4

Doel

pagina 7

Opgaven & Samenhang

pagina 8

Wat & Waarom

pagina10

Thema’s 1. Energie & duurzaamheid 2. Klimaatadaptatie 3. Arbeidsmarkt & Onderwijs 4. AGRI | Agribusiness 5. Recreatie & Toerisme 6. Wonen & Werken 7. Mobiliteit & Bereikbaarheid

pagina 12 pagina 16 pagina 19 pagina 22 pagina 25 pagina 28 pagina 31

Gebiedsprogramma’s I. Maritiem (haven) II. Waddenbaai III. IJsselmeerkust IV. Noordzeekust V. Achter de kusten

pagina 37 pagina 39 pagina 40 pagina 41 pagina 42

Governance

pagina 45

1

VOORWOORD

De kracht van samenwerking. Die heeft de regio Kop van Noord-Holland ontdekt in de uitvoering van het programma De Kop Werkt!. Los van de getalsmatige opbrengsten is de meerwaarde van dit programma dat de vier gemeenten hun zelfbewustzijn enorm hebben versterkt.

S

A

We hebben ontdekt hoe groot de relevantie van de Kop is voor Nederland. Dat bracht een nieuwe overtuiging: de Noordkop doet ertoe! De aanwezigheid van high tech defensiebedrijven, innovatieve industrieën, onderscheidende onderzoeksinstellingen op gebied van technologie en energie, productie van medische isotopen, een toonaangevende agrarische sector en duurzame vakantiebestemmingen zetten ons gebied nadrukkelijk op de kaart. Waar De Kop Werkt! ons antwoord was op dreigende bevolkingskrimp, is nu de tijd aangebroken voor nieuw perspectief. Dat perspectief is: De Kop groeit! Dit adagium brengt uitdagingen met zich mee. Denk aan de arbeidsmarkt en het onderwijs, de bereikbaarheid van de regio, het reguleren van de toeristische groei en het faciliteren van de florerende agrarische sector. Daarnaast zijn er maatschappelijke opgaven, die beter kunnen worden ingevuld als we het samen doen. Hier gaat het vooral over woningbouw, energie en klimaatadaptatie.

M

In de afgelopen jaren hebben de vier gemeenten samen met de provincie Noord-Holland een mooie basis gelegd met de uitwerking van enkele veelomvattende gebiedsprogramma’s. Die gaan over maritieme ontwikkeling, het waddengebied, de kusten van Noordzee en IJsselmeer en het achterland. Deze programma’s verbinden ons en bieden concrete aanknopingspunten (en middelen) om de samenwerking succesvol vorm en inhoud te geven. Daarnaast zijn er bestaande overlegstructuren, die het fundament zijn om op verder te bouwen. Denk aan woningbouw, werklocaties, toeristische promotie en het arbeidsmarktplatform Op Kop!.

E

Weinig staat ons in de weg om als regio succesvol te zijn. Deze agenda is de illustratie van onze collectieve opgaven, waar we als regiogemeenten en provincie samen uitvoering aan gaan geven. En een oproep aan de raadsleden en bestuurders, die de komende jaren de regio besturen. Alleen met een eendrachtige samenwerking kunnen we deze opgave tot een goed einde brengen. Vanuit die overtuiging biedt de stuurgroep u deze agenda aan. Theo Meskers, Voorzitter (voormalige) stuurgroep De Kop Werkt! REGIO DE KOP

N 2

SAMENWERKINGSAGENDA

De Kop van Noord-Holland is een authentiek stukje Holland. Het heeft statistisch gezien de meeste zonuren, mooie zandstranden, een uniek en prachtig eiland en een rijk gevarieerd binnenland dat begrensd wordt door drie totaal verschillende kusten; de Noordzee, de Waddenzee en het IJsselmeer. De regio heeft volop kansen en mogelijkheden. De beschikbare ruimte, de ondernemersgeest en de innovatiekracht zijn onze troeven. De regio en provincie zijn sterk in samenwerken. Dat heeft ertoe geleid dat de Kop wereldspeler is op het gebeid van energie, gezondheid, agricultuur en toerisme. Er worden in Europa 30.000 patiënten per dag behandeld met medische isotopen uit de Kop. Er wordt in de Kop continu onderzoek gedaan naar het verbeteren van gewassen om de groeiende wereldbevolking te voeden. In de Den Helder wordt onder andere hard gewerkt aan het Maritiem Cluster en de energietransitie (waterstof, wind op zee). Busladingen toeristen bezoeken de door geothermie verwarmde kassen en miljoenen mensen slaan hun data op in de Kop. Om een goede woon-, werk- en leefomgeving te creëren voor de inwoners en de mensen die verblijven in de Kop werken we regionaal samen. Het huidige stimuleringsprogramma De Kop Werkt! is afgerond, maar de gemeenten en provincie willen de regionale samenwerking voortzetten.

Begin 2020 is door de vier Kopgemeenten het Regioakkoord De Kop Groeit! gesloten, als basis voor de verdere samenwerking tussen de Kopgemeenten.. Deze samenwerkingsagenda 2022-2025 voor de Kop (hierna: agenda) vormt de basis voor het voortzetten van regionale samenwerking tussen gemeenten en de provincie samen met de partners. Een basis voor de inhoud, maar ook voor de organisatie en financiering van de uitvoering.

SAMENWERKINGSAGENDA Kop van Noord-Holland 2022-2025

3

REGIO DE KOP De samenwerkende overheden hebben samen één ambitie voor de Kop: dat deze regio zich op een hoogwaardige manier verder ontwikkelt tot een vitaal gebied met een bloeiende innovatieve economie, met interessante woonmilieus, mooie trekpleisters en een gezonde leefomgeving van hoge kwaliteit. Belangrijk is dat de randvoorwaarden daarvoor op orde zijn. In de Kop zijn succesvolle sectoren en bedrijven die internationaal opereren. Richting de toekomst liggen er volop kansen om dit verder uit te bouwen. Dit betekent dat de koppeling tussen bedrijven, arbeidsmarkt en onderwijs de potentie heeft optimaal te zijn. Dat de leefbaarheid in en de bereikbaarheid van zowel de grote als vele kleine kernen in de Kop goed is. En dat we zorgen voor een gezonde leefomgeving in en rond de kernen. Daarbij hoort dat het omringende landschap gerespecteerd wordt als voorwaarde voor de kwaliteit van het wonen, werken en recreëren in de Kop. En de biodiversiteit in het landschap niet verder afneemt of zelfs toeneemt.

‘Naast deelnemen komt het ook op uitvoeringskracht aan: hoe geven we samen zo goed mogelijk uitvoering aan onze ambities en die van deze agenda? ’

De gemeenten en provincie hebben ingestemd met de agenda en zijn bereid om samen aan de opgaven te werken.

DE VIJF ECONOMISCHE

ZORG

MARITIEM (HAVEN)

ENERGIE

CLUSTERS:

AGRI

TOERISME 4

‘ quote provincie ’

+6,3%

GRAFIEK X

De Cocksdorp

De Koog

Oosterend

Den Burg

Oudeschild

Den Hoorn

D E B E L A N G R I J K S T E F E I T E N :

Den Helder Den Oever Hippolytushoef Julianadorp Breezand

TEXEL

REGIO DE KOP

163.626 INWONERS

Westerland Anna Paulowna

Wieringerwaard

‘t Zand Oudesluis

Callantsoog

Kreileroord Middenmeer

74.154 HUISHOUDENS

Schagen

Schagerbrug

Kolhorn

DEN HELDER

Wieringerwerf Slootdorp

Sint Maartensbrug

stad ‘Lant van Texel’ (grootste stad van Nederland) 7 dorpen 13.547 inwoners 6.374 huishoudens 291.000 € woningwaarde (gem.) 2.790 kWh elektriciteitsverbruik (gem.) 1.400 m3 aardgasverbruik (gem.) stad Den Helder (havenstad) 8 wijken 55.604 inwoners 26.774 huishoudens 153.000 € woningwaarde (gem.) 2.380 kWh elektriciteitsverbruik (gem.) 1.180 m3 aardgasverbruik (gem.)

Dirkshorn

‘t Veld

15.060 BEDRIJVEN

Nieuwe Niedorp

Tuitjenhorn Waarland Warmenhuizen

Winkel

Oude Niedorp

83.355 PERSONENAUTO’S 1. Het gemiddeld jaarverbruik voor elektriciteit op individuele aansluitingen van particuliere woningen, zoals berekend vanuit de aansluitingenregisters van de energienetbedrijven. De eigen opwekking van elektriciteit, bijvoorbeeld met zonnepanelen, is niet bekend en dus ook niet inbegrepen in het gemiddelde jaarverbruik. Ook collectieve verbruiken van bijvoorbeeld liftinstallaties of hal/galerijverlichting zijn niet meegeteld bij de berekening.

11.060 GEMIDDELD ENERGIEVERBRUIK kWh 1

SCHAGEN

Sint Maarten Petten

HOLLANDS KROON

Barsingerhorn Haringhuizen

4 Kernen 29 dorpen en buurtschappen 48.434 inwoners 21.042 huishoudens 241.000 € woningwaarde (gem.) 3.020 kWh elektriciteitsverbruik (gem.) 1.390 m3 aardgasverbruik (gem.) stad Schagen (40% van de inwoners woont hier) 26 kernen 46.660 inwoners 20.548 huishoudens 241.000 € woningwaarde (gem.) 2.870 kWh elektriciteitsverbruik (gem.) 1.330 m3 aardgasverbruik (gem.)

5

DOEL VAN DE SAMENWERKINGSAGENDA Het hogere doel van regionale samenwerking: de kop staat voor behoud en groei van een goede woon-, werk- en leefomgeving voor inwoners en mensen die verblijven in de regio. Het doel van de Samenwerkingsagenda is drieledig, het: 1.

intensiveren van de samenwerking tussen de vier NoordHollandse gemeenten, de provincie Noord-Holland, onze partners, ondernemers en onderwijsinstellingen door het organiseren van regie en uitvoeringskracht op inhoud;

2. concretiseren van de samenwerkingsagenda door het oppakken van gezamenlijke projecten; 3. optimaal benutten van de beschikbare financieringsmogelijkheden (Europese subsidies en beschikbare fondsen, et cetera).

DE OPGAVEN

6

Regioakkoord 'De Kop Groeit’

SAMENHANG

De opgaven volgen uit het regioakkoord ‘De Kop Groeit!’. Om onze economische clusters gezond en duurzaam verder te ontwikkelen is het nodig dat de overheid met haar partners diverse randvoorwaarden goed regelt. Deze randvoorwaarden ten bate van de vijf economische clusters zijn vertaald in zeven opgaven.

De regionale samenhang wordt geborgd door de thema's uit het Regioakkoord te verbinden aan de verschillende deelgebieden in de Kop. Met deze integrale aanpak wordt gebouwd aan een vitale regio, waar een innovatieve economie bloeit, interessante woonmilieus en trekpleisters te vinden zijn en de leefomgeving gezond en van hoge kwaliteit is. In de praktijk wordt deze werkwijze al toegepast bij de aanpak van de Marinestad en Multifunctionele Zeehaven Den Helder, Waddenbaai , IJsselmeerkust en de Attractieve Noordzeekust.

7

DE OPGAVEN THEMA’S

Omgeving (klimaatadaptatie)

OPGAVEN

ONTWIKKELEN MET OOG VOOR DE UNIEKE KWALITEITEN VAN DE OMGEVING BIJDRAGEN AAN DE BREDERE WELVAART VOOR DE INWONERS VAN DE KOP VAN NOORDHOLLLAND EN PERSPECTIEF BIEDEN VOOR MARITIEME INNOVATIES

Mobiliteit & bereikbaarheid Energie & duurzaamheid

GEBIEDSPROGRAMMA’S

Marinestad en multifunctionele zeehaven

GOEDE BEREIKBAARHEID

VOLDOENDE DUURZAME ENERGIE

(inclusief biodiversiteit)

DE ECOLOGIE EN ECONOMIE VAN HET WADDENGEBIED OP EEN HOGER PLAN TE BRENGEN

Arbeidsmarkt & onderwijs AGRI | Agribusiness

VOLDOENDE BESCHIKBARE WERKNEMERS

DOORONTWIKKELDE DUURZAME EN VITALE LANDBOUW ONTWIKKELEN MET OOG VOOR DE UNIEKE KWALITEITEN VAN DE OMGEVING

Recreatie & Toerisme

Achter de kusten (toekomst)

TOERISTEN VOELEN ZICH HIER THUIS

HET IJSSELMEERGEBIED STEVIGER OP DE KAART TE ZETTEN ALS HET BLAUWE HART VAN NEDERLAND RUIMTE VOOR RUST EN REURING

Wonen

Waddenbaai

VOLDOENDE WONINGEN VAN GOEDE KWALITEIT

IJsselmeerkust

Noordzeekust (toekomst) Hoe onvoorspelbaar economische ontwikkelingen zijn, bleek toen in maart 2020 de coronacrisis uitbrak. Terwijl we aan deze investeringsagenda werkten en alle economische seinen op groen stonden, kregen we opeens te maken met krimp en oplopende werkloosheidcijfers. De coronacrisis leidde tot grote steunmaatregelen van de overheid voor ondernemers, die zich innovatief en veerkrachtig toonden. De impact van corona is groot en brengt trends in een stroomversnelling. Het is eens te meer duidelijk geworden dat samenwerken en grensoverschrijdend denken essentieel zijn. Daarom gaan we door met deze samenwerkingsagenda.

8

WAT GAAN WE DOEN? WAT LEVERT DAT OP? RUIMTE BIEDEN R U I M T E B I E D E N

De Kop heeft ruimte. Ruimte om te wonen, te werken en te recreëren. Deze ruimte in de nabijheid van de MRA is een onderscheidende en krachtige kwaliteit. Tegelijkertijd willen we zuinig zijn op het (cultuur) landschap.

De Kop heeft een aantrekkelijk vestigingsklimaat De Kop is een leefbare regio

V E R B I N D E N

VERBINDEN

De Kop Noord-Holland Noord is fysiek en digitaal goed bereikbaar

De Kop is creatief

De Kop is uniek!

In de Kop staat kennis centraal S L I M E N I N N O V A T I E F H A N D E L E N

U I T N O D I G E N D E N A D A P T I E F Z I J N

In de Kop is de samenwerking met partijen geïntensiveerd en uitgebreid

De Kop speelt snel in op nieuwe ontwikkelingen

In 2040 kenmerkt de regio zich door een fysieke en sociale verbondenheid, waardoor de leefbaarheid groot is. Wonen, werken en voorzieningen in klimaatadaptieve en natuurinclusieve oases in het landelijk gebied.

De Kop is flexibel In de Kop wordt voortschrijdend inzicht versnelt

SLIM EN INNOVATIEF HANDELEN

De samenleving is onderhevig aan grote veranderingen en het tempo van verandering lijkt te versnellen.

UITNODIGEND EN ADAPTIEF ZIJN

We zijn ons bewust dat de snelheid van de ontwikkelingen vraagt om grote flexibiliteit op het terrein van regelgeving.

9

→ → → → → → → → → →

→ → → → → → → → →

→ → → → → → →

Verkeersveiligheidsmaatregelen N9, N99, N250 Toegang Maritiem Cluster Verkeersveiligheid - Landbouwroutenetwerk Verkeersmaatregelen N245 Behoud en versterken spoorcorridor Bereikbaarheid van de EHC in Petten Netwerk doorfietsroutes en regionaal fietsnetwerk Openbaar vervoer in het landelijk gebied Mobipunten Nieuwe verbinding N77 en afwaardering N99 Verbetering oostwestverbindingen en ontsluiting bedrijventerreinen

Innovatieve aanpak wonen Regionaal versnellingsprogramma Huisvesting arbeidsmigranten Regionale strategie werklocaties Geactualiseerde regionale retailvisie Verduurzaming bedrijventerreinen Monitoring en integratie data Regionale marketing en acquisitie Uitrol van 5G

Voor de regio is het van meerwaarde om aangesloten te zijn en te blijven op dit bovenregionale niveau.

Zichtbaarheid van de agribusiness Economische en duurzame ruimtelijke ontwikkeling Greenport Smart Farming NHN Ontwerpen landschappelijke netwerkstructuur Erfkwaliteit Biodiversiteit Waterproeftuin open teelten Landelijke en Europese lobby Green Deal CO2 Innovatie Waterstof in de agrologistiek Verduurzaming glastuinbouw

Samenhang “Op Kop” en loopbaanoriëntatie Agribusiness Tech@Connect Zorg Leisure

Voor mobiliteit en bereikbaarheid is het belangrijk om verder te kijken dan de regiogrens.

→ → → → → → → → → → → →

→ → → → →

Dit vraagt om een intensieve samenwerking tussen partners in de regiogemeenten.

Waterveiligheidslandschappen Regionaal ontwerpend onderzoek Regionale GB-strategie Warmte-energie uit oppervlaktewater Ontwikkeling waterspin Leveren blauw/groene diensten Lopende projecten voor adaptieve landbouw Zoete Toekomst Texel Onderzoek vasthouden/infiltratie van regenwater Koegraspolder

Waterstof Electriciteitsnetwerk Energy & Health Campus Petten Participatie Warmtetransitie | Coöperatieve warmte Duurzaam Bedrijvenloket Ondersteuning verduurzaming Energiecoaches Doelgroepen

REGIONAAL OMDAT?

→ → → → → → → → → →

→ → → → → → → → →

7. BEREIKBAARHEID & MOBILITEIT

6. WONEN & WERKEN 5. RECREATIE & TOERISME

10

Recreatie en Toerisme agenda voor de Kop 2040 Revitalisering van de verblijfsrecreatie Water & vaarroutes Rondje Waddenbaai Lopende projecten voor adaptieve landbouw Wandelnetwerk Koppelkansen programma’s

We zorgen voor regionale afstemming bij woningbouwplannen en borgt een goed vestigingsklimaat. Door samenwerking wordt tegemoet gekomen aan de vraag van de toerist naar een volledig, kwalitatief, divers, afgestemd en gepromoot toeristisch aanbod.

De agribusiness staat voor grote opgaven die divers van aard zijn en raken de verantwoordelijkheid van ondernemers, overheden, onderwijs en onderzoek. We werken intensief samen op het thema arbeidsmarktbeleid, vanuit sociale én economische invalshoek. Het regisseren van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt vatten we in de regio op als behorend tot de regio gemeentelijke verantwoordelijkheid.

4. AGRI | Agribusiness ONDERWIJS 3. ARBEIDSMARKT &

Om er voor te zorgen dat de regio klimaatbestendig wordt ingericht, moeten we samen handelen. Nu is het moment om klimaatbestendige maatregelen te combineren met andere grote opgaven. In deze opgaven werken regiogemeenten samen met andere betrokkenen aan oplossingen. Er is geen blauwdruk voor samenwerking. Een voorwaarde voor succes is wel het besef dat regiogemeenten en regionale duurzame energie-initiatieven elkaar nodig hebben. "Alleen met die overtuiging heeft samenwerking aan een duurzame gebouwde omgeving een echte kans.“

2. KLIMAATADAPTATIE 1. VOLDOENDE DUURZAME ENERGIE

1. Energie & duurzaamheid Er zijn in de kop van Noord-Holland grote potenties voor het opwekken van duurzame energie op land. De zon schijnt volop en er is veel wind. De Kop levert inmiddels een grote bijdrage aan de landelijke opgave voor de productie van duurzame energie, zoals verwoord in het klimaatakkoord. De regio wil zich niet beperken tot het opwekken van zon- en windenergie, maar een leidende positie hebben bij energie-innovatie. Hierbij maken wij dankbaar gebruik van het feit dat TNO Energietransitie is gevestigd op de Energy & Health Campus in Petten. Hét instituut voor fundamenteel onderzoek naar nieuwe duurzame energietoepassingen is in De Kop van Noord Holland gevestigd. Waarmee de regio aan haar stand verplicht is om voorloper op het gebied van toepassing van duurzame energie innovatie te zijn. Dat is nu al zichtbaar. Denk aan experimenten met getijde-energie op Texel en de belangrijke positie van Den Helder in het aan land brengen van waterstof. De haven van Den Helder kan een spilfunctie vervullen bij de productie van wind op zee en de productie van groene waterstof. We zien veel meer potenties, onder andere bij energiemanagement, opslag van energie, elektrische mobiliteit en de productie en toepassing van groene waterstof. Om de ontwikkelingen mogelijk te maken is het van groot belang dat de (energie) infrastructuur in en naar De Kop op hoog niveau komt.

Bij de ontwikkeling en uitvoering zoeken we de samenwerking. Met overheden, het bedrijfsleven, kennisinstituten, scholen, energiecoöperaties, bewoners en anderen die werk maken van een duurzamer samenleving. Daarbij kijken we integraal. Zowel binnen het thema duurzaamheid (energie, klimaatadaptatie, circulariteit, biodiversiteit, etc.) als daarbuiten. Met het benutten van economische kansen als belangrijke nevendoelstelling. Voldoende Duurzame energie!

DOELEN (WAAR BOUWEN WE AAN DOOR?)

In de Regionale Energie Strategie Noord-Holland Noord (RES NHN) is vastgelegd welke stappen de kopgemeenten de komende jaren willen zetten om een bijdrage te leveren aan de verduurzaming van ons gebied/het nationaal Klimaatakkoord. De afspraken uit het akkoord gelden tot 2030. We zullen de plannen uit de huidige RES uitvoeren, nieuwe impulsen ontwikkelen en een aanzet geven voor de plannen in de periode 2030-2050. RES-periode 1.0 is afgerond. Deze richtte zich op zon- en windenergie. De RES wordt iedere twee jaar geactualiseerd, versie 2.0 komt dus in 2023. Ook andere manieren om duurzame energie op te wekken zullen een rol krijgen. De Kop blijft bijdragen aan de doelstellingen van het klimaatakkoord. Daarbij is het belangrijk om meer maatwerk te leveren dan tijdens het 1.0-proces. De maatschappelijke weerstand tegen het plaatsen van grootschalige opwekkers van zonne- en windenergie in het landschap neemt toe. Tegelijk lijkt het draagvlak voor kleinschaliger oplossingen te groeien. Dat geldt bijvoorbeeld voor kleine windturbines (ashoogte tot 15 meter) bij boerderijen. Ook is er een roep om de inzet van waterstof en een verdere ontwikkeling van energieefficiency en energieopslag. We staan voorop als er op deze terreinen geëxperimenteerd kan worden. Ook de sociale kant van verduurzaming is voor ons belangrijk. We moeten voorkomen dat er energie-armoede ontstaat.

Het terugbrengen van het energiegebruik en daarmee het verminderen van de energierekening moet ook mogelijk zijn voor mensen met een kleine beurs. Het realiseren van een energietransitie vraagt om inzet van iedereen. Woningeigenaren moeten zelf aan de slag om hun huis energiezuiniger te maken. En ook het bedrijfsleven moet zich inzetten om energie-efficiënter te gaan werken. We ondersteunen deze processen en moeten daarvoor de juiste middelen ontwikkelen.

11

H A N D E L I N G S P E R S P E C T I E f : → De Kop werkt met een adaptief programma en bouwt dit stapsgewijs op. → Door samenwerking en participatie maakt De Kop haar ambities haalbaar en betaalbaar. → De Kop zet in op opschaling van bewezen technologie én stimuleert innovatie. → Regionale investeringen in energie & duurzaamheid hebben een meerwaarde voor: − Regionale economie: werkgelegenheid / innovatie / nieuwe bedrijven − Woon- en leefomgeving − Natuur- en omgevingskwaliteit → De Kop maakt gebruik van de kennis en kunde van het Ontwikkelingsbedrijf NHN en andere krachtige (kennis)partners in de regio.

ACTIVITEITEN (WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?)

In de RES 1.0. zijn diverse zoekgebieden aangegeven. Eén ervan is de opwek van zonne-energie op grote daken en op parkeerterreinen. Andere plannen zijn de toepassing van microwindturbines in een deel van de gemeenten, een zonnepark bij knooppunten van de A7 en de opwek van zonne-energie op atollen in het IJsselmeer. Een snelle uitvoering wordt tijdelijk belemmerd door de geringe netcapaciteit. We zoomen in op een aantal andere plannen. We zetten vol in op de plannen uit de RES

Kopregisseur/Aanjager

Voor de uitvoering van het energiebeleid van De Kop is er dringend behoefte aan een regisseur die samen met de medewerkers van de 4 gemeenten en de provincie Noord Holland aan de slag gaat. Deze regisseur wordt de komende jaren de spil in het grote web van projecten dat op de gemeenten afkomt De regisseur richt zich niet op de uitvoering (deze ligt bij de individuele gemeenten) maar verzamelt kennis van de verschillende subsidieregelingen, weet welke ontwikkelingen er zijn, beschikt over een groot netwerk en zorgt dat kansen worden benut. De regisseur is het aanspreekpunt in de regio over energievraagstukken. Dit is te groot voor gemeenten om separaat op te pakken. Hoewel de kansen en mogelijkheden voor de 4 gemeenten verschillend zijn, kunnen we samen grote stappen in dit dossier zetten voor de 160.000 inwoners van de kop.

Waterstof

De Kop wil de komende jaren grote stappen zetten om haar energievoorziening te verduurzamen Dat wil zij samen doen met inwoners, organisaties en bedrijven Er is al veel beweging Woningbouwcorporaties verduurzamen hun woningvoorraad en energiecorporaties ontwikkelen praktische projecten om tot duurzame energieopwekking te komen Gemeenten pakken hun rol door projecten planologisch mogelijk te maken en waar mogelijk ondersteuning te bieden Alle ontwikkelingen vragen om voldoende, structurele capaciteit bij gemeenten Want verduurzaming is geen tijdelijk project, maar een permanente missie Deze capaciteit is niet overal op orde Een betere afstemming van de projecten en nog meer samen optrekken kan verlichting brengen Daarbij is een goede balans nodig tussen wat gemeenten samen kunnen doen en waar een lokale invulling meerwaarde biedt We gaan op zoek naar meer verbinding met het bedrijfsleven, bijvoorbeeld door de start van een regionaal ondernemersloket te stimuleren Dit zou met name van het bedrijfsleven voor het bedrijfsleven moeten functioneren We ondersteunen bedrijven (bij voorkeur in nauw overleg met het loket) bij hun zoektocht naar verduurzaming Hierin is het Ontwikkelingsbedrijf een belangrijke partner Gemeenten hebben naast een stimulerende ook een handhavende rol. Bedrijven moeten uiteraard aan de geldende regels voldoen.

U I T G A N G S P U N T E N : → Regio zal intensiever moeten samenwerken om milieudoelen te halen - Niet alleen regionaal - Maar ook lokaal tussen beleidsdisciplines → Regionale aanpak moet (boven)regionale meerwaarde hebben - Regio aan zet waar gemeenten onvoldoende kennis, kunde of capaciteit in huis hebben - Regio aan zet wanneer langjarige structurele financiering nodig is → Als regio meer kans op cofinanciering via provincie, EU of Rijk - Regionale inzet daarom vooral op de thema’s Energietransitie, Circulaire economie en Klimaatadaptatie → Biodiversiteit vraagt meer een lokale aanpak, maar wel met regionale afstemming

Los van de RES zet de regio de komende jaren verder in op duurzame energie. Er zijn grote kansen voor Den Helder en de regio voor deze nieuwe economische pijler gebaseerd op duurzame energie in de brede context. Er is jarenlange ervaring als offshore hub en de verzorging van de logistieke dienstverlening voor de olie en gaswinning op zee. We doen verder onderzoek naar toepassingen en werken aan een sluitend businessmodel. Dat geldt onder andere voor meer laadstations voor het gemotoriseerd verkeer, een toenemende rol van waterstof bij de verduurzaming van industriegebieden en toepassing in sectoren zoals de landbouw.

Electriciteitsnetwerk

In Noord-Holland Noord groeit de vraag naar energie. Dat heeft diverse oorzaken, zoals de teruglevering van opgewekte (zonne-)energie, grotere elektrische mobiliteit en de aanwezigheid van energie-intensieve sectoren. Bovendien zijn alle nieuwbouwwoningen aardgasloos en veelal voorzien van een elektrische warmtepomp. Het elektriciteitsnet raakt op steeds meer plekken vol. In dunbevolkte gebieden was tot voor kort relatief weinig vraag naar stroom en vermogen om energie terug te leveren. Daarom zijn de kabels van oudsher lang en dun. Maar in deze gebieden wordt tegenwoordig juist veel duurzame energie opgewekt. Daardoor groeit de vraag naar vermogen op deze netten, terwijl de capaciteit daarvoor vaak niet toereikend is. Liander werkt aan het versterken van de energie-infrastructuur, maar wordt beperkt door onder andere te weinig technisch personeel, forse investeringen en lange proceduretijden. Tijdige afstemming en samenwerking met de netbeheerder is essentieel. Daarom is Liander nauw betrokken bij de RES Noord-Holland Noord. Naast verbetering van het netwerk is het nodig methodieken te ontwikkelen om de energie vast te houden op de plekken waar het wordt opgewekt. Denk hierbij aan opslag van opgewekte energie op bedrijventerreinen en in woonwijken.

Een stap verder in de oplossing van het congestieprobleem en richting de toekomst zou het mogelijk moeten maken om decentrale netwerken te ontwikkelen. Deze zijn duurzaam zelfvoorzienend en ontlasten het regionale elektriciteitsnetwerk structureel. We stimuleren dat belemmerende regels verdwijnen.

Participatie

Wij willen dat onze bewoners meeprofiteren van de omslag naar meer duurzame energie. We ontwikkelen een raamwerk voor proces- en financiële participatie, dat moet waarborgen dat bewoners zich betrokken voelen bij duurzaamheid en meeprofiteren van initiatieven.

12

Energy & Health Campus Petten

De Energy & Health Campus is de trots van de regio. Door investeringen in gebouwen en terreinen is het uitgegroeid tot icoon van het kustlandschap. Pallas is een van de belangrijkste leveranciers van medische isotopen ter wereld en binnen Nederland werken hier de meeste mensen aan fundamenteel onderzoek ten behoeve van de energietransitie. Op de campus hebben onder andere NRC, TNO Energietransitie, JRC (als Europees onderzoeksprogramma), Curium, Pallas, wetenschappers en ziekenhuizen de handen ineengeslagen om onderzoek en de ontwikkeling van concrete toepassingen te versnellen. De campus beschikt over topfaciliteiten om toonaangevende onderzoekers te binden en er zijn “incubatorgebouwen’ voor huisvesting van spin-offs. De aanwezigheid van de onderzoeksinstituten en onderwijsvoorzieningen (health, energy, maritiem) levert een grote bijdrage aan de arbeidsmarkt, kennisontwikkeling en leefbaarheid in de regio. Het te ontwikkelen Experience Center betrekt het bredere publiek en de vele bezoekers aan onze regio bij het werk aan de energietransitie en het onderzoek naar nucleaire geneeskundige toepassingen dat op de Energy & Health Campus plaatsvindt. Er is een sterke verbinding met de gezondheidsvoorzieningen in de regio.

Het is belangrijk dat de regio zich inzet op het bieden van ruimte voor open innovatie, het behoud en versterken van de werkgelegenheid in de regio en de bereikbaarheid van de locatie in Petten.

AMBITIES (WAAR WILLEN WE NAAR TOE?) ▪ Bereiken van de klimaatdoelstellingen. 49% minder Co2 uitstoot ten opzichte van 1990 in 2030; ▪ Ons inzetten om belemmeringen aan te pakken. Zoals bij het Rijk benadrukken dat er behoefte is aan consistent beleid, langlopende financiering en heldere en eenduidige communicatie. Met voldoende middelen om innovaties aan te jagen. En voor bedrijven en inwoners ondersteuning om maatregelen uit te voeren; ▪ Aanstellen van een energieregisseur voor de Kop die een aanjaagrol gaat vervullen in het bereiken van onze doelen. De inzet op duurzame energie vraagt een grote inzet van de gemeente en een dito uitbreiding van capaciteit; ▪ Samen met bewoners, organisaties en bedrijven duurzame energieprojecten opzetten;

Duurzame Warmte De warmtevraag in De Kop is redelijk stabiel en er zijn veel kansen om de vraag sterk te beperken. Technisch is ‘alles’ mogelijk en liggen 0-energiewoningen in het verschiet. Dat geldt zowel voor het beperken van de energievraag, als voor niet-fossiele warmtebronnen. Denk aan groen gas, waterstof, biomassa, aquathermie, bodemenergie, zonnewarmte, omgevingswarmte. Ook restwarmte kan een nuttige bijdrage leveren. De koudevraag is tot op heden onderbelicht gebleven in de meeste warmtetransitievisies. Recente hittegolven hebben ons echter laten zien dat koude een steeds prominentere plek in gaat nemen in de energievraag. Om te voorkomen dat huishoudens en bedrijven elektra slurpende koelmachines aanschaffen, terwijl het elektriciteitsnetwerk al zo overbelast is, kunnen we koude niet meer negeren. De kunst is vooral om bewoners en ondernemers zo ver te krijgen dat ze daadwerkelijk gaan verduurzamen. De drempel blijkt voor veel mensen hoog te liggen, door uiteenlopende factoren. Zoals weinig kennis, wantrouwen tegen de opdrachtnemers of de beloofde vermindering van de energiekosten, gebrek aan gevoelde urgentie, opzien tegen het ‘gedoe’, onzekerheid (maak ik de juiste keuze en is dit over een paar jaar nog steeds de juiste keuze) en geldgebrek. Dit zijn voor de gemeenten stuk voor stuk actiepunten om ‘de samenleving’ in beweging te krijgen..

DOELEN (WAAR BOUWEN WE AAN DOOR?)

Gemeenten hebben de regie op de uitfasering van aardgas in de gebouwde omgeving. Uiterlijk in 2050 is er geen aardgas meer beschikbaar. In de RES 1.0 is globaal geïnventariseerd wat de mogelijkheden zijn voor het inzetten van duurzame warmtebronnen en -technieken in plaats van aardgas. Gemeenten werken dit verder uit in hun TransitieVisie Warmte (TVW) en uitvoeringsplannen. De ambtenaren in De Kop wisselen kennis uit en werken waar mogelijk samen bij de uitvoering. Er liggen potenties om dit verder te intensiveren.

ACTIVITEITEN (WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?)

▪ Het elektriciteitsnetwerk in De Kop is in 2030 op een zodanig niveau dat levering en teruglevering geen enkel probleem meer is. Dit zal blijvend onder de aandacht gebracht moeten worden.

Sinds 2019 werken we intensief samen binnen het Regionale EnergiebesparingsProgramma (REP). Dit was een eerste stap voor de versnelling van particuliere verduurzaming die wordt voortgezet. Daarnaast willen we intensiever samenwerken bij de ontwikkeling van nieuwe duurzame warmtebronnen en warmteinfrastructuur. En ook de verdere gebouwde omgeving (bedrijven, maatschappelijk vastgoed, gemeentelijk vastgoed, etc.) is een aandachtspunt. We zetten onderstaande instrumenten in:

▪ Waterstof speelt een belangrijke rol in de economie van De Kop. Hiervoor zal de waterstofinfrastructuur samen met de bedrijven van voldoende niveau zijn. We streven naar de productie van groene waterstof;

Warmtetransitie

▪ Verder kijken dan zon- en windenergie. We staan open voor experimenten met andere vormen van duurzame energie en het vergroten van energie-efficiency/opslag;

▪ Samen met het sociaal domen, middelen ontwikkelen om energie-armoede te voorkomen.

De Kop van Noord-Holland, provincie Noord-Holland en regionale organisaties, zoals woningcorporaties, netbeheerder en warmtebedrijven stellen samen een warmteregisseur aan. Deze stimuleert dat we als Kop meer vaart kunnen maken met de landelijke opgave om aardgasvrij te zijn in 2050. De eerste stap is een gezamenlijke verkenning naar de warmtevraag in de regio en de mogelijke koppeling aan de beschikbare (rest)warmtebronnen. De Transitievisies warmte, uitvoeringsplannen (zoals WUP) en RES 1.0 zijn de basis om de Regionale Structuur Warmte (RSW) vorm te geven richting RES 2.0.

Duurzaam Bedrijvenloket

Er komen veel opgaven op bedrijven en bedrijventerreinen af, ook buiten het thema duurzaamheid. De circulaire economie is in de Nationale Omgevingsvisie benoemd als speerpunt. Zon, wind en aardwarmte gelden als de energiebronnen van de toekomst. Er worden hogere eisen gesteld aan (digitale) bereikbaarheid en nieuwe vormen van beheer winnen terrein. Verduurzaming, bijdragen aan de energietransitie en voldoende netcapaciteit zijn voor (vrijwel) alle bedrijven(terreinen) van belang. Om de verduurzaming van bedrijven(terreinen) te versnellen, stimuleren we de komst van een Duurzaam Bedrijvenloket. Het heeft onze voorkeur dat het bedrijfsleven daarin een belangrijke rol speelt.

13

Ondersteuning verduurzaming

We zetten verschillende instrumenten in om bewoners te helpen bij aardgasvrij (ver)bouwen. Het Duurzaam Bouwloket speelt een belangrijke rol als onafhankelijk energieloket. Communicatie is belangrijk op alle niveaus. Dat kan meer algemeen via “Wijdoenwat”. Maar zeker ook lokaal. Toegesneden op de specifieke buurt, woningtype, achtergronden van de bewoners. Kortom: maatwerk. Een heldere communicatiestrategie die ook inzoomt op de lokale situatie is nuttig. Ook om te onderscheiden welke doelgroepen heel goed/beter gezamenlijk kunnen worden benaderd. Zoals intermediairs: makelaars, hypotheekadviseurs, architecten, bouwbedrijven, installateurs en bouwmarkten.

Energiecoaches

De Kopgemeenten bundelen samen met de lokale energiecoöperaties hun krachten. De scholing van energiecoaches is daarvan een mooi voorbeeld. De energiecoaches krijgen een betaalde training en worden goed opgeleid. Ze stellen zich beschikbaar voor (gratis) gesprekken met bewoners over de mogelijkheden van energiebesparing aan de woning. Als volgende stap kan een meer bouwkundig/installatietechnisch onderlegde adviseur een diepgaander energieadvies opstellen. De energiecoach helpt de bewoner/gebruiker om met een energiebesparingsplan voor het eigen huis aan de slag te gaan en enigszins voorbereid te zijn op de stappen die nodig zijn voor het verduurzamen van de eigen woning en de samenwerking met bedrijven.

Coöperatieve warmte

De Kopgemeenten waarderen en ondersteunen de coöperatieve werkwijze . De positie van lokale initiatieven en coöperatieve warmte versterken het gemeentelijke beleid. Bewoners en lokale partijen worden intensief betrokken bij het opzetten en uitwerking van plannen. Bij voorkeur op het niveau van dorpen, wijken en buurten. Daarbij gaat het zowel om de in te zetten technieken, als om de verduurzaming.

Doelgroepen

We ontwikkelen een aanpak voor het verduurzamen van niet-woningen, zoals maatschappelijk vastgoed (theaters, musea, sportaccommodaties, scholen, etc), gemeentelijk vastgoed en bedrijfshuisvesting. Waar mogelijk werken we als kopgemeenten met dezelfde aanpak.

AMBITIES (WAAR WILLEN WE NAAR TOE?) Een groot deel van ons energiegebruik bestaat uit warmte. Gemiddeld over alle sectoren wordt 41% van de totale energiebehoefte in Nederland voor warmte gebruikt. Het aandeel warmte in de gebouwde omgeving ligt daar met 69% zelfs ver boven . Hier valt dus nog veel te besparen. Op een aantal plaatsen in De Kop kan restwarmte op korte termijn worden benut.

KADERS (WELKE RANDVOORWAARDEN GELDEN ER?)

Klimaatakkoord

In het klimaatakkoord is opgenomen dat Nederland in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Dit vraagt om behoorlijk wat aanpassingen op het gebied van energiesystemen, water, infrastructuur en regelgeving.

RES (Regionale Energiestrategie) van de energieregio Noord-Holland Noord

In de RES van de energieregio Noord-Holland Noord staan de resultaten van vele onderzoeken, gesprekken en bijeenkomsten. In die bijeenkomsten hebben ruim 1.500 mensen meegepraat over de opwek van duurzame energie in de regio. Ook de betrokken bestuurders van de gemeenten, de provincie en het waterschap hebben aangegeven wat hun voorkeuren zijn. De ambitie van Noord-Holland Noord is 4,2 TWh aan duurzame energie in 2030. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van nu. Dit is een eerste stap in een langjarige samenwerking om met elkaar te zorgen voor minder CO2-uitstoot. Stap voor stap gaan we over van fossiele brandstoffen naar duurzame energie. Dit is afgesproken in het Klimaatakkoord.

Transitievisie(s) Warmte

De Transitievisie(s) geeft (geven) richting in de aanpak voor aardgasvrije gemeenten. Conform het Klimaatakkoord zijn gemeenten de regisseurs van de warmtetransitie voor de gebouwde omgeving. Samen met vastgoedeigenaren, bewoners, netbeheerders en medeoverheden moeten zij eind 2021 een Transitievisie Warmte klaar hebben. Daarin staan voorstellen voor duurzaam aardgasvrij verwarmen en koken.

De mogelijkheden voor grootschalige warmtenetten zijn echter in grote delen van De Kop beperkt. Dat heeft vooral te maken met de forse afstand tot bronnen en de lage bebouwingsdichtheid. Daardoor zijn deze warmtenetten moeilijk rendabel te maken. Er zijn vaak wel kleinschaliger mogelijkheden. Die willen we scherp krijgen. Met de congestieproblematiek op het elektriciteitsnetwerk kan De Kop niet volledig all-electric worden. Dichter bevolkte gebieden als Den Helder met opties voor geothermie kunnen daarbij met een warmtenet de capaciteitsproblemen van het elektranet beperken.

14

2. Klimaatadaptatie De gemeenten in de regio Noordkop worden geconfronteerd met de gevolgen van een veranderend klimaat. Hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en zeespiegelstijging kunnen schade toebrengen aan economie, gezondheid en veiligheid in de regio. Als we die risico’s willen beteugelen, is bundeling van krachten en een gezamenlijke regionale aanpak noodzakelijk. Klimaatadaptatie is het proces waarbij de samenleving zich aanpast aan een veranderend klimaat en de schadelijke gevolgen probeert te beperken. In de verdere uitwerking zullen we de opgaven koppelen aan de ruimtelijke opgave. Welke opgaven op welke locaties en op welke wijze zullen neerslaan. Daarbij hebben we aandacht voor mogelijke dilemma’s en geven we eventueel meekoppelkansen aan. Wij ontwikkelen met oog voor de omgeving. Dat betekent dat we onze ontwikkelingen, onze opgaven integraal en in samenhang benaderen. Dit betreft geen landschapkader, waar niets meer mag, maar dient als inzicht in de kansen en bedreigingen van ons waardevolle landschap, het benutten en waarderen van de unieke kwaliteiten van de Kop van Noord Holland. Daarnaast ontwikkelen we het landschap. Dit doen we vanuit het perspectief van leefbaarheid, biodiversiteit en klimaatadaptatie. We ontwikkelen met oog voor de unieke kwaliteiten van de omgeving!

2.1 DOELEN (WAAR BOUWEN WE AAN DOOR?) Strategie klimaatadaptatie Noordkop 2021-2026

In de Strategie Klimaatadaptatie Noordkop 2021-2026 is vastgelegd welke stappen de kopgemeenten de komende jaren willen zetten om een bijdrage te leveren aan een klimaatbestendige Kop. In november 2018 is gestart met het proces om te komen tot een gedragen regionale strategie klimaatadaptatie Noordkop met de samenwerkingspartners klimaatadaptatie van de Noordkop. Vertegenwoordigers van de regiogemeenten, Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, provincie Noord-Holland en Rijkswaterstaat hebben, samen met samenwerkingspartners, een aantal ateliers met elkaar gedaan en zijn opgaven én oplossingen benoemd om gezamenlijk bij te dragen aan een klimaatbestendige Kop.

2.2 ACTIVITEITEN (WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?) Waterveiligheidslandschappen

PIJLERS We onderscheiden zes pijlers voor de aanpak die we regionaal willen hanteren én die helpend zijn om de aanpak lokaal verder in te vullen met maatregelen:

Pijler 1: Kuststroken garanderen waterveiligheid

Pijler 3:

Pijler 2: Neerslag vasthouden waar het valt: bufferen van zoet water

Groenblauwe netwerken versterken

Pijler 4: Pijler 5:

Vitale objecten hoog en droog

Slim (her)inrichten stedelijk gebied

Pijler 6: Inwoners en bedrijven brengen we in positie

Van traditionele kustverdedigingswerken (duinen en dijken) naar waterveiligheidslandschappen langs de vier kusten van dit schiereiland; Noordzee, Marsdiep, Waddenzee en IJsselmeer. Een sterke kustverdediging blijft het uitgangspunt voor een meebewegend kustlandschap. ▪ Waterveiligheidslandschap Noordzeekust. Multifunctioneel gebruik duinzones, vooroevers zeewaarts en binnenduinrand: waterveiligheid, recreatie, natuur, zoetwaterbeschikbaarheid, klimaatbuffer, landbouw, wonen; ▪ Waterveiligheidslandschap Waddenkust. Multifunctioneel gebruik dijken: waterveiligheid, recreatie, natuur, landbouw, wonen; ▪ Waterveiligheidslandschap IJsselmeerkust: multifunctioneel gebruik dijken: waterveiligheid, recreatie, natuur, landbouw, wonen.

Regionaal ontwerpend onderzoek

Op regioniveau doen we onderzoek naar de mogelijkheden van maatregelen voor ruimtelijke adaptatie in samenhang met andere ontwikkelingen.

Warmte-energie uit oppervlaktewater

Terugwinnen warmte-energie uit oppervlaktewater op kansrijke locaties.

15

Ontwikkeling waterspin

Gezien de relatief grote drooglegging in Wieringen zijn hier mogelijkheden voor het vasthouden van extra zoet water, te benutten in tijden van droogte voor landbouw en natuur. Daarbij kiezen we voor klimaatrobuuste natuurdoeltypen. Het beter verbinden van recreatieve vaarroutes biedt mogelijkheden voor betere doorstroming in tijden van droogte (positief voor de waterkwaliteit). Ook zijn er mogelijkheden om extra water te creëren; een extra zoetwaterbuffer in het gebied ten behoeve van landbouw en natuur

Leveren blauw/groene diensten

Stimuleren van de agrarische sector in leveren blauw/groene diensten (extra wateropvang, natuurlijke akkerranden voor tegengaan plagen).

Lopende projecten voor adaptieve landbouw

(Financiële) impuls van lopende projecten voor adaptieve landbouw bij verzilting.

Onderzoek vasthouden/infiltratie van regenwater

Onderzoek naar vasthouden/infiltratie van regenwater ten behoeve van natuurdoeltypen. We houden neerslag vast voor voldoende zoetwater. Zoet water: van weinig vasthouden, een beetje bergen en véél afvoeren naar: véél vasthouden, meer bergen en pas afvoeren als het echt niet anders kan. ‘Geen druppel zoetwater ongebruikt naar zee’ is hierbij het devies. Regen ook gebruiken om extra zoetwatervoorraden in de bodem van stedelijke gebieden te maken zodat regenwater ook kan bijdragen aan een aantrekkelijke, comfortabele en leefbare omgeving. Extra zoetwatervoorraden in bodem en oppervlaktewater van stedelijke en landelijke gebieden gaan ook de verzilting tegen.

Koegraspolder

Samen met betrokken partijen een toekomst verkennen voor de Koegraspolder als antwoord op vraagstukken omtrent schaalvergroting bollenteelt, toenemende verzilting, ruimteclaims vanuit woon- en toeristische ontwikkelingen en behoefte om de duinzoom te verbreden ingegeven door kustveiligheid, zoetwaterbalans en toename biodiversiteit.

Waarborgen waterkwaliteit

Regionale afspraken over te beschermen zwemwaterlocaties .

Regionale Groen/Blauwe strategie

Opstellen van een regionale Groen/Blauwe strategie, waarin opgaven biodiversiteit en hittestress een plaats krijgen. En komen tot een uitvoeringsplan. Vervolgens vertaling van en naar provinciale- en gemeentelijke omgevingsvisies. Door temperatuur-, zeespiegelstijging en verdroging staan binnen- en buitendijkse habitats onder druk. Lokaal de omstandigheden verbeteren heeft direct effect, maar ze kunnen robuuster worden door ze uit te breiden en onderling te verbinden. In de kernen creëren we meer schaduw met meer groen en biodiversiteit.

Zoete Toekomst Texel

Voor het project ‘Zoete Toekomst Texel’ wordt de komende drie jaar op twee locaties getest of regenwater vanaf het najaar in de grond kan worden opgeslagen. In de zomer wordt het water dan op een zuinige en slimme manier gebruikt om 50 tot 100 hectare aan akkers te irrigeren. De oprichting van watercoöperaties voor het beheer en verdeling van de zoetwatervoorraden vormt samen met de opzet van financieringsarrangementen een belangrijk onderdeel van het project.

16

2.3 AMBITIES (WAAR WILLEN WE NAAR TOE?)

In de Strategie Klimaatadaptatie Noordkop 2021-2025 zijn de ambities benoemd voor klimaatrobuustheid in 2050 van de Kop. In deze ambities worden de belangen van een brede groep betrokken stakeholders vertolkt. De ambities zijn benoemd bij hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en zeespiegelstijging. Vanuit de ambities volgen de opgaven waar de regio mee aan de slag gaat. Het succes van de uitvoering van de strategie hangt in hoge mate af van de mate van samenwerking van de vele betrokken stakeholders en de prioriteit die zij eraan geven.

En:

▪ Beperken risico’s van een veranderend klimaat door regionale samenwerking om te zorgen voor klimaatrobuustheid in 2050 van de Noordkop ▪ Aanstellen van een regisseur klimaatadaptatie die een aanjaagrol gaat vervullen in het bereiken van onze doelen.

2.4 KADERS (WELKE RANDVOORWAARDEN GELDEN ER?)

Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie

In het landelijke Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie hebben alle overheden in Nederland afgesproken om zich, samen met bedrijfsleven en inwoners, voor te bereiden op een veranderend klimaat. Daarom willen zij vanaf 2020 klimaatadaptief handelen verankerd hebben in beleid en handelen, zodat in 2050 Nederland klimaatrobuust is ingericht.

Uitgevoerde stresstesten

Voor de regio Noordkop zijn verschillende ‘stresstesten’ uitgevoerd voor het toekomstig klimaat. Dit houdt in dat kaarten zijn ontwikkeld met verwachte effecten van hevige neerslag, langdurige droogte, extreme hitte en zeespiegelstijging in de Noordkop, uitgaande van KNMI-klimaatscenario’s voor 2050. De volgende stresstesten zijn uitgevoerd: ▪ Een klimaatstresstest voor alle stedelijke kernen en objecten in het buitengebied; ▪ Een klimaatstresstest voor alle provinciale infrastructuur; ▪ Een klimaatstresstest voor landbouw en natuur.

Samenwerking

De inwoners en bedrijven van de Noordkop zijn, naast ons regionale partners, van groot belang om werk te maken van klimaatadaptatie. We volgen de ontwikkelingen in de MRA-regio. Als regio samenwerken in het creëren van meer burger- en ondernemersbewustzijn, gericht op het nemen van maatregelen in het eigen privédomein. Dit kan door te stimuleren in het vergroenen van tuinen (actie Steenbreek), het realiseren van groene daken en het afkoppelen van daken van de riolering. De werkregio Noorderkwartier werkt gezamenlijk aan een voorlichtingscampagne. Er is een website www.samenblauwgroen.nl in de lucht gegaan om zowel voor professionals als andere betrokkenen allerlei informatie met elkaar te kunnen delen.

17

3. Arbeidsmarkt & Onderwijs Op weg naar een regio waar vraag en aanbod van arbeid goed op elkaar is afgestemd. In de afgelopen jaren is de Kop van Noord-Holland daar met Match2020 al intensief mee bezig geweest, met de nodige resultaten. Toch blijft het noodzakelijk om in te zetten op dit domein. De Kop vergrijst namelijk, ondanks de aanwas van jonge mensen. Tot 2040 stijgt het aantal 65-plussers vooral, en zijn er minder jongeren en gezinnen met kinderen. De economische groei stuit ook door de invloed van de covid-19-pandemie. In sommige sectoren zien we wel een blijvende vraag naar personeel: zo groeit de werkgelegenheid in de zorg met 2,2 procent. In de sectoren onderwijs, ICT en techniek is het eveneens lastig om personeel te vinden. Dat ligt niet per definitie aan de groei van het aantal banen, maar aan de uitstroom (bijv. pensioen). Concreet zien we in onze regio de invloed van de dubbele vergrijzing op de zorg, de uitdagingen door verloop bij de marine, een toenemende arbeidsvraag in de agrarische sector en een groeiende behoefte aan (toeristische) recreatie. Om voldoende beschikbare werknemers te houden in de Kop, blijft het belangrijk om in te zetten op die goede aansluiting tussen arbeidsmarkt en onderwijs. Voldoende beschikbare werknemers!

3.1 DOELEN (WAAR BOUWEN WE AAN DOOR?)

ACTIELIJNEN Om te komen tot een arbeidsmarkt waarbij vraag en aanbod in balans zijn, zetten we in op de volgend actielijnen:

KIEZEN we profileren de regio en speerpuntsectoren als aantrekkelijk om te leren en werken

LEREN

we zetten in op de ontwikkeling van onderwijs gericht op de speerpuntsectoren (aandacht voor kwaliteit, innovatie, doorlopende leerlijnen en aansluiting bedrijfsleven)

WERKEN

we bevorderen de duurzame inzetbaarheid en arbeidsmobiliteit door om-, her- en bijscholing van werkenden en werkzoekenden (aandacht voor leven lang ontwikkelen en focus op kansrijke beroepen)

INNOVEREN we bevorderen de innovatiekracht van het bedrijfsleven door kennisontwikkeling en kennisdeling

18

3.2 ACTIVITEITEN (WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?) OP KOP | Arbeidsmarktcommunicatie

De economische kracht van de regio vinden we in de sectoren agribusiness, de brede techniek (met focus op energie en maritiem), zorg en leisure. Dit zijn en blijven daarom de sectoren waar binnen het programma de focus ligt. Met de basis die we met Match2020 in de afgelopen jaren hebben opgebouwd, zetten we in op doorontwikkeling van de projecten en samenwerkingen in deze sectoren. Daarnaast zien we vanuit Match2020 nieuwe kansen ontstaan.

Op Kop is hét platform voor leren, werken en wonen in de Kop van Noord-Holland, als onderdeel van het regionaal samenwerkingsverband De Kop Werkt! en het programma Match 2020. Via Op Kop vind je alle kansen die deze regio rijk is. Op Kop helpt onderwijsinstellingen met het werven van studenten; organisaties bij het vinden van geschikt personeel en laat mensen de voordelen zien van het wonen in de Kop. Dat gebeurt onder meer aan de hand van een grootschalige promotiecampagne in en buiten de regio, waarin mensen die al studeren/werken en wonen in de Kop vertellen waarom zij gaan voor deze regio. Deze Koplopers laten jou de aantrekkingskracht zien, om vervolgens via het interactieve KansenKompas of de slimme KansenKaart te laten zien waar jouw kansen in de Kop liggen. Daarnaast maken scouts de kansen op een andere wijze inzichtelijk. Via Op Kop blijven we inzetten op het profileren van de regio als aantrekkelijk om te leren, werken en wonen. Binnen de aanbesteding van de ontwikkeling van het platform is de instandhouding hiervan tot en met 2024 geborgd. Aanvullende inzet en financiering is noodzakelijk voor het ontwikkelen van nieuwe en actuele content, het continueren van de activiteiten op sociale media, de doorontwikkeling van het loopbaanoriëntatieprogramma met het onderwijs en media-inkoop voor promotie.

Samenhang “Op Kop” en loopbaanoriëntatie

Onderzoek om “Op Kop” in samenwerking met het onderwijs door te ontwikkelen via een verbinding met loopbaanoriëntatie. Daarin worden ook mogelijkheden onderzocht om de ‘Kom Binnen Bij Bedrijven Dag’ met de subregio’s West-Friesland en Alkmaar gezamenlijk te organiseren.

Agribusiness

Versterken en versnellen van de Human Capital Agenda van de Greenport NHN. Daarbij trekken we de aandacht naar de Kop en leggen we de focus op onder meer onderwijs, onderzoek, ontwikkeling en toepassing van agrarische precisietechnieken, de verduurzaming van de sector, arbeidsmarkttoeleiding via nieuwe leer-/werklocaties en een leerteam, de Tuinbouwbattle.

Tech@Connect

Via de netwerkorganisatie Tech@Connect – waar ook de Human Capital lijn uit de Regiodeal wordt opgepakt. Inzetten op het vergroten van de instroom in technische opleidingen en beroepen door onder meer: organisatie van evenementen; het ontwikkelen van een leer-, werk- en woonconcept (Op Kop Academy); oriëntatietrajecten voor jongeren; mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt en zij-instromers; de (door)ontwikkeling van Tekpark waarin daarbinnen het faciliteren en aanjagen van innovatie.

Zorg

In vogelvlucht geven we per sector mogelijke ingrediënten voor A&Oontwikkelagenda (van 2022 en verder) aan. Het definiëren van wat we gaan doen en hoe we dat gaan doen, wordt jaarlijks in samenspraak met de belangrijkste partners besloten en geëvalueerd.

Focus op de projecten die zijn stilgevallen als gevolg van de coronacrisis en verkennen van nieuwe kansen, maar in ieder geval aan de slag met de verdere aanpak van tekorten aan triagisten en doktersassistenten, de unieke leerervaring in de maatschappelijke zorg, arbeidsbesparende maatregelen (via o.a. Hackathon), de ontwikkeling van een leer-, werk- en woonconcept voor de sector zorg (Op Kop Academy), integrale benadering van de groeiende zorgvraag (als gevolg van vergrijzing) met minder beschikbaar personeel (bv. woonvormen, werk anders organiseren, etc.).

Leisure

Zodra mogelijk en wenselijk doorpakken op wat stil viel door corona, successen voortzetten en benutten voor uitbreiding en doorontwikkeling: verdere uitrol Texel Academy en oprichting Op Kop Academy, opzetten van werving in het buitenland, Horeca Battle voor voortgezet onderwijs en leer-werkinitiatieven (bv. in de schoonmaak).

19

3.3 AMBITIES (WAAR WILLEN WE NAAR TOE?)

3.4 KADERS (WELKE RANDVOORWAARDEN GELDEN ER?)

De regio waarin mensen wonen en werken heeft invloed op de welvaart die mensen ervaren. Daarbij is welvaart een breed begrip dat verder gaat dan economische productie. Het gaat om aspecten als een veilige en gezonde leefomgeving, vrijetijdsbesteding, baanzekerheid, het milieu, persoonlijke ontwikkeling, sociale contacten, geluk en gezondheid.

Aanpak

Economische ontwikkeling is via banen en inkomen een belangrijk deel van de brede welvaart. Het is daarom van belang om de economische potentie van de regio te benutten en de bedrijvigheid te faciliteren in haar behoud en groei. Dit voorziet in banen, maar vraagt ook om duurzaam aanbod van voldoende en passend opgeleide werknemers. Met de ambitie van de versterking van de brede welvaart komen we tot de primaire doelstelling: een optimale afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Zodat de inwoners van de kop kunnen werken en de bedrijvigheid kan groeien.

De arbeidsmarkt is een dynamisch speelveld. Denk aan de economische impact van corona(maatregelen), de invloed van demografische ontwikkelingen als vergrijzing, de energietransitie, de woningbouwopgave, de groei van de marine en toenemende digitalisering en robotisering. Deze beïnvloeden niet alleen de arbeidsmarkt, maar vragen ook iets van de diverse spelers die elk hun eigen rol(len) en belangen hebben: werknemers, werkgevers, onderwijs- en kennisinstellingen en (overheids)organisaties. De snelle ontwikkelingen en grote aantal belanghebbenden maken een statisch programma met vooraf strak gedefinieerde projecten onwenselijk en onmogelijk. Dit veld vraagt om een dynamische ontwikkelagenda. Waar we kansen verkennen en verzilveren, effectief samenwerken en aansluiten bij de actualiteit zonder de lange termijnambitie / -doelen uit het oog te verliezen. We zetten de opgestarte ontwikkeltrajecten voort. Deze vragen soms - mede door corona – om een lange adem. We blijven in de rol van aanjager met de ambitie om te zorgen voor duurzaam effect en structurele borging buiten het programma Match2020. Met de opgedane ervaringen is er ook het realisme dat dit niet altijd haalbaar is. We gaan daarom door met het stimuleren en ondersteunen van de partners binnen de diverse coalities bij het pakken van hun rol, maar zullen ook zelf waar nodig de projecten blijven dragen.

Bovenregionale samenwerking

Binnen de Kop blijven we inzetten op samenwerking met de diverse domeinen (economisch en sociaal) en organisaties (zoals het WSP). We vertegenwoordigen daarnaast het belang van de Kop in de samenwerkingsverbanden in Noord-Holland Noord (NHN) en met de provincie. We dragen actief bij aan de bovenregionale ontwikkelingen én plukken de vruchten van de bovenregionale samenwerkingen. We kiezen er daarom in sommige gevallen voor om niet op het niveau van de Kop, maar op NHN-niveau kansen te pakken en resultaten te behalen.

Noord-Holland Noord

Op het schaalniveau van de arbeidsmarktregio Noord-Holland Noord werken we actief samen met partners als ZWplus, de Greenport NHN, het Ontwikkelingsbedrijf NHN, het RPA NHN, de subregio’s West-Friesland en Alkmaar. Ook de provincie is een belangrijke samenwerkingspartner op het gebied van arbeidsmarkt en onderwijs in Noord-Holland Noord. Zo werken we samen aan de ontwikkeling van een Human Capital Agenda NHN. Een initiatief van de drie subregio’s, de provincie, het Ontwikkelingsbedrijf en het RPA dat in 2021 verdere uitgewerkt wordt in samenwerking met ondernemers en onderwijs. Voor het verder opstellen en uitwerken van de HCA is een (financiële) bijdrage nodig vanuit de Kop van Noord-Holland. Door de opschaling kunnen we de slagkracht en effectiviteit vergroten, en daarbij een breder netwerk van bedrijfsleven en onderwijs aanboren.

Noord-Holland

De provincie heeft samen met veel partners – waaronder Match2020 – gewerkt aan de actualisatie van haar visie op Onderwijs & Arbeidsmarkt. Dit heeft geleid tot een manifest met daarin beelden voor arbeid en onderwijs in 2030, daarvoor te realiseren doelstellingen en benodigde coalities. Met het manifest nodigt de provincie de partners uit om samen te werken aan een veerkrachtige technische en technologische arbeidsmarkt voor een duurzaam en groen Noord-Holland.

20

4. AGRI | Agribusiness In de Noordkop is de agribusiness een belangrijk cluster dat staat voor diverse grootschalige ontwikkelingen. De Kop van Noord-Holland maakt onderdeel uit van Greenport Noord-Holland Noord. De Greenport partners (ondernemers, overheden, onderwijs en onderzoek) staan voor de opgave deze ontwikkelingen in goede banen te leiden en te zorgen dat in ons gebied de agribusiness een goede toekomst heeft. De agri staat daarbij niet op zichzelf. Er zijn belangrijke koppelingen met energie, circulaire economie, water en toerisme. Circulariteit bestaat uit hergebruik van bijvoorbeeld warmte, water, CO2 en afvalstromen. Doorontwikkelde duurzame en toekomstbestendige landbouw!

4.1 DOELEN (WAAR BOUWEN WE AAN DOOR?)

De regio Kop van Noord-Holland participeert actief in het Greenport NHN netwerk. Vier thema’s sluiten aan bij de ambitie om te blijven voldoen aan de eisen die maatschappij, milieu, de markt en omgeving aan de agrarische sector stelt, terwijl er tegelijkertijd ruimte blijft voor ontwikkeling en economische groei. 1. 2. 3. 4.

Versterken imago en positionering Innovatie in de praktijk brengen Toekomstbestendige arbeidsmarkt Economische en duurzame ruimtelijke ontwikkeling

GREENPORT De agribusiness is één van de kernsectoren in de regio Noord-Holland Noord. De agribusiness is een breed cluster en omvat alles wat te maken heeft met de veredeling, productie, verwerking tot aan de consumptie van agrarische producten. Daarbij horen ook opslag, transport, bewerking, techniek, verwerking, verkoop, onderwijs en onderzoek evenals toeleveranciers van diensten en producten. Kenmerkend voor de regio is dat de agribusiness een grote diversiteit aan primaire sectoren kent: grootschalige glastuinbouw en akkerbouw, het grootste bollenareaal ter wereld, innovatieve zaadveredeling met Seed Valley, veehouderij en een groot vollegrondsgroente productiegebied. In Greenport Noord-Holland Noord werken ondernemers, overheden en kennisinstellingen regionaal aan gemeenschappelijke opgaven die bijdragen aan een toekomstbestendige agribusiness.

De agribusiness staat voor grote opgaven om in de toekomst op een economisch en maatschappelijk rendabele wijze te blijven ondernemen. Deze opgaven zijn divers van aard en raken de verantwoordelijkheid van ondernemers, overheden, onderwijs en onderzoek. Dit vraagt om een intensieve samenwerking tussen partners in de regiogemeenten.

4.2 ACTIVITEITEN (WAT GAAN WE DAARVOOR DOEN?) Zichtbaarheid van de agribusiness

Imagoversterking en zichtbaarheid van de agribusiness vergroten, zodat mensen en middelen naar de regio komen en daar ook blijven, draagvlak ontstaat voor gestelde ambities en beleid (lokaal, regionaal en nationaal) optimaal bijdraagt aan de opgaven van de agribusiness. Partners in het Greenport netwerk hebben baat bij een goed, eerlijk en trots beeld van de agribusiness in de regio. Partners in Greenport NHN werken daarom aan imagoversterking en het vergroten van de zichtbaarheid van de agribusiness, zodat mensen en middelen naar de regio komen en daar ook blijven. Daarnaast moet kennis van het belang van de agribusiness, de economische waarde en de uitdagingen waar de business voor staat, gecommuniceerd worden naar het regionale en nationale netwerk. Met als gevolg dat alle inzet, waaronder beleid, beter aansluit op de praktijk en effectiever gewerkt kan worden aan toekomstbestendige agribusiness.