Bijlage 1. Preventie- en Handhavingsplan Alcohol en Drugs Texel 2023-2026

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Periode 2023 - 2026

14 december 2022

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

2/41

Inhoudsopgave Inleiding ....................................................................................................................... 5 Nationaal Preventieakkoord Alcohol............................................................................... 5 De schadelijkheid van alcohol ...................................................................................... 5 Soft- en hardrugs ..................................................................................................... 6 Alcoholwet: beperkt beschikbaarheid en regelt een verantwoorde verstrekking ........................... 6 1 - Probleemanalyse ........................................................................................................ 7 Cijfers alcoholgebruik ............................................................................................... 7 Beschikbaarheid alcohol ............................................................................................ 7 Leeftijdsgrens 18 jaar ............................................................................................... 8 Cijfers drugsgebruik ................................................................................................. 8 2.

Beleidsfocus ................................................................................................. 9 Uitgangspunten en onderbouwing van beleid .................................................................... 9 Beleidsdoelgroep en -setting ...................................................................................... 10 Doelstellingen ....................................................................................................... 10 Hoofddoelstellingen ........................................................................................ 10 Inhoudelijke doelstellingen: .............................................................................. 11 Doelstellingen Nationaal Preventieakkoord Alcohol ................................................... 12

3.

Risicoanalyse .............................................................................................. 13 Gegevens uit onderzoek ............................................................................................ 13 Nalevingsonderzoek ........................................................................................ 13 Gezondheidsmonitor Jeugd................................................................................ 13 Jongvolwassenenmonitor .................................................................................. 13 Gegevens van partners ............................................................................................. 13 Intoxicatiecijfers............................................................................................ 14 Ziekenhuisregistraties ...................................................................................... 14 Politieregistratie ............................................................................................ 14 Overige ketenpartners ..................................................................................... 14

4.

Handhavingsactiviteiten ................................................................................. 15 Leeftijdsgrens 18 jaar .............................................................................................. 15 Dronkenschap/doorschenken ...................................................................................... 15 Drugs ................................................................................................................ 15 Maatschappelijke verantwoordelijkheid ......................................................................... 16 Hotspots inventariseren ............................................................................................ 16 Interventiestrategie bepalen ...................................................................................... 17 Basiscontrole ................................................................................................ 17 Leeftijdsgrens/dronkenschap controles ................................................................. 18 Overige controles ........................................................................................... 18 Interventiestrategie uitvoeren .................................................................................... 18 Controles .....................................................................................................

18 Stappenplan .......................................................................................................... 18 Nalevingscommunicatie .................................................................................... 19 Sanctiestrategie ............................................................................................. 19 Sanctiestrategie evenementen ........................................................................... 21 Sanctiestrategie jongeren ................................................................................. 21

5.

Regelgeving ................................................................................................ 23 Drank- en Horecaverordening ..................................................................................... 23 Paracommerciële bepalingen ............................................................................. 23 Beperking beschikbaarheid alcohol ...................................................................... 23

3/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Happy hours beperken ..................................................................................... 23 Evenementen ........................................................................................................ 24 Ontheffing Alcoholwet ..................................................................................... 24 Convenant Veilig Uitgaan .......................................................................................... 25 6.

Educatieve activiteiten .................................................................................. 27 Gezin ................................................................................................................ 27 Onderwijs ............................................................................................................ 27 Sportvereniging ...................................................................................................... 27 Openbare gelegenheden ........................................................................................... 27 Gemeente ............................................................................................................ 28

7.

Communicatie ............................................................................................. 29 Normatieve communicatie ......................................................................................... 29 Dreigende communicatie ........................................................................................... 29 Educatieve communicatie.......................................................................................... 30

8.

Samenwerking ............................................................................................. 31 In Control of Alcohol & Drugs ............................................................................. 31 Politie ........................................................................................................ 31 Gezondheidsorganisaties .................................................................................. 31 Ondernemers ................................................................................................ 31 Scholen ....................................................................................................... 31 Sport .......................................................................................................... 31 Coalitie Positieve gezondheid............................................................................. 31

9.

Evaluatie ................................................................................................... 33

Literatuurlijst .............................................................................................................. 35 Slotbepaling................................................................................................................. 37 Bijlage 1 - Cijfers nalevingsonderzoeken ............................................................................. 39 Bijlage 2 - Risicoanalyse tabel ........................................................................................... 41

4/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Inleiding Met dit Preventie- en Handhavingsplan geeft de gemeente invulling aan een belangrijke wettelijke taak (artikel 43a) in de uitvoering van de Alcoholwet. De Alcoholwet is een bijzondere wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken regelt en onze jeugd beschermt tegen de negatieve effecten van alcohol op gezondheid en veiligheid. De gemeente is verplicht iedere vier jaar een Preventie- en Handhavingsplan vast te stellen. De looptijd van dit Preventie- en Handhavingsplan is tot en met 2026. In dit Preventie- en Handhavingsplan ligt de focus op het voorkomen van gebruik en problematisch gebruik onder jongeren (tot 18 jaar) en jongvolwassenen (18-25 jaar) op de kortere termijn. Dit plan maakt onderdeel uit van een bredere aanpak ter vermindering van alcohol en drugsgebruik onder jongeren. Voor de lange termijn is het uitvoeringsprogramma Gezond en Veilig Opgroeien in december 2021 vastgesteld. De Eilandse Aanpak maakt onderdeel uit van dit programma en richt zich op de langere termijn effecten. Deze aanpak is gebaseerd op het IJslandse Preventiemodel dat in een periode van 20 jaar zorgde voor een daling van het gebruik van alcohol en verdovende middelen onder de IJslandse jeugd.

In dit kader monitoren we het gebruik van alcohol en verdovende middelen onder jongeren en zetten we de komende jaren in op het vergroten van ouderbetrokkenheid en een breed aanbod van professioneel begeleide naschoolse activiteiten. Dit doen we samen met onze maatschappelijke partners, want alleen als gemeente kun je dit maatschappelijke probleem niet oplossen. Dat is de reden dat de uitvoering van deze aanpak vanuit de nog te vormen coalitie Gezond en Veilig Opgroeien wordt afgestemd en gecoördineerd.

Nationaal Preventieakkoord Alcohol In het Preventie- en Handhavingsplan sluit de gemeente zoveel als mogelijk aan op de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord. In dit akkoord, dat in 2018 door meer dan 70 partijen is afgesloten, is preventie van problematisch alcoholgebruik een van de drie speerpunten. Een veelheid aan organisaties en maatschappelijke partners waaronder bedrijfsleven, sportorganisaties en onderwijsinstellingen verbond zich met het Akkoord aan het terugdringen van problematisch alcoholgebruik in 2040. Voor jongeren zijn specifieke doelstellingen opgenomen. Zo moet het drinken onder de 18 jaar afnemen van 45% naar 25% en uiteindelijk naar nul (Nationaal Preventieakkoord, 2020). Het binge drinken onder jongeren moet in 2040 met 30% tot 40% zijn afgenomen naar 45%.

De schadelijkheid van alcohol Alcohol is niet zomaar een consumentenproduct. Alcoholgebruik gaat gepaard met tal van fysieke, mentale en maatschappelijke problemen (Expertisecentrum Alcohol, 2020). De mate van schade is grotendeels dosis gerelateerd. Er is geen veilige ondergrens. Licht en matig alcoholgebruik worden al in verband gebracht met onder meer hartritmestoornissen en diverse soorten kanker. Zwaar drinken is gerelateerd aan een nog hoger risico op acute schade door alcohol, zoals alcoholvergiftiging en verkeersongevallen, en geeft een verhoogde kans op hersenschade. Overmatig drinken brengt bovendien een grotere kans op verslaving en op schade aan de organen met zich mee. Alcoholgebruik heeft daarnaast invloed op het psychisch functioneren; depressie, angstklachten en suïcide zijn gerelateerd aan regelmatig dronken zijn en/of aan problematisch alcoholgebruik. Huiselijk geweld, agressie, uitgaansgeweld en vandalisme worden vaak onder invloed van alcohol gepleegd. In gezinnen waar alcoholgebruik door de ouders problematisch is, worden de problemen vaak van generatie op generatie doorgegeven. Voor jongeren en jongvolwassenen zijn de risico’s van alcoholgebruik groter dan voor volwassenen (Expertisecentrum Alcohol, 2020).

Niet alleen zijn de acute gevolgen voor hen vaak ernstiger – zij raken bijvoorbeeld eerder bewusteloos en kunnen onder invloed over hun seksuele grenzen heen gaan – maar ook heeft drinken op jonge leeftijd gevolgen voor de lange termijn. Denk aan verstoring van de hersenontwikkeling en een grotere kans op verslavingsproblemen. Agressief, asociaal en delinquent gedrag komt bovendien vaker voor bij jongeren die drinken dan bij hun niet drinkende leeftijdgenoten. Bij jongvolwassenen kunnen (de gevolgen van) alcoholgebruik leiden tot kort- en langduriger verzuim, studievertraging, afname van de studieprestaties en studie-uitval. 5/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Soft- en harddrugs Net als alcohol hebben drugs negatieve gevolgen voor de gezondheid. Drugsgebruik op jonge leeftijd kan op korte termijn leiden tot gedragsproblemen en concentratiestoornissen. Drugsgebruik kan een rol spelen bij voortijdig schoolverlaten met als gevolg een toenemende kans op werkloosheid, slechtere gezondheid en psychosociale problemen. Zo hangt cannabisgebruik samen met het ontstaan van psychotische klachten. Ook zijn er aanwijzingen dat het gebruik van drugs op jonge leeftijd een verstorend effect heeft op de ontwikkeling van de hersenen (Bava et al., 2010). Overmatig alcohol- en drugsgebruik heeft dus gevolgen voor de hersenen, maar is ook een niet te onderschatten aanjager van (seksueel) geweld en overlast (Trimbos, 2016). Het vergroot daarnaast de kans op verkeersongevallen, ongewenst gedrag, letselschade en onveilig vrijen. Vooral jongeren die veel drinken of drugs gebruiken zijn vaker bij deze vormen van riskant gedrag betrokken (Trimbos, 2010).

Alcoholwet: beperkt beschikbaarheid en regelt een verantwoorde verstrekking Het beperken van de beschikbaarheid van alcohol is één van de meest effectieve maatregelen om alcoholgebruik te verminderen en de daaraan gerelateerde schade te voorkomen (Babor e.a., 2010; Burton e.a., 2017). De Alcoholwet is een wet die de verstrekking van alcoholhoudende dranken en daarmee de beschikbaarheid van alcohol reguleert. Daarnaast richt de Alcoholwet zich op verantwoorde verstrekking. De Alcoholwet heeft als doel om schadelijke gevolgen van alcoholgebruik tegen te gaan en alcohol gerelateerde overlast terug te dringen. De wet is daarmee primair een gezondheidswet. Het toezicht op de naleving van de Alcoholwet is decentraal belegd en daarmee de verantwoordelijkheid van de gemeente.

6/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

1 - Probleemanalyse Het gebruik van alcohol is in Nederland sociaal geaccepteerd. Het staat voor gezelligheid, ontspanning en feest. Een beeld dat in commercials nog eens wordt versterkt. In combinatie met een ruime verkrijgbaarheid is de drempel om alcohol te gebruiken laag. Het gebruik van alcohol is echter niet zonder risico’s. Met name jongeren en jongvolwassenen zijn gevoelig voor de negatieve gezondheidseffecten en willen we daarom zo veel mogelijk beschermen tegen blootstelling aan deze risico’s.

Cijfers alcoholgebruik Het alcoholgebruik onder de Texelse jongeren is nog steeds hoog, zeker in vergelijking met landelijke en regionale cijfers. Toch was er de afgelopen jaren een daling te zien, maar is dit tijdens Corona weer licht gestegen (Corona Gezondheids Monitor Jeugd 2021 van de GGD). Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 van de GGD bleek nog dat 37,2% van de tweede en vierde klassers uit het voortgezet onderwijs op Texel in de afgelopen maand alcohol heeft gedronken. In de laatste Gezondheidsmonitor blijkt dat in 2021 is gestegen naar 45,1%. Van de jongeren die in de afgelopen maand alcohol hebben gedronken, hebben 32,4% in de afgelopen maand minimaal 5 drankjes gedronken bij één gelegenheid (binge drinken). In 2019 was dit echter gezakt naar 28,1%.

Landelijk liggen de percentages jongeren die in de afgelopen maand alcohol hebben gedronken op 29% en voor het binge drinken op 19,7%. Ook landelijk is er een stijging te zien in 2021, evenals regionaal in de Kop van Noord-Holland met respectievelijk 34,4% en 23,5%. Positief is dat de startleeftijd waarop jongeren zijn begonnen met het gebruik van alcohol wel langzaam blijft stijgen. In 2017 was dit onder de jongeren die alcohol drinken nog 14,6 jaar en uit de Jongvolwassenenmonitor 2021 blijkt de startleeftijd te zijn gestegen naar 15,1 jaar. De ouderbetrokkenheid is schokkend: van de jongeren die alcohol drinken keuren 58,9% van de ouders op Texel het alcoholgebruik goed, of zeggen hier niets van. Slechts 24,7% van de Texelse ouders van deze tweede en vierde klassers voortgezet onderwijs, verbieden het alcoholgebruik aan hun kinderen onder de 18 jaar, terwijl de rol van de ouders hierin juist heel belangrijk is.

Beschikbaarheid alcohol Er is een aantal mogelijke verklaringen voor het hoge alcoholgebruik onder jongeren, zoals de ruime beschikbaarheid van alcohol en de sociale acceptatie van het gebruik van alcohol (Koning et al., 2011, Komro, 2007). Jongeren komen op veel verschillende plekken in aanraking met alcohol. Niet alleen in kroegen en slijterijen is alcohol te verkrijgen, maar ook bij veel andere locaties zoals verenigingen, supermarkten en bij evenementen. Jongeren drinken echter het vaakst thuis of bij leeftijdgenoten thuis. Nog steeds zijn er ouders die hun kind willen ‘leren drinken’ voor zij voor studie naar de vaste wal vertrekken. 7/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Vroeg beginnen met alcohol drinken (bijvoorbeeld vanaf 14 jaar) verhoogt aanzienlijk de kans op ernstige alcoholproblemen als jongeren volwassen worden. Dit kwam uit verschillende wetenschappelijke studies naar voren. Later beginnen met drinken (bijvoorbeeld vanaf 18 jaar) verlaagt de kans op latere alcoholproblemen. Jongeren die anderen zien drinken hebben ook een grotere kans om zelf ook (meer) te gaan drinken (Trimbos-instituut, 2018). Met name ook de rol van de ouders en de sociale omgeving is van invloed op het drinkgedrag van jongeren. Jongeren die alcohol drinken, doen dit het vaakst bij vrienden (78%) of thuis (46,0%). Zij komen het meest aan alcohol via vrienden (70,8%) en hun ouders (30,8%) (Gezondheidsmonitor Jeugd Texel, 2019). Juist voor jonge kinderen is alcoholgebruik extra schadelijk. De hersenen van jonge kinderen zijn nog volop in ontwikkeling en extra kwetsbaar voor alcohol. Als er in de puberjaren veel wordt gedronken, ontwikkelt het brein zich minder goed. Vooral het binge drinken is slecht voor het brein (‘bingedrinking’). De acute gevolgen uiten zich vooral in geheugentaken, impulscontrole en bij motorische taken (Hermens., 2013).

Leeftijdsgrens 18 jaar De naleving van de leeftijdsgrens voor alcohol bij de alcoholverstrekkers wordt gelukkig langzaam beter. In 2015 kon een jongere onder de 18 jaar op Texel nog in 68% van de gevallen ongehinderd alcohol kopen. In 2019 is dit omgedraaid en wordt er in 65,6% van de aankooppogingen door een jongere onder de 18 jaar “Nee” verkocht (STAP, 2019 – Bijlage 1). Dit betekent echter nog steeds dat circa 7 van de 20 aankooppogingen door een jongere slaagt. In 2021 zou dit onderzoek opnieuw worden uitgevoerd, maar in verband met de beperkingen door Corona voor de horeca is dit onderzoek uitgesteld naar 2022. Resultaten van het onderzoek in 2022 zijn nog niet bekend en worden meegenomen in het uitvoeringsprogramma toezicht.

Cijfers drugsgebruik Ten opzichte van alcohol is drugs veel minder sociaal geaccepteerd en roept bij veel mensen de associatie met criminaliteit op. Het bezit en de handel van drugs is slechts in enkele gevallen gedoogd. Alleen de handel en het bezit van cannabis is onder bepaalde voorwaarden toegestaan. Het toezicht en de regulatie hiervan is veel strenger dan bij alcohol. Dit neemt echter niet weg dat 17% van de Texelse jongeren in de tweede en vierde klas van de middelbare school ervaring heeft softdrugs. En 4,5% van de jongeren heeft ervaring met harddrugs (Corona Gezondheids Monitor jeugd, 2021). In de leeftijdsgroep van 18 tot 25 jaar ligt het drugsgebruik hoger, maar is wel een lichte daling zichtbaar. Had in 2017 nog bijna de helft (48,3 %) van de jongvolwassenen ervaring met softdrugs, in 2019 is dit gedaald naar 40,5%. (In Noord-Holland Noord 41,9 %.) In deze leeftijdsgroep heeft ongeveer 29,2 % ervaring met harddrugs (Jongvolwassenen monitor, 2019) Ook hierin is een daling zichtbaar. Hierin is ook het gebruik van lachgas meegenomen. Exclusief het gebruik van lachgas heeft 19% van de jongvolwassenen ooit harddrugs gebruikt. 8/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

2.

Beleidsfocus

Uitgangspunten en onderbouwing van beleid Dit Preventie- en Handhavingsplan is opgesteld aan de hand van een integrale beleidsvisie. “Niet drinken of drugs gebruiken draagt bij aan een positieve gezondheid”. Dat impliceert dat meerdere afdelingen binnen de gemeente en dus ook meerdere type maatregelen worden ingezet bij de aanpak van de alcohol- en drugsproblematiek. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de ervaringen die zijn opgedaan met de maatregelen die in IJsland zijn genomen. Deze zijn in 2021 vertaald naar de Eilandse Preventieaanpak, als vervolg op de pilot IJslandse aanpak (2018-2021). Als uitgangspunt voor integraal alcohol- en drugsbeleid hanteren we het universele preventiemodel van Reynolds (2003). Het preventiemodel kent 3 beleidspijlers, te weten: regelgeving, educatie en handhaving. De pijlers staan deels op zichzelf maar overlappen elkaar ook (figuur 1). Juist in de overlap zien we het integrale preventiebeleid terug: het model maakt duidelijk dat niet alleen educatie, maar ook regelgeving en handhaving bijdragen aan het voorkómen van (problemen door) alcohol- en drugsgebruik.

Figuur 1 preventiemodel volgens Reynolds

Het preventiemodel van Reynolds is gebaseerd op de systeemtheorie van Holder (1998) die duidelijk maakt dat alcoholgebruik altijd een resultaat is van een combinatie van factoren. De persoon, zijn sociale omgeving, het aanbod van drank en het overheidsbeleid vormen samen een systeem dat uiteindelijk de keuze van de gebruiker bepaalt. Holder laat daarmee zien dat alcoholpreventie nooit alleen op het individu gericht kan zijn. Het meest succesvol zijn strategieën die vooral de omgeving van de drinker beïnvloeden. In de omgeving van de jonge drinkers spelen alcoholverstrekkers, scholen en ouders een belangrijke rol. In dit Preventie- en Handhavingsplan staat daarom de omgeving van de jonge drinker centraal. Er is in toenemende mate aandacht voor de rol van ouders. Zij hebben invloed op het drinkgedrag van hun kinderen door het bespreekbaar maken van gedrag en het stellen van regels (Koning et al., 2011). Uit focusgroep gesprekken in Koggenland, Hoorn, Opmeer en Medemblik blijkt dat jongeren door de ouders gestelde regels respecteren en naleven (I&O Research., 2017). Echter als ouders vaak drinken in het bijzijn van hun kind, heeft dit negatieve invloed op het drinkgedrag van het kind (Peeters et al., 2016). Ook voor drugspreventie geldt dat er aandacht is voor de omgeving van de jongeren. Ouders spelen hierin een belangrijke rol.

Uit focusgroep gesprekken is gebleken dat jongeren behoefte hebben aan informatie over drugs. Aangegeven wordt dat zij niet weten wat zij moeten doen als zijzelf of een vriend/vriendin onwel wordt als gevolg van drugs gebruik. Reden te meer om extra in te zetten op educatie rondom drugsgebruik.

9/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Beleidsdoelgroep en -setting Einddoelgroep van dit Preventie- en Handhavingsplan zijn jongeren en jongvolwassenen tot en met 23 jaar. Het accent binnen deze groep ligt nadrukkelijk op het voorkomen van alcohol- en drugsgebruik bij jongeren onder de 18 jaar. Voor 18-23-jarigen gaat het vooral om het voorkomen van overmatig alcohol- en drugsgebruik. De hoofddoelgroep voor het P&H-plan zijn jongeren van <18 t/m 23 jaar. Echter het is belangrijk om ook aandacht aan de ouders te besteden. Daar waar het gaat over alcoholgebruik bij jongeren <18 jaar spelen ouders een belangrijke rol. In 46,2% van de gevallen keuren ouders het alcoholgebruik van jongeren goed of wordt er niks van gezegd. Uit onderzoek is gebleken dat wanneer ouders in gesprek gaan met de jongeren over alcohol en drugs dit een positieve invloed heeft op de jongeren (Koning et al., 2011). Jongeren geven zelf aan dat de door ouders gestelde regels van invloed zijn op de keuzes die ze maken (I&O Research). Ook het gedrag van de ouders zelf heeft invloed op de kinderen (Peeters et al., 2016). Reden te meer om de aandacht ook te richten op de ouders met kinderen tot 23 jaar. Vanaf 18 jaar is het in Nederland toegestaan om alcohol te drinken en wordt het gebruik van softdrugs binnen bepaalde kaders gedoogd. De hersenen ontwikkelen zich echter tot na de 23 jaar.

Daarnaast is deze groep oververtegenwoordigd bij alcohol en/of drugs gerelateerde ongevallen en geweldsincidenten. Om deze reden richt dit Preventie en Handhavingsplan op jongvolwassenen tot en met 23 jaar. De oververtegenwoordiging van de leeftijdsklasse tot 23 jaar in het uitgaansleven én de relatie van alcoholen drugsgebruik met het uitgaansleven ligt de nadruk voor deze doelgroep in het bijzonder op de uitgaanssetting. Daarbij is uitgaan een breed begrip: naast de horeca gaat het ook om het bezoeken van evenementen, activiteiten in verenigingsverband en feestjes thuis. Gezondheidsproblematiek en veiligheidsproblematiek vormen samen de belangrijke motivatie om aandacht te besteden aan deze leeftijdsgroep. Het verkopen/ verstrekken en gebruiken van drugs is verboden. Alleen softdrugs mogen onder bepaalde voorwaarden verkocht worden in een coffeeshop. Op Texel zijn geen coffeeshops. Na lachgas is XTC veruit de meest populaire harddrug. XTC wordt vaak gebruikt tijdens het uitgaan (vooral grote feesten en festivals). Het gebruik is het hoogst in de groep 18 – 23 jaar. Het voorkomen van gezondheidsschade door riskant drugsgebruik is de grootste prioriteit. Vanuit deze argumenten worden veelal preventieve interventies voorgesteld.

Doelstellingen Artikel 43a van de Alcoholwet schrijft voor dat de doelstellingen van het beleid duidelijk moeten zijn. Er zijn hoofddoelstellingen en inhoudelijke doelstellingen opgesteld. Op basis van de Alcoholwet kunnen drie algemene hoofddoelstellingen worden onderscheiden:

Hoofddoelstellingen 1. 2. 3.

Het tegengaan van alcohol- en drugsgebruik door jongeren onder de 18 jaar. Het tegengaan van risicovol/schadelijk alcohol- en drugsgebruik door jongeren (van 18 tot en met 23 jaar). Afname dronkenschap (met name tijdens uitgaansavonden in het publieke domein).

De hierboven geformuleerde hoofddoelstellingen zijn weinig specifiek en meetbaar. Daarom vertaling naar onderstaand inhoudelijke doelstellingen. De inhoudelijke doelstellingen zijn overgenomen uit de kadernota van ‘In control of alcohol & drugs’ die door de 16 gemeenteraden in Noord-Holland Noord is vastgesteld. Hierbij is onderscheid gemaakt tussen de verschillende doelgroepen (<18 jaar, 18 t/m 23 jaar, ouders, en verkopers van alcohol). In de kadernota zijn ook doelstelling opgenomen ten aanzien van drugsgebruik. Daarom zijn er ook inhoudelijke doelstellingen voor het verminderen van drugsgebruik opgenomen.

10/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Inhoudelijke doelstellingen: Voor de inhoudelijke doelstellingen is gebruik gemaakt van de diverse onderzoeken die naar het gedrag van de jeugd en jongeren worden gedaan. Voor de jongeren beneden de 18 jaar wordt gebruik gemaakt van de Gezondheidsmonitor Jeugd van de GGD Hollands Noorden. Hiervoor wordt om het jaar onderzoek uitgevoerd onder tweede en vierde klassers van scholen voor voortgezet onderwijs in de regio Noord-Holland Noord om zo een representatief beeld te krijgen van de naleving. Voor de jongvolwassenen wordt gebruik gemaakt van de Jongvolwassenen monitor waarvoor Onderzoeksbureau Noord-Holland Noord (onderdeel van GGD HN) om het jaar een grootschalig onderzoek uitvoert naar gezondheid en leefstijl onder jongvolwassenen van 16 tot en met 25 jaar in de regio NoordHolland Noord. Op basis van deze onderzoeken en de cijfers die lokaal (Gezondheidsmonitor Jeugd) en regionaal (Jongvolwassenen monitor) uit de onderzoeken naar voren komen worden de volgende doelstellingen bepaald. Alcohol • Jongeren <18 jaar Het percentage jongeren dat - ooit alcohol heeft gedronken, is gedaald van 49,8% naar 45% of minder. - de afgelopen maand dronken is geweest, is gedaald van 26,7% naar 25%. - overmatig1 alcohol gebruikt, is gedaald van 32,4% naar 25%. De leeftijd waarop jongeren voor het eerst alcoholhoudende drank drinken, stijgt van 15,1 jaar naar 16 jaar. •

Jongvolwassenen 18 t/m 25 jaar -

Het percentage jongvolwassenen dat ooit aangeschoten of dronken is geweest, is gedaald van 74,0% naar 70%.

-

Het percentage jongvolwassenen dat de afgelopen maand overmatig 2 alcohol heeft gedronken is gedaald van 60,5% naar 55%.

Drugs Het percentage jongeren dat - ooit softdrugs heeft gebruikt, daalt van 17% naar 12% - ooit harddrugs heeft gebruikt, daalt van 4,5% naar 2% 3 Het percentage jongvolwassenen (t/m 25 jaar) dat - ooit softdrugs heeft gebruikt is gedaald van 45,8% naar 40% - ooit harddrugs heeft gebruikt is gedaald van 19,7% naar 15% 4 Ouders van jongeren <18 jaar -

De oudertolerantie (ouders keuren alcoholgebruik goed of zeggen er niets van) is gedaald van 58,9% naar 45%.5

-

Het percentage ouders dat alcoholgebruik (tot 18 jaar) verbied is gestegen van 24,7% naar 30%.

Naleving aanbieders Aan het einde van de looptijd van de P&H-plan is de naleving van de leeftijdsgrens voor de verstrekking van alcohol gestegen naar 75%: Type verkooppunt Cafetaria Horeca Slijterijen Sportkantines Supermarkten Totaal

Naleving Texel in 2019 75% 61% 100% 100% 50% 65,6%

Naleving Texel in 2026 90% 75% 100% 100% 75% 75%

1+2 Binge drinken, oftewel 5 drankjes of meer bij één gelegenheid. 3

Harddrugs exclusief lachgas.

5

Heeft alleen betrekking op jongeren die alcohol drinken.

11/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Doelstellingen Nationaal Preventieakkoord Alcohol Om de doelstellingen van het Nationaal Preventieakkoord Alcohol te realiseren hebben de deelnemende partijen, waaronder de alcoholverstrekkers bij monde van onder meer Koninklijke Horeca Nederland (KHN) en het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL), de ambitie geformuleerd dat in 2030 de wettelijke leeftijdsgrens van 18 jaar voor de verkoop van alcoholhoudende drank volledig (100%) wordt nageleefd. Van de sportverenigingen met een eigen verenigingskantine zal in 2025 minimaal 50% een gezonde sportomgeving bieden. Het doel is dat dit percentage stijgt naar 80% in 2040. Ook het onderwijs heeft toegezegd zich in te spannen. Voor studerende jongvolwassenen is het streven dat het aantal overmatig en/of problematisch drinkenden onder hen tussen 2018 en 2040 met 50% afneemt. De gemeente wil aan het realiseren van deze doelstellingen en met haar beleid, onder meer vertaald in dit Preventie- en Handhavingsplan, een verdere impuls geven. Waar mogelijk zal zij aansluiten op initiatieven van samenwerkingspartners.

12/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

3.

Risicoanalyse

Met behulp van de risicoanalyse worden middelen ingezet op de meest effectieve manier. In de hoofdstukken hierna wordt meer de diepte in gegaan. Door het periodieke karakter van deze analyse, is het tevens een evaluatie-instrument dat inzicht geeft in de resultaten van het lokale beleid, dat aanknopingspunten biedt voor een volgend P&H-plan. De risicoanalyse geeft inzicht in de concrete locaties waar jongeren drinken en waar hun alcoholgebruik voor problemen zorgt. Deze locaties kunnen bepaald worden aan de hand van een nalevingsonderzoek, boeterapporten van BOA’s, politiegegevens (meldingen van overlast, incidenten waar alcohol bij betrokken is), maar ook ambulance cijfers (locaties waar regelmatig jongeren opgehaald moeten worden). De risicoanalyse wordt ieder jaar uitgevoerd door de gemeente. De risicoanalyse bepaalt in welke mate op een specifieke pijler wordt ingezet en welke setting de meeste aandacht krijgt. De risicoanalyse is daarom bedoeld om te bepalen waar, wanneer, welke en hoe interventies het best kunnen worden ingezet. Dit is de basis voor het jaarlijkse uitvoeringsprogramma voor het bepalen van de prioriteiten in het toezicht op de naleving van de Alcoholwet. Dit wordt jaarlijks opgenomen in het Uitvoeringsprogramma VTH.

Gegevens uit onderzoek Nalevingsonderzoek Om onderzoek te doen naar de naleving van Alcoholwetgeving kan, naast de reguliere controle door de toezichthouder, ook gebruik gemaakt worden van nalevingsonderzoek. Hierbij worden testkopers met een jong uiterlijk ingezet om de naleving van de leeftijdsgrens te toetsen. Met het nalevingsonderzoek kan per setting en zelfs per locatie worden bepaald hoe de naleving van de leeftijdsgrens in de praktijk wordt uitgevoerd. In bijlage 1 zijn de uitkomsten van een nalevingsonderzoek dat in 2019 is uitgevoerd te vinden. Dit onderzoek zou wederom in 2021 worden uitgevoerd, maar heeft in verband met de Corona-maatregelen voor de horeca niet plaats gevonden.

Gezondheidsmonitor Jeugd Iedere twee jaar wordt op middelbare scholen bij tweede en vierde klassen de Gezondheidsmonitor Jeugd (voorheen EMOVO - Elektronische MOnitor VOlksgezondheid) uitgevoerd. Het doel van dit onderzoek is het in kaart brengen van gezondheid, welzijn en leefstijl. In deze vragenlijst zijn onder andere vragen over alcohol en drugsgebruik opgenomen. Het periodieke karakter van dit onderzoek maakt het middelen gebruik door de jaren heen zichtbaar. Doordat het onderzoek periodiek uitgevoerd wordt zijn trends in middelengebruik door de jaren heen zichtbaar. Alle deelnemende gemeenten ontvangen een rapport met de uitkomsten van het onderzoek in hun gemeente. In het verslag worden de lokale uitkomsten vergeleken met de regionale en landelijke uitkomsten. De uitkomsten kunnen gebruikt worden om aandachtsgebieden voor beleid te bepalen. Ook kunnen de uitkomsten dienen als evaluatie van het gevoerde beleid.

Jongvolwassenenmonitor In de Jongvolwassenenmonitor wordt onder andere gevraagd naar de leefstijl. Door dit onderzoek komt er een beter beeld van het middelengebruik van de groep 16 – 25 jaar. Het tweejaarlijkse onderzoek is in 2021 voor de derde maal uitgevoerd door Onderzoeksbureau Noord-Holland Noord (onderdeel van de GGD Hollands Noorden) onder jongeren in Noord-Holland Noord. Dit onderzoek geeft uitsluitend regionale cijfers.

Gegevens van partners Naast de gegevens die verkregen worden door middel van onderzoek is informatie verkregen van derden ook een belangrijke bron. Hierbij kan gedacht worden aan zorgprofessionals, jongerenwerk en ziekenhuis registraties.

13/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Intoxicatiecijfers Het aantal ambulance ritten als gevolg van alcohol- en drugsintoxicaties worden geregistreerd door de Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. Hierbij wordt ook de locatie geregistreerd. Deze gegevens kunnen dienen voor het bepalen van hotspots (locaties waar vaak incidenten plaats vinden). Deze gegevens kunnen, net als het nalevingsonderzoek, een aanknopingspunt zijn voor lokale doelstellingen en interventies.

Ziekenhuisregistraties De ziekenhuizen in het werkgebied helpen bij de bestrijding van alcoholintoxicaties bij jongeren. Het Dijklander Ziekenhuis in Hoorn (voorheen het Westfriesgasthuis) is een voorloper op het gebied van de aanpak en registraties van alcohol intoxicaties bij minderjarigen. In het Dijklander Ziekenhuis worden deze jongeren samen met de ouders doorverwezen naar de alcoholpoli, hier krijgen zij een nazorg traject. De specialisten gaan hierbij in gesprek met de kinderen én de ouders. Uniek aan de registratie van het Dijklander Ziekenhuis is dat ook de diepte van de intoxicatie geregistreerd wordt. Dit maakt het mogelijk om niet alleen trends in het aantal intoxicaties te onderzoeken, maar ook de diepte van de intoxicatie. Bij de Noordwest Ziekenhuisgroep worden minderjarigen en de ouders, na een intoxicatie doorverwezen naar Brijder. Op basis van ziekenhuisgegevens wordt ook informatie verkregen over incidenten waarbij alcohol of drugs in het spel is maar niet de primaire reden is voor opname. Deze gegevens dienen als aanvulling op de intoxicatiecijfers.

Politieregistratie De gebiedsscan Criminaliteit en Overlast brengt in kaart waar, wat, wanneer gebeurt in een gemeente of deelgemeente. Het combineert kennis van meldingen en incidenten uit de politiesystemen met de straatkennis van de wijkagent. De Gebiedsscan is door de Nationale Politie aangewezen als hét instrument om de veiligheidssituatie in een gebied in beeld te brengen en als hulpmiddel voor de advisering van het bestuur. De gebiedsscan kan een goed hulpmiddel zijn om hotspots te lokaliseren, met name wanneer deze zich bevingen in het openbare ruimte, waar vaak minder toezicht van toezichthouders is. Behalve de gebiedsscan is de politie een belangrijke partner als het gaat om controleren op dronkenschap in de openbare ruimte en het doorschenken aan dronken personen.

Overige ketenpartners Overige bronnen van informatie kunnen zijn jongerenwerk, veldwerk verslavingszorg, Buitengewoon Opsporing Ambtenaren (BOA’s) en toezichthouders Alcoholwet. Tijdens periodieke overleggen kan er bij deze instanties/personen geïnventariseerd worden waar zij de belangrijkste risico’s waarnemen.

14/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

4.

Handhavingsactiviteiten

Zoals eerder aangegeven ligt de gemeentelijke prioriteit in dit plan, zowel als het gaat om preventie als om handhaving, bij de problemen rondom alcoholverstrekking aan minderjarigen, het voorkomen van dronkenschap onder jongvolwassenen en het voorkomen van drugsgebruik. De handhaving van de wetsartikelen 252 en 453 uit het Wetboek van Strafrecht die betrekking hebben op doorschenken aan iemand die in kennelijke staat van dronkenschap verkeert en openbare dronkenschap, evenals de handhaving van de Opiumwet, vallen onder de verantwoordelijkheid van de politie. Artikel 20, lid 4 van de Alcoholwet (aanwezigheid van dronken personen in een vergunningplichtige lokaliteit) valt onder de verantwoordelijkheid van de toezichthouder Alcoholwet. Het is voor een goede handhaving van belang dat er samenwerking is tussen de toezichthouders Alcoholwet en de politie. De doelstellingen sluiten aan bij de volgende wettelijke bepalingen:

Leeftijdsgrens 18 jaar •

• •

Artikel 20, lid 1 van de Alcoholwet. Oftewel het bedrijfsmatig of anders dan om niet verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Ook het kopen van alcohol door iemand van 18 jaar of ouder voor iemand onder de 18, oftewel ‘wederverstrekking’ is strafbaar gesteld. De bedrijfsmatige verkoop was al strafbaar onder de Drank- en Horecawet, bij de wijziging naar de Alcoholwet is daar de wederverstrekking bij gekomen. Als sprake is van wederverstrekking kunnen zowel de meerderjarige als de minderjarige een boete krijgen. Artikel 20 lid 3 van de Alcoholwet. Bij ingang van een ruimte waar bedrijfsmatig alcohol wordt verstrekt moet duidelijk zichtbaar de leeftijdgrens worden aangegeven. Artikel 45 van de Alcoholwet. Het verbod op het aanwezig hebben van alcohol onder de 18 jaar op voor publiek toegankelijke plaatsen.

Dronkenschap/doorschenken • •

• •

Artikel 20, lid 4 van de Alcoholwet. Het verbod om de aanwezigheid toe te laten in een horecazaak of op het terras van personen in kennelijke staat van dronkenschap. Artikel 20, lid 5 van de Alcoholwet. Het verbod om in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen dienst te doen in een slijtlokaliteit of horecalokaliteit. Artikel 252 Wetboek van Strafrecht. Verbod om personen in kennelijke staat van dronkenschap alcohol te verkopen of toe te dienen. Artikel 453 Wetboek van Strafrecht. Verbod om zich in kennelijke staat van dronkenschap op de openbare weg te begeven.

Drugs In de Opiumwet zijn bepalingen vastgelegd voor bezit, productie en distributie van drugs. De politie is verantwoordelijk voor de opsporing en handhaving hiervan. Voor de openbare ruimten kunnen gemeenten aanvullende bepalingen binnen de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) vaststellen. De belangrijkste uitvoerders van het toezicht en de handhaving van deze bepalingen zijn de politie en de gemeentelijke buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s). De politie en de door gemeente aangewezen BOA’s houden toezicht op de bepalingen in de APV. De politie is daarnaast uitvoerder van de handhaving van de Opiumwet. Politie (en justitie) richt zich bij de opsporing en vervolging van Opiumwetdelicten primair op de in- en uitvoer, de bedrijfsmatige productie en de grootschalige handel.

15/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Op evenementen kunnen particuliere beveiligers ook een belangrijke rol spelen bij het handhaven van de huisregels en op straat kunnen straatcoaches en horecastewards een (meer preventieve) bijdrage leveren aan het terugdringen van overlast. Ook het overige personeel dient alert te zijn op drugs gebruik. Zij hebben een signalerende functie en kunnen in samenwerking met beveiliging en politie ervoor zorgen dat drugs gebruik in het uitgaanscircuit beperkt blijft. Voor het herkennen van drugsgebruik zijn diverse trainingsprogramma’s beschikbaar.

Maatschappelijke verantwoordelijkheid Met de term ‘alcoholverstrekkers’ worden alle personen bedoeld die verantwoordelijk zijn voor een adequate naleving van de eerdergenoemde bepalingen in de Alcoholwet. Van deze professionals en vrijwilligers wordt verwacht dat ze de leeftijdsgrens voor de verstrekking van alcohol kennen en naleven, evenals het verbod op doorschenken bij dronkenschap en het toelaten van personen in kennelijke staat van dronkenschap in de onderneming, vereniging of het evenement. Belangrijk is dat een alcoholverstrekker zich bewust is van zijn/haar verantwoordelijkheid en in staat is juist te handelen, ook wanneer er weerstand is bij de klant. Het is de verantwoordelijkheid van de werkgever (of vereniging), om ervoor te zorgen dat alle medewerkers in lijn met de wet handelen. Om alcoholverstrekkers hierin te bekwamen zijn trainingsprogramma’s ontwikkeld zoals Barcode voor barpersoneel, de IVA (Instructie Verantwoord Alcoholgebruik) training voor barvrijwilligers en de Evenementen IVA. Ook voor portiers en beveiligers geldt dat zij een verantwoordelijkheid hebben voor de veiligheid en gezondheid van het publiek. Dat houdt in dat zij tijdig ingrijpen als zich een situatie voor doet waarbij de gezondheid en/of veiligheid van het publiek in gevaar dreigt te komen.

Voor alle medewerkers van een uitgaansgelegenheid geldt dat zij alert moeten zijn op drugsgebruik en drankmisbruik.

Hotspots inventariseren Hotspots zijn plaatsen waar de naleving van de Alcoholwet in het geding is. Dat kunnen bijvoorbeeld plekken zijn waar verstrekt wordt aan minderjarigen of klanten in kennelijke staat van dronkenschap. De gegevens die verkregen zijn bij de risicoanalyse vormen de basis voor de hotspot analyse. Het wordt geadviseerd om ieder jaar de hotspots opnieuw in kaart te brengen. Daarbij hanteren we weer de eerdergenoemde settingen: - supermarkten - slijterijen professionals en structureel karakter - horeca - evenementen - sportkantines - jongerencentra - scholen (meestal tijdelijk karakter) semi/non professionals - openbare ruimte - thuissituatie6 Met de gegevens uit de risicoanalyse kan de risicoanalyse tabel uit bijlage 2 ingevuld worden. Per hotspot wordt de kans op overtredingen in kaart gebracht. Die kans wordt bepaald op basis van kenmerken zoals deurbeleid, het gebruik van leeftijdscontrolesystemen, openingstijden, doelgroep en naleving. Figuur 2 laat zien hoe de verschillende typen verkopers kunnen worden ingedeeld. Figuur 3 is een QuickScan instrument. Door de locaties in deze tabel in te vullen kan er snel inzicht komen welke locaties risico lopen. Het is wel raadzaam om daarna wel nader te bepalen hoe groot de werkelijke kans is dat er een overtreding plaats zal vinden op die locatie.

6

De thuissituatie is een mogelijke hotspot, echter is hier controle in zeer beperkte mate mogelijk.

16/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Figuur 3: Quick Scan

Kans op alcohol schenking aan minderjarigen Kans op de aanwezigheid van jongeren

Gering

Klein

Gemiddeld

Groot

Zeer groot

Zeer groot Groot Gemiddeld Laag Zeer laag

Extra aandacht wordt gevraagd voor de evenementen (waaronder de sportevenementen en schoolfeesten). Jaarlijks wordt aan de hand van de lokale evenementenkalender een overzicht gemaakt van de jongerenevenementen en algemene evenementen die ook door veel jongeren worden bezocht.

Interventiestrategie bepalen Op basis van de risicoanalyse en de hotspotlijst worden prioriteiten gesteld. Daarbij wordt een afweging gemaakt tussen de aandacht voor de leeftijdsgrenscontrole voor alcoholverkoop van 18 jaar en de bepalingen rondom dronkenschap, zoals het niet toelaten van dronken personen in een horecagelegenheid en het niet schenken aan klanten in kennelijke staat van dronkenschap. Elk jaar worden met het herijken van de hotspots de handhavingsprioriteiten opnieuw vastgesteld. De frequentie van de controles wordt jaarlijks opgenomen in het Uitvoeringsprogramma VTH inzake de handhaving.

Basiscontrole Voordat de leeftijdsgrens/dronkenschap inspecties worden uitgevoerd, is het zaak de vergunningen actueel te hebben. Met een basiscontrole wordt vastgesteld of de vergunning nog op orde is en of er voldaan wordt aan de voorwaarden van de afgegeven vergunning, zoals rechtsvorm, aanwezigheid van een leidinggevende, eventueel toegangsbeleid, leeftijdsgrenzen-aanduiding en inrichting. De basiscontroles worden meestal uitgevoerd in uniform.

17/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Leeftijdsgrens/dronkenschap controles Deze controle is gericht op het naleven van de leeftijdsgrens. Onderzoek toont aan dat een controlefrequentie van minimaal 6 keer per jaar voor de hotspots met een permanent risico positieve gedragsverandering teweegbrengt (zie figuur 2, risico-piramide). Voor de hotspots met een beperkt risico zijn 4 inspecties per jaar noodzakelijk om de naleving effectief te blijven beïnvloeden. Voor de categorie waar nagenoeg geen risico geldt, volstaat 1 controle per jaar (Wagenaar e.a., 2005). De inspecties zullen met name in de weekenden plaats vinden, tenzij de risicoanalyse anders bepaalt. Samenwerking met de politie is heel belangrijk voor inspecties op doorschenken en openbare dronkenschap. De gemeentelijke toezichthouder Alcoholwet heeft slechts de bevoegdheid om toezicht te houden op de Alcoholwet-artikelen. Onder deze bevoegdheid valt ook het artikel 20, lid 5 van de Alcoholwet ‘Het is verboden in een slijtlokaliteit of horecalokaliteit of op een terras de aanwezigheid toe te laten van een persoon die in kennelijke staat van dronkenschap of kennelijk onder invloed van andere psychotrope stoffen verkeert’.

Overige controles -

Steekproefsgewijze controles bij evenementen vinden plaats aan de hand van de afgegeven evenementenvergunningen. Jaarlijks terugkerende evenementen, waarbij op basis van ervaringen van de vorige jaren een afweging wordt gemaakt voor een eventuele steekproef.

-

Controles bij ontmoetingsplaatsen in de openbare ruimte vinden plaats op locaties waarover klachten of signaleringen of meldingen van de politie zijn binnengekomen.

-

Juridische vervolgstappen komen aan de orde wanneer na een controle een bestuurlijke actie volgt. Met name indien er sprake is van een bestuurlijke boete/last onder dwangsom/bestuursdwang of het intrekken van een vergunning.

Interventiestrategie uitvoeren Controles Kern van de controlestrategie vormen de leeftijdsgrensobservatie-inspecties die in burgerkleding uitgevoerd worden. Doel van deze controles is na te gaan of de regels nageleefd worden. Indien mogelijk wordt het geconstateerde direct met de verstrekkers besproken. Bij niet naleving wordt een maatregel genomen en volgt een her-inspectie (binnen 3 maanden). Als aanvulling kunnen surveillance inspecties worden ingepland waarbij de toezichthouder opvallend zichtbaar aanwezig is (m.b.v. herkenbare kleding). Hierbij wordt vooraf nauwkeurig geanalyseerd op welke locaties en op welke tijdstippen dit mogelijk is. Dit in verband met de veiligheid van de toezichthouder. Bepaalde evenementen zouden bijvoorbeeld geschikt zijn om zichtbaar aanwezig te zijn als toezichthouder. Samenwerking met de politie wordt bij deze acties goed voorbereid.

Stappenplan Stap 1 Uitgangspunt is dat de verstrekker als goed gastheer, inspanning levert om de leeftijdsgrens voor alcohol correct vast te stellen en na te leven. Samen met de verstrekker wordt de naleving van de leeftijdsgrens verbeterd door controles en directe terugkoppeling van het geconstateerde. Het toezicht op de naleving van de Alcoholwet wordt zichtbaar en open uitgevoerd. Indien overtredingen worden geconstateerd wordt dit zo spoedig mogelijk gemeld aan de ondernemer of bedrijfsleider. Bij constatering van een overtreding wordt de handhavingsmatrix horeca gevolgd. Om een objectief beeld te krijgen van de naleving in een bedrijf kan gebruik worden gemaakt van een mysteryshopper. Direct na de aankooppoging wordt het geconstateerde besproken met de verstrekker. Tijdens deze mystery-controles worden geen maatregelen genomen, maar worden zo nodig wel afspraken gemaakt met de verstrekker. Deze afspraken worden schriftelijk bevestigd.

18/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Stap 2 Extra aandacht wordt besteedt aan verstrekkers waarbij is geconstateerd dat de naleving van de leeftijdsgrens niet de aandacht krijgt die het nodig heeft, of er zijn aanwijzingen dat jongeren <18 bij de betreffende verstrekker in het bezit kunnen komen van alcohol. Bij een geconstateerde overtreding wordt de handhavingsmatrix horeca gevolgd. Na een herhaling van een geslaagde aankooppoging tijdens een tweede mystery-controle bij een verstrekker, waarbij geen correcte leeftijd vaststelling heeft plaatsgevonden, kunnen anonieme controles worden uitgevoerd. Mogelijk wordt hiervoor gebruik gemaakt van externe toezichthouders Alcoholwet. Stap 3 Bij verstrekkers waar meerdere klachten over binnen komen bij de gemeente, over het schenken van alcoholhoudende drank aan jongeren onder de 18 jaar, kunnen anonieme controles worden uitgevoerd. Deze bedrijven krijgen intensief en anoniem toezicht. Mogelijk wordt hiervoor gebruik gemaakt van externe toezichthouders Alcoholwet. Bij een geconstateerde overtreding wordt de handhavingsmatrix horeca gevolgd.

Nalevingscommunicatie Communicatie kan het effect van de handhaving versterken. Het kan bijdragen aan een verhoogde subjectieve pakkans en aan meer draagvlak voor de maatregelen. Het is van belang de communicatie naar de diverse doelgroepen in goed overleg met andere afdelingen en partijen vorm te geven. In hoofdstuk 7 wordt verder ingegaan op de mogelijkheden met betrekking tot communicatie.

Sanctiestrategie Na controle wordt een controlerapport of boeterapportage opgemaakt. Indien is gebleken dat de gecontroleerde zich niet (geheel) aan de regels houdt kan het bevoegd gezag verschillende sancties toepassen teneinde de overtreder ertoe te bewegen zich in het vervolg wel te houden aan de voor hem geldende regels. Niet alle overtredingen zijn even ernstig. In de Handhavingsmatrix horeca gemeente Texel, vastgesteld op 11 juni 2013 en gewijzigd op 2 januari 2014, is het handhavingskader voor onder andere de Alcoholwet vastgesteld. Deze geeft de sanctiestrategie weer waarin is bepaald met welk sanctiemiddel de burgemeester in beginsel reageert op overtredingen. Voor de lichtere overtredingen wordt eerst een waarschuwing gegeven, voor de ernstigere overtredingen wordt direct een daadwerkelijke sanctie opgelegd zoals een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom. Ook intrekken of schorsen van de vergunning behoort tot de mogelijkheden die de burgemeester ter beschikking staan. Bestuurlijke boete Op basis van artikel 44a van de Alcoholwet is de burgemeester bevoegd om voor de daarin genoemde overtredingen een bestuurlijke boete op te leggen. Het opmaken van een bestuurlijke boete op basis van de Alcoholwet wordt gedaan door een door de burgemeester aangewezen toezichthouder. De bestuurlijke boete is onderdeel van de handhaving in het bestuursrecht.

De bestuurlijke boete is een bestraffende sanctie. Dit betekent dat een aantal waarborgen, zoals de plicht tot het geven van cautie, gelden wanneer een bestuursorgaan voornemens is een bestuurlijke boete op te leggen. De hoogte van de bestuurlijke boete is vastgelegd in het Besluit bestuurlijke boete Alcoholwet. De bestuurlijke boete is geschikt voor de handhaving van veel voorkomende en overlast gevende overtredingen in de publieke ruimte en voor lik op stuk beleid. Het is geregeld in artikel 44a van de Alcoholwet. Bijna alle overtredingen van de Alcoholwet zijn met een bestuurlijke boete aan te pakken, m.u.v. enkele artikelen die strafrechtelijk moeten worden opgepakt. De hoogte van de bestuurlijke boete is vastgelegd in het Besluit bestuurlijke boete Alcoholwet en is afhankelijk van het aantal werknemers van de overtreder (I = minder dan 50 werknemers, II = 50 of meer werknemers) en de aard/zwaarte van de overtreding.

19/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

In 2022 gelden de volgende boetebedragen voor de bestuurlijke boete Alcoholwet: -

Categorie A: € 680,- (I) en € 1360,- (II)

-

Categorie B: € 1020-, (I) en € 2040,- (II)

Categorie C: € 1360,- (I) en € 2720,- (II) Bij recidive is sprake van verhoging met 50 of 100%. Er wordt geen bestuurlijke boete opgelegd voor deze artikelen als: - de overtreding een direct gevaar voor de volksgezondheid of veiligheid van de mens tot gevolg heeft; - het behaalde economisch voordeel als gevolg van de overtreding aanmerkelijk hoger is dan de bestuurlijke boete; - de burgemeester artikel 19a toepast; - de burgemeester een voornemen tot intrekken van de vergunning heeft gedaan. Proces-verbaal De artikelen 20 lid 6 en 7, 21 en 45 van de Alcoholwet kunnen alleen strafrechtelijk worden afgedaan. Er wordt een proces-verbaal opgemaakt als een overtreding van deze artikelen wordt geconstateerd. Het Openbaar Ministerie bepaalt de hoogte van de boete. Intrekken/schorsen Alcoholwetvergunning De burgemeester kan de Alcoholwetvergunning intrekken op grond van de in artikel 31 van genoemde intrekkingsgronden. Daarnaast kan de vergunning geschorst worden voor maximaal 12 weken op basis van artikel 32 van de Alcoholwet. Toepassen last onder bestuursdwang (incl. stilleggen alcoholverkoop in de detailhandel) De grondslag voor bestuursdwang door de burgemeester staat omschreven in artikel 125, lid 3 van de Gemeentewet.

Artikel 19a (three strikes out) en artikel 44 (medewerking verlenen aan een toezichthouder) van de Alcoholwet geven de burgemeester specifieke bevoegdheid tot het toepassen van bestuursdwang. Onder bestuursdwang wordt verstaan ‘het feitelijk handelen door of vanwege een bestuursorgaan tegen hetgeen in strijd met de regels is gedaan, gehouden of nagelaten’. Bestuursdwang wordt toegepast, nadat de overtreder door het bevoegd gezag in de gelegenheid is gesteld om de overtreding en de gevolgen daarvan ongedaan te maken. De kosten van de toegepaste bestuursdwang worden op de overtreder verhaald. • “Three strikes out"’: Op basis van artikel 19a van de nieuwe Alcoholwet kan de burgemeester de verkoop van zwakalcoholhoudende drank stilleggen voor minimaal 1 week en maximaal 12 weken. Deze sanctie kan worden toegepast als artikel 20 (leeftijdsgrenzen) 3 keer wordt overtreden binnen een periode van 1 jaar. Sluiting van een horecagelegenheid Dit is een vorm van bestuursdwang op basis van artikel 174 van de Gemeentewet. Met dit instrument kan een illegale situatie daadwerkelijk worden beëindigd. Opleggen last onder dwangsom Op basis van artikel 5:32 van de Algemene Wet Bestuursrecht gelet op artikel 125, lid 3 van de Gemeentewet heeft de burgemeester de bevoegdheid tot het opleggen van een last onder dwangsom.

Een dwangsom is de sanctie waarbij de overtreder per tijdseenheid, per overtreding of ineens een geldbedrag verbeurt, indien of zolang de overtreding voortduurt of de gevolgen daarvan niet ongedaan zijn gemaakt. De hoogte van de dwangsom is afhankelijk van de zwaarte van de overtreding. Verwijderen van bezoekers Artikel 36 van de Alcoholwet geeft de burgemeester de bevoegdheid om personen de toegang tot ruimtes te ontzeggen waar in strijd met de wet alcoholhoudende drank wordt verstrekt.

20/41

Preventie- en Handhavingsplan Alcohol (en Drugs)

Sanctiestrategie evenementen Bij evenementen worden de eerdergenoemde termijnen voor hercontrole niet gehanteerd, omdat hetzelfde evenement in de meeste gevallen pas weer wordt georganiseerd buiten de genoemde termijn van 1 jaar. De overtredingen dienen geconstateerd te worden binnen een termijn van enkele uren. Tussen de 1e constatering en de nacontrole wordt de gelegenheid geboden om bijsturing en aanpassingen te doen in de leeftijdsgrenzencontrole, binnen een redelijke termijn. Wanneer er achteraf constateringen worden gedaan van overtredingen kan er alsnog actie ondernomen worden. Wanneer na evaluatie blijkt dat de naleving niet correct is verlopen kunnen er diverse maatregelen genomen worden. Wanneer het een jaarlijks evenement betreft kunnen er bij een volgende vergunning aanvraag aanvullende voorwaarden opgesteld worden. Ook kan een volgende vergunningsaanvraag afgewezen worden. Als dezelfde problemen optreden bij verschillende evenementen kan er gekozen worden om het volledige evenementenbeleid aan te passen. Bij evenementen die een ontheffing van de Alcoholwet hebben voor het schenken van zwak-alcoholhoudende drank geldt het sanctiebeleid horeca, de handhavingsmatrix horeca, en kan bij herhaalde overtreding de ontheffing worden geweigerd.

Sanctiestrategie jongeren Bij iedere controleronde door Buitengewoon Opsporing Ambtenaren (BOA’s) of politie kan er, naast het handhaven op naleving van de leeftijdsgrens door schenkers, ook gehandhaafd wordt op artikel 45, lid 1 van de Alcoholwet, te weten het bezitsverbod alcohol door jongeren. Deze handhaving vindt ook plaats in de openbare ruimte - buiten. Met name tijdens uitgaansavonden, in de omgeving van supermarkten, hangplekken van jeugd, maar ook in de omgeving van evenementen, wordt gelet op de aanwezigheid van alcoholhoudende drank bij jongeren. Jongeren beneden de 18 die worden aangetroffen met alcoholhoudende drank in hun bezit, kunnen dan ofwel een boete, ofwel een doorverwijzing naar Halt7 krijgen. Een boete bedraagt voor de jongeren (in 2018) € 90,--, maar dit bedrag wordt voor jongeren onder de 16 jaar gehalveerd. De doorverwijzing naar Halt wordt aangeboden als alternatieve straf en heeft de voorkeur in de hoop dat jongeren hier wat van leren. Wanneer er gekozen wordt voor een Halt – afdoening dan krijgt de jongere gesprekken en leeropdrachten. Bij de gesprekken met Halt is het belangrijk dat ouders aanwezig zijn om hun kinderen te begeleiden. Ouders van minderjarige kinderen moeten ook hun handtekening zetten onder afspraken met Halt. Ouders zijn belangrijk voor het gedrag van de jongeren.

Ouders zijn het rolmodel voor jongeren zoals beschreven bij het kopje beleidsgroep -en setting.

7 Er zijn aanvullende afspraken tussen de gemeente en bureau Halt nodig om doorverwijzing door BOA’s op basis van Alcoholwet artikel 45,