Bijlage 2. Toelichting Beleidskaart Texel

•

Duurzame projecten (zoals windmolenparken) stimuleren;

•

Gemeenten, provincies en waterschappen meer ruimte geven om hun omgevingsbeleid af te stemmen op hun eigen behoeften en doelstellingen.

Een voorloper op de wijze van werken is de Wet algemene bepaling omgevingsrecht (Wabo) die vanaf 1 oktober 2010 in werking is getreden. Door samenvoeging van verschillende vergunningen in één omgevingsvergunning zijn 25 vergunningen en meer dan 1600 verschillende formulieren ondergebracht in één omgevingsvergunning en één formulier. De Wamz en Momo zijn opgaan in de Omgevingswet. Omgevingswet vereenvoudigt en bundelt omgevingsrecht. Op de website van de Rijksoverheid staat: Het omgevingsrecht bestaat uit tientallen wetten en honderden regelingen voor ruimte. Wonen, infrastructuur, milieu en water. Zijn hebben allemaal hun eigen uitgangspunten, werkwijzen en eisen. De wetgeving is daardoor te ingewikkeld voor de mensen die ermee werken. Daardoor duurt het bijvoorbeeld langer voordat een project kan starten. Het omgevingsplan vervangt het geldende bestemmingsplan en de beheersverordening uit de Wet ruimtelijke ordening. In de oude situatie hadden de gemeenten meerdere bestemmingsplannen voor hun grondgebied. Nu, onder de Omgevingswet moet iedere gemeente 1 omgevingsplan voor haar hele grondgebied vaststellen. Momenteel betreft het omgevingsplan nog een verzameling van alle Texelse bestemmingsplannen en de Rijksregels die naar de gemeente zijn gegaan. Het huidige omgevingsplan wordt daarom in deze overgangsfase ook wel een tijdelijk omgevingsplan genoemd.

De komende jaren wordt het tijdelijke omgevingsplan doormiddel van gedeeltelijke wijzigingen omgezet in een (definitief) omgevingsplan. Voor 1 januari 2033 moet het definitieve omgevingsplan klaar zijn. De archeologische beleidskaart zal als onderlegger fungeren bij het opstellen van het definitieve omgevingsplan. Voorafgaand aan het ingaan van het definitief omgevingsplan zal de archeologische beleidskaart worden gehanteerd bij het toetsen van aanvragen binnen de archeologie-cyclus. 1.1.2 KNA/NOaA/WF-OA Belangrijk om te vermelden zijn ook de Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie (KNA)28, waarin de vaktechnische normen en werkprocessen beschreven staan, en de Nationale Onderzoeksagenda Archeologie (NOaA)29, waarmee samenhang in het archeologisch onderzoek in Nederland wordt bewerkstelligd.

28 29

SIKB.nl. NOaA.nl.

36 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

1.2 Het provinciaal beleid 1.2.1 Archeologisch en cultuurhistorisch beleid Op het gebied van archeologie bezit de provincie Noord-Holland een aantal wettelijke taken. De eerste taak is de depotfunctie vanuit de Erfgoedwet, die bestaat uit het beheren van archeologische vondsten en documentatie. Dat geldt ook voor de (maritieme) archeologische vondsten uit de gemeente Texel. De Provincie Noord-Holland is daarmee namens het Rijk eigenaar van de vondsten en gegevens van Texel. Daarnaast heeft de provincie de bevoegdheid om gemeentelijke depots aan te wijzen. De gemeente Texel heeft geen eigen Depot voor Bodemvondsten. De tweede taak van de provincie is de zorg voor de ruimtelijke kwaliteit vanuit de Wet ruimtelijke ordening (Wro). Op de tweede taak wordt in deze paragraaf wat dieper ingegaan. In het ‘Beleidskader Landschap en Cultuurhistorie Noord-Holland’30 is het archeologisch beleid van de provincie Noord-Holland omschreven: •

Behoud en bescherming van archeologische waarden, en waar behoud in situ niet mogelijk is, aansturen op een goede documentatie van die waarden;

•

Behoud, versterken en ontwikkelen van de landschappelijke en cultuurhistorische verscheidenheid door landschap en cultuurhistorie als volwaardige aspecten in een integrale planvorming mee te nemen.

1.2.2 Ruimtelijke ordening Structuurvisie 2040 Noord-Holland Het ruimtelijk beleid van de Provincie Noord-Holland is vastgelegd in de ‘Structuurvisie NoordHolland 2040 – Kwaliteit door veelzijdigheid’.31 Archeologie is daarin aangewezen als één van de kernkwaliteiten van het landschap. Daarnaast gaat de Provincie Noord-Holland uit van een ontwikkelingsgerichte benadering, omdat ook tegenwoordige ruimtelijke ontwikkelingen het landschap vormen, zodat zorgvuldig wordt omgegaan met de bestaande (historische) kenmerken van het landschap. In de bijbehorende Provinciale Ruimtelijke Verordening Structuurvisie heeft de provincie regels geformuleerd omtrent de inhoud van en de toelichting in bestemmingsplannen als er sprake is van provinciaal belang. In een bestemmingsplan moet bijvoorbeeld duidelijk omschreven worden hoe er omgegaan wordt met de cultuurhistorische objecten (waaronder archeologische waarden). De provincie speelt een belangrijke rol op het gebied van ruimtelijke ordening. Door haar ruimtelijk beleid bepaalt de provincie in belangrijke mate hoe de ruimte in Noord-Holland wordt ingericht. In het licht van de WRO spitst de provinciale rol vanuit cultuur en cultuurhistorie in de ruimtelijke inrichting zich toe op drie terreinen, daar waar de provincie: •

Haar cultuurhistorische provinciaal belang heeft gedefinieerd in de Structuurvisie;

•

Het wettelijk bevoegd gezag is bij ingrepen die een relatie hebben met cultuurhistorie, bijvoorbeeld bij ontgrondingen of de aanleg van provinciale wegen;

30 31

Provincie Noord-Holland 2006. Provincie Noord-Holland 2010.

37 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

•

Initiatiefnemer is bij projecten van het Rijk een (beschermende) taak hebben verkregen, zoals bij de nationale landschappen en Unesco-gebieden.

Beleidskader en Leidraad Landschap en Cultuurhistorie De visie op de gewenste ruimtelijke kwaliteit is vastgelegd in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie. Deze vernieuwde leidraad is een uitwerking van het in 2006 vastgestelde Beleidskader Landschap en Cultuurhistorie, dat werd gebruikt als leidraad voor ruimtelijke plannen als bestemmingsplannen, beeldkwaliteitsplannen en structuurplannen. Daarnaast bood het handreikingen aan gemeenten om landschap en cultuurhistorie als uitgangspunt te gebruiken bij planvorming. In 2018 heeft de provincie Noord-Holland een nieuwe Leidraad Landschap en Cultuurhistorie vastgesteld.32 De provincie Noord-Holland heeft 10 archeologische gebieden van provinciaal belang gedefinieerd. Het eiland Texel betreft één van deze gebieden: Texel - Texel is het grootste en meest westelijk gelegen Waddeneiland. Het eiland is omgeven door de Noordzee en de Waddenzee en wordt door het Marsdiep gescheiden van Den Helder. De landschappelijke diversiteit op het eiland is groot: hier komen het keileemlandschap, het aandijkingenlandschap, het strandwallen- en strandvlaktenlandschap en het jonge duinlandschap samen. Texel is ontstaan door het verbinden van twee eilandkernen, keileemopstuwing de Hoge Berg en eilandkern Eijerland. Door de lange bewoningsgeschiedenis kent het eiland veel cultuurhistorische waarden.

De laatste decennia raakte Texel erg in trek bij toeristen uit binnen- en buitenland. Het eiland is per boot bereikbaar vanaf Den Helder en in de zomer ook vanaf Vlieland. Het ensemble Texel wordt beschreven aan de hand van drie provinciale kernwaarden: •

De landschappelijke karakteristiek: de landschapstypen en de belangrijkste kenmerken van deze landschappen.

•

Openheid en ruimtebeleving: de beleving van de vrije open ruimte, de horizon en de oriëntatiepunten.

•

De ruimtelijke dragers: de driedimensionale structuren en lijnen die in het (vlakke) landschap het beeld bepalen en begrenzen. Denk hierbij aan bebouwingslinten, bomenlanen en dijken.

Als in gebieden van provinciaal belang het maatschappelijk belang dusdanig groot is dat waardevolle archeologische vindplaatsen aangetast moeten worden, vraagt de provincie aan te geven op welke wijze archeologische waarden door compenserende maatregelen in het plan zijn ondergebracht. Omgevingsverordening NH2022 In de Omgevingsverordening NH2020 zijn regels samengevoegd op het gebied van natuur, milieu, mobiliteit, erfgoed, ruimte en water.33 De verordening geld vanaf 17 november 2020 en vervangt alle bestaande verordeningen die betrekking hebben op de leefomgeving, zoals bijvoorbeeld de Provinciale Ruimtelijke Verordening (PRV) en Provinciale Milieuverordening

32 33

Provincie Noord-Holland 2018. Provincie Noord-Holland 2020a.

38 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

(PMV). De regels uit de Omgevingsverordening NH2020 zijn met de ingang van de Omgevingswet op 1 januari 2024 overgegaan in de Omgevingsverordening 2022. De regels en wetten die terugkomen in de Omgevingsverordening NH2022 komen grotendeels overeen met de Omgevingsverordening NH2020, maar zijn omgezet conform de nieuwe eisen die de Omgevingswet stelt. Archeologie valt onder de cultuurhistorische waarden. Deze worden beschreven in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie (zie paragraaf 2.2.3). Om de meest waardevolle landschappen in Noord-Holland te beschermen, is een beschermingsregime opgesteld binnen de Omgevingsverordening NH2022: het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL, zie paragraaf 2.2.3). 1.2.3 Aardkundig erfgoed Aardkundige waarden De provincie Noord-Holland beschermt aardkundig interessante gebieden. Bijzondere kwaliteiten van het oorspronkelijke natuurlijk landschap worden aangeduid als aardkundige waarden of aardkundig erfgoed. Deze waarden hebben te maken met de geologische opbouw, de geomorfologie en de bodem van een gebied. Noord-Holland heeft 80 waardevolle gebieden. Van deze gebieden heeft de provincie een keuze gemaakt om de meest bijzondere de status van aardkundige waarde te geven. Tot de komst van de Omgevingsverordening NH2020 in november 2020 werden deze gebieden aangeduid als aardkundige monumenten.

In de provincie Noord-Holland zijn 16 beschermde aardkundige waarden. Binnen de gemeente Texel zijn dit: •

1: Westelijke kuststrook Texel

•

7: Oude land van Texel

•

15: Buitendijkse zandplaten (Noorderhaaks)

Aardkundige monumenten werden tot 17 november 2020 beschermd via de Provinciale Milieuverordening (PMV). Met het van kracht worden van de Omgevingsverordening NH2020 worden de aardkundige waarden beschermd via de regels voor het Natuurnetwerk Nederland (NNN) en het Bijzonder Provinciaal Landschap (BPL). De regels uit de Omgevingsverordening NH2020 zijn met de ingang van de Omgevingswet op 1 januari 2024 overgegaan in de Omgevingsverordening 2022. De regels en wetten die terugkomen in de Omgevingsverordening NH2022 komen grotendeels overeen met de Omgevingsverordening NH2020, maar zijn omgezet conform de nieuwe eisen die de Omgevingswet stelt. Het oude land van Texel is van belang voor de bewoningsgeschiedenis (en dus de archeologie) van Texel. Bijzonder Provinciaal Landschap In Noord-Holland zijn 32 gebieden aangewezen als ‘Bijzonder Provinciaal Landschap’.34 Deze natuurgebieden worden beschermd. Alle regels omtrent deze gebieden zijn samengebracht onder het BPL waardoor binnen de 32 gebieden dezelfde regels gelden. Per landschap is aangegeven welke ecologische, landschappelijke, cultuurhistorische of aardkundige waarden aanwezig zijn: de kernkwaliteiten van het landschap.

34

Provincie Noord-Holland 2020b.

39 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Binnen de gemeente Texel is één gebied aangewezen als BPL: •

Gebied 20: Texel – Oude Land en aandijkingen Het Bijzonder Provinciaal Landschap Texel - Oude Land en aandijkingen is het zuidoostelijk deel van het Waddeneiland Texel. Het omvat zowel het Oude Land als delen van de aandijkingspolders eromheen. Het BPL Texel heeft twee landschapstypen: het stuwwallandschap van het Oude Land en het aandijkingenlandschap eromheen. Het Oude Land van Texel is een kleinschalig, reliëfrijk landschap. Het is ontstaan door glaciale processen, de wind en de invloed van de zee. De aandijkingen in dit BPL hebben een eigen verschijningsvorm. Ze hebben een meer rechthoekige verkaveling, afgewisseld met dijken en natuurlijke waterlopen. In het aandijkingenlandschap en delen van het stuwwallandschap herinneren wadkreken (getijdegeulen) aan het vroegere waddenlandschap. Het BPL Texel kent verschillende ruimtelijke dragers, waaronder de Waddenzeedijk, oude dammen en dijken op en rond het Oude Land, de radiale wegenstructuren, tuunwallen, stolpenstructuren en schapenboeten. In het grotendeels open landschap zijn de tuunwallen, de stolpen met hun erven en de schapenboeten herkenbare en dominante elementen in het landschap. De tuunwallen vormen de kavelgrenzen. De Texelse stolpboerderijen liggen aan historische wegen, de schapenboeten liggen solitair in het landschap.

Het BPL Texel - Oude Land en aandijkingen maakt deel uit van het ensemble Texel in de Leidraad Landschap en Cultuurhistorie.

De binnen het Bijzonder Provinciaal Landschap opgenomen ruimtelijke dragers betreffen cultuurhistorische elementen. Vanuit de Omgevingsverordening NH2022 wordt verlangd dat bij ontwikkelingen in BPL’s of andere beschermde gebieden de cultuurhistorie wordt meegenomen in de afweging.

De provinciale kaarten zijn niet geschikt om op gemeentelijk niveau te

hanteren. Om de bescherming van deze gebieden te waarborgen en te voldoen aan de in de NH2022 opgenomen regels wordt momenteel door Archeologie West-Friesland gewerkt aan het opstellen van een cultuurhistorische elementenkaart voor Texel. Ruimtelijke ontwikkelingen zijn mogelijk in een BPL, zolang ze de kernkwaliteiten niet aantasten. Voorbeelden van ontwikkelingen zijn fietspaden, energievoorzieningen, kleinschalige woningbouw (tot 11 woningen) of bouwwerken met een oppervlak van minder dan 500 m2. Plannen voor ontwikkelingen die hier buiten vallen, tasten het bijzondere landschap aan. Uitvoering van die plannen kan alleen als het van groot openbaar belang is en als er kan worden aangetoond dat er geen andere mogelijkheden zijn. De schade aan het landschap moet dan worden gecompenseerd.

1.3 Het gemeentelijk beleid 1.3.1 Beleidskaart archeologie 2013 Op 12 juni 2013 is de door Vestigia B.V. opgestelde beleidskaart archeologie van de gemeente Texel vastgesteld door de gemeenteraad. De kaart van 2013 betrof een actualisatie van de Archeologische Beleidskaart uit 2007. Vestigia B.V. heeft deze actualisatie medio 2012 uitgevoerd. Het resultaat betrof een nieuwe set kaarten en een geactualiseerde toelichting die als uitgangspunt dienden voor het opnemen van archeologische waarden en verwachtingszones in de bestemmingsplannen.35 35

Hessing, et al. 2013, 8.

40 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Op de archeologische maatregelenkaart behorend bij de beleidskaart uit 2013 wordt onderscheid gemaakt in zes beleidsmaatregelcategorieën (tabel 5a). Deze zes beleidsmaatregelcategorieën zijn vervolgens vertaald naar voorbeeldplanregels voor de opname van archeologie als dubbelbestemming in de bestemmingsplannen. De gronden gelegen binnen de zone van de wettelijk beschermde archeologische monumenten (Maatregelcategorie 1) behoeven geen dubbelbestemming, omdat de bescherming daarvan niet via de Wro, maar al via de Monumentenwet is geregeld. Daarom zijn vijf van de zes maatregelcategorieën geopperd als op te nemen categorieën in de bestemmingsplannen (tabel 5b). Tabel 5a. De regimes die zijn toegepast in de archeologische maatregelenkaart uit 2013. Maatregelcategorie Maatregelcategorie Archeologisch waardevol gebied 1 Maatregelcategorie Archeologisch waardevol gebied 2

Beschrijving Wettelijk beschermd archeologisch monument Terreinen van archeologische waarde

Maatregelcategorie Archeologisch waardevol

Gebied met een hoge archeologische verwachting, mede

gebied 3

gebaseerd op cultuurhistorie

Maatregelcategorie Archeologisch waardevol gebied 4 Maatregelcategorie Archeologisch waardevol gebied 5 Maatregelcategorie 6

Gebied met een gematigde archeologische verwachting Gebied met een lage archeologische verwachting Gebied zonder archeologische verwachting

Tabel 5b. De regimes die zijn toegepast in de beleidskaart archeologie uit 2013. Categorie

Rekening houden met archeologie bij:

Waarde – archeologie – 1 (wettelijk beschermd archeologisch

Alle bodemroering - Monumentenvergunning verplicht.

monument) Waarde – archeologie – 2 Waarde – archeologie – 3 Waarde – archeologie – 4

Bodemverstoring binnen een activiteit met een oppervlakte groter dan 40 m2 en dieper reikt dan 50 cm Bodemverstoring binnen een activiteit groter dan 100 m2 en dieper dan 50 cm Bodemverstoring binnen een activiteit groter dan 500 m2 en dieper dan 50 cm De beleidsdoelstelling voor deze categorie is om alleen bij zeer grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen, die

Waarde – archeologie – 5

onder de m.e.r.-plicht vallen, archeologisch vooronderzoek uit te voeren om de archeologische verwachting te specificeren. Dit behoeft juridisch-planologisch niet te worden verankerd via het bestemmingsplan.

De gemeente Texel heeft momenteel in een deel van de bestemmingsplannen de omgang met aanwezige of te verwachten archeologische waarden verankerd door middel van een dubbelbestemming Waarde-Archeologie. Deze dubbelbestemmingen zijn deels gebaseerd op de beleidskaart uit 2013 of op voorgangers van deze kaart.

41 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

1.3.2 Geactualiseerde beleidskaart archeologie 2024 In 2023 is Archeologie West-Friesland gestart met het actualiseren van de beleidskaart en heeft dit in 2024 afgerond. De archeologische beleidskaart voor de gemeente Texel vormt de nadere onderbouwing van de in de gemeente aanwezige en te verwachten archeologische waarden en geeft hier een vlakdekkend inzicht in. Door de archeologische beleidskaart vast te stellen ontstaat een beter instrument ten behoeve van de afweging van eventueel aanwezige archeologische waarden bij ruimtelijke ontwikkelingen. Ook kan hiermee in het omgevingsplan de archeologische resten worden beschermd door middel van een dubbelbestemming Waarde – Archeologie. Met het vaststellen van de beleidskaart archeologie zal een nadere afweging gemaakt worden van de aanwezige en te verwachten archeologische waarden, met het rijks- en provinciaal archeologie beleid als uitgangspunt. Hierbij maakt de gemeente gebruik van het recht om af te wijken van de algemene vrijstellingsgrens van 100 m2. De huidige vrijstellingsgrenzen voor archeologisch onderzoek in de bestemmingsplannen worden vervangen door de nieuwe vrijstellingsgrenzen binnen het omgevingsplan. Uitgangspunten van het archeologisch beleid: •

Archeologische waarden zoveel mogelijk in de bodem bewaren en alleen opgraven als behoud in de bodem (in situ) niet mogelijk is;

•

De relatie tussen archeologie en RO versterken zodat behoud, beheer en onderzoek naar het bodemarchief onderdeel worden van het planologische besluitvormingsproces (onder andere door archeologie-vriendelijk bouwen);

•

Bodemverstoorders betalen conform de Wamz het archeologisch onderzoek (de verstoorder betaalt);

•

Verbetering informatievoorziening over cultureel erfgoed om de inwoners in de lokale geschiedenis te interesseren en onderwijzen en zo het draagvlak voor archeologie te vergroten.

1.3.3 Uitvoering beleid Sinds de invoering van de Wet op de archeologische monumentenzorg (Wamz) in 2007 ligt de verantwoordelijkheid voor het archeologisch erfgoed bij de gemeenten. De gemeenten dienen zelf te bepalen hoe met de archeologische waarden om te gaan en op welke wijze dit in het ruimtelijke beleid wordt ingepast. De

lichte

Gemeenschappelijke

Regeling

Archeologie

West-Friese

Gemeenten

is

een

samenwerkingsverband tussen de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Koggenland, Hoorn, Medemblik, Opmeer en Stede Broec. In 2018 zijn de gemeente Schagen en Texel toegetreden tot de lichte Gemeenschappelijke Regeling. In 2021 is een dienstverleningsovereenkomst (DVO) archeologie aangegaan met de gemeente Hollands Kroon. Het actualiseren van de beleidskaart archeologie is onderdeel van de binnen de afspraken bepaalde taken. De kaart sluit geheel aan bij de orde van de gemeenten binnen de Gemeenschappelijke Regeling; archeologische waarden veranderen niet bij de gemeentegrens. Wat betreft de te verwachten waarden zijn er verschillen in vrijstellingsgrenzen met de aangrenzende gemeenten.

42 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Archeologie West-Friesland is de intergemeentelijke organisatie voor archeologie binnen deze gemeenten. De primaire taak is het geven van archeologisch advies. Archeologie WestFriesland richt zich op het adviseren van de gemeenten bij archeologische vraagstukken. Dit gebeurt in de eerste plaats door middel van archeologische quickscans waarbij op niveau van een plangebied de ruimtelijke ontwikkelingen worden afgezet tegen de aanwezige of te verwachten archeologische waarden en waarbij wordt geadviseerd hoe daar mee om te gaan. De quickscans worden vervaardigd door gecertificeerde archeologen met aantoonbare kennis en ervaring in het samenwerkingsgebied. De volgende belangrijke taak van de organisatie is het opstellen en/of verbeteren van de archeologische beleidskaarten van de gemeenten.

43 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Bijlage 2 – AMZ-cyclus Bureauonderzoek Het doel van bureauonderzoek is het verwerven van informatie over bekende of te verwachten archeologische waarden binnen een omschreven gebied, om daarmee te komen tot een gespecificeerde archeologische verwachting. Het resultaat is een standaardrapport met een gespecificeerde archeologische verwachting, op basis waarvan een beslissing genomen kan worden ten aanzien van (eventueel) vervolgonderzoek. Het rapport bevat, waar mogelijk, gegevens over de aan- of afwezigheid, aard, omvang, ouderdom, gaafheid, conservering en (relatieve) kwaliteit van archeologische waarden en aardwetenschappelijke eigenschappen. Afhankelijk van de omvang van de toekomstige (planologische) ingreep en werkzaamheden, de aard van de aanleiding tot het bureauonderzoek en de vraagstelling, zullen aanvullende gegevens moeten worden verzameld. Hierbij blijft de doelstelling van het bureauonderzoek (het komen tot een gespecificeerde verwachting) overeind.36 Op basis van het bureauonderzoek kan voor een archeologie-vriendelijke planaanpassing worden gekozen. Op deze wijze blijven de archeologische waarden in de bodem bewaard (zie bijlage 3).

Inventariserend veldonderzoek Tijdens het inventariserend veldonderzoek wordt (extra) informatie verworven over bekende of te verwachten archeologische waarden binnen een onderzoeksgebied, als aanvulling op en toetsing van de archeologische verwachting, gebaseerd op het bureauonderzoek en door middel van waarnemingen in het veld. Het veldonderzoek kan uit verschillende fasen bestaan waarin steeds verder wordt ingezoomd op de aanwezige archeologische waarden.

Verkennend onderzoek De verkennende fase is gericht op het in detail in beeld krijgen van de archeologische verwachting. Doel van het verkennend onderzoek kan uit verschillende elementen bestaan. In WestFriesland wordt deze verkennende fase gebruikt om het prehistorische landschap en daarmee de mogelijkheden voor bewoning in de prehistorie in kaart te brengen. Hierbij worden de afgedekte landschappen nader beschouwd en wordt de intactheid van het landschap bepaald.

Karterend veldonderzoek Het doel van de karterende fase is het in kaart brengen van (nog onbekende) archeologische vindplaatsen. Voor vindplaatsen uit de Bronstijd in West-Friesland geldt dat zij met behulp van booronderzoek niet zijn op te sporen.37 Indien uit het bureauonderzoek en/of verkennend booronderzoek blijkt dat het bronstijdlandschap intact is dient het karterend onderzoek te worden uitgevoerd met behulp van proefsleuven.

36 37

Voor historische dorpskernen geldt in sommige gevallen dat er een bouwhistorisch onderzoek dient te worden uitgevoerd om zodoende alle bouwhistorische waarden veilig te stellen. Vanwege het ontbreken van een vondstlaag en een lage vondstdichtheid.

44 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Waarderend veldonderzoek De waarderende fase van het inventariserend veldonderzoek dient om meer duidelijkheid te verkrijgen over de aard van een vastgestelde vindplaats ten behoeve van de waardebepaling. Zo kan het gewenst zijn om een archeologische vindplaats zo optimaal mogelijk te behouden, bijvoorbeeld door middel van inpassing. Een waarderend inventariserend veldonderzoek (vaak door middel van proefsleuven) is tevens gewenst voorafgaand aan een grote vlakdekkende archeologische opgraving, teneinde gedetailleerde gegevens te verkrijgen met het doel de opgraving zo doelgericht mogelijk te kunnen uitvoeren. De vindplaatsen worden onderzocht op hun fysieke kwaliteit (gaafheid en conservering), aard, datering, omvang en diepteligging. Een waarderend onderzoek bestaat in veel gevallen uit een proefsleuvenonderzoek, maar kan ook andersoortig onderzoek inhouden (geofysisch onderzoek, side-scan sonaronderzoek naar de waterbodem of waarderend booronderzoek). De vindplaatsen worden in eerste instantie op hun fysieke kwaliteit (gaafheid en conservering) beoordeeld. De beoordeling van de fysieke kwaliteit is gerelateerd aan de archeoregio waarin de vindplaats zich bevindt: op deze wijze wordt de conserveringstoestand in relatie tot andere relevante sites bekeken.

Bij een behoudenswaardige vindplaats is behoud ex situ (door middel van een opgraving) of behoud in situ (door middel van bescherming) ter overweging aan het bevoegd gezag. De gemeente is in veel gevallen het bevoegd gezag en neemt een selectiebesluit met betrekking tot de omgang met archeologische waarden.

Archeologische opgraving Een archeologische opgraving heeft als doel vondst- en spoorgegevens van een archeologische vindplaats te verzamelen en te documenteren en is gericht op vooraf geformuleerde onderzoeksvragen en –doelstellingen (vastgelegd in een PvE). Tijdens een archeologische opgraving worden sleuven en putten aangelegd en het gebied onderzocht (behoud ex situ).

Bescherming Bescherming houdt in dat er fysieke maatregelen worden getroffen op het terrein met archeologische waarden (bescherming in situ). Doel daarvan is de meest gunstige randvoorwaarden te scheppen voor duurzaam behoud, zonder de aanwezige archeologische waarden te beschadigen. Bescherming betekent niet per definitie dat op terreinen geen ontwikkelingen mogelijk zijn. Onder strikte voorwaarden kunnen op beschermde terreinen bovengrondse ontwikkelingen plaatsvinden. Specifiek met de Belvedère-doelstelling ‘behoud door ontwikkeling’ in het achterhoofd, kunnen ruimtelijke ontwikkelingen op monumentale terreinen juist wenselijk zijn om het hier verborgen verleden beleefbaar te maken.

45 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Bijlage 3 – Archeologie-vriendelijk bouwen Archeologie-vriendelijk bouwen Het kerndoel van het archeologie-vriendelijk bouwen is dat de integrale vindplaats ongeschonden voor de zeer lange termijn (>100 jaar) ongewijzigd wordt behouden. Dat betekent dat de bestaande situatie voorafgaand aan de planvorming voor minimala deze periode in situ geconserveerd dient te blijven. Hiermee wordt gevolg gegeven aan de landelijke en Europese wetgeving om vindplaatsen te behouden en archeologische kosten daarmee uit te sparen. Om zonder de bodem te roeren toch de archeologie te behouden zijn vele oplossingen mogelijk. Een bouwwerk kan vanaf maaiveld op een betonplaat worden neergezet. Ook kan waar mogelijk voor grote afstanden tussen heipalen worden gekozen. Een ander mogelijkheid is terreinen op te hogen en in de ontstane ruimte te bouwen. Bij kabeltracés kan bijvoorbeeld worden gekozen om een nieuw tracé op de plek van het oude tracé in de reeds geroerde bodem te leggen. Een samenspraak tussen architect, constructeur, archeoloog en beleidsambtenaar is daarvoor het beste platform. Archeologie-vriendelijke voorstellen zullen worden getoetst op de daadwerkelijke situatie. Bijvoorbeeld ook een beperkt palenplan kan verblauwing, verdroging of vervorming veroorzaken. Ook de werkelijke gang van zaken op een bouwterrein wordt geanalyseerd.

Blijkt in de praktijk dat archeologie-vriendelijk bouwen toch niet haalbaar is vanwege bijvoorbeeld constructieve aspecten, dan dient alsnog te worden overgeschakeld naar een archeologisch onderzoek.

Niet archeologie-vriendelijk bouwen Een niet archeologie-vriendelijk bouwplan houdt in dat de bestaande situatie bodem zal worden verstoord tijdens het bouwproces. Onder bodemverstoring wordt verstaan: •

verwijderen van muurwerk uit de bodem, hier onder vallen ook funderingen en palen van de bestaande bebouwing vanaf de vrijstellingsdiepte gemeten vanaf het bestaande maaiveld van de archeologische vindplaats;

•

vorstranden dieper dan 30 cm;

•

aanbrengen van funderingspalen, damwanden, grondverbeteringen, grout, ankers etc.;

•

bodemsaneringen, tijdelijke uitplaatsing van vervuilde grond;

•

kelders, ondergrondse reservoirs, overmatige boringen voor diverse onderzoeken en bijvoorbeeld warmtekrachtkoppeling installaties;

•

kruipruimtes;

•

vijvers/watercompensaties;

•

sloten en andere ingravingen;

•

kabels en leiding-tracés vanaf maaiveld.

Wanneer één of meerdere van de bovenstaande situaties voorkomt wordt dit in een quickscan getoetst. Het is veelal in tegenspraak met behoud van de integrale vindplaats op lange termijn en wordt daarmee beschouwd als archeologie-onvriendelijk.

46 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Bijlage 4 – Archeologische monumenten (AMK-terreinen) binnen de gemeente Texel Plaats

AMK-

Waarde

Toponiem

De Waal

1308

Terrein van zeer hoge archeologische

Polder Waal en Burg; Polderweg;

Den Burg

waarde, beschermd

De Waal

1309

Terrein van zeer hoge archeologische

Akenbuurt; Pontweg; Pompstation

waarde, beschermd

Kievit

Terrein van zeer hoge archeologische

Westerweg; Akenbuurt;

waarde, beschermd

Immetjeshoeve De Westen; 't Torenhuis;

nr

Den Burg

1310

Den Burg

1311

Terrein van zeer hoge archeologische waarde, beschermd

Westerweg; Fonteinsweg

Den Hoorn

1312

Terrein van zeer hoge archeologische

Terp Den Hoorn; De Hemmer;

waarde, beschermd

Sint Donatus; Hoornderweg

Terrein van zeer hoge archeologische

De Oude Hoorn

Den Hoorn

1313

waarde, beschermd Den Burg

1314

Terrein van zeer hoge archeologische

Oosterend

5636

Terrein van hoge archeologische waarde

Centrum; Burgwal; Wezentuin

waarde, beschermd KOTTERSTRAAT/OOSTKAAP

Oosterend

5637

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERWEG/KONINGSWEG

Oosterend

5638

Terrein van hoge archeologische waarde

NIEUWESCHILD

Oosterend

5639

Terrein van hoge archeologische waarde

NIEUWESCHILD

Oost

5640

Terrein van hoge archeologische waarde

MOSSELWEG

Oost

5641

Terrein van hoge archeologische waarde

LOSWAL

Oosterend

5642

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERENDERWEG

Den Hoorn

5643

Terrein van hoge archeologische waarde

ROMMELPOT/LAGE WEGJE

Den Hoorn

5646

Terrein van hoge archeologische waarde

MARTINUS; JAN AYEWEG

Den Hoorn

5647

Terrein van hoge archeologische waarde

MARTINUS; JAN AYEWEG

Den Hoorn

5648

Terrein van hoge archeologische waarde

FONTEINSWEG/JAN AYEWEG

Den Hoorn

5649

Terrein van hoge archeologische waarde

LAGE WEGJE

Den Hoorn

5650

Terrein van hoge archeologische waarde

HOGE ACHTEROM

Den Hoorn

5651

Terrein van hoge archeologische waarde

WESTERWEG/FONTEINSWEG

Den Hoorn

5652

Terrein van hoge archeologische waarde

DE WESTEN; BAKKENWEG

Den Hoorn

5653

Terrein van hoge archeologische waarde

DE WESTEN; KOOIWEG; MARIA'S

Den Burg

5654

Terrein van hoge archeologische waarde

ROZENDIJK

Den Hoorn

5655

Terrein van hoge archeologische waarde

DE HEMMER; HOORNDERWEG;

Den Hoorn

5656

Terrein van hoge archeologische waarde

DE HEMMER; HEMMERWEG

HOEVE

SPIJK Den Burg

5657

Terrein van hoge archeologische waarde

SMITSWEG

Den Burg

5658

Terrein van hoge archeologische waarde

LAANWEG

Den Burg

5659

Terrein van hoge archeologische waarde

ROZENDIJK; ZANDVRUCHT

Den Burg

5660

Terrein van hoge archeologische waarde

AKENBUURT; KARTINGBAAN

Den Burg

5661

Terrein van hoge archeologische waarde

AKENBUURT/LAANWEG

47 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel Den Burg

5662

Terrein van hoge archeologische waarde

GERRITSLAND; PONTWEG/

Den Burg

5663

Terrein van hoge archeologische waarde

GERRITSLAND; ROZENDIJK

GERRITSLANDERDIJKJE Den Burg

5664

Terrein van hoge archeologische waarde

ROZENDIJK/PONTWEG; DE FENNE

Den Burg

5665

Terrein van hoge archeologische waarde

DE HEMMER; EENDENKOOI

Den Hoorn

5666

Terrein van hoge archeologische waarde

DE HEMMER; HEMMERWEG/ HOORNDERWEG

Den Burg

5667

Terrein van hoge archeologische waarde

HOORNDERWEG/ZUIDHAFFEL;

Den Burg

5668

Terrein van hoge archeologische waarde

HOORNDERWEG; WITTE ENGEL

Den Burg

5669

Terrein van hoge archeologische waarde

PONTWEG/AKENBUURT;

Den Burg

5670

Terrein van hoge archeologische waarde

DE HEMMER; EENDENKOOI

HOGE KAMP

KARTINGBAAN Den Burg

5671

Terrein van hoge archeologische waarde

ZUIDHAFFEL; ELBA

Den Burg

5672

Terrein van hoge archeologische waarde

PONTWEG; ZUIDHAFFEL

Den Burg

5673

Terrein van hoge archeologische waarde

PONTWEG; ZUIDHAFFEL

Den Burg

5674

Terrein van hoge archeologische waarde

WATERWEG/WESTERGEEST

Oudeschild

5675

Terrein van hoge archeologische waarde

WESTERGEEST; DE KLUIS

Den Burg

5676

Terrein van hoge archeologische waarde

ZUIDHAFFEL

Oudeschild

5677

Terrein van hoge archeologische waarde

WESTERGEEST/SCHANSWEG

Den Burg

5678

Terrein van hoge archeologische waarde

HALLERWEG

Den Burg

5679

Terrein van hoge archeologische waarde

VEENSE LANGWEG; DE VEEN

Den Burg

5680

Terrein van hoge archeologische waarde

DE MARS; MARSWEG; RUITERSPLAATS

De Waal

5681

Terrein van hoge archeologische waarde

WAALDERWEG/TIENHOVEN

De Waal

5682

Terrein van hoge archeologische waarde

TIENHOVEN

Oudeschild

5683

Terrein van hoge archeologische waarde

HOOGE BERG

Oudeschild

5684

Terrein van hoge archeologische waarde

SCHILDERWEG/SKILLEPAADJE;

Oudeschild

5685

Terrein van hoge archeologische waarde

BU"TTIKOFERSMIELAND;

ZUIVELFABRIEK WEEZENPLAATS Oudeschild

5686

Terrein van hoge archeologische waarde

BU"TTIKOFERSMIELAND;

Oudeschild

5687

Terrein van hoge archeologische waarde

MOLENMIELAND; MIDDELLANDSE

Oudeschild

5688

Terrein van hoge archeologische waarde

MOLENMIELAND; MIDDELLANDSE

WEEZENPLAATS WEG WEG Den Burg

5689

Terrein van hoge archeologische waarde

VEENSE LANGWEG/KADIJKSWEG

Den Burg

5690

Terrein van hoge archeologische waarde

LAAGWAALDERWEG; ZUIDGEEST

De Waal

5691

Terrein van hoge archeologische waarde

LAAGWAALDERWEG/LANGWAAL/ SOMMELTJESWEG

De Waal

5692

Terrein van hoge archeologische waarde

CASTRA VETERA; BARGERHOF

De Waal

5693

Terrein van hoge archeologische waarde

SPANGERWEG; DE WIJDE BLICK

De Waal

5694

Terrein van hoge archeologische waarde

ZAANDAMMERDIJK/

Oudeschild

5695

Terrein van hoge archeologische waarde

BU"TTIKOFERSMIELAND

LAAGWAALDERWEG

48 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel De Waal

5696

Terrein van hoge archeologische waarde

KADIJKSWEG

De Waal

5697

Terrein van hoge archeologische waarde

KADIJKSWEG; SPANG

De Waal

5698

Terrein van hoge archeologische waarde

SPANGERWEG; 'T HOOGE

De Waal

5699

Terrein van hoge archeologische waarde

MOLENBUURT; 'T HOOGE

De Waal

5700

Terrein van hoge archeologische waarde

KADIJKSWEG; SPANG

De Waal

5701

Terrein van hoge archeologische waarde

MOLENBUURT

De Waal

5702

Terrein van hoge archeologische waarde

BARGEN

De Waal

5703

Terrein van hoge archeologische waarde

BARGEN

Oudeschild

5704

Terrein van hoge archeologische waarde

LAAGWAALDERWEG/OTTERSAAT

De Waal

5705

Terrein van hoge archeologische waarde

MOLENBUURT/SPANGERWEG/ NESWEG

Oosterend

5706

Terrein van hoge archeologische waarde

NESWEG; DE NES

Oosterend

5707

Terrein van hoge archeologische waarde

NESWEG; DE FAN

Oosterend

5708

Terrein van hoge archeologische waarde

DE NES; SPIJKDORP

Oosterend

5709

Terrein van hoge archeologische waarde

NESWEG; DE NES; SPIJKDORP

Oosterend

5710

Terrein van hoge archeologische waarde

NESWEG; SPIJKDORP

Oosterend

5711

Terrein van hoge archeologische waarde

HARKEBUURT

Oosterend

5712

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERENDERWEG/HARKEBUURT

Oosterend

5713

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERENDERWEG/HARKEBUURT

Oosterend

5714

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERENDERWEG/

Oosterend

5715

Terrein van hoge archeologische waarde

NOORDERBUURT

HARKEBUURT/GENTEWEG Oosterend

5716

Terrein van hoge archeologische waarde

KONINGSWEG; DE TOES

Oosterend

5717

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTKAAP/NIEUWESCHILD

Oosterend

5718

Terrein van hoge archeologische waarde

NIEUWESCHILD; DE ZUIDWESTER

Oosterend

5719

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERWEG; ZEVENHUIZEN

Oosterend

5720

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERWEG; ZEVENHUIZEN

Oost

5721

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERWEG/ZWINWEG

Oost

5722

Terrein van hoge archeologische waarde

OOST

Oost

5723

Terrein van hoge archeologische waarde

OOST

Oost

5724

Terrein van hoge archeologische waarde

OOST

Oost

5725

Terrein van hoge archeologische waarde

MOSSELWEG

Oost

5726

Terrein van hoge archeologische waarde

MOSSELWEG

De Waal

5727

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERENDERWEG/ SPANGERWEG; HET SLOT

De Waal

5729

Terrein van hoge archeologische waarde

CENTRUM; BOMENDIEK/

Oosterend

5730

Terrein van hoge archeologische waarde

CENTRUM; KERKPLEIN

De Waal

5731

Terrein van hoge archeologische waarde

POLDER WAAL EN BURG;

De Waal

5732

Terrein van hoge archeologische waarde

POLDER WAAL EN BURG;

Den Burg

5733

Terrein van hoge archeologische waarde

HEMMERKOOI

Den Burg

5734

Terrein van archeologische waarde

WESTERWEG/HEMMERKOOI/

Den Hoorn

5735

Terrein van hoge archeologische waarde

DE WESTEN; FONTEINSWEG

LANGWAAL

POLDERWEG POLDERWEG

DRIEHUIZEN

49 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel Den Burg

5736

Terrein van hoge archeologische waarde

POLDER WAAL EN BURG;

Den Burg

5737

Terrein van hoge archeologische waarde

WAAL EN BURGERDIJK;

Den Burg

5738

Terrein van hoge archeologische waarde

DRIEHUIZEN; HEMMERKOOI

PONTWEG/KOGERWEG MEYERTEBOS Den Burg

5739

Terrein van hoge archeologische waarde

MEYERTEBOSWEG/WAALDERWEG

De Waal

5740

Terrein van hoge archeologische waarde

OOSTERENDERWEG/ SPANGERWEG

De Waal

5741

Terrein van hoge archeologische waarde

SPANG; SPANGERWEG

Oosterend

5742

Terrein van hoge archeologische waarde

SPIJKDORP; NESWEG

Oosterend

5743

Terrein van hoge archeologische waarde

NOORDERBUURT, HARKEBUURT

Oudeschild

5744

Terrein van hoge archeologische waarde

WESTERGEEST

Oudeschild

5745

Terrein van hoge archeologische waarde

HOOGE BERG

Den Hoorn

5746

Terrein van hoge archeologische waarde

DE WESTEN; WESTERWEG; 'T TORENHUIS

De Koog

10741

Terrein van hoge archeologische waarde

VOGELMIENT

Den Burg

10742

Terrein van hoge archeologische waarde

WESTERWEG/HEMMERKOOI

Oudeschild

10743

Terrein van hoge archeologische waarde

MOLENMIELAND; SCHILDERSWEG

De Waal

10744

Terrein van hoge archeologische waarde

KADIJKSWEG; DE WIJDE BLICK

Oosterend

10745

Terrein van hoge archeologische waarde

ACHTERTUNE/NIEUWESCHILD

Den Burg

10746

Terrein van hoge archeologische waarde

WESTERWEG

Den Burg

10816

Terrein van archeologische waarde

WESTERWEG/HEMMERKOOI/

De Koog

14954

Terrein van hoge archeologische waarde

DRIEHUIZEN De Waal

14955

Terrein van hoge archeologische waarde

Den Hoorn

14956

Terrein van hoge archeologische waarde

Den Burg

14957

Terrein van hoge archeologische waarde

Oosterend

14958

Terrein van hoge archeologische waarde

Oudeschild

14959

Terrein van hoge archeologische waarde

Nieuwe-

14992

Terrein van hoge archeologische waarde

schild Oudeschild

14993

Terrein van hoge archeologische waarde

DE OUDE SCHANS

Oudeschild

14994

Terrein van archeologische waarde

DE LUNETTE

Oudeschild

14995

Terrein van archeologische waarde

DE REDOUTE

Waddenzee

15660

Terrein van zeer hoge archeologische

Burgzand Noord III

Den Burg

16063

Terrein van zeer hoge archeologische

waarde, beschermd Burgwal

waarde

50 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Bijlage 5 – Bronnen Rapporten en overige literatuur Alders, G.P (red.), 2004. Vestingwerk De Schans te Oudeschil, gemeent Texel (datering 16e -20e eeuw). Verslag archeologisch onderzoek tussen 1995 en 2001. Monumenten en Archeologie Noord-Holland. Alders, G.P. & L. den Boon, 2009. Fortificaties te Oudeschild, gemeente Texel. Bureauonderzoek naar de archeologische waarde van de Redoute en de Lunette. SCENH-rapport nummer 158. Stichting Cultureel Erfgoed Noord-Holland, Haarlem. Ancker, J.A.M. van den/P.D. Jungerius, 1999. Landschap en bodemopbouw in Dorpzicht en Sir Robert Peel, Texel. Een advies in verband met herinrichting, Ede. Ancker, J.A.M. van den/P.D. Jungerius, 2002. Tussen Clijf en Oude Hoorn. Herstel van een historisch landschap op Zuid Texel, Ede. Ancker, J.A.M. van den/P.D. Jungerius, 2005. De omgeving van de Havensluis. Een voorstel voor herstel van uitgewiste landschapselementen op Zuid Texel, Ede. Bartels, M.H. & J. Leek, 2019. Het wakend schild van Schans en Rede. Archeologisch onderzoek van zeedijk, wachttoren en ijzertijdnederzetting nabij fort De Schans op Texel. West-Friese Archeologische Rapporten 134. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Bartels, M.H., 2022. De burggracht onder de warmoesbedden. Archeologisch onderzoek naar de buitenste gracht van Den Burg, Texel. West-Friese Archeologische Rapporten 168. Archeologie West-Friesland, Hoorn.

Bartels, M.H., 2021. De galm van Sint Sixtus. Een uitwerking van de archeologische en bouwhistorische gegevens (1952-2020) van de Sixtus- of Burghkerk te Den Burg, Texel. WestFriese Archeologische Notities 53. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Bartels, M.H. & H. de Weerd, 2021. Onbruikbare schorren veranderd in het vruchtbaarste bouwland. Een archeologisch en cultuurhistorisch bureauonderzoek van het gebied van Polder Eierland op Texel van de oorsprong tot en met de vroege inpoldering. West-Friese Archeologische Notities 56. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Bartels, M.H., 2022. Drijfhout, deining en dadendrang. Vijftig jaar duikende archeologie rond Texel (1970-2020). West-Friese Archeologische Notities 59. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Beckers, I.S.J., 2015. Bernhardlaan 206 te Den Burg (gemeente Texel). Een bureauonderzoek. IVO-B rapport 1505. IVO-B, Alphen aan den Rijn.

51 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Beckers, I.S.J., 2016. Archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van boringen (IVO-B) Bernhardlaan 206 te Ben Burg (gemeente Texel). Hollandia reeks nr. 559. Hollandia Archeologen, Zaandijk. Benthem A. van 2011. Parkstraat 1, Den Burg (gemeente Texel). Een archeologische begeleiding. ADC-rapport 2736. ADC-ArcheoProjecten, Amersfoort. Berg, J.M. van den, 2005. Plangebied rotonde Rozendijk-Pontweg te Den Burg, gemeente Texel; een archeologische begeleiding. RAAP-notitie 1096. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., Amsterdam. Berg, F.G. van den, 2007. Bureauonderzoek naar de archeologische waarde van het plangebied Oosterweg, gemeente Texel. SCENH-rapport cultuurhistorie 80. Stichting Steunpunt Cultureel Erfgoed Nood-Holland, Wormer. Berg, G.T.C. van den & J.P.L. Vaars, 2005. Archeologische waarneming De Ruyterstraat 130, Texel. Hollandia reeks nr. 70. Hollandia Archeologen, Zaandijk. Besteman, J.C., 1994. Noord-Holland op de schop. Bewoning en landschap in de Middeleeuwen, in M. Rappol/C.M. Soonius (ed.), In de bodem van Noord-Holland; geologie en archeologie, Amsterdam, 219-257. Blom, J.M. 2011. Abbewaal 5 te Den Burg (gemeente Texel). Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van een verkennend booronderzoek. ADC-rapport 2804. ADC-ArcheoProjecten, Amersfoort. Boekema Y. 2008. Archeologisch onderzoek Cultuurcentrum Den Burg.

Inventariserend veldonderzoek Grontmij Archeologische Rapporten 594. Grontmij, Assen. Boekema Y. 2011. Archeologisch onderzoek Helofytenfilter Everstekoog Texel; Bureauonderzoek. Grontmij Archeologische Rapporten 972. Grontmij, Assen. Boon, L. van den 2007. Dorpshuis De Waldhoorn te Den Hoorn, gemeente Texel: bureauonderzoek naar de archeologische waarde van het plangebied. SCENH rapport 164. Stichting Cultureel Erfgoed Noord-Holland, Haarlem. Boonstra, M.K., E. Louwe, H.J. Pierik & W. Weerheijm, 2013. Dijkversterking Texel, gemeente Texel. Ruimtelijk advies op basis van aanvullend archeologisch bureauonderzoek voor twee dijksecties en aanvullend inventariserend veldonderzoek voor vier dijkstukken. Vestigia rapport V1054. Vestigia, Amersfoort. Boreel, G.J., 2015. Archeologisch verkennend booronderzoek voor Dorpsstraat 3 en 5a in de Koog, gemeente Texel. Zuidnederlandse Archeologische Notities 506. VUhbs Archeologie, Amsterdam.

52 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Brenk, S. van den, 2018. Inventariserend Veldonderzoek (opwaterfase). Texelstroom Noor en Scheer. Gemeenten Texel, Den Helder en Hollands Kroon. Westelijke Waddenzee. Periplus Archaeomare Rapport 18A010-01. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, 2019. Inventariserend Veldonderzoek (onderwaterfase verkennend). Locatie MZI, Burgzand Waddenzee. Periplus Archaeomare Rapport 18A025-02. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, 2020. Inventariserend Veldonderzoek (opwaterfase). Gebied ten westen van Noorderhaaks, Noodzee en gemeente Texel. Periplus Archaeomare Rapport 19A005-06. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, W.B. Waldus & R. van Lil, 2009. Inventariserend Veldonderzoek Opwaterfase Zoekgebieden mosselzaadvanginstallaties. Periplus Archaeomare Rapport 09_A006B. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den & R. van Lil, 2018. Mosselzaadinvanginstallaties Burgzand Waddenzee, monitoring 2015-2018 Geofysisch Veldonderzoek (multibeam). Periplus Archaeomare Rapport 18A012-01. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den & R. van Lil, 2012. Monitoring Mosselzaadinvanginstallaties. Gebied Scheurrak, Waddenzee. Periplus Archaeomare Rapport 10_A003-2011. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den & R. van Lil, 2013. Inventariserend veldonderzoek (opwaterfase). Waddenzee Prins Hendrikdijk, Texel.

Periplus Archaeomare Rapport 13A015-02. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den & R. van Lil, 2019. Scheurrak oost, Waddenzee. Inventariserend veldonderzoek (opwaterfase). Periplus Archaeomare Rapport 19A021-02. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den & L.A. Muis, 2013. Havendammen Oudeschild, gemeente Texel. Inventariserend Veldonderzoek (opwaterfase). Periplus Archaeomare Rapport 13A015-01. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, T. Coenen, J. Opdebeeck & M.R. Manders, 2017. Monitoring Scheepswrakken Burgzand Noord. Periode 1998-2016. Periplus Archeomare Rapport 16A022. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, T. Coenen, J. Opdebeeck & M.R. Manders, 2018. Monitoring Scheepswrakken Burgzand Noord. Periode 1998-2017. Periplus Archeomare Rapport 17A011. Periplus Archaeomare, Amsterdam.

53 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Brenk, S. van den, J. Opdebeeck & T Coenen, 2018. Historische scheepswrakken. Hoge resolutie multibeamopnamen. Periplus Archeomare Rapport 17A024-01. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, J. Opdebeeck & T Coenen, 2019. Monitoring Scheepswrakken Burgzand Noord. Periode 1998-2018. Periplus Archeomare Rapport 18A003-05. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brenk, S. van den, J. Opdebeeck & T Coenen, 2020. Monitoring Scheepswrakken Burgzand Noord. Periode 1998-2019. Periplus Archeomare Rapport 19A008-08. Periplus Archaeomare, Amsterdam. Brugman, B.A./R.M. van Heeringen/R. Schrijvers/P.C. Vos 2011. Tien regionale kaarten van het gelaagde archeologische landschap als onderlegger voor de structuurvisie van de provincie Noord-Holland (Vestigia rapport V810). Buitenhuis, H. , 2010. Een archeologisch inventariserend veldonderzoek door middel van boringen aan de Herenstraat 30 te Den Hoorn, gemeente Texel (NH). ARC-Rapporten 201087, ARC bv, Groningen. Burnier, C.Y., 2014. Texel, Doolhof 9. Een archeologische opgraving aan de voet van de Hoge Berg. ADC-rapport 3516. ADC-ArcheoProjecten, Amersfoort. Carmiggelt, A., 1998. Een fort aan de Waddenzee. Geschiedenis en archeologie van De Schans van Texel, Haarlem (Archeologische publicatie Provincie Noord-Holland, 3). Cuyck, Pieter van, 1780. Brieven over Texel en de naby-gelegen eilanden van den heere.

Waaraan toegevoegd: Beschrijving van Eenige Oudheden, gevonden op het eiland Texel door dezelve, Amsterdam. Dijk, D.A. 2012. Den Hoorn, Amaliaweg 4 (Gem. Texel, NH). Een Archeologisch Bureauonderzoek Steekproefrapport 2012-02/06Z. De Steekproef bv, Zuidhorn. Dijk, D.A. & C. Tulp 2013. Den Burg, Zuidhaffel 10, gemeente Texel. Waarderend Veldonderzoek. Proefsleuven. Steekproefrapport 2013-11/01Z. De Streekproef bv, Zuidhorn. Dijkstra, W. & J. Jelsma, 2016. Den Burg, Kadijksweg 15, gemeente Texel (NH.). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Streekproefrapport 2016-06/12. De Streekproef, Zuidhorn. Duijn, D.M., 2020. Bouwhistorische opname van stolpboerderij Hemmerkooi op Texel. WestFriese Archeologische Notities 48. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Duijn, D.M., 2020. Onderzoek vierkant stolpboerderij Westerweg 32 in Den Hoorn, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Notities 51. Archeologie West-Friesland, Hoorn. 54 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Duijn, D.M., 2020. Multidiscipinair onderzoek naar stolpboerderij Mokweg 41 in Den Hoorn, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Notities 52. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Duijn, D.M., 2021. Bouwhistorisch onderzoek naar stolpboerderij Akenbuurt 12 in Den Burg, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Notities 57. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Exaltus, R. 2010. Oosterend, De Verrassing. Gem. Texel (NH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2010-02/03. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R. 2010. Den Hoorn, Westerweg 74. Gem. Texel (NH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2010-06/04. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R. 2010. Den Hoorn, Westerweg 50. Gem. Texel (NH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2010-11/08. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R. 2011. Oosterend, Ankerstraat. Gem. Texel (NH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2011-04/08. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R. 2011. De Waal (Den Burg), Kogerweg (Gem. Texel, NH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2011-12/02. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R. 2013. Texel, Zuidhaffel 10, gemeente Texel (NH). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2013-09/02. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R., 2016.

Oosterend, Botterstraat, Gemeente Texel (NH.). Een Inventariserend Archeologisch Veldonderzoek. Steekproefrapport 2016-03/10. De Streekproef bv, Zuidhorn. Exaltus, R. &J. Orbons., 2011. Welkoop, Den Burg Gemeente Texel. Inventariserend Veldonderzoek (IVO-O); Verkennend en karterend booronderzoek. ArcheoPro Archeologisch rapport nr. 10151. ArcheoPro, Maastricht. Fokma, A., 2006. Eco-archeologisch onderzoek archeologische waarneming De Ruyterstaar 130, Texel. Hollandia reeks nr. 104. Hollandia Archeologen, Zaandijk. Gerritsen, S. & W. Stellingwerf, 2022. Graven aan de Groeneplaats. Archeologisch onderzoek op en rond het rijksmonument in het centrum van Den Burg, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Rapporten 160. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Gerritsen, S., 2024. Graven aan de Groeneplaats. Archeologisch proefsleuvenonderzoek aan de Bijenkorfweg in Oosterend, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Rapporten 178. Archeologie West-Friesland, Hoorn.

55 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Gerritsen, S., 2024. Nieuw licht op een oude versterking. Archeologisch onderzoek op de buitenste ring van de vroegmiddeleeuwse ringwalburg van Den Burg op de locatie Kantoorstraat 9-11 (voormalige dancing J’elleboog) in Den Burg, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Rapporten 179. Archeologie West-Friesland, Hoorn. Haartsen, A. & C. ten Over-van Dijk, 2002. De cultuurhistorie van de Kop van Noord-Holland en Texel, Haarlem (Cultuurhistorische Waardenkaart Noord-Holland). Habermehl, N., 2000. Scheepswrakken in de Waddenzee (1500-1900), Lelystad. Heeringen, R.M. van, L. Haaring & A.A. Kerkhoven, 2008. Verkenning archeologische randvoorwaarden ontwikkelingsplan ‘Ruimte voor het Hart’, centrum Den Burg (gemeente Texel). Vestigia rapport V492. Vestigia, Amersfoort. Heeringen, R.M. van, E. Louwe & W.H.J. Toonen, 2009. Archeologische en cultuurhistorische waardering van 9 dijkstukken op Texel in het kader van het opstellen van het MER voor de dijkversterking van de Waddendijk. Vestigia rapport V611. Vestigia, Amersfoort. Heeringen, R.M. van, R. Schrijvers, J. Loopik (ADC) & K. Hänninen (BIAX), 2013. Archeologisch onderzoek op woningbouwlocaties Den Burg-Nesland en Den Burg-Verzetstaat, gemeente Texel. Vestigia rapport V1053. Vestigia, Amersfoort. Heeringen, R.M. van & R. Schrijvers, 2013.

Nieuwbouw op de locatie van het oude gemeentehuis aan de Groeneplaats in het centrum van Den Burg. Ruimtelijk advies op basis van een archeologisch bureauonderzoek. Vestigia rapport V1074. Vestigia, Amersfoort. Heeringen, R.M. van, E. Louwe & R. Schrijvers, 2015. Archeologisch onderzoek in het kader van de dijkversterking van de Waddenzeedijk (dijksectie 5), gemeente Texel. Inventariserend Veldonderzoek door middel van proefsleuven, karterende fase. Vestigia rapport V1278. Vestigia, Amersfoort Hidding, M./Kolen, J./Spek, Th., 2001. De biografie van het landschap: ontwerp voor een inter- en multidisciplinaire benadering van de landschapsgeschiedenis en het cultuurhistorisch erfgoed, in J.H.F. Bloemers (ed.), Bodemarchief in Behoud en Ontwikkeling: de conceptuele grondslagen, Den Haag. Holl, J., 2020. Archeologisch bureau onderzoek verplaatsing radarinstallatie te Den Helder en Texel. Econsultancy rapport 13165.001. Econsultancy, Zwolle. Husken, S., 2010. Bungalowpark De Verrassing te Oosterend. Bureauonderzoek naar de archeologische waarde van een plangebied in de gemeente Texel. SCENH-rapport nummer 174. Stichting Cultureel Erfgoed Noord-Holland, Haarlem. Jansen, H. 2007. Archeologisch onderzoek langs de Oosterweg, Texel. Archeologische begeleiding. Grontmij Archeologischer Rapporten 462. Grontmij, Houten.

56 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel

Jelsma, J., 2020. De Cocksdorp, Kikkertstraat 11-13 (Gemeente Texel, NH.). Een Archeologisch Bureauonderzoek en Invetariserend Veldondrezoek (IVO-O). Steekproefrapport 2019-12-07. De Streekproef bv, Zuidhorn. Jetses, J.J. & W. Roessingh, 2023. Oude sporen bij de St. Josefschool in Den Burg, Texel. Een Inventariserend Veldonderzoek in de vorm van proefsleuven. ADC-rapport 6085. ADCArcheoProjecten, Amersfoort. Jungerius, P.D., 1998. Natuurontwikkeling in het noordelijk deel van Polder Eijerland, Ede. Kerkhoven, A.A. & K.Klerks 2007. Archeologische beleidsadvieskaart Texel. Vestigia rapport V459. Vestigia, Amersfoort. Kerkhoven, A.A., L. Haaring & K.Klerks, 2008. Rioolgemaal en persleiding Den Burg. Een Bureauonderzoek en Inventariserend Veldonderzoek door middel van boringen. Vestigia rapport V494. Vestigia, Amersfoort. Kerkhoven, A.A., 2018. Texelse Bierbrouwerij. Plangebied Laagwaalderweg-Vliegwiel. Een archeologisch Inventariserend Veldonderzoek door middel van Proefsleuven. Transect-rapport 1561. Transect, Utrecht. Kleij, P., 1991. Onderwaterarcheologie rond Texel. Een schatkamer onder de zeespiegel, Oudeschild. Klerks, K., 2007. Rapportage pilot Microreliëf Texel, Amersfoort. Kloosterhuis, J.L., 1989. Bodemkaart van Nederland, 1 op 50.000. Toelichting bij het kaartblad Texel, Wageningen. Koning, J. de, 2015.

Archeologisch bureauonderzoek voor plangebied Waalenburg op Texel (NH). Hollandia reeksnr. 517. Hollandia Archeologen, Zaandijk. Koomen,

A.J.M.

en

G.J.

Maas,

2004.

Geomorfologische

Kaart

Nederland

(GKN).

Achtergronddocument bij het landsdekkende digitale bestand, Wageningen (Alterra-rapport 1039). Kruidhof, C.N., 2002. Plangebied fietspad Westerweg, gemeente Texel; een inventariserend archeologisch onderzoek, Amsterdam. RAAP-notitie 178. RAAP Archeologisch Adviesbureau B.V., Amsterdam. Kuip, W., 2021. “Òlles stónd huuzehóóg in vuur en vlam” Archeologisch onderzoek naar de (pre) historische beakkering en bewoning aan de Koetebuurt en Wierstraat in Oosterend, gemeente Texel. West-Friese Archeologische Rapporten 158. Archeologie West-Friesland, Hoorn.

57 Archeologie West-Friesland is het archeologisch samenwerkingsverband van de gemeenten Drechterland, Enkhuizen, Hoorn, Koggenland, Medemblik, Opmeer, Schagen, Stede Broec en Texel

West-Friese Archeologische Notities 75 - Toelichting Beleidskaart gemeente Texel