Document · PDF

Bijlage 1. Strategie en uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Texel

Raadsvergadering 18 december 2024, gemeente TexelBij agendapunt: Texel Robuust - Strategie en uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Texel 2024-202814.447 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

is de aanvraag van de impulsgelden: een subsidie vanuit het Rijk ter stimulering van klimaatadaptatie. Ook wordt er samengewerkt met de andere Waddeneilanden. In 2023 is gewerkt aan het opstellen van de IWVS, het delen van kennis van bewustzijn, projecten en kustveiligheid. ▪

Wereldwijde samenwerking: Vanuit het HHNK werken Texel en Curaçao samen in een kennisdelingsplatform genaamd CEP (Caribbean, European and Pacific platform). Hierin wordt kennis gedeeld over klimaatadaptieve uitdagingen voor eilanden.

▪

Toekomstbestendige landbouw. De agrarische sector op Texel heeft generaties lang ervaring in het aanpassen aan de omstandigheden (zie figuur 21 en 22). De boeren anticiperen op een beperktere beschikbaarheid van zoetwater door het beschikbare water anders te gebruiken. De lokale landbouw is goed georganiseerd en werkt hier samen aan. De LTO informeert en brengt de partijen bij elkaar. Het hoogheemraadschap (HHNK) legt slimme stuwen aan op het eiland om het zoete water zoveel mogelijk vast te houden en zilt water af te voeren.

Figuur 21 en 22: We veranderen onze gewaskeuze als gevolg van verzilting en innovatieve wateropslag op Texel. Bron: ChangeInc. (links), LTO Noord (rechts)

▪

Een project van Stichting Zoete Toekomst Texel. Texelse boeren onderzoeken in samenwerking met o.a. LTO Noord en Acacia Institute hoe zij regenwater beter kunnen bergen op het eiland, dit doen zij met de Stichting De Zoete Toekomst Texel. Dit is een driejarig onderzoek waarin op twee locaties is getest hoe we ondergronds regenwater kunnen opslaan om het in de zomer voor irrigatie te kunnen hergebruiken. Stichting Zoete Toekomst Texel wil zich ook inzetten voor nieuwe initiatieven en onderzoeken naar het bufferen van regenwater op het eiland. De Stichting wil hierin nauw samenwerken met andere organisaties die hierin een rol spelen en ook inzetten op bewustwording bij burgers. De gemeente Texel wil de Stichting hierin, waar mogelijk, ondersteunen.

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

5.2

Prioritering, planning en projectagenda

Op Texel zijn we inmiddels goed op weg met het uitvoeren van acties en realiseren van projecten die klimaatadaptatie versnellen. Dit willen we uitbreiden en voortzetten. Voor de uitvoering en aansturing is uitbreiding van de personele capaciteit noodzakelijk. In deze uitvoeringsagenda staan de acties die voortkomen uit de hiervoor opgestelde ambities (hoofdstuk 3 en 4). Deze acties hebben als doel om de korte en lange termijn problemen van klimaatverandering te verminderen en waar mogelijk tegen te gaan. Per actie zijn het budget en de inzet ingeschat. Prioritering Een deel van de acties zijn activiteiten of maatregelen waarmee we snel en met relatief weinig inspanning resultaat behalen. Deze kansen pakken we als eerste op en krijgen de prioriteit. Daarnaast prioriteren we ook acties op basis van urgentie van de opgaven, opgaven met hoge urgentie schalen we onder knelpunten. Deze krijgen prioriteit. Gebaseerd op de prioriteit van de kansen of de urgentie van de knelpunten zal een procesagenda worden opgesteld. Op deze manier wordt er een duidelijk plan van aanpak gemaakt voor het uitvoeren van de acties en maatregelen. Organisatie Voor veel van de acties in de procesagenda staat de gemeente aan de lat als trekker of ‘eigenaar’. Desalniettemin valt of staat deze uitvoeringsagenda met een goede samenwerking. Klimaatadaptatie is niet iets wat enkel bij de gemeente ligt.

We hebben als gebruikers van ons eiland de gezamenlijke verantwoordelijkheid om er samen voor te zorgen dat Texel goed voorbereid is op de toekomst en de veranderende klimaatomstandigheden. We hebben alle inwoners, organisaties en ondernemers nodig om toekomstbestendig te worden. Daarvoor hebben we elkaars hulp in dit proces nodig.

5.2.1

Planvorming

De onderstaande acties voor planvorming gaan vooral over het opstellen, actualiseren of inpassen van beleidsuitgangspunten. De tabellen hieronder benoemen per actie de planning, de trekker (eigenaar), eventuele partners en de middelen die daarvoor nodig zijn. Verder laat de tabel per actie zien aan welke pijler(s) en thema(s) deze actie bijdraagt. 1. Opstellen regelgeving voor klimaatadaptatie op particulier terrein Er is behoefte aan duidelijke regelgeving voor klimaatadaptatie op met name bestaand particulier terrein. Denk hierbij aan eisen voor de maximale hoeveelheid verharding en het verplichten van het (gedeeltelijk) opvangen van hemelwater op eigen terrein. Deze regelgeving wordt opgenomen in de volgende actualisatie van het omgevingsplan. Voor het opstellen van passende Texelse regels, is de basis het Convenant Toekomstbestendige Woningbouw (2022) en het Basisveiligheidsniveau voor klimaatbestendige nieuwbouw. Het basisveiligheidsniveau bestaat uit uitgangspunten en richtlijnen voor nieuwbouw (gebiedsontwikkeling) op de thema’s wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen. Het beschrijft een totaalpakket om klimaatbestendig te zijn, schade door het veranderende klimaat te verminderen en leefbaarheid te vergroten. Ook stemmen we de richtlijnen af met het Hoogheemraadschap. Ambitie

2. Waterrobuuste leefomgeving 3. Hittebestendige woon- en werkomgeving

Thema

Bebouwd gebied

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Woontij, Hoogheemraadschap, Stichting Zoete Toekomst Texel

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 40 uren Plus uitbesteding extern voor juridische expertise: € 20.000,- ‒ € 30.000,-

Resultaat

Klimaatadaptief bestendig omgevingsplan

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

2. Opstellen richtlijnen voor klimaatadaptieve openbare ruimte Het opstellen en verder uitwerken van richtlijnen voor klimaatadaptatie van de openbare ruimte. Voor het opstellen van passende Texelse richtlijnen steken we zoveel mogelijk in op regels die gelijk zijn aan de regels voor particulieren (zie actie 1). Hiervoor is de basis het Convenant Toekomstbestendige Woningbouw (2022) en het Basisveiligheidsniveau voor klimaatbestendige nieuwbouw. Ook stemmen we de richtlijnen af met het Hoogheemraadschap. We stellen duidelijke richtlijnen op over hitte, % groen op buurtniveau en waterberging. Afhankelijk van de uitkomsten van de verkenning in het beleidsplan Groene Infrastructuur zetten we daarbij ook in op de samenhang met de 3-30-300 regel. Dit maken we op maat voor de situatie op Texel. In 2024 wordt de LIOR (Leidraad Inrichting Openbare Ruimte) geactualiseerd. De opgestelde richtlijnen worden in deze actualisatie uitgewerkt en toegepast. Bijvoorbeeld voor de inrichting van parkeerplaatsen en ontwerp van wadi’s. Daarnaast is kennis over klimaatadaptatie altijd in ontwikkeling. Het is daarom zaak om bij iedere actualisatie van de LIOR de nieuwe kennis in te brengen. Zo zorgen we dat de openbare ruimte optimaal klimaatbestendig ingericht wordt en blijft. 2. Waterrobuuste leefomgeving Ambitie 3. Hittebestendige woon- en werkomgeving 5. Sterke groenblauwe netwerken Thema

Bebouwd gebied

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Hoogheemraadschap, Stichting Zoete Toekomst Texel

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 200 uren (beleidsmedewerker klimaatadaptatie en diverse specialisten)

Resultaat

Klimaatadaptatie geborgd in gemeentelijke processen

3. Opstellen richtlijnen voor klimaatadaptieve nieuwbouw maatschappelijk vastgoed Het opstellen en verder uitwerken van richtlijnen voor klimaatadaptieve nieuwbouw en maatschappelijk vastgoed. Om dit vastgoed klimaatbestendig te maken en daarmee ook direct onze voorbeeldfunctie in te vullen. We stellen duidelijke richtlijnen op over onder andere afkoppelen van hemelwater en hittebestrijding. Dit maken we op maat voor de situatie op Texel. Voor het opstellen van passende Texelse richtlijnen steken we zoveel mogelijk in op regels die gelijk zijn aan de regels voor particulieren (zie actie 1). Hiervoor is de basis het Convenant Toekomstbestendige Woningbouw (2022) en het Basisveiligheidsniveau voor klimaatbestendige nieuwbouw. Ook stemmen we de richtlijnen af met het Hoogheemraadschap. Ambitie

2. Waterrobuuste leefomgeving 3. Hittebestendige woon- en werkomgeving 5. Sterke groenblauwe netwerken

Thema

Bebouwd gebied

Planning

2024 en verder

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Woontij, Hoogheemraadschap, Stichting Zoete Toekomst Texel

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 200 uren (beleidsmedewerker klimaatadaptatie en diverse specialisten)

Resultaat

Nieuwbouw vindt klimaatadaptief plaats

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

4. Prioriteren wateroverlastlocaties De locaties waar overlast kan ontstaan bij extreem weer zijn al in kaart gebracht met de stresstest. De volgende stap is om deze locaties te prioriteren en risicoafwegingen te maken. We baseren deze prioritering op de functie en kwetsbaarheid van locaties. Hiervoor gelden minimaal twee typen: 1. Locaties waar wateroverlast niet mag ontstaan – hoogste prioriteit (o.a. zorginstellingen) 2. Locaties waar wateroverlast wel mag ontstaan – laagste prioriteit (o.a. water-op-straat als berging). Met deze prioritering weten we waar we als eerste aan de slag willen gaan met maatregelen. 1. Kuststroken garanderen veiligheid Ambitie 2. Waterrobuuste leefomgeving Bebouwd gebied Thema Gezondheid & veiligheid Planning

2024 en verder

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, GGD, Nutsbedrijven, HHNK

Middelen

Jaarlijkse ambtelijke inzet: circa 60 uur (beleidsmedewerker klimaatadaptatie, areaal beheerder Riool en diverse specialisten)

Resultaat

Kansenkaart

5. Opstellen aanpak schaduwrijke locaties & routes Het open landschap is kenmerkend voor Texel, maar met de toenemende hitte worden rustlocaties met schaduw, bijvoorbeeld langs drukbezochte fiets- en wandelroutes, steeds belangrijker. We ontwikkelen een strategie die aansluit op de gebiedsvisie, het huidige open landschap én ons eiland toekomstbestendig maakt en aantrekkelijk houdt. Met deze aanpak volgen we de bestaande landschapselementen (Water en Bodem sturend). Deze actie haakt aan op actie 11, de kansenkaart. Ambitie Thema

3. Hittebestendige woon- en werkomgeving 5. Sterke groenblauwe netwerken Gezondheid & veiligheid Recreatie & toerisme

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

TOP, LTO, SBB, NM

Middelen

Eenmalige ambtelijke inzet: circa 80 uur

Resultaat

Kansenkaart

6. Opstellen lokaal hitteplan Voor het omgaan met de steeds warmere periodes en hittegolven stellen we een lokaal hitteplan op. In dit plan maken we samen met lokale partijen afspraken over gezamenlijke acties om kwetsbare groepen (zoals ouderen, kinderen, zieken en sporters) beter te beschermen. Waar de richtlijnen uit de meeste andere acties bijdragen aan op het hittebestendig maken van de leefomgeving, richt deze actie zich juist op het acuut handelen en beschermen van Texelaars tijdens warme periodes en hittegolven. Ambitie 34

3. Hittebestendige woon- en werkomgeving

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Thema

Gezondheid & veiligheid

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Ouderenbond, Woontij, GGD, Gemeenten Noordkop, GHOR, Rode Kruis

Middelen Resultaat

Jaarlijkse ambtelijke inzet: circa 40 uur beleidsmedewerker klimaatadaptatie en andere specialisten Eenmalig opstellen: 100 uur Hitteplan

7. Opstellen gebiedsvisie buitendijkse bebouwing De Koog In De Koog is buitendijkse bebouwing en een grote camping aanwezig. We stellen een gebiedsvisie op voor het omgaan met de toenemende risico’s door de zeespiegelstijging en toenemende piekbuien. Daarvoor wordt het duinmassief opgehoogd. Daarbij worden afspraken en/of inrichtingsmaatregelen gemaakt over veilig medegebruik. Voor extreme weersituaties stellen we een evacuatieplan op met de betrokkenen. Ambitie Thema

1. Kuststroken garanderen veiligheid 2. Waterrobuuste leefomgeving Bebouwd gebied Gezondheid & veiligheid

Planning

Lopend

Eigenaar

Gemeente Texel, HHNK

Partners

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord, Gemeente Texel, Hoogheemraadschap, SBB, TOP, Lokale ondernemers, dorpscommissie, RWS

Middelen

Eenmalige ambtelijke inzet circa 80 uur

Resultaat

Gebiedsvisie

8. Lokaal Programma Landelijk Gebied Verzilting en verdroging zijn niet nieuw voor Texelse boeren en de landbouw op Texel is al steeds meer gericht op zilte teelt en anticipeert op beperktere beschikbaarheid van zoetwater. Deze acties willen we voortzetten en versterken door gezamenlijk een Lokaal Programma Landelijke Gebied te ontwikkelen. Zo kunnen we kennis, ervaring en kansen bundelen en omzetten tot een gezamenlijke aanpak en visie voor een toekomstbestendige landbouwsector op Texel. Hiervoor gaan we met alle partijen om tafel. Ambitie

4. Droogtegevoeligheid is beperkt

Thema

Natuur & landbouw

Planning

Lopend

Eigenaar

Provincie Noord-Holland

Partners

LTO, De Lieuw , Gemeente Texel, akkerbouwbedrijven, Terreinbeheerders, Stichting Zoete Toekomst Texel

Middelen

Reeds begroot bij eigenaar en partners

Resultaat

Toekomstbestendig eiland

veehouderijen,

Hoogheemraadschap,

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

9. Monitoren agenda klimaatprogramma In deze uitvoeringsagenda zijn alle acties en een planning opgesteld. In de aankomende jaren ronden we acties af en zullen er nieuwe bijkomen. Daarvoor gebruiken we de kansenkaart uit actie 11. Voor de voortgangsmonitoring en de planning houden we deze acties bij en actualiseren we de planning door de jaren heen. Zo blijven de kansenkaart en de uitvoeringsagenda levende documenten, die zich, net als klimaatadaptatie op Texel, blijven ontwikkelen. Voor versnelling, volgen deze ontwikkelingen op Texel en de ontwikkelingen op regionaal en landelijk beleid en instrumentarium. Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema’s

Planning

Vanaf 2024 jaarlijks

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 30 uur per jaar, beleidsmedewerker Klimaatadaptatie

Resultaat

Actualiteit en planning is gewaarborgd

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

5.2.2

Onderzoek

Tijdens het opstellen van deze uitvoeringsagenda en de diverse interne en externe werksessies die we hiervoor voerden, is gebleken dat er behoefte is aan nadere verkenning en onderzoek. De onderzoeken vormen veelal de basis van vervolgstappen in de planvorming en uitvoering van projecten. Zo helpen de resultaten van de inventarisatie van drukste fietsroutes met het opstellen van het hitteplan en bij de aanleg van hittestressbestendige fietsroutes. Uit het Programma Stedelijk Water en Riolering (PSWR) 2023-2027 kan een deel van de water gerelateerde acties bekostigt worden (zie tabel 1), mits dit ten goede komt aan de riolering. De hoogte van de financiële bijdrage wordt per project bepaald naar rato van het positieve effect (zie onderstaande tabel). Tabel 1: Bedragen voor onderzoeken naar klimaatadaptatie uit rioolheffing op prijspeil 2022 (Bron: PSWR 2023-2027, Texel)

Activiteit Onderzoeken klimaatadaptatie

2023 € 40.000,-

2024 € 40.000,-

2025 € 40.000,-

2026 € 40.000,-

2027 € 40.000,-

10. Klimaatstresstest kritieke bovengrondse infrastructuur in bestaand gebied De klimaatatlas van Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier laat zien welke wegen en bebouwing kwetsbaar zijn voor wateroverlast, hitte, waterkwaliteit, bodemdaling, droogte. De IWVS geeft inzicht in de gevolgen van een overstroming. Er is nog onvoldoende inzicht in de risico’s van de kritieke infrastructuur. We onderzoeken de gevolgen van klimaatverandering op onze kritieke infrastructuur en prioriteren de belangrijke routes, gebouwen en objecten. We willen in deze stresstesten ook ons cultureel erfgoed betrekken. Met oog op zeespiegelstijging kijken we ook naar de belangrijke vluchtroutes en de bereikbaarheid van deze routes in extreem weersituaties. 1. Kuststroken garanderen veiligheid Ambitie 2. Waterrobuuste inrichting Thema

Gezondheid & veiligheid

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel, Veiligheidsregio NHN

Partners

Hoogheemraadschap, Rijkswaterstaat

Middelen

Ambtelijke inzet: ca. 80 uur Plus uitbesteding extern: circa €15.000,- ‒ € 25.000,-

Resultaat

Klimaatstresstest

11. Actualiseren kansenkaart klimaatadaptatie Veel van de opgaven voor klimaatadaptatie raken aan elkaar en vaak kunnen maatregelen meerdere klimaatproblemen tegelijkertijd oplossen. Zo kunnen bijvoorbeeld bomen zowel hittestress verminderen als bijdragen aan waterinfiltratie in de bodem. Met ons leidend principe ‘We benutten de ruimte optimaal’ willen we deze kansen goed benutten. Hiervoor ontwikkelen we een overzichtelijke kansenkaart waarin klimaatrisico’s, projecten, ontwikkelingen en (meekoppel)kansen in beeld zijn gebracht. Deze kanskaart wordt eenmalig opgesteld en wordt vervolgens onderdeel van de monitoring (zie actie 9). De ontwikkeling van deze kansenkaarten is al in gang gezet om zo snel en effectief mogelijk aan de slag te kunnen. Voor een duidelijk plan van aanpak hiervan, zie bijlage B. Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema’s

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Planning

2024, 2025-2027 (twee jaarlijks actualiseren)

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Middelen

Ambtelijke inzet: 160 uur (verschillende specialisten, voor aanleveren informatie en afstemming) Jaarlijkse inzet: 30 uur

Resultaat

Kansenkaarten

12. Kosten-baten analyse klimaatadaptatiemaatregelen op Texel Het uitvoeren van alle acties uit de uitvoeringsagenda vraagt om een investering en de inzet van personele capaciteit. Een deel van deze kosten voor de verscheidene acties zijn al uitgewerkt in de rij ‘Middelen’. De details van de meeste investeringen zijn pas inzichtelijk na de ontwerpfase. Het uitgangspunt daarbij is dat we door te investeren in klimaatadaptatie juist in de toekomst goedkoper uit zijn omdat we ons gebied klimaatbestendig inrichten. De baten zijn omvangrijk, maar liggen vaak verder in de toekomst dan de investeringen. Om beter in beeld te brengen wat de kosten en baten zijn van een klimaatbestendige gemeente in 2050, voeren we een kostenbatenanalyse uit op de klimaatadaptatie-investeringen. Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema’s

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 80 uur Plus uitbesteding extern: circa € 35.000,- (eenmalig advies over kosten en baten berekeningen)

Resultaat

Document met de meest recente inzichten betreffende kostenbatenanalyse

13. Verkenning mogelijkheden subsidies klimaatadaptatie maatregelen Hitte, droogte en regenval zijn opkomende onderwerpen als gevolg van klimaatverandering. Om Texel te kunnen bestendigen tegen de gevolgen van langdurige en meer extreme hitte, is budget nodig. Daarom starten we met een verkenning naar beschikbare lokale, regionale en nationale subsidies. Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema’s

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 40 uur Voor het aanvragen van eventuele subsidies is aanvullende inzet nodig.

Resultaat

Er wordt gebruik gemaakt van subsidies waar Gemeente Texel voor in aanmerking komt

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

14. Verkennend onderzoek naar tegengaan effecten hitte op de ondergrond en schetsen instrument voor adaptatie Naast bovengrondse gevolgen (schade aan infrastructuur, te droge landbouwgrond, gevolgen voor de kwaliteit van groen en natuur) heeft hitte ook invloed op de ondergrond. Hoge verschillen in temperaturen in de ondergrond kunnen ervoor zorgen dat de bodem uitzet of krimpt. Hierdoor ontstaan scheuren. Ook leidt een toename van hitte tot opwarming van grondwater en drinkwater. Wij worden door PWN betrokken in een verkennend onderzoek. Zo krijgen we in beeld waar de knelpunten zitten en welke instrumenten voor adaptatie beschikbaar zijn. Ambitie

3. Hittebestendige woon- en werkomgeving

Thema

Bebouwd gebied Natuur & landbouw Gezondheid & veiligheid

Planning

2025-2027

Eigenaar

PWN

Partners

Gemeente Texel

Middelen

Ambtelijke inzet: ca. 40 uur aanleveren informatie afstemming Overige inzet en onderzoeken via PWN

Resultaat

Klimaatadaptatie geborgd in gemeentelijke processen

15. Inventarisatie verbreding berging regenwater Er valt veel regen op Texel, maar de kunst is om dit overschot aan regen in de winterperiodes vast te houden om deze in droge periodes te kunnen gebruiken. De stichting Zoete Toekomst Texel houdt zich hier al jaren mee bezig en is volop aan het experimenteren met ondergrondse waterberging. Dit soort onderzoeken willen we ondersteunen en verbreden met een inventarisatie van bergingsmogelijkheden op Texel. Bijvoorbeeld onderzoek naar sponswerking in de bodem, het aanleggen van waterbergingen in elk dorp, zoals bijvoorbeeld is gebeurd in De Cocksdorp, het verkennen van hergebruik van gierkelders als waterbuffers voor irrigatiewater. Het vasthouden van water dat uit de duinen stroomt of het vergroten van de zoetwaterbel in het duingebied. Hiervoor is het opzetten van een watertafel met daarin alle betrokken partijen vereist. Stichting Zoete Toekomst Texel neemt hierin het voortouw. Ambitie

2. Waterrobuuste leefomgeving 4. Droogtegevoeligheid is beperkt

Thema

Natuur & landbouw

Planning

2024 en verder

Eigenaar

Stichting Zoete Toekomst Texel

Partners

LTO, SBB, HHNK, Gemeente Texel, Grootgebruikers water (o.a. bierbrouwerijen), PWN

Middelen

Jaarlijkse ambtelijke inzet: ca. 40 uur voor aanleveren informatie en afstemming (afhankelijk van type en hoeveelheid acties die genomen worden) Overige inzet en onderzoeken via de Stichting en partners. De gemeente heeft hiervoor cofinanciering verleend.

Resultaat

Waterberging is in 2050 geoptimaliseerd

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

5.2.3

Organisatie

Om de klimaatadaptatie pijlers en ambities waar te maken, zijn veranderingen nodig in de gemeentelijke organisatie en de samenwerkingen. Zo is een versterking nodig van de samenwerking en afstemming met partners. Voor de korte termijn zijn extra middelen en inzet nodig om dit in te vullen en om de vele acties uit te voeren. Op de langere termijn zal klimaatadaptatie meer ingebed zijn in de lopende werkprocessen. 16. Versterken samenwerking met natuur(beherende) partijen De natuur op Texel is divers en heeft veel verschillende functies. Door de veranderende weersomstandigheden en de toenemende recreatie, staat er veel druk op de natuur. Om de natuur en de biodiversiteit op Texel op een hoog niveau te houden en te verbeteren, is een goede samenwerking tussen natuur(beherende) partijen cruciaal. We zetten ons in voor het verder versterken van deze samenwerking en bekijken het opzetten van een ‘Groentafel’. Ambitie

5. Sterke groenblauwe netwerken

Thema

Bebouwd gebied Natuur & landbouw

Planning

2024 en verder

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

LTO, De Lieuw, HHNK, Nationaal Park Duinen van Texel, NM, SBB

Middelen

Jaarlijkse ambtelijke inzet: circa 40 uur

Resultaat

Groentafel Texel

17. Aanstelling beleidsmedewerker klimaatadaptatie De acties uit deze agenda vergen een aanzienlijke inzet van middelen en capaciteit bij de gemeente. Ook vragen ze een duidelijk aanspreekpunt, intern voor gemeenteambtenaren en ook voor de vele externe partijen. Het takenpakket van deze medewerker is grotendeel uitgewerkt met deze uitvoeringsagenda. Aanvullend daarop zal deze medewerker het aanspreekpunt zijn bij de ontwikkeling van relevant beleid en bij vragen van collega’s en van externen. Deze medewerker is ook de eerste contactpersoon voor diverse regionale samenwerkingen, zoals Noordkop. Aanvullend op de werkzaamheden wordt in het takenpakket voldoende ruimte opgenomen om de kennis van de medewerker actueel te houden in dit dynamische werkveld. Ook is het de taak van deze medewerker om te verkennen hoe de eventuele meerkosten van klimaatadaptatie voor realisatie- en beheerprojecten worden opgenomen op de begrotingen. Daarbij is een samenwerking met de collega’s in de Noordkop en met de Waterveiligheidsaanpak Wadden (in het kader van het DPRA) ook in beeld. Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema’s

Planning

Doorlopend en komt in begroting 2027

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Middelen

De functie van beleidsmedewerker Klimaatadaptatie is nieuw bij gemeente Texel. Met voorliggende plan wordt ingeschat dat hiervoor 3 dagen per week inzet nodig is. Dat wil zeggen 3/5 FTE aan formatieplaats.

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

5.2.4

Projectagenda

In de projectagenda staan alle acties voor de realisatie van klimaatadaptieve woon- en werkomgeving op Texel. Elke actie is gekoppeld aan de ambities en thema(s) uit hoofdstuk 3 en 4. In de onderstaande tabellen worden alle acties verder toegelicht inclusief planning, de trekker/eigenaar, uitvoerende partners en welke middelen hiervoor nodig zijn. Verder neemt door klimaatverandering de noodzaak om te investeren in maatregelen voor de verwerking van regenwater toe. Zoals beschreven in het PWSR, draagt de gemeente vanuit de rioolheffing bij aan voorzieningen in de buitenruimte als deze functioneel bijdragen aan het water robuust maken van het stedelijk watersysteem. Bijvoorbeeld verlagingen in het groen waarnaar overtollig water kan wegstromen, groene daken/gevels die water vasthouden, waterpasserende verhardingen of waterpartijen voor de opvang van regenwater. De hoogte van de financiële bijdrage wordt per project bepaald naar rato van het positieve effect. Deze budgetten kunnen dan ook gebruikt worden om enkele van de onderstaande acties te financieren. Echter, het budget van het PWSR kan en mag niet ingezet worden op maatregelen die niet ten goede komen aan de riolering. Voor specifieke maatregelen voor met name hitte, is andere financiering nodig. De middelen hiervoor worden in het beleidsplan Groene infrastructuur en het Groenbeheerplan aangevraagd. 18.

Klimaatadaptatie in alle gemeentelijke projecten en herinrichtingen Naast het klimaatrobuust inrichten van nieuwbouw, wordt klimaatadaptatie ook meegenomen in alle projecten in de bestaande openbare ruimte en gemeentelijke projecten. Dat wil zeggen dat we klimaatadaptatie borgen in alle herinrichtingsprojecten, wijkrenovaties, reconstructies, (riolerings)vervangingen, herbestratingen et cetera. In deze projecten worden klimaatadaptatie principes toegepast in het ontwerp, uitvoering en beheer. Deze projecten zetten we ook in om het goede voorbeeld te geven, te toetsen of de voorgestelde richtlijnen haalbaar zijn en te ervaren wat de kosten en baten zijn. Ambitie

Alle ambities

Thema

Bebouwd gebied

Planning

Doorlopend

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Aannemers, projectontwikkelaars, adviseurs De inzet valt grotendeels binnen de taken van ontwerpers en projectleiders van gemeentelijke projecten. Daarmee valt het binnen de bestaande formatie en inzet.

Middelen Plus wekelijkse inzet: 4 uur (Voor het blijvend agenderen van de urgentie en ondersteuning van klimaatadaptatie. Dit is onderdeel van het takenpakket van de beleidsmedewerker klimaatadaptatie.) Resultaat

Klimaatadaptatie geborgd in alle gemeentelijke processen en disciplines

19. Communicatieplan droogte en verminderen (drink)watergebruik We krijgen steeds vaker te maken met langdurige warme en droge periodes. Daarbovenop leiden verzilting, vermindering van zoet oppervlaktewater en een hoger waterverbruik in de zomer tot extra druk op het zoet- en drinkwatersysteem in deze periodes. Met een communicatieplan richten we de voorlichting op de doelgroepen (o.a. bewoners, bedrijven en bezoekers) en proberen we het zoetwatergebruik op Texel te verminderen. Ambitie

4. Droogtegevoeligheid is beperkt

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Thema

Recreatie & toerisme Natuur & landbouw

Planning

2025-2027 en verder

Eigenaar

PWN, Gemeente Texel

Partners

LTO, De Lieuw, Woontij, GGD

Middelen

Ambtelijke inzet: circa 20 uur, voor coördinatie en afstemming door de beleidsmedewerker klimaatadaptatie. Daarna circa 16 uur per jaar voor de uitvoering door communicatiemedewerker en de beleidsmedewerker klimaatadaptatie. Dit maakt onderdeel uit van de nog op te stellen communicatiestrategie klimaatadaptatie. Overige inzet via PWN en partners

Resultaat

Communicatieplan drinkwatergebruik

20. Continuering deelname bewustwordingscampagnes We zijn de afgelopen jaren al druk bezig geweest met vergroenings- en onthardingsacties vanuit de Watzr-campagne, zoals NK tegelwippen. Er zijn al tegels gewipt, maar we zijn er nog niet. Daarom zetten we deze trend nog graag voort in de komende jaren. Niet alleen voor ontharden, maar ook duurzaam maken van woningen en vergroenen van tuinen en privaat terrein. Ook bewustwording onder bezoekers wordt hierin meegenomen. Denk aan bewust omgaan met (drink)water, wat de gevolgen van hittestress zijn en zonbescherming (weren-kleren-smeren). 2. Waterrobuuste leefomgeving 3. Hittebestendige woon- en werkomgeving Ambitie 4. Droogtegevoeligheid is beperkt 5. Sterke groenblauwe netwerken Thema

Alle thema’s

Planning

Lopend

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Woontij, TOP, VVV

Middelen

Jaarlijks ambtelijke inzet: circa 40 uur, voor de uitvoering door communicatiemedewerker en de coördinatie en delen van de uitvoering beleidsmedewerker klimaatadaptatie. Aanvullende inzet van de partners

Resultaat

Bewustwordingscampagnes

21. Communicatiestrategie en -aanpak klimaatadaptatie Om het plan tot realisatie te brengen wordt er een communicatiestrategie en - aanpak opgesteld. Om helder te krijgen met welk speelveld we te maken hebben worden integrale analyse sessies georganiseerd. Hiermee brengen we gezamenlijk in kaart hoe het speelveld waarbinnen de communicatiedoelen gerealiseerd moeten worden eruit ziet. Hierin wordt bijvoorbeeld duidelijk wat de verschillende belangen zijn, hoe deze een rol in de communicatie spelen en welke rollen de verschillende stakeholders in de communicatie hebben. Op basis hiervan destilleren we de communicatiestrategie. Ook de doorvertaling naar een communicatie uitvoeringsplan – waaronder bijvoorbeeld een campagne – wordt integraal samengesteld. Door op deze manier de communicatieaanpak te ontwikkelen ontstaat gaandeweg de ontwikkeling ervan al winst die zich terugvertaald in het resultaat. Al met al betekent dit dat er een forse investering aan communicatie inzet nodig is. Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema's

Planning

2025-2027

Eigenaar

Gemeente Texel

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Partners

Middelen

Ambtelijke inzet: 100 uur Benodigde middelen: € 30.000,-

Resultaat

Communicatiestrategie

22. Opstellen en invoeren subsidieregeling verduurzaming particuliere woning Gemeente Texel zet zich al in voor het verduurzamen van woningen. Voor de Texelse burgers is hiervoor een lening ter beschikking gesteld. In 2025 gaan we klimaatadaptieve maatregelen verwerken in een subsidieregeling verduurzaming particuliere woning, waarvoor al eerder middelen ter beschikking zijn gesteld.

Ambitie

Alle ambities

Thema

Alle thema's

Planning

2025

Eigenaar

Gemeente Texel

Partners

Middelen

Ambtelijke inzet: 50 uur

Resultaat

Subsidieregeling

23. Nieuwe versie Nationale Adaptatie Strategie Op de planning staat dat er in 2025-2026 een nieuwe Nationale Adaptatie Strategie (NAS) komt. Bij uitkomen van deze NAS zullen de consequenties van de strategie en uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Texel herzien worden.

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

5.3

Overzicht planning & middelen

Hieronder zijn alle acties en projecten weergegeven in een planning, onderverdeeld in termijnen: 2024, korte termijn (2025 tot 2027) en lange termijn (na 2028). ACTIES

PLANNING 2024

Korte termijn (2025-2027)

Lange termijn (Na 2028)

Nr.

Toelichting

Opstellen regelgeving voor klimaatadaptatie op particulier terrein

Opstellen richtlijnen voor klimaatadaptieve openbare ruimte

Opstellen richtlijnen voor klimaatadaptieve nieuwbouw maatschappelijk vastgoed

Prioriteren wateroverlastlocaties

Opstellen aanpak schaduwrijke locaties & routes

Opstellen lokaal hitteplan

Opstellen gebiedsvisie buitendijkse bewoning De Koog

Lokaal Programma Landelijk gebied

Monitoren agenda klimaatprogramma

Planvorming

Onderzoek 10

Klimaatstresstest kritieke bovengrondse infrastructuur bestaand gebied

Actualiseren kansenkaarten klimaatadaptatie

Kosten-batenanalyse klimaatadaptatiemaatregelen

Verkennen mogelijkheden subsidies klimaatadaptatie maatregelen

Verkennend onderzoek naar tegengaan effecten hitte op de ondergrond en schetsen instrument voor adaptatie

Inventarisatie verbreding waterberging

X X

Organisatie 16

Versterking samenwerking natuur(beherende) partijen

Aanstelling beleidsmedewerker klimaatadaptatie

Uitvoering 18

Klimaatadaptatie in alle gemeentelijke projecten en herinrichtingen

Communicatieplan droogte en verminderen (drink)watergebruik

Continuering deelname bewustwordingscampagnes

Communicatie strategie klimaatadaptatie

Subsidieregeling verduurzaming particuliere woning

Planning nieuwe Nationale Adaptatie Strategie (NAS) is 2025-2026. Bij uitkomen van deze NAS zullen de consequenties van de strategie en uitvoeringsagenda klimaatadaptatie Texel herzien worden.

X X

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Overzicht middelen totaal De acties in deze uitvoeringsagenda vragen ook inzet en kosten. De onderstaande tabel geeft een inschatting weer van de middelen die nodig zijn per actie. Dit betreft een inschatting, nog zonder dat er volledige plannen van aanpak zijn. Desalniettemin is het duidelijk dat meer capaciteit en meer ruimte nodig is om klimaatadaptatie te realiseren. Zo kan bijvoorbeeld meer tijd geïnvesteerd worden om subsidieregelingen uit te voeren, afspraken te maken met partners en bewustwordingscampagnes voort te zetten. Nr.

Personele inzet

Kosten extern

Opmerkingen

Planvorming 1

Eenmalig: 40 uur

Eenmalig: 200 uur

Eenmalig opstellen: €20.000-30.000 -

Eenmalig: 200 uur

Jaarlijks: 60 uur

Eenmalige inzet: 80 uur

2025-2027 Verdeling uren beleidsmedewerker klimaatadaptatie en diverse specialisten 2025-2027 Verdeling uren beleidsmedewerker klimaatadaptatie en diverse specialisten 2024 en verder Verdeling uren tussen klimaatadaptatie beleidsmedewerker, areaal beheerder riool en diverse specialisten 2025-2027

2025-2027

Eenmalig opstellen: 100 uur Jaarlijkse inzet: 40 uur Eenmalig opstellen: 80 uur

Lopend

Reeds begroot bij eigenaar en partners

Lopend

Jaarlijkse inzet: 30 uur

2025-2027 Uitbesteden juridische expertise

Vanaf 2024 jaarlijks Voor beleidsmedewerker klimaatadaptatie

Subtotaal: Eenmalig: 700 uren Jaarlijks: 130 uur

Subtotaal: Eenmalig: €20.000-€30.000

Eenmalig: 80 uur

Eenmalig opstellen: €15.000- €25.000

Eenmalig: 160 uur Jaarlijks: 30 uur

Eenmalige inzet: 80 uur

Eenmalige inzet: 40 uur

Eenmalig opstellen: €35.000 -

Eenmalige inzet: 40 uur

Jaarlijkse inzet: 40 uur

Subtotaal: Eenmalig: 400 uren Jaarlijks: 70 uur

Subtotaal: Eenmalig: €50.000-60.000

Onderzoek 2025-2027 In afstemming met o.a. Hoogheemraadschap en Rijkswaterstraat 2024 en verder Verdeling uren tussen specialisten (voor aanleveren informatie en afstemming. Om het jaar actualiseren (2024, 2026, 2028 etc.) 2025-2027 2025-2027 en verder Voor verdere aanvraag eventuele subsidies is aanvullende inzet nodig 2025-2027 Verdere inzet en onderzoeken via PWN 2024 en verder Overige inzet en onderzoeken via de Stichting en partners. Voor de aanvraag van aanvullende subsidie is gemeentelijke cofinanciering nodig.

Organisatie 16

Jaarlijkse inzet: 40 uur

2024 en verder

Wekelijkse inzet: 24 uur**

Doorlopend en komt in begroting 2027

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Voor het invullen en uitwerken van de benoemde ambities en acties wordt voorgesteld om voor 24 uur een beleidsmedewerker aan te nemen ** Deze 24 uur wordt niet meegerekend in het totaal aantal benodigde uren

Subtotaal: Eenmalig: Wekelijks: 24 Jaarlijks: 40 uur

Subtotaal: €

Projectagenda 18

Wekelijkse inzet: 4 uur

2024 en verder Uren besteding onderdeel van takenpakket nieuwe beleidsmedewerker klimaatadaptatie

2025-2027

Eenmalig: 20 uur Jaarlijkse inzet: 16 uur Jaarlijkse inzet: 40 uur

Jaarlijkse inzet: 100 uur

€30.000

2024 en verder Specifiek aantal uren is afhankelijk van het aantal acties. 2025-2027

Eenmalig: 50 uur

Subtotaal: Eenmalig: 70 uur Wekelijks: 4 uur Jaarlijks: 156 Totaal: Eenmalig: 1.170 uur Wekelijks: 28 uur Jaarlijks: 396 uur Inschatting ambtelijke/interne uren binnen huidige formatie

Subtotaal: Eenmalig: €30.000

Totaal: €120.000

Betreft 2023 tot en met 2026

Inschatting externe kosten en uitbestedingen

Kosten kunnen hoger uitvallen, voor de aanvullende personele capaciteit en/of indien keuzes worden gemaakt voor uitbesteden in plaats van uitvoeren met ambtelijke uren.

2025-2027

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Bijlage A Klimaateffecten Texel in beeld Deze bijlagen laten klimaateffectkaarten van Texel zien. De wateroverlastkaart (figuur 1), hittestresskaart (figuur 2) en overstromingskaart (figuur 3) zijn van de Klimaatatlas Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (geraadpleegd juni 2024). De neerslagtekortkaart (figuur 4) en de droogtegevoelige natuurkaart (figuur 5) zijn van de Klimaateffectatlas (geraadpleegd 2024).

Figuur 1: Wateroverlast bij hevige neerslag (90 mm in 1 uur)

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Figuur 2: Hittestress (gevoelstemperatuur) tijdens zomerse dagen (25⁰C of hoger).

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Figuur 3: Onbegaanbare wegen (rood) en overstroombaar gebied bij overstroming vanaf 0.5 tot 2 meter.

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Figuur 4: Potentieel maximaal neerslagtekort (gemiddeld) | huidige situatie. (Neerslagtekort is het verschil tussen verdamping en neerslag. Als het droog is, betekent dat er een potentieel neerslagtekort is.)

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Figuur 5: Droogtegevoeligheid grondwaterafhankelijke natuur | hoog scenario: situatie met sterke klimaatverandering

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Bijlage B Een voorbeeld van de uitwerking van een kansenkaart (actiepunt 11) Hieronder is een uitwerking weergegeven voor de kansenkaart behorend bij onnodige verharding. Deze kansenkaart biedt mogelijkheden voor de locaties waar die ontsteend kunnen worden. De data is verkregen van de DGgroep die deze kaarten opgesteld heeft voor het beleidsplan Groene infrastructuur. Figuur 6 (zie hieronder) brengt de kansen in kaart met mogelijkheden voor vergroening binnen de bebouwde kom met resultaten die voldoen aan bepaalde opgestelde criteria: - verharding met functie: voetpad, fietspad, voetgangersgebied of parkeren; - geen gesloten verharding; - ruimte van 1.8 m vrijhouden; - het gebied is minimaal 1 m breed en 20 m2 groot. Hierbij zijn de locaties, waar momenteel al groen te vinden is, weggelaten, om een duidelijk beeld te krijgen van welke delen van Den Burg écht vergroend kunnen worden. De in kaart gebrachte terreindelen bevatten zowel onbruikbare als bruikbare vlakken. Dit is nog niet verder uitgesorteerd op basis van veldonderzoek.

Figuur 6: Kansenkaart vergroening Den Burg zonder onbegroeid terreindeel (potentieel nieuw groen) (Bron: Basisregistratie Grootschalige Topografie, uit beleidsplan Groene infrastructuur, verkregen van de DGgroep)

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Daarnaast is voor alle dorpskernen een verkenning gedaan naar de mogelijkheden voor vergroening in elk dorp. Deze verkenning is weergegeven in tabel 1 (zie hieronder). Hieruit komt naar voren hoeveel oppervlak er per dorp momenteel nog ‘onnodig versteend’ is en waar de meeste kansen liggen. Hieruit komt naar voren dat voornamelijk de dorpen Den Burg, De Koog en Oudeschild veel potentie hebben om te vergroenen. Zo blijkt dat voornamelijk het dorp Den Burg een groot overbodig oppervlak, maar liefst 56.734 m2, bevat waar momenteel onnodige verharding ligt. Voor De Koog is dit al een stuk minder, maar alsnog een aanzienlijk oppervlak van maar liefst 24.186 m2 en voor het dorp Oudeschild komt dit overeen met 14.369 m2 (Tabel 1). Tabel 1: Oppervlakte zoekgebied vergroening in m2 per woonkern. Hierbij wordt bedoeld met onnodige verharding: het oppervlak wat nu nog steen is en in de toekomst (in theorie) groen kan worden.

Woonkern De Cocksdorp De Koog De Waal Den Burg Den Hoorn Oost Oosterend Oudeschild ’t Horntje Zuid-Eierland

Oppervlak onnodige verharding 6.086 24.186 888 56.734 2.638 24 5.714 14.369 1.003 0

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Colofon LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE KLANT Gemeente Texel AUTEUR Freya Macke Lise Derksen PROJECTNUMMER 30175199 DATUM 18 augustus 2024

LOKAAL UITVOERINGSPROGRAMMA KLIMAATADAPTATIE

Over Arcadis Arcadis is de leidende wereldwijd opererende datagedreven duurzame ontwerp-, advies- en consultancyorganisatie op het gebied van de natuurlijke en gebouwde omgeving. Wij zijn met 36.000 architecten, data-analisten, ingenieurs, projectplanners, water- en duurzaamheidexperts. Onze gedeelde passie is: Improving quality of life. Toewijding aan de strategie ‘accelerating a planet positive future’ onderschrijft onze wereldwijde samenwerking met klanten en hoe we hen helpen met duurzame projectkeuzes. We combineren digitale met mensgerichte innovaties en omarmen toekomstgerichte vaardigheden op het gebied van milieu, energie, water, gebouwen, transport en infrastructuur. We werken vanuit meer dan dertig landen en rapporteerden in 2023 een bruto omzet van 5 miljard euro. www.arcadis.com www.arcadis.com

Arcadis Nederland B.V. Postbus 1018 5200 BA 's-Hertogenbosch Nederland T +31 (0)88 4261 261

Arcadis. Improving quality of life 55

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Texel&id=71088ace-7295-428b-9e12-f13e73cc160f