Bijlage 2. Evaluatie

Uit de enquête is gebleken dat 23% meer duidelijkheid wil over het nut van afvalscheiding en 21% wil meer inzicht in de kosten en opbrengsten van afvalscheiding en meer kennis over hoe verschillende soorten afval gescheiden moeten worden. Met 15% is ‘onhygiënisch’ de voornaamste reden om geen afval te scheiden. Vervolgens vinden 14% dat het afval niet vaak genoeg wordt opgehaald. 12% van de mensen vindt afval scheiden ‘te veel gedoe’, 9% heeft te weinig ruimte in of bij huis en 5% kan zijn/haar afval niet gescheiden aanbieden. Hieruit is op te merken dat de inwoners van de gemeente Texel minder financieel gedreven zijn om afval te scheiden en dat milieu de belangrijkste beweegreden is. Een deel van de ondervraagden geeft aan meer duidelijkheid te willen hebben over het nut van afvalscheiding en hoe verschillende soorten afval gescheiden moet worden. Ook meer inzicht in de kosten en opbrengsten van afvalscheiding is een belangrijke stimulans om afval te scheiden. Meer informatie en communicatie over afvalscheiding zou voor deze groep gewenst zijn.

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

32

8.2 Afvalstromen De tevredenheid over de inzameling ging over drie afvalstromen: • Restafval; • GFT-afval; • PBD. Van de ondervraagden biedt 90% de grijze bak aan huis aan en de overige 10% bieden het restafval aan in de verzamelcontainer in de wijk. De manier waarop het restafval wordt ingezameld is 86% (zeer) tevreden over en 76% is (zeer) tevreden over hoe vaak het restafval wordt opgehaald. Sommigen gaven aan dat de frequentie van ophalen hoger mag zijn. De groene bak aan huis is met 75% de meest gebruikte inzamelmethode. Vervolgens biedt 11% van de mensen het GFT-afval aan in de verzamelcontainer in de wijk en 10% gaf aan het GFT tussen het restafval te gooien. De manier waarop het GFT-afval wordt ingezameld is 71% (zeer) tevreden en 57% is (zeer) tevreden hoe vaak het GFT wordt opgehaald. Sommigen gaven aan dat het GFT-afval vaker opgehaald mag worden, voornamelijk in de zomer. Inwoners van Den Burg zijn naar verhouding minder tevreden over de manier van inzamelen. De PBD-bak aan huis is met 92% de meest gebruikte inzamelmethode. Maar 6% biedt PBD aan in de verzamelcontainer in de wijk. De manier waarop PBD wordt ingezameld is 84% (zeer) tevreden en 83% is (zeer) tevreden hoe vaak het PBD wordt opgehaald. De grootste beweegredenen om PBD apart te houden zijn met 93% omdat er dan minder restafval overblijft en 74% omdat het bijdraagt aan een beter milieu.

Hieruit is op te merken dat de ondervraagden (zeer) tevreden zijn over hoe en hoe vaak de drie afvalstromen worden ingezameld. Hoewel sommigen aangeven dat restafval vaker opgehaald mag worden. Ook het GFT-afval mag vaker worden opgehaald met name in de zomer.

8.3 Dienstverlening HVC Ook de tevredenheid over het afvalbrengstation de Hamster werd beoordeeld d.m.v. drie vragen: • Hoe heeft u het afvalbrengstation het afgelopen jaar bezocht? • Hoe tevreden bent u over de openingstijden? • Brengt u uw klein chemisch afval (KCA) naar de Hamster? Van de ondervraagden heeft 21% geen bezoek gebracht, 16% één keer, 33% twee of drie keer, en 30% gaf aan vier keer of vaker een bezoek te brengen aan het afvalbrengstation. Uit de enquête bleek dat 67% van de ondervraagden (zeer) tevreden is over de openingstijden en 12% zijn (zeer) ontevreden. Met 66% brengt merendeels van de ondervraagden KCA naar de Hamster. 18% brengt het KCA niet naar de Hamster en 16% heeft geen KCA. Naast de vragen waren er nog drie stellingen. Van de ondervraagden is 83% het (helemaal) eens dat de service van de medewerker goed is. Daarnaast vindt 82% dat er niet lang gewacht hoeft te worden en 88% vindt dat het afval op een makkelijker manier in de containers kwijt kan.

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

33

9 Landelijke richtlijnen In hoofdstuk 3 zijn de wettelijke richtlijnen voor het afvalbeheer geschetst. De wettelijke richtlijnen zijn afkomstig uit het LAP 3. In 2013, toen het grondstoffenplan werd geschreven, was het LAP 2 nog leidend.

Scheidingspercentage De doelstelling die Texel zichzelf stelt voor het scheidingspercentage zou voldoen aan het LAP 2. Echter, is het LAP 3 het meest actueel document en dus leidend. Hierin staat dat het scheidingspercentage van het huishoudelijk afval 75% moet zijn (5% hoger dan de gestelde doelstelling). De 75% heeft betrekking op bron- en nascheiding. Texel doet niet aan nascheiding, dus de 75% afvalscheiding moet worden behaald door middel van bronscheiding. In 2018 wordt het huishoudelijk afval op Texel met 57% gescheiden aan de bron. Gemeente Texel heeft geen dienstovereenkomst bij HVC om haar afval na te scheiden. De landelijke doelstelling om 75% van het afval te scheiden in 2020 gaat Texel niet halen.

Maximaal huishoudelijk restafval In het LAP 3 is gesteld dat er in 2020 maximaal 100 kg grof- en fijn huishoudelijk restafval per inwoner per jaar geproduceerd mag worden. In het grondstoffenplan van Texel is er geen doelstelling of ambitie genoemd over de maximale hoeveelheid huishoudelijk restafval. Per inwoner, werd er in 2018 187 kg aan fijn huishoudelijk restafval geproduceerd. Daarnaast werd er in hetzelfde jaar ook nog 67 kg aan grof huishoudelijk restafval geproduceerd. Totaal komt dit neer op 254 kg/inwoner. De landelijke doelstelling om in 2020 niet meer dan 100 kg per inwoner aan restafval te produceren, gaat Texel niet halen. De afvalstromen van het fijn huishoudelijk afval is opgenomen in tabel 7.

Tabel 7: Hoeveelheden fijn huishoudelijk afval per inwoner

2018

1e kw

2e kw

3e kw

4e kw

Totaal

Afvalstroom in kg/inwoner Fijn huishoudelijk restafval Groente-, fruit- en tuinafval en etensresten Papier en karton Plastic, blik en drinkpakken Glas Textiel Totaal

41,3 15,4 0,0 8,7 6,6 0,0

48,6 41,7 0,0 9,1 9,4 0,0

31,1 25,3 0,0 10,9 7,7 0,0

66,2 19,0 0,0 8,4 10,6 0,0

187,2 101,3 55,7 37,1 34,3 5,0 420,6

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

34

Maximaal fijn- en grof huishoudelijk afval (FHA en GHA) De productie van fijn- en grof huishoudelijk afval in 2020 mag per inwoner per jaar niet meer dan 400 kg zijn. Van de totaal ingezamelde 8.804 ton afval in 2018 is 5.737 ton FHA en 3.067 ton GHA. Dit komt neer op 645 kg aan fijn- en grof huishoudelijk afval per inwoner ingezameld op Texel. De landelijke doelstelling om in 2020 niet meer dan 400kg aan fijn- en grof huishoudelijk afval per inwoner te produceren, gaat Texel niet halen.

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

35

10 Conclusie De doelstellingen die gemeente Texel zichzelf stelden in het grondstoffenplan waren niet geheel realistisch. Ten eerste stelde gemeente Texel zichzelf een hogere doelstelling op gebied van afvalscheiding dan de landelijke doelstelling en wilde daarnaast ook nog dat de afvalstoffenheffing voor de burger goedkoper zou worden. De twee doelstellingen zijn moeilijk tegelijkertijd te behalen, omdat meer afvalscheiding om meer service vraagt en meer service kan leiden tot hogere kosten. Daarnaast de belangrijke kanttekening dat het verloop van verwerkingstarieven zich moeilijk laat voorspellen. Wanneer deze stijgen, gebeurt dit veelal buiten de invloedssfeer van Texel. De maatregelen die in het grondstoffenplan waren opgenomen, hadden geen directe koppeling met de doelstellingen. Bij een aantal maatregelen was het onduidelijk waarom deze waren opgenomen in het grondstoffenplan. Ook de gewenste resultaten waren niet bij de maatregelen benoemd. Hierdoor kan het succes van een maatregel in het huidige grondstoffenplan niet worden gemeten en maakt het evalueren van de maatregelen lastig. Om maatregelen in het volgende grondstoffenplan juist te kunnen evalueren, moet er een gewenst resultaat aan de maatregel hangen. Veel van de maatregelen in het grondstoffenplan zijn niet uitgevoerd. Het tussentijds evalueren van het grondstoffenplan zou dit vroegtijdig kunnen signaleren.

In het grondstoffenplan is wel een maatregel genoemd om jaarlijks te evalueren, echter is dit niet gedaan. Om de voortgang van het grondstoffenplan bij te houden, zou tussentijds evalueren van de doelstellingen en maatregelen helpen.

10.1 Maatregelen In het grondstoffenplan is een maatregelenpakket opgenomen. Opvallend is dat niet alle maatregelen een effect zullen hebben op het milieu of kosten voor de burger. Bij maatregelen die hier wel een effect op kunnen hebben, zijn de mogelijke (gewenste) effecten niet benoemd. De maatregelen hebben dus geen direct verband met de doelstellingen.

10.1.1 Uitgevoerde maatregelen Gemeente Texel heeft 10 maatregelen uit het grondstoffenplan uitgevoerd. Een aantal van de uitgevoerde maatregelen zijn nog niet volledig uitgevoerd. De maatregelen die gemeente Texel heeft uitgevoerd en maatregelen die nog worden uitgevoerd zijn: • Het onderzoeken van andere methodes voor het inzamelen van plastic verpakkingen; • Het vervangen van de huidige glascontainers door ondergrondse glas containers; • Overleggen met verenigingen over een andere werkwijze voor het inzamelen van oud papier en karton; • Het verplaatsen van het inzameldepot voor KGA naar de Hamster; • Het vervangen van de inzamelwagen; • De komende jaren wordt het restafval driewekelijks ingezameld; • Op termijn wordt het restafval ingezameld via ondergrondse containers; • Het plaatsen van ondergrondse containers in dorpen; • Het onderzoeken van een doelmatige manier van inzamelen van drinkpakken; • Het vaststellen van een nieuw afvalstoffenverordening.

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

36

10.1.2 Niet-uitgevoerde maatregelen Gemeente Texel heeft 13 maatregelen uit het grondstoffenplan niet uitgevoerd. Hiervoor zijn diverse redenen, deze zijn benoemd in hoofdstuk 5. Bij twee niet-uitgevoerde maatregelen is er wel een alternatieve maatregel uitgevoerd. De maatregelen die gemeente Texel niet heeft uitgevoerd zijn: • Tussen 1 maart en 1 december wordt het gft 2 maal in de 3 weken ingezameld; • Tussen 1 december – 1 maart wordt het gft vierwekelijks opgehaald – Wel is er gekozen voor een alternatieve maatregel waarbij de het gft-afval het gehele jaar driewekelijks wordt ingezameld; • Plaatsen van bladkorven waar nodig; • Het tweewekelijks inzamelen van plastic verpakkingen met plastic heroes zakken – Wel is er een alternatieve maatregel uitgevoerd waarbij de frequentie van het inzamelen van plastic verpakkingen is verhoogd van vierwekelijks naar driewekelijks in 2014; • Invoeren van een nieuwe werkwijze voor het inzamelen van oud papier en karton; • Het uitwerken van de plannen om het afvalbrengstation uit te breiden; • Beperken van de inname van grof afval in gewicht en aantal aanbiedingen; • Wanneer het afvalbrengstation klaar is, moeten burgers het grof afval met een persoonlijke pas aanbieden; • Invoeren van een persoonlijke afvalpas; • Het chippen van containers; • Het uitbreiden van de Hamster tot een volledig afvalbrengstation met 18 afvalstromen; • Het

jaarlijks evalueren van het afvalbeheer; • Keuze omgekeerd inzamelen.

10.2 Doelstellingen Texel Gemeente Texel stelde zichzelf twee doelen in het grondstoffenplan. Beide doelstellingen zijn niet behaald. Texel wil in 2020 70% van het huishoudelijk afval gescheiden inzamelen. Door de recyclebare afvalstromen uit de grijze container te houden, wil Texel het scheidingspercentage verhogen van +/- 50% in 2013 naar 70% in 2020. Destijds was het LAP 2 actief en leidend voor de landelijke doelstellingen. Hierin stond dat het scheidingspercentage 60% moest zijn. De Texelse doelstelling was dus ambitieuzer dan het landelijke. In 2018 was het totaal ingezameld afval op Texel 8.804 ton – waarvan 5.036 ton gescheiden afval en 3.768 ton restafval was. Uit deze cijfers blijkt dat het bronscheidingspercentage 57% is. Hoewel het scheidingspercentage met 7% is gestegen, voldoet Texel nog niet aan haar eigen doelstelling om 70% van het afval gescheiden in te zamelen. Texel wil dat de grondstoffeninzameling voor de burger goedkoper wordt. Door een hoger scheidingspercentage zou er minder restafval worden verwerkt wat zou leiden tot een lagere afvalstoffenheffing voor de burger. Het scheidingspercentage is wel gestegen, echter is de afvalstoffenheffing gestegen. Opvallend is dat de tarieven van 2013 eerst daalden en op een stabiel niveau bleven tot en met 2017. In de periode van 2013 – 2019 is het tarief voor alle categorieën met 10% gestegen. Het is Texel niet

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

37

gelukt om de grondstoffeninzameling voor de burger goedkoper te maken. De eigen doelstelling van Texel is niet behaald. De stijgingen van de afvalbeheerkosten worden grotendeels veroorzaakt door de introductie en stijging van de verbrandingsbelasting, stijging van de verwerkingskosten en het afbouwen van de gegeven korting in de Dienstverlening overeenkomst.

10.3 Landelijke richtlijnen De landelijke richtlijnen zijn vastgesteld in het landelijk afvalbeheerplan (LAP 3). In dit document zijn drie doelstellingen genoemd die betrekking hebben op huishoudelijk afval. Gebaseerd op cijfers van 2018 gaat Texel de doelstellingen niet halen. Het verhogen van het scheidingspercentage van het huishoudelijk afval naar 75% in 2020 Het scheidingspercentage van het huishoudelijk afval van Texel in 2018 is 57%. De landelijke doelstelling om in 2020 75% van het huishoudelijk afval te scheiden, gaat Texel niet halen (zie eerste Texelse doelstelling in 8.2.). Het verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk restafval naar 100kg per inwoner per jaar in 2020 In 2018 was de hoeveelheid huishoudelijk restafval op Texel 254 kg per inwoner. Bestaande uit 187 kg fijn- en 67 kg grof huishoudelijk restafval. De landelijke doelstelling om in 2020 maximaal 100 kg per inwoner te produceren, gaat Texel niet halen. Het verlagen van de hoeveelheid huishoudelijk afval naar 400 kg per inwoner in 2020 In 2018 was de hoeveelheid huishoudelijk afval op Texel 645 kg per inwoner. De landelijke doelstelling om maximaal 400 kg huishoudelijk afval te produceren, gaat Texel niet halen.

10.4 Sorteeranalyse In december 2019 is er opnieuw een sorteeranalyse uitgevoerd. De resultaten hiervan zijn vergeleken met de eerder gedane sorteeranalyses. De fracties hebben van Eureco een beoordeling gekregen die gebaseerd zijn op resultaten van soortgelijke gemeenten in 2017 en 2018. De fracties worden beoordeeld van ‘’zeer laag’’ tot ‘’zeer hoog’’. Minicontainer Hoewel de gemeente van plan was om gft en etensresten uit de grijze container te houden is het aandeel gft in het restafval in 2019 met 1,4% toegenomen t.o.v. 2012. De gehele gft-fractie is beoordeeld als ‘’normaal’’. Het verminderen van deze stroom heeft potentie om een bijdrage te leveren aan het verminderen van de hoeveelheid restafval per inwoner en het verhogen van het scheidingspercentage. Het oud papier en karton draagt met 10% bij aan het gewicht van het restafval. Deze fractie is beoordeeld als ‘’hoog’’. Het verlagen van dit aandeel papier heeft potentie om het restafval per inwoner te verlagen. De fractie plastic, blik en drinkpakken (PBD) in het restafval in 2019 is met -3,6% de meest afgenomen fractie t.o.v. 2012. De intrede (en succes) van de plasticbak is niet enkel te zien in de hoge opgehaalde tonnages, maar ook het lage aandeel in het restafval wijst hierop. Deze fractie bedraagt 7,5% van het

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

38

gewicht in het restafval. PBD bestaat uit drie afvalstromen waarvan er 2 als ‘’zeer laag’’ en 1 als ‘’laag’’ zijn beoordeeld. Het verder verlagen van deze fractie zal een geringe bijdrage leveren aan het verlagen van het restafval per inwoner. Hoewel het aandeel Textiel in 2019 is afgenomen t.o.v. 2012 is fractie vooralsnog als ‘’hoog’’ beoordeeld. Gezien de resultaten van de sorteeranalyses zijn er kleine verschillen op te merken met voorgaande jaren. Ondergrondse container De verschillen tussen de twee sorteeranalyse van 2018 en 2019 zijn gering. De grootste afname is te zien bij de fractie glas en de grootste toename bij overig kunststof.

10.5 Klanttevredenheidsonderzoek In januari 2020 is er een klanttevredenheidsonderzoek gedaan d.m.v. een enquête. Over het algemeen ziet het ernaar uit dat de inwoners van de gemeente Texel tevreden zijn over de afvalinzameling. Dit blijkt uit het rapportcijfer dat de gemeente heeft gekregen, namelijk een 7,5. Uit de enquête blijkt dat er geen dringende maatregelen nodig zijn, maar er zijn een aantal opmerkingen van de burgers om de diensten van de gemeente Texel verder te optimaliseren‘ De ondervraagden geven aan dat meer informatie over afvalscheiding wenselijk is. Hoewel merendeels van de ondervraagden (zeer) tevreden is over de frequentie van het inzamelen van afval is er een behoefte aan een hogere frequentie voor het inzamelen van restafval en voor GFT in de zomer. Over PBD zijn de ondervraagden het meest tevreden. Uit de enquête blijkt dat de inwoners van de gemeente Texel tevreden zijn over het afvalbrengstation de Hamster tevreden zijn. Zowel over de openingstijden als de service en voorzieningen.

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

39

11 Aanbevelingen Om alsnog te komen tot de doelstellingen vanuit het rijk zijn nog grote stappen nodig. Deze zullen verder uitgewerkt worden in het nieuwe Grondstoffenplan. Gedacht kan worden (let op: dit is niet limitatief en evenmin nu al onderzocht op effecten) aan de volgende maatregelen: •

Het aanbieden van restafval verder ontmoedigen door de introductie van restafval op afstand in combinatie met betaling per klepopening (recycletarief of diftar genoemd);

•

Voorgaande maatregel evt. voorafgegaan door alle verzamelcontainers te voorzien van een toegangscontrolesysteem waarmee je in ieder geval het aanbod illegaal bedrijfsafval terugdringt;

•

Alsnog tot een aanbodbeperking te komen van grof afval op het afvalbrengstation of grof afval aan huis ophalen tegen betaling in te voeren in combinatie met het gratis brengen van grof afval op het afvalbrengstation;

•

Extra maatregelen nemen om de fracties gft en etensresten en papier en karton uit de grijze minicontainer te houden. Mogelijk door het vaker ophalen van gft in de zomer/herfst en het professionaliseren van het inzamelen van oud papier en karton;

•

Voor oud papier en glas te kijken naar een dekkend containernetwerk;

•

Gerichte communicatie, handhaving, etc.;

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

40

Bibliografie Ad Lansink. (2019, november 27). Ladder van Lansink. Opgehaald van adlansink.nl: http://www.adlansink.nl/voorbeeld-pagina/ Afval Circulair. (2018). Afvalstoffenheffing. Rijkswaterstaat. CBS. (2017). Trendrapport toerisme, reacreatie en vrije tijd. CBS. (2019, november). Gemeentelijke afvalstoffen; hoeveelheden. Opgehaald van CBS.nl: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83558NED/table?ts=1565096216320 CBS. (2019, november). Huishoudelijk afval per gemeente. Opgehaald van CBS.nl: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/dataset/83452NED/table?ts=1573559998111 Gemeente Texel. (2013). Grondstoffenplan 2013 - 2020 Texel. Gemeente Texel. (2019, november). Afvalroute en Afvalkalender. Opgehaald van Texel.nl. Gemeente Texel. (2019, november 27). Kerncijfers. Opgehaald van Texel.incijfers.nl: https://texel.incijfers.nl/dashboard Rijksoverheid. (2019, november 27). Werking circulaire economie. Opgehaald van rijksoverheid.nl: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/circulaire-economie/werking-circulaire-economie VVV Texel. (2019, november). Wist u dat van Texel? Opgehaald van Texel.net: https://www.texel.net/nl/over-texel/over-ons/vvv-texel/wist-u-dat-van-texel

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

41

Bijlagen

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

42

Huishoudelijk afval Texel

(CBS, 2019)

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

43

Ontwikkelingen van het fijn huishoudelijk afval Texel Ontwikkeling fijn huishoudelijk afval Texel 600 2% 1% 500

10%

9% 13%

2%

2%

10%

9%

3% 3%

8%

10%

14% 13%

12%

400

7% 9%

12% 12%

9%

19%

8%

20%

Kg/inwoner

9%

11%

19%

20%

21%

13%

13%

22%

300

PBD-fractie

13%

Verpakkingsglas Oud papier en karton

23%

GFT-afval

24% 24%

Huishoudelijk restafval

200 57%

56% 55%

58%

57% 54%

100

46%

45%

45%

2016

2017

2018

0 2010

2011

2012

2013

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

2014

2015

44

Afvalkalender Texel 2019

(Gemeente Texel, 2019)

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

45

Landelijk gemiddelde afvalstoffenheffing in 2018

(Afval Circulair, 2018)

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

46

Resultaten sorteeranalyse 2019 minicontainer

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

47

Resultaten sorteeranalyse 2019 – ondergrondse container

Evaluatierapport grondstoffenplan Texel 2013-2020

48