Bijlage 1. Jaarverslag/Jaarrekening 2022 Leerwerkbedrijf De Bolder 2022 def. incl. accountantsverklaring
Tekst van het document
2022
• JAARVERSLAG • JAARREKENING
[2]
INHOUDSOPGAVE
Blz. Jaarverslag 1.
Voorwoord
4
2.
Programmaverantwoording
6
3.
Verantwoording 2022
9
Paragrafen
12
Jaarrekening Balans
17
Overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
18
Grondslagen van de financiële verslaglegging
19
Toelichting op de balans
21
Niet in de balans opgenomen verplichtingen
26
Begrotingsrechtmatigheid
26
Wet normering topinkomens
26
Gebeurtenissen na balansdatum
27
Toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening
28
Overzicht incidentele baten en lasten
33
Overzicht structurele mutaties in het eigen vermogen
34
Overzicht taakvelden
35
Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
36
Bijlagen Organisatieschema
41
Organisatie en commissies
43
Lijst van begrippen en afkortingen
45
[3]
JAARVERSLAG
-4-
JAARVERSLAG 1.
Voorwoord
We kijken bij De Bolder terug op een bijzonder 2022. Na de perikelen rondom de coronapandemie is de eerste helft van het jaar redelijk voorspelbaar verlopen. Er is een goede productie gedraaid voor onze afnemers van ondervloersystemen. De eerdere verwachting dat de maakindustrie weinig geraakt zou worden door de maatregelen tegen de coronapandemie is niet geheel uitgekomen. Helaas heeft de oorlog in Oekraïne de wereld zodanig beïnvloed dat we vanaf de zomer wel degelijk een vermindering van productie zien. Afnemers geven te kennen dat ook zij geen duidelijke verwachtingen hebben over het vervolg. Daarentegen heeft het aangeboden was-volume zich hersteld na de coronalockdown in de horeca. Dankzij tijdelijke arbeidskrachten (Oekraïense dames van de hotelboot in Oudeschild) heeft de wasserij tijdens de zomerdrukte aan de leveringsverplichtingen kunnen voldoen. De investering in goede samenwerking met onze opdrachtgevers blijft belangrijk. Het Sociaal Team Texel (STT), maar ook UWV, de Reclassering en de Texelse bedrijven en maatschappelijke instanties weten ons te waarderen. Dit is terug te zien in de toename in de laatste maanden van het jaar v.w.b. de instroom van nieuwe trajecten, zowel voor langere tijd geplaatst op De Bolder als ook in een enkel geval succesvol bemiddeld naar duurzaam werk extern.
De bewuste nadruk op de externe oriëntatie vanuit De Bolder wordt ook zichtbaar in de ketensamenwerking met onze zakelijke partners. Dit was goed te merken tijdens de duizelingwekkende prijsverhogingen van de grondstoffen en productiekosten in het derde en vierde kwartaal van 2022. Zonder uitzondering hebben alle afnemers ingestemd met de noodzakelijke tussentijdse verhogingen van de prijzen, een duidelijk gevolg van het jarenlang wederzijds investeren in goede samenwerkingsrelaties. Dit jaar is minder energie gestoken in de ontwikkeling van nieuwe diensten en producten, denk aan de activiteiten rondom de opzet voor een Circulair Ambachtscentrum en – als onderdeel daarvan – de voorbereiding van de verwerking van plastic afval. Dit heeft te maken met de beoogde toekomstnotitie van De Bolder die medio 2023 verwacht wordt. In dat kader is op 1 juni 2022 de interim directeur begonnen met een dubbele opdracht. Enerzijds wordt leiding gegeven aan de organisatie en anderzijds wordt een toekomstvisie voorbereid die op draagvlak binnen het college en de raad moet kunnen rekenen. Eind december van het boekjaar is een tussentijdse rapportage gepresenteerd, die ook de samenhang met Het Huis van Ontwikkeling laat zien.
Vooral in de 2e helft van het jaar is door verschillende medewerkers in diverse werkgroepen deelgenomen aan de visievorming voor het Huis van Ontwikkeling (HvO) en de toekomstnotitie van De Bolder. De eindrapportage wordt medio 2023 verwacht en aan het college en de raad ter besluitvorming aangeboden. De ambtelijke staf is onder de gewenste formatie ingericht. De kwetsbaarheid van vitale functies werd duidelijk bij ziekte of anderszins tijdelijke uitval. Kerntaken komen onder druk te staan wanneer additionele vragen of nieuwe deadlines zich voordoen. Daarom is ingezet op iets meer ondersteuning voor de afdeling financiën en P&O. Naar extra ondersteuning voor de activiteiten Kwaliteit, Arbo en Milieu (KAM) wordt nog gezocht. Uit deze jaarrekening mag blijken dat De Bolder weinig reserves meer heeft voor nieuwe investeringen. Voor het relatief uitgebreide machinepark is de component afschrijvingen momenteel niet groot. Voor dit moment is dat niet zo erg. De meeste machines zijn grotendeels financieel afgeschreven. Echter, door jaren achter elkaar geen nieuwe (her-) investeringen te plegen, zal bij een noodzakelijke aanstaande modernisering van het park een omvangrijk investeringsvoorstel volgen. Evenals voor de coronapandemie zijn de verschillende afdelingen, onder leiding van de werkleider, op excursie geweest.
Dit uitje wordt zeer gewaardeerd en bevordert de collegiale contacten. Hoewel de financiën onder druk staan, hebben we ervoor gekozen om dit jaarlijkse uitje voor elke afdeling weer te organiseren. Zeer tot ons verdriet zijn enkele medewerkers van De Bolder overleden. Daar is aandacht aan geschonken op de afdelingen en in de kantine. De Kerstviering met warme maaltijd werd door een het merendeel van onze medewerkers bezocht en als prettig en fijn gewaardeerd.
-5-
Ik wil alle medewerkers van De Bolder bedanken voor hun onmisbare bijdrage aan het resultaat van het afgelopen jaar. Hun loyaliteit en hun inzet, ook juist nu de wereld zo sterk verandert, is essentieel gebleken om dit soms ook moeilijke jaar ook weer goed en hoopvol af te sluiten. Namens alle medewerkers wil ik het college en de raad bedanken voor het vertrouwen in ons en hun steun aan de missie van De Bolder in de Texelse samenleving.
Arnold Braak, directeur a.i.
-6-
2.
Programmaverantwoording
Onze missie: Leer-werkbedrijf De Bolder levert een passende, waardevolle en duurzame bijdrage aan trajecten van burgers van Texel, die een steuntje in de rug nodig hebben bij het bereiken én behouden van (een vorm van) arbeidsmatige deelname aan de samenleving. Onze visie: Centraal staat (het recht op) participatie en de daaruit voortvloeiende leer-en werktrajecten van medewerkers. Werken bij of via De Bolder is daarbij zowel doel als middel. Ieder mens is uniek, daarom leveren we altijd maatwerk. We werken nauw samen met ketenpartners in de samenleving. De Bolder biedt (voor kortere of langere tijd) werkervaringstrajecten, beschut werken, re-integratietrajecten, begeleid werken en detacheringen bij externe werkgevers. De hierbij gegenereerde inkomsten komen ten goede aan de duurzame en financieel-economisch verantwoorde instandhouding van het productiebedrijf. Kritieke succesfactoren: • • •
•
Wij slagen erin het (directe en indirecte) belang van onze medewerkers altijd voorop te stellen en daarbij de balans te bewaken tussen onze sociale doelstellingen en onze productiedoelstellingen. Wij slagen erin om met ons relatief kleine team vanuit nauwe verbondenheid samen te werken. Wij slagen erin de waarden en de reputatie van De Bolder uit te dragen naar onze partners en klanten in de samenleving. Onze waarden zijn betrouwbaarheid, transparantie en hoge kwaliteit voor een eerlijke prijs. Wij beseffen dat onze opdracht ook is De Bolder in stand te houden voor de Texelaar met afstand tot de arbeidsmarkt in de toekomst.
Kerndilemma Wij werken vanuit het besef dat de nieuwe ‘mix’ van categorieën van medewerkers binnen eenzelfde werkomgeving een steeds grotere uitdaging betekent. We zorgen voor een voldoende gevarieerd werkaanbod; voldoende gevarieerd in de zin van commercieel interessant (ter ondersteuning van de economisch gezonde bedrijfsvoering) en sociaal interessant (in de zin van laagdrempelig toegankelijk voor medewerkers met significante arbeidsbeperkingen, dan wel in de zin van geschikt voor medewerkers om zich verder te kunnen ontwikkelen). Tussen beide doelstellingen zit een zekere spanning waarbij steeds weer de juiste afwegingen moeten worden gemaakt. Deze intrinsieke spanning wordt meer en meer voelbaar in de dagelijkse praktijk. Steeds vaker is er sprake van met elkaar conflicterende belangen. In de loop van het boekjaar is het proces van mogelijke splitsing van De Bolder en een Huis van Ontwikkeling (werktitel) met steun van de gemeenteraad in gang gezet. In december 2022 is door de stuurgroep die hiervoor is ingesteld een tussentijdse rapportage over de toekomst van De Bolder uitgebracht in nadrukkelijke samenhang met de plannen voor het Huis van Ontwikkeling. Hierover is ook een raadsinformatiebrief opgesteld. In 2023 moet dit leiden tot concrete stappen.
Kerncompetentie Al met al betekent het continue verenigen van deze met elkaar tegenstrijdige belangen een bijzonder complexe opgave in de dagelijkse werkelijkheid van De Bolder. Wat uiteindelijk de doorslag geeft is het belang van de medewerker zelf, dat altijd centraal staat bij belangrijke besluiten. Zeker voor de ambtelijke staf is de impact van alle veranderingen groot, zij moeten leren omgaan met de dilemma’s die gepaard gaan met de ‘dubbele’ opdracht van De Bolder. Dit doet een beroep op een nieuw type competentie, een combinatie van verandervaardigheid en veranderbestendigheid. Het gaat hierbij om het tegelijkertijd kunnen mee bewegen met vernieuwingen en veranderingen zonder dat deze veranderingen de onderliggende werkstructuur van het lopende productiebedrijf teveel aantasten/ontregelen. Kortom, De Bolder profileert zich nog steeds als dé re-integratiespecialist voor alle Texelaars die een steuntje in de rug nodig hebben bij het vinden én behouden van passend werk: 1. Vanuit de WSW Zolang de WSW als voorziening blijft bestaan zijn er medewerkers met een WSW-dienstverband. Jaarlijks vermindert
-7-
het aantal werknemers met een WSW-dienstverband gemiddeld met ongeveer 6 personen, doordat medewerkers die uit dienst gaan (pensioen, ziekte, overlijden) niet meer worden vervangen door nieuwe instroom (behalve bij overname vanuit een ander SW-bedrijf). In 2022 was de uitstroom met 10 personen uitzonderlijk hoog. Eén persoon die eerder bij De Bolder heeft gewerkt en nog op de wachtlijst stond is teruggekeerd. Na het maximum aantal van 156 werknemers in 2010 is dit aantal eind 2022 gedaald naar 93 medewerkers. Er is uit deze groep geen significante uitstroom naar extern werk meer te verwachten. 2. Vanuit de Participatiewet De Bolder is de uitvoerder van de Participatiewet voor de gemeente Texel: ● Arbeidsfit maken Zij die afhankelijk zijn van een inkomensvoorziening en naar verwachting niet in staat zijn om zelfstandig regulier werk te kunnen vinden, worden een passend integraal traject aangeboden. Middels arbeidsgewenning, assessment, loonwaardebepaling en begeleiding zal in een periode van 3 tot 6 maanden duidelijk moeten worden welk instrument uit de Participatiewet het meest passend is om in te zetten voor een vervolgtraject.
● Een gemeentelijke doorstroombaan Bij Gemeentewerken is het mogelijk om werkzoekenden een tijdelijke baan van maximaal 23 maanden aan te bieden binnen de zogeheten Participatiepool om zich dusdanig te ontwikkelen dat een baan kan worden aangeboden bij een reguliere werkgever. Daarmee wordt ruimte gemaakt voor een collega die eenzelfde soort ontwikkelprogramma kan krijgen. Het nadrukkelijke streven is om deze tijdelijke baan te laten opvolgen door een baan in het reguliere bedrijfsleven, met of zonder loonkostensubsidie. Naast dat de betreffende werkzoekende zelf actief zoekt naar werk, is het de taak van De Bolder om een goede match te vinden tussen werkzoekenden en beschikbare geschikte banen. De trajectcoach extern speelt hierin een cruciale rol. Als iemand (toch) niet in staat blijkt te zijn om regulier te werken en van UWV een indicatie voor beschut werk heeft gekregen, dan wordt een arbeidsovereenkomst bij De Bolder aangeboden. ● Jobcoaching ten behoeve van het optimaliseren van de arbeid Door te blijven zoeken naar passende taken binnen werkplekken en door het verder ontwikkelen van de werknemer om zijn/haar taken optimaal uit te kunnen voeren, zal de duurzaamheid van de dienstverbanden worden vergroot.
Aan leidinggevenden en collega’s kan de training ‘Harrie helpt’ door De Bolder worden aangeboden om op de werkvloer begeleiding te bieden aan werknemers met extra ondersteuningsbehoefte. Harrie staat voor: Hulpvaardig, Alert, Realistisch, Rustig, Instruerend en Eerlijk. ● Bieden van beschut werk De Bolder biedt in het productiebedrijf beschut werk aan de WSW-doelgroep en aan de nieuwe doelgroep beschut werken uit de Participatiewet. 3. Vanuit de reclassering (werkgestraften) De Bolder is bij de reclassering aangemeld als uitvoerder van een project voor werkgestraften. Texelaars die een werkstraf opgelegd hebben gekregen tussen de 40 en 240 uur komen werken bij De Bolder zonder dat daar een inkomen tegenover staat. Vaak zien we dat deze Texelaars uit een zwak sociaal systeem komen wat een sterke relatie heeft met het in aanraking komen met politie en justitie. Tijdens het verplicht uitvoeren van hun taakstraf bij De Bolder, worden deze Texelaars tegelijkertijd altijd door De Bolder aangemeld bij het STT. Dit team doet een onderzoek naar de behoefte aan zorg en structuur en kan daar eventueel voorzieningen voor beschikbaar stellen. Deze aanpak draagt sterk bij aan de recidivevermindering. 4. Vanuit UWV (WIA / Wajong / Ziektewet) Sinds 2018 verzorgt De Bolder voor UWV de trajecten ‘Arbeidsfit maken’ en ‘Naar Werk’.
Daarmee is De Bolder voor UWV de enige re-integratiepartner op Texel die ingezet kan worden om Texelaars met een WIA- of Wajong-uitkering of Texelaars die tijdens hun uitkeringsperiode bij UWV in de Ziektewet zijn gekomen te ondersteunen. Sinds 2019 zijn er 4 aanvullende ‘trajecttypes’ vanuit UWV mogelijk: 1. ‘Participatie interventie’. Deze dienst is voor Texelaars voor wie ‘Werkfit maken’ (nog) niet passend is. 2. ‘Bevorderen maatschappelijke deelname’. Ook deze dienst biedt ondersteuning aan Texelaars voor wie ‘Werkfit maken’ (nog) niet passend is. 3. ‘Praktijkassessment’. Bedoeld voor Texelaars voor wie het moeilijk in te schatten is wat de mogelijkheden zijn om te werken. 4. ‘Begeleiding bij scholing’. Voor Texelaars die ondersteuning nodig hebben bij het volgen van een opleiding. Scholing is voor hen noodzakelijk om weer aan het werk te kunnen.
-8-
Interessant is dat er vanuit UWV ook een financiële vergoeding per traject tegenover staat die toegevoegd wordt aan de inkomsten van De Bolder. 5. Nieuwe Nederlanders De gemeente Texel krijgt vanuit het Rijk jaarlijks een contingent ‘nieuwe Nederlanders’ toegewezen, voormalige asielzoekers die een verblijfsvergunning hebben gekregen en starten met hun inburgering. Dit is een, qua nationale achtergrond, pluriforme groep personen die als overeenkomst met elkaar hebben dat ze de taal moeten leren en bezig zijn met een inburgeringstraject. Op dinsdag 2 februari 2022 ondertekenden De Bolder, Vluchtelingenwerk, Texels Welzijn en de gemeente het samenwerkingsverband “Inburgeren op Texel”. Per 1 januari 2022 is de (nieuwe) Wet Inburgering in werking getreden. Deze wet gaat over een nieuwe manier van inburgeren. Inburgeren is meer dan het leren van de taal. Zorgen dat nieuwkomers zich ook sociaal en financieel kunnen redden is heel belangrijk in het nieuwe stelsel. Het doel van de nieuwe wet is dan ook dat nieuwkomers die inburgeringsplichtig zijn zo snel mogelijk meedoen in onze maatschappij. Om dat ook op Texel mogelijk te maken is het Samenwerkingsverband “Inburgeren op Texel” gestart. De gemeente, De Bolder, Vluchtelingenwerk en Texels Welzijn ontwikkelden gezamenlijk een aanbod waarbij taal leren in de klas wordt gecombineerd met taalstages of vrijwilligerswerk.
De inburgeraars blijven zelf verantwoordelijk voor het voldoen aan de inburgeringsplicht, maar worden hierin begeleid door het samenwerkingsverband. Door direct en kwalitatief beter de Nederlandse taal te leren, structurele begeleiding vanaf de start van het inburgeringstraject én mee te draaien verloopt het inburgeren naar verwachting sneller. Veel nieuwe Nederlanders ontvangen een bijstandsuitkering van de gemeente. De Bolder biedt door middel van zijn productiewerk de mogelijkheid om snel aan de slag te gaan in een Nederlandse arbeidscontext. Ook is toeleiding naar externe werkplekken via ons bestaande netwerk een optie. Zo kunnen de nieuwkomers sneller meedoen in onze samenleving met alle vrijheden en verantwoordelijkheden die daarbij horen. 6. Werkgeversdienstverlening Sinds 2019 faciliteert De Bolder ook ‘Spoor 2 re-integratie trajecten’, i.h.k.v. de Wet verbetering poortwachter, voor werkgevers op Texel die dit zelf niet of moeilijk kunnen organiseren. Het gaat daarbij vaak om (kleinere) ondernemers in het midden- en kleinbedrijf. De Bolder begeleidt, in opdracht van de werkgever, de langdurig zieke medewerkers naar ander, beter passend werk.
Aantal personen per jaar ultimo 2022
2021
2020
WSW (incl.ext. begeleid werkenden) P-wet (incl.externen met LKS) Ambtelijk (incl. vakantiekrachten) P-wet werkervaring intern trajecten Overige interne trajecten
93 32 19 3 1
102 23 18 8 6
105 19 15 4 8
Totaal aantal personen
148
157
151
-9-
3.
Verantwoording 2022
Oorlog Tijdens het schrijven van het vorige jaarverslag was de oorlog net enkele weken oud en hadden we nog geen idee wat de consequenties zouden gaan worden. Tegelijkertijd ijlde de coronapandemie nog na. Productieverlies, maar vooral de extra kosten hebben het bedrijfsresultaat behoorlijk gedrukt ten opzichte van de begroting. Wel is het resultaat beter dan het vorig boekjaar waarin de effecten van de coronapandemie groot waren. Financieel De jaarrekening van De Bolder sluit met een nihil resultaat na onttrekking van ruim € 19.000 uit de Reserve egalisatie rekeningresultaten. Het resultaat zonder onttrekkingen aan reserves is € 102.000 negatief. De WSW-bijdrage is gestegen tot ruim € 30.000 per SE. De netto bedrijfsopbrengst uit eigen productie in 2022 van – na aftrek van aan de productie gerelateerde lasten – € 1.254.000, is € 45.000 hoger dan vorig jaar. Deze stijging, die duidelijk lager is dan begroot, is positief beïnvloed door het weer opkrabbelen na de coronapandemie en negatief door de vergaande prijsstijgingen als gevolg van de oorlog. Investeringen In 2022 is geïnvesteerd in een nieuwe breedspoor stapelaar voor de afdeling vloerplaten ad € 22.500, dit betreft een vervangingsinvestering. Het restant van de goedgekeurde investeringsruimte van zowel 2021 als 2022 (totaal ruim € 129.000) wordt meegenomen naar 2023.
Huisvesting Een deel van de beschikbare kantoorruimte in het ‘NUON’ gebouw is verhuurd aan GGZ Noord-Holland Noord, aan VluchtelingenWerk Nederland en aan de podologische praktijk Voeten op Texel. In 2021 was de huuropbrengst hoger, omdat toen ook een bedrijf dat actief is op het gebied van sneltesten tegen vergoeding gebruik maakte van een deel van het pand. Ambtelijke bezetting De ambtelijke bezetting bestond eind 2022 uit 19 medewerkers, totaal 16.5 FTE, dat was inclusief 3 FTE tijdelijke krachten die werkzaam waren op de textielafdeling, waarvan het contract afliep aan het einde van het jaar. Het ziekteverzuimpercentage bedroeg in 2022 3,5 %. Van dit verzuimpercentage is 1,9 % langdurig ziekteverzuim (langer dan 6 weken). De totale personele kosten van de staf zijn aanzienlijk lager dan begroot, maar ten opzichte van 2021 wel gestegen met 9,4%, onder meer door de cao-aanpassing voor 2022. Naast een loonsverhoging van 2,4% en een eenmalige uitkering in december van € 750 t/m schaal 8 en € 375 voor schaal 9 en hoger, bestond de aanpassing uit een thuiswerkvergoeding van € 2 per dag met ingang van 1 april. Ook konden Texelaars per 1 juli 2022 hun woon-werkverkeer declareren. Daarnaast is na het vertrek van de vorige directeur per 31 mei gekozen voor een directeur ad interim op inhuur-basis, die is aangesteld voor 24 uur (i.p.v. 36 uur).
Hij heeft als opdracht inhoudelijk leiding te geven aan het verandertraject waarvoor De Bolder staat in 2022 en 2023. In 2022 is gestart met het onderzoek naar hoe de huidige dienstverlening van participatietrajecten ondergebracht kan worden in een nieuwe samenwerkingsvorm onder de werknaam ‘Huis van Ontwikkeling’. Daarbij wordt onderzocht of er synergievoordelen zijn te behalen in een andere samenwerking tussen de trajectcoaches van De Bolder, de klantmanagers Participatiewet van de gemeente, taalcoaches, werkgevers en overige samenwerkingspartners. Doel is om samen te werken aan de ontwikkeling voor Texelaars die dat nodig hebben. De Bolder verandert daarmee van een leer-werkbedrijf naar een werkbedrijf, voornamelijk gericht op beschut werken. Het verandertraject, dat de directeur ad interim begeleidt, richt zich daarom ook op de vraag wat deze ontwikkeling betekent qua bedrijfsvoering voor De Bolder. Het MT van De Bolder ondersteunt de directeur ad interim bij de dagelijkse aansturing. WSW-bezetting Het jaar startte met 102 medewerkers. Er zijn 10 medewerkers uitgestroomd: 3 wegens pensionering, 2 wegens overlijden, 1 na 2 jaar ziekte en 4 op eigen verzoek. Eén medewerker is ingestroomd, deze persoon had nog een geldige WSW-indicatie en had eerder ook bij De Bolder gewerkt.
Bezetting en afbouw van 2021 naar 2022: ✓ Daling werknemers (peildatum 31 december) van 102 naar 93 = -/- 8,8% ✓ Daling FTE (peildatum 31 december) van 77,8 naar 71,0 = -/- 8.7% ✓ Het jaar 2022 werd afgesloten met 93 medewerkers = 71,0 FTE ✓ Daling van het gemiddelde aantal FTE over het gehele jaar van 79,3 naar 75,0 = -/- 5.5% ✓ De gemiddelde bezetting in heel 2022 was 75,0 FTE, dat is 2,0 FTE lager dan werd ingeschat in de begroting.
- 10 -
✓ De daling van het aantal medewerkers in FTE was groter dan het vorig jaar. Het is niet mogelijk om hieruit een trend te signaleren, want incidentele gevallen hebben in dit cijfer een grote invloed. Participatiewet-bezetting Bezetting eind 2022: ✓ 16 personen beschut (10,5 FTE) ✓ 7 personen met loonkostensubsidie intern (5,7 FTE) ✓ 9 personen met loonkostensubsidie extern ( 7,1 FTE) ✓ geen persoon met een individuele voorziening ✓ 3 personen op een werkervaringsplaats In 2022 hebben totaal 15 personen een traject gehad in het kader van een werkervaringsplaats binnen De Bolder. UWV-trajecten In 2022 liepen er voor 3 personen interne trajecten met een vergoeding vanuit UWV. Overige trajecten In het boekjaar liepen 4 personen een leer-werktraject of stage vanuit verschillende opleidingen en hebben twee personen een zogenaamd Spoor 2 re-integratietraject doorlopen. Reclassering In het kader van reclassering hebben in 2022 acht personen een werkstraf uitgevoerd in het productiebedrijf van De Bolder. Verkoop en productie De opbrengst uit verkoop en productie is in 2022 € 26.000 gestegen t.o.v. 2021, dat is een stijging van 1,7%. De opbrengst was wel duidelijk lager dan begroot (minus € 94.000) en kwam uit op een totaal van € 1.551.000. Na aftrek van alle aan de productie gerelateerde kosten komt de netto opbrengst uit op € 1.254.000. Dit is 3,7% hoger dan in 2021 is behaald.
De inzet van uren in 2022 was totaal 102.802, tegenover 105.620 in 2021, respectievelijk 99.356 in 2020. Personele ontwikkelingen (doelgroep) Gedurende het gehele jaar heeft er - ondanks de coronapandemie en vanzelfsprekend met in achtneming van de benodigde beschermingsmaatregelen - scholing van het totale werknemersbestand plaatsgevonden. Deze scholing heeft zich gericht op algemene werknemersvaardigheden en veilig werken binnen De Bolder. Verder krijgen alle vorkheftruckchauffeurs en alle overige chauffeurs regelmatig bijscholing en is er aandacht voor de jaarlijkse herhalingstrainingen bedrijfshulpverlening. De scholing ‘Plezierig Werken’, in samenwerking met Stichting Texels Welzijn kon in 2022 helaas (nog) niet worden verzorgd wegens overbezetting van cursusleiders en het ontbreken van een betaalbaar alternatief. Arbeidsomstandigheden De arbeidsomstandigheden van medewerkers vormen een van de belangrijkste aandachtspunten binnen de bedrijfsvoering van De Bolder. Juist bij medewerkers die kwetsbaar zijn in hun fysieke en/of psychische belastbaarheid luistert de manier waarop zij worden belast zeer nauw. Ook een consistente en deskundige instructie vanuit de werkleiding is enorm belangrijk. Bij (dreigende) uitval door overbelasting wordt werkplekondersteuning geboden door onze eigen arbeidsdeskundige.
Sowieso heeft de nauwe samenwerking met de eigen bedrijfsarts en arbeidsdeskundige de focus op ziekteverzuimpreventie sterk vergroot. Er is zowel praktisch als beleidsmatig aandacht geweest voor gerichter ondersteunen van de operationeel leidinggevenden in de begeleiding van de medewerkers op dit vlak. Het ziekteverzuim onder de productiemedewerkers was in 2022 12,6 %, hetgeen behoorlijk lager is dan het landelijk gemiddelde in dit soort organisaties. De intensievere samenwerking tussen De Bolder en het STT heeft ook als positief effect dat, wanneer medewerkers door andere niet-werk-gerelateerde oorzaken uitvallen, eventuele ondersteuning in de privésfeer (bijvoorbeeld door inzet van begeleiding op het vlak van de WMO of anderszins) snel besproken kan worden.
- 11 -
Financiële kansen en bedreigingen (analyse van de verschillen t.o.v. de begroting) • Bijdrageresultaat WSW Kans +/+ € 30.000 Werkelijk resultaat +/+ € 160.000 De WSW-lonen en -personeelskosten zijn in totaal € 47.000 lager uitgevallen dan oorspronkelijk begroot (zie specificatie in de toelichting op het overzicht van baten en lasten). De begroting van de te ontvangen gemeentelijke bijdrage is in de halfjaarrapportage aangepast (+ € 106.000) en daarmee in overeenstemming gebracht met de toegekende formatie en het budget volgens de meicirculaire. De uiteindelijk ontvangen bijdrage is nog € 13.000 hoger, conform de septembercirculaire, maar verminderd met € 6.000 wegens het doorsluizen van subsidie naar een ander sw-bedrijf vanwege doorstroom van een van onze medewerkers. Bij elkaar is het bijdrageresultaat daardoor € 160.000 positief t.o.v. de oorspronkelijke begroting. • Uitvoering Participatiewet Kans -/- € 30.000 tot +/+ € 30.000 Werkelijk resultaat +/+ € 22.000 De begroting was in de halfjaarrapportage naar beneden bijgesteld met per saldo € 26.000, door een te verwachten lagere bijdrage vanuit de gemeente van € 73.000 en een daling van de loon- en personeelskosten van € 47.000.
Uit de jaarrekening blijkt dat er aan loon- en personeelskosten uiteindelijk weer € 1.000 meer is uitgegeven en dat de bijdrage van de gemeente € 49.000 hoger is uitgevallen, met name door het weer aantrekken van het aantal trajecten in de laatste maanden van het jaar. • Overige-Trajecten Kans -/- € 10.000 tot +/+ € 10.000 Werkelijk -/- € 9.000 In de halfjaarrapportage was reeds rekening gehouden met deze daling op grond van het aantal trajecten dat in de loop van het jaar werd aangemeld. • Opbrengst verkoop en productie Kans -/- € 50.000 Werkelijke opbrengst -/- € 69.000. Bij het opstellen van de halfjaarrapportage voorzagen we nog een stijging van € 25.000. De opbrengst uit de wasserij trok weer aan na de coronapandemie en ook de andere afdelingen draaiden goed. Maar in het tweede halfjaar waren de gevolgen van de oorlog op alle fronten merkbaar. De kosten voor grond- en hulpstoffen stegen enorm. Gelukkig konden we die deels gecompenseerd krijgen door ook onze prijzen tussentijds te verhogen. Maar ook de productie nam in het vierde kwartaal af, waardoor we uiteindelijk t.o.v. de bijgestelde begroting weer € 94.000 lager uitkwamen. •
Kosten bedrijfsvoering Kans nihil (taakstellend begroot) Werkelijke kosten -/- € 25.000 Deze kosten waren in de halfjaarrapportage nog verhoogd met € 113.000, enerzijds vanwege hogere salariskosten (totaal € 52.000) van de ambtelijke staf i.v.m. de aanstelling van de directeur a.i., anderzijds door verwachte stijging van onderhoudskosten, energie en algemene kosten (totaal € 61.000). Het totaal van de salariskosten van de ambtenaren is uiteindelijk juist gedaald (-/- € 34.000) t.o.v. de oorspronkelijke begroting door meevallende sociale lasten en minder uitgaven aan personeelskosten (m.n. studiekosten, doorgeschoven naar 2023). Door het (nog) niet kunnen uitvoeren van begroot onderhoud, veel bedrijven krijgen veel meer opdrachten dan ze aankunnen, zijn ook de onderhoudskosten binnen de oorspronkelijk begroting gebleven (-/- € 2.000). Het energieverbruik is wel gestegen, maar iets minder hard dan halverwege het jaar begroot (+/+ € 4.000) en de kosten voor belastingen en verzekeringen zijn binnen de begroting gebleven (-/- € 2.000). Verder zijn de overige algemene kosten, waarvoor in de gewijzigde begroting nog een stijging met € 25.000 was voorzien, slechts met € 12.000 toegenomen t.o.v. de oorspronkelijke begroting.
Dan zijn er nog de incidentele baten van € 7.0000 en incidentele lasten van € 4.000 waardoor het totaal van de werkelijke kosten € 25.000 lager is dan oorspronkelijk begroot.
Uiteindelijk is het resultaat vóór onttrekking uit de Reserve egalisatie rekeningresultaten € 140.000 minder negatief dan oorspronkelijk begroot en zelfs € 153.000 minder negatief dan halverwege het jaar werd verwacht. Het eindresultaat is nihil na onttrekking van € 19.000 uit de Reserve egalisatie rekeningresultaten.
- 12 -
PARAGRAFEN
- 13 -
PARAGRAFEN Paragraaf A: Lokale heffingen Deze paragraaf is niet van toepassing voor De Bolder. Hiervoor wordt verwezen naar de jaarrekening van de gemeente Texel.
Paragraaf B: Weerstandsvermogen en risicobeheersing Het weerstandsvermogen van De Bolder is het vermogen om niet-structurele financiële risico’s op te kunnen vangen teneinde de bedrijfsvoering zonder directe externe hulp veilig te stellen. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (de middelen waarover De Bolder beschikt/kan beschikken om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten. Het weerstandsvermogen is een indicatie voor het bepalen van de gezondheid van de financiële positie van De Bolder. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit van De Bolder bestaat uit de algemene reserve en de stille reserves. Stille reserves worden gevormd door de meerwaarde van activa die laag of tegen nul zijn gewaardeerd en verkoopbaar zijn indien men dat zou willen. De algemene reserve bedraagt eind 2022 € 360.000. De gebouwen zijn in 2014 getaxeerd op een mogelijke verkoopopbrengst van € 4.135.000. Hier tegenover staan een WOZ-waarde begin 2022 van € 3.561.000 en een boekwaarde eind 2022 van € 1.396.000. Zonder stagnatie van de bedrijfsvoering te veroorzaken zijn er volgens bovenstaande definitie geen stille reserves. Uiteraard kan een stille reserve alleen worden geëffectueerd bij een gerealiseerde verkoop. Dit is afhankelijk van de markt.
Onderdeel van het eigen vermogen van De Bolder zijn de verschillende bestemmingsreserves. Deze reserves zijn onderverdeeld in investeringsreserves, kostenreserves en risicoreserves. Het totaal van de risicoreserves bedraagt eind 2022 € 264.000. Net als de algemene reserve zijn deze risicoreserves bestemd voor toekomstige risico’s. Inventarisatie van risico’s De oorlog in Oekraïne laat ons duidelijk zien dat risico’s veranderen onder druk van de macro-economische omstandigheden. In 2022 konden de verhogingen van de productiekosten nog grotendeels worden afgedekt door verhoging van de prijzen voor onze afnemers. In 2023 zal De Bolder ook de gevolgen van de enorme verhoging van de kosten van energie merken. De prijzen waarop gas- en elektracontracten in het vierde kwartaal van 2022, dus na het tot stand komen van de begroting voor 2023, zijn vastgeklikt, zijn hoger dan die waarmee in die begroting is gerekend. Dit speelt ook bij afnemers en leveranciers. Inmiddels weten we dat de overheid voor particulieren maatregelen heeft getroffen om de gevolgen van de enorme prijsstijgingen te compenseren. Of er ook maatregelen komen voor bedrijven zoals De Bolder en de partijen waarmee De Bolder te maken heeft is nog niet duidelijk. Per 1 januari 2015 is de Participatiewet in werking getreden.
Deze wet behelst de hervorming van de WSW, de WWB en de Wajong, gecombineerd met een bezuinigingsopdracht voor de komende jaren. De instroom in de WSW is per 1 januari 2015 volledig gestopt. Voor iedereen die op 31 december 2014 in dienst was in de WSW blijven de rechten gewaarborgd. Door natuurlijk verloop met een volledige instroomstop is het aantal werknemers in de WSW van 2015 naar 2022 met 63 personen gedaald tot 93 personen (inclusief 14 begeleid werkenden bij externe werkgevers) . De gemeente Texel heeft besloten de Participatiewet grotendeels zelf uit te voeren, waarbij voor alles wat met gesubsidieerd werk te maken heeft De Bolder wordt ingeschakeld. Na een voorzichtige start in 2016 met 3 werknemers zijn er in de afgelopen jaren per saldo nog 32 personen ingestroomd (inclusief 9 personen werkend bij externe werkgevers). De krimp in de WSW is daardoor slechts gedeeltelijk gecompenseerd door groei in de Participatiewet. Net als voor andere (voormalige) SW-bedrijven is het voor De Bolder steeds een uitdaging om de WSW met de krimpende beschikbare middelen te blijven uitvoeren en om vorm te geven aan de uitvoering van de Participatiewet, binnen de daarvoor beschikbare budgetten. Dit vraagt doorlopend aanpassingen in de bedrijfsvoering en de kostenstructuur.
De steeds zwakker wordende samenhang van de doelgroep heeft negatieve gevolgen voor de productiemogelijkheden van de werknemers en versterkt dit proces nog eens. Dit kan ook betekenen dat in de toekomst afdelingen gaan inkrimpen waardoor machines buiten gebruik zullen worden gesteld, met als gevolg dat die machines moeten worden afgeboekt. Met de krimpende budgetten bestaat ook het risico dat het niet direct lukt om de vaste lasten in gelijke mate te laten dalen. Vanaf het voorjaar van 2021 is een intensieve dialoog gestart met interne en externe stakeholders over de langetermijntoekomst van De Bolder. De opbrengsten van dit traject zijn vervlochten met de herijking van de Visie op het Sociaal Domein en de daaraan gekoppelde uitvoeringsplannen. Tijdens de laatste raadsvergadering van 2021 is de raad akkoord gegaan met de door De Bolder gewenste ontwikkelrichting. Enerzijds gaat het daarbij om de duurzame en verantwoorde instandhouding van het werkbedrijf, gekoppeld aan de visie om gemeentebreed re-integratie en inkomensondersteuning integraal te gaan vormgeven binnen het
- 14 -
concept ‘Huis van Ontwikkeling’. In 2022 heeft dit geleid tot een tussentijdse rapportage aan het college en de raad over het proces tot dan toe. In 2023 zullen hier concrete plannen voor worden ontwikkeld met belangrijke keuzes voor de toekomst. Al enige tijd is duidelijk dat het financieel gezien noodzakelijk is om de onderliggende bedrijfsstructuur van De Bolder én de manier waarop De Bolder binnen de gemeente vorm geeft aan zijn taak, te herzien. De ‘winst-verlies’ werkwijze van De Bolder is lastig te combineren met de ‘taak-budget’ werkwijze van de overige gemeentelijke afdelingen. Zeker wanneer de uitvoerende taken steeds vaker integraal vanuit de afdelingen worden vormgegeven zoals dat bijvoorbeeld rondom de inburgering- en begeleiding van re-integratie trajecten het geval is. Daarbij is het van belang dat de focus wordt verschoven van ‘kosten’ naar ‘waarde en waarden’. In die sfeer wordt ook verder gewerkt aan de plannen voor de toekomst van De Bolder en ook aan het Huis van Ontwikkeling. De vennootschapsbelasting is vanaf 2016 ook van toepassing op overheidsondernemingen. Die moeten zelf nagaan voor welke activiteiten ze belastingplichtig zijn. Volgens de gemeente (advies van de belastingadviseur) komt De Bolder niet door de ondernemingspoort voor haar activiteiten.
Uit een gesprek met de belastingdienst in juni 2021 is gebleken dat de dienst het eens is met het door de gemeente ingenomen standpunt over de vennootschapsbelasting t.a.v. activiteiten van De Bolder. Omdat De Bolder een productie- en bemiddelingsbedrijf is dat op diverse markten opereert, worden er hierdoor ondernemersrisico’s gelopen. Door de spreiding over diverse PMC’s en spreiding van afnemers wordt getracht dit risico beheersbaar te houden. De productie van ondervloeren is in de loop der jaren echter een grotere rol gaan spelen en beslaat in 2022 ruim 45% van de totale productie. Vorig jaar was dit bijna 50%. Dankzij het herstel van de wasserij na de coronapandemie ziet dit er dus weer gezonder uit. Er bestaat natuurlijk altijd het risico dat een bepaalde deelmarkt niet meer rendabel kan worden uitgevoerd of een bepaalde afnemer besluit naar een andere leverancier te gaan, maar dit kan worden opgevangen door een verschuiving naar een van de andere PMC’s. De betrokken werknemers zullen niet worden ontslagen, maar er moeten aanvullende vervangende rendabele werkzaamheden worden gevonden. Vanuit het productiebedrijf zijn er geen lopende claims met een substantieel financieel belang bekend. Risico’s die volgen uit de normale bedrijfsvoering van De Bolder zijn afgedekt door verzekeringen.
Beleid De algemene reserve is een algemene buffer voor het opvangen van tegenvallers en bedraagt eind 2022 € 360.000, dat is 8% van de totale bedrijfslasten. Als wordt gekeken naar de bedrijfslasten zonder WSW-loonkosten en Participatiewet, want daarvoor wordt een gemeentelijke bijdrage ontvangen, dan bedraagt de algemene reserve bijna 20% van deze bedrijfslasten. Het beleid van De Bolder is om een sluitende begroting te presenteren, zodat de algemene reserve niet hoeft te worden aangesproken. Als er dan onverwachte tegenvallers ontstaan, zodat er een negatief resultaat moet worden gepresenteerd, dan is een algemene reserve van 20% van deze bedrijfslasten een verantwoorde buffer. Daarnaast is er uit de winstbestemmingen van 2014 tot 2017 in totaal € 354.000 gestort in de Reserve egalisatie rekeningresultaten. Ook deze reserve is gevormd voor de dekking van negatieve rekeningresultaten. Daaraan is in 2021 conform het door de raad genomen besluit bij de jaarrekening over 2020 aan deze bestemmingsreserve een bedrag groot € 59.000 toegevoegd door herbestemming van de reserve speciale trajecten Participatiewet. Door onttrekkingen in de afgelopen jaren bedraagt de reserve op de balans nu € 264.000.
Kengetallen volgens art. 11 BBV: Jaarverslag 2022 Kengetallen
Verloop van de kengetallen Verslag 2022
Verslag 2021
Verslag 2020
netto schuldquote
44
47
48
netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
14
14
11
solvabiliteitsratio
35
35
37
structurele exploitatieruimte
2
-4
0
Betekenis kengetallen: Netto schuldquote: weerspiegelt het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van
- 15 -
de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen: idem maar dan gecorrigeerd voor de uitgeleende gelden. Solvabiliteitsratio: geeft inzicht in de mate waarin een gemeente in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Structurele exploitatieruimte: in hoeverre is een gemeente in staat de structurele lasten te voldoen uit de structurele baten. De opname van bovenstaande kengetallen is verplicht volgens art 11. BBV vanaf de jaarrekening 2015. De betreffende cijfers van De Bolder worden geconsolideerd in de jaarrekening van de gemeente Texel. Voor een toelichting wordt verwezen naar de kengetallen van de gemeente Texel met de betreffende toelichting.
Paragraaf C: Onderhoud kapitaalgoederen De samenstelling van de gebouwen van De Bolder is zo divers dat de normale onderhoudskosten, inclusief groot onderhoud, een gelijkmatig verloop in de tijd geven. Onderhoud wordt naar behoefte uitgevoerd, afhankelijk van de noodzaak van het betreffende onderhoud en afhankelijk van de financiële middelen van dat moment. Uit de winstbestemming van 2013 was een bestemmingsreserve gevormd voor groot onderhoud aan gebouwen en installaties. In 2019 is deze reserve aangewend voor het vervroegd vervangen van dakplaten en bitumen dakbedekking in verband met de wens van de gemeente om extra zonnepanelen op de panden te plaatsen. Een deel van het voor 2022 geplande onderhoud kon niet worden uitgevoerd wegens het teveel aan opdrachten bij uitvoerende bedrijven. Dit onderhoud is doorgeschoven naar 2023.
Paragraaf D: Financiering Conform het treasury-statuut van de gemeente Texel en de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) dient in de jaarrekening verantwoording over het gevoerde treasury-beleid te worden afgelegd. Deze verantwoording vindt niet plaats in de jaarrekening van De Bolder, maar in die van de gemeente Texel.
Paragraaf E: Openbaarheid Deze paragraaf is niet van toepassing voor De Bolder. Hiervoor wordt verwezen naar de jaarrekening van de gemeente Texel.
Paragraaf F: Bedrijfsvoering Voor een verantwoording over de bedrijfsvoering van De Bolder verwijs ik u naar het algemene gedeelte van het jaarverslag.
Paragraaf G: Verbonden partijen Een verbonden partij is een privaat- dan wel publiekrechtelijke organisatie waarin De Bolder een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Volgens deze definitie heeft De Bolder geen verbonden partijen.
- 16 -
JAARREKENING
- 17 -
JAARREKENING BALANS PER 31 DECEMBER 2022 (x € 1.000) ACTIVA
2022
2021
2020
PASSIVA
2022
2021
2020
Va ste act i va
Va ste p as s i va
Materiële vaste activa Investeringen met een economisch nut
Eigen vermogen Algemene reserve BestemmingsreservesGerealiseerde resultaat
360 934 0
360 1.088 _-/- 52
360 1.127 99
Totaal eigen vermogen
1.294
1.396
1.586
Voorzieningen Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s
0
0
0
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer Onderhandse leningen van Openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden
1.662
1.771
1.853
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Overige schulden
260
92
70
Overlopende passiva Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume
481
__690
753
3.697
3.949
4.262
Financiële vaste activa Leningen aan Openbare lichamen als bedoeld in artikel 1, onderdeel a, van de Wet financiering decentrale overheden
1.662
1.294
1.771
1.403
1.853
1.593
Vl otten d e a ct iv a Voorraden Grond- en hulpstoffen Gereed product en Handelsgoederen Totaal voorraden Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Rekening-courantverhoudingen met niet- financiële instellingen Overige vorderingen
263
217
193
6
_6
5
269
223
198
Vl otten d e p a s si v a 163
253
234
0
0
0
1 215
6 233
0 172
Totaal uitzettingen
379
492
406
Liquide middelen Kassaldi Banksaldi
0 0
0 2
0 2
Totaal liquide middelen
0
2
2
Overlopende activa Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen
93
58
210
3.697
3.949
4.262
Totaal
Totaal
- 18 -
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING (x € 1.000)
Omschrijving
Bijdrageresultaat WSW Lonen en personeelskosten WSW Gemeentelijke bijdragen WSW
Realisatie 2022 Begroting 2022 na wijziging
Begroting 2022 voor wijziging
Lasten
Lasten Baten
Lasten
2.225
2.226
Baten
2.179
Resultaat WSW Participatiewet Lonen en personeelskosten P-wet Gemeentelijke bijdragen P-wet
155
102 437
Baten Lasten
Baten
2.307 2.221
-/- 5 484
Realisatie 2020 Lasten
Baten
2.318 2.354
2.459
47
141
325
248
501
452
525
366
318
63
15
41
41
70
1
1
1
0
1
11
10
19
17
19
Resultaat Overige trajecten
10
9
18
17
18
Totaal bijdrageresultaat
228
126
54
105
229
1.551
1.645
1.620
1.525
1.502
Bedrijfsopbrengsten Opbrengst verkoop en productie
2.327
438
Resultaat Participatiewet Overige trajecten Personeelskosten overige trajecten Vergoeding overige trajecten
2.334
Realisatie 2021
Afschrijving vaste activa t.b.v. productie Overige bedrijfskosten t.b.v. productie
77 220
80 221
86 217
76 240
91 185
Bedrijfslasten t.b.v. productie
297
301
303
316
276
Totaal bedrijfsopbrengsten
1.254
1.344
1.317
1.209
Huuropbrengst gebouwen
17
17
20
25
Totaal overige opbrengsten
17
17
20
25
1.226
Overige opbrengsten
Kosten bedrijfsvoering Salariskosten ambtelijk personeel Afschrijving vaste activa algemeen Overige bedrijfskosten
1.104 54 461
1.190 54 513
1.138 54 452
1.009 54 480
1.089 56 292
Totaal kosten bedrijfsvoering
1.619
1.757
1.644
1.543
1.437
Totaal bijdrage- en bedrijfsresultaat
-/- 120
-/- 270
-/- 253
-/- 204
Financiële baten en lasten
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten
18 -/- 102
15 -/- 255
11 -/- 242
18 14
-/- 190
2 20
Het negatieve resultaat van € 102.000 is het resultaat dat De Bolder heeft behaald uit de normale bedrijfsvoering, inclusief incidentele baten en lasten. Daarnaast zijn er onttrekkingen uit bestemmingsreserves, waarvoor al eerder besluitvorming is geweest. Per saldo leidt dit tot het resultaat van € 0. Onttrekking/toevoeging aan reserves
Gerealiseerde resultaat
102
199
186
138
79
0
-/- 56
-/- 56
-/- 52
99
- 19 GRONDSLAGEN VAN DE FINANCIËLE VERSLAGLEGGING ALGEMENE GRONDSLAGEN. Onderstaande grondslagen, waarop de waardering van activa en passiva en de resultaatbepaling is gebaseerd, zijn bedoeld als leidraad voor een juiste interpretatie van de financiële overzichten. De jaarrekening voldoet aan het Besluit begroting en verantwoording (BBV). Het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening van De Bolder is meer gedetailleerd dan het BBV voorschrijft. De Bolder heeft hier bewust voor gekozen ter vergroting van het sturingsmechanisme van de directie en de verantwoordingsbehoefte van de gemeente Texel. De waardering van de activa en de passiva en de bepaling van het resultaat vinden plaats op basis van historische kosten. Tenzij anders vermeld worden de activa en passiva opgenomen tegen nominale waarde. Voor zover het BBV niet anders voorschrijft, zijn de baten en lasten toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. Winsten worden slechts opgenomen voor zover zij op de balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het verslagjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. De Bolder is onderdeel van de gemeente Texel Juridisch is De Bolder een afdeling van de gemeente Texel.
Praktisch kent De Bolder, binnen door de gemeenteraad van de gemeente Texel gestelde financiële en operationele kaders, echter een relatief grote mate van zelfstandigheid. Tevens kennen de activiteiten van De Bolder veel elementen die niet specifiek zijn voor een gemeente. Om deze redenen (maar ook vanwege historische redenen – De Bolder was vroeger een tak van dienst met de bijbehorende bijzondere verplichtingen) verantwoordt De Bolder zich jaarlijks via een eigen jaarrekening over de resultaten van het verslagjaar. Deze jaarrekening is primair bedoeld voor de gemeente Texel voor het afleggen van verantwoording en het overnemen van de financiële resultaten in de jaarrekening van de gemeente Texel. De jaarrekening van De Bolder is een openbaar document en kan dus ook door andere partijen gebruikt worden. De Bolder is geen zelfstandige juridische entiteit. Bij de interpretatie van de jaarrekening is het van belang van deze situatie kennis te nemen. De belangrijkste elementen hierbij zijn:
• Op diverse plaatsen in de jaarrekening worden, in de toelichting, vorderingen op en schulden aan de gemeente Texel genoemd. Omdat De Bolder onderdeel is van de gemeente, zijn deze niet opeisbaar.
• De jaarrekening bevat een WNT-verantwoording. In formele zin is De Bolder geen WNT-instelling en is dan ook niet opgenomen in het WNT-register van het ministerie van BZK.
• Het eigen vermogen staat ter beschikking van de gemeente Texel.
• De Bolder en de gemeente Texel dienen zich te houden aan de Europese aanbestedingsregels. Binnen De Bolder worden opdrachten beoordeeld op de opdrachtwaarde voor alleen De Bolder. Daarbij wordt niet beoordeeld of er binnen de overige onderdelen van de gemeente Texel mogelijk samenhangende opdrachten bestaan die samengevoegd zouden moeten worden met deze opdrachtwaarde. Vennootschapsbelasting. De vennootschapsbelasting is vanaf 2016 ook van toepassing voor overheidsondernemingen. De huidige analyse geeft aan dat De Bolder als onderdeel van de gemeente niet belastingplichtig is voor de activiteiten in het kader van de WSW en de Participatiewet. Dit wordt toegelicht bij de niet in de balans opgenomen verplichtingen.
Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen Bedrijfsgebouwen technische installaties Machines, apparaten, overige inventaris Transportmiddelen, landbouwtractoren en aanhangwagens Personenauto’s en bedrijfsauto’s Hard- en software ICT
n.v.t. 40 jaar 10 jaar 5/10 jaar 10 jaar 7 jaar 5 jaar
Financiële vaste activa. Betreft een lening aan de gemeente Texel ter grootte van de reserves en voorzieningen van De Bolder. Deze wordt opgenomen tegen de nominale waarde.
Voorraden. De grond- en hulpstoffen worden overwegend gewaardeerd tegen vaste verrekenprijzen, gebaseerd op de gemiddelde inkoopprijs. Verschillen tussen vaste verrekenprijs en feitelijke inkoopprijs worden als bedrijfsresultaat verantwoord. Alleen voor de vloerplaten kunnen de verrekenprijzen tussentijds worden aangepast als er sprake is van grote schommelingen in de prijzen. Incourante voorraden zijn afgewaardeerd tot marktwaarde. De goederen in bewerking en het gereed product worden gewaardeerd tegen de grondstoffenprijs, wat tot gevolg heeft dat de gerealiseerde opbrengst pas als opbrengst wordt genomen bij verkoop en aflevering van het product.
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. De uitzettingen worden gewaardeerd tegen de nominale waarde, waarbij een voorziening kan worden getroffen voor debiteurenrisico’s voor posten ouder dan 3 maanden.
Liquide middelen. Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
Overlopende activa. Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
Eigen vermogen. De algemene reserve dient als algehele buffer om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen. Aan de bestemmingsreserves is door het bestuur een specifieke bestemming gegeven. Aan het gerealiseerde resultaat van het begrotingsjaar zal door het bestuur een bestemming worden gegeven.
Voorzieningen. De voorzieningen worden tegen de nominale waarde van de verwachte verplichtingen opgenomen.
Vaste schulden met een rentetypische looptijd van één jaar of langer. De materiële vaste activa worden gefinancierd door een lening van de gemeente Texel. Het gehanteerde rentepercentage is gelijk aan het percentage van het laatst door de gemeente afgesloten krediet. De aflossing is gelijk aan de afschrijvingen van de activa, verhoogd met de boekwaarde van de desinvesteringen.
Netto-vlottende schulden met een rentetypische looptijd korter dan één jaar. Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
Overlopende passiva. Deze worden tegen nominale waarde opgenomen.
OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN IN DE JAARREKENING. Lonen en personeelskosten WSW.
BALANS.
Hierop worden de loonkosten inclusief personeelskosten verantwoord van het WSW-personeel.
Materiële vaste activa.
Gemeentelijke bijdragen WSW.
De waardering van de vaste activa is gebaseerd op de verkrijgings- of vervaardigingsprijs, verminderd met de over dit bedrag berekende lineaire afschrijvingen. Het afschrijvingspercentage is, rekening houdend met het BBV, afhankelijk van de soort investering en de geschatte levensduur, waarbij een activeringsgrens van € 10.000 wordt aangehouden. Op grond wordt niet afgeschreven.
Dit betreft de van de gemeente ontvangen bijdrage voor de uitvoering van de WSW.
Lonen en personeelskosten Participatiewet. Hierop worden de loonkosten inclusief personeelskosten verantwoord van werknemers vanuit de Participatiewet.
- 20 GRONDSLAGEN VAN DE FINANCIËLE VERSLAGLEGGING (vervolg)
Gemeentelijke bijdragen Participatiewet. Dit betreft de van de gemeente ontvangen bijdrage voor de uitvoering van de Participatiewet.
Opbrengst verkoop en productie. De opbrengst is de omzet verminderd met de kosten voor grond- en hulpstoffen. De omzet is de opbrengst van aan derden geleverde goederen en diensten exclusief over de omzet geheven belastingen.
Afschrijving vaste activa t.b.v. de productie. Dit betreft de afschrijvingskosten van de materiële vaste activa, die worden gebruikt voor het realiseren van de productie.
Overige bedrijfskosten t.b.v. productie. Onder deze post staan alle overige bedrijfskosten, die rechtstreeks ten laste van de productie worden gebracht.
Salariskosten ambtelijk personeel. Hierop worden de salariskosten inclusief personeelskosten van het ambtelijk personeel verantwoord.
Afschrijving vaste activa algemeen. Dit betreft de afschrijvingskosten van de materiële vaste activa die niet direct voor de productie worden gebruikt.
Overige bedrijfskosten. Onder deze post staan alle overige bedrijfskosten opgenomen, berekend op basis van historische kosten.
Financiële baten en lasten. De financiële baten en lasten bestaan uit ontvangen rentebaten en betaalde rentelasten.
Onttrekking/toevoeging aan reserves. Hieronder zijn begrepen de onttrekkingen uit en toevoegingen aan de verschillende bestemmingsreserves.
Gerealiseerd resultaat. Het voorstel voor de resultaatbestemming wordt separaat aangeboden. Het risico voor exploitatieverliezen ligt bij de gemeente Texel.
- 21 -
TOELICHTING OP DE BALANS ACTIVA Vaste activa Materiële vaste activa x € 1.000
Boekwaarde Boekwaarde 31-12-2020 31-12-2021
Investe ringen
Desinvesteringen
Afschrijvingen
Bijdragen Boekwaarde derden 31-12-2022 512 884 2 264 1.662
Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen en installaties Vervoermiddelen Machines en overige inventaris
512 1.022 9 310
512 953 5 301
22
69 3 59
Totaal
1.853
1.771
22
131
De materiële vaste activa betreffen uitsluitend activa met een economisch nut. De gebouwen, installaties, machines, inventarissen en goederen zijn op basis van een onafhankelijke taxatie voor een herbouwwaarde van € 14.035.000 verzekerd tegen brand- en stormschade. Deze taxatiewaarde wordt jaarlijks geïndexeerd en is aanzienlijk hoger dan de boekwaarde. In 2022 is geïnvesteerd in een nieuwe breedspoor stapelaar die zowel technisch als economisch was afgeschreven, het oude exemplaar is verkocht in 2023 omdat reparatie niet meer rendabel was. Het restant ad € 29.000 van het door de raad goedgekeurde investeringsplan 2021 (oorspronkelijk € 100.000) en ook het totaal van het door de raad goedgekeurde investeringsplan 2022 (ad € 100.000) zijn overgeheveld naar 2023. Financiële vaste activa x € 1.000 Lening aan de gemeente Texel
Boekwaarde Boekwaarde 31-12-2020 31-12-2021 1.593
Investe ringen
Desinvesteringen
1.403
Afschrijvingen
Bijdragen Boekwaarde derden 31-12-2022
109
1.294
De lening bestaat uit de bij de gemeente Texel belegde reserves en voorzieningen. Onder de desinvesteringen zijn opgenomen de onttrekkingen aan reserves en voorzieningen.
2022
x € 1.000 2021
2020
Grond- en hulpstoffen Gereed product en handelsgoederen
263 6
217 6
193 5
Totaal voorraden
269
223
198
163 0
253 0
224 10
Vlottende activa Voorraden
Uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Vorderingen op openbare lichamen Gemeente Texel Overgedragen WSW-bijdrage overige gemeenten
Totaal vorderingen 163 253 234 De vordering op de gemeente betreft het debiteurensaldo ad € 117.000 aangevuld met een bedrag ad € 9.000 nog te ontvangen bijdrage PW aan loonkostensubsidie en begeleiding en het per jaarultimo te verrekenen bedrag met de gemeente, dat is een post die jaarlijks onderling wordt verrekend voor de te verrekenen (voorgeschoten) investeringen en afschrijvingen, de te verrekenen rente over de activa en de belegde reserves, de rente over de rekening-courant en de te verrekenen btw (compensatiefonds). Uitzettingen in ’s Rijks schatkist met een rentetypische looptijd korter dan één jaar Uitzettingen
0
0
0
Het drempelbedrag voor schatkistbankieren is voor De Bolder € 1.000.000 vanaf 30 juni 2021. Daarvoor bedroeg het drempelbedrag voor De Bolder € 250.000. Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren x € 1.000 Kwartaalcijfer op dagbasis buiten ’s Rijks schatkist aangehouden Ruimte onder het drempelbedrag
Kwartaal 1
Kwartaal 2
Kwartaal 3
Kwartaal 4
2 998
2 998
2 998
1 999
- 22 -
TOELICHTING OP DE BALANS x € 1.000
2022
2021
2020
Banksaldo BNG via gemeente Texel
1
6
0
Handelsdebiteuren Voorziening dubieuze debiteuren
215 0
240 7
179 7
Totaal uitzettingen
215
233
172
8
18
Rekening-courantverhoudingen met niet-financiële instellingen
Overige vorderingen
Handelsdebiteuren ouder dan 3 maanden (x € 1.000)
De voorziening die in 2018 was gevormd voor de verwachte oninbaarheid van vorderingen op debiteuren ad € 7.000 is in het boekjaar vrijgevallen na afwikkeling van het faillissement van de debiteur. In het boekjaar is een vordering van € 102 afgeboekt wegens oninbaarheid. Liquide middelen Kassaldi
Kassaldi
0
0
0
Banksaldi
Banksaldi
0
2
2
13 80
11 47
3 207
93
58
210
Overlopende activa Overige nog te ontvangen bedragen en de vooruitbetaalde bedragen die ten laste van volgende begrotingsjaren komen Vooruitbetaalde kosten Nog te ontvangen bedragen Totaal overlopende activa
In deze post is een bedrag van € 54.000 begrepen aan nog te ontvangen subsidie lage-inkomensvoordeel (LIV) in het kader van de Wet tegemoetkoming loondomein (Wtl).
- 23 -
TOELICHTING OP DE BALANS PASSIVA Vaste passiva Reserves x € 1.000
Algemene reserve
Boekwaarde Boekwaarde 31-12-2020 31-12-2021
Bestemming resultaat
Herbestemming
Ont- Onttrekking trekking tbv afschrijv.
Boekwaarde 31-12-2022
360
360
-
-
-
-
360
Reserve investeringen 2003
81
61
-
-
-
-21
40
Reserve investeringen 2018
395
474
-
-
-
-24
450
Reserve cofinanc. transitiekst. PW
77
63
-
-
-
-13
50
-
-
-
-
-
-
Reserve speciale trajecten P-wet
159
0
-
-
-
-
0
Reserve transformatiekosten
110
155
-
-
-25
-
130
305
335
-52
-
-19
-
264
99
-52
52
-
-
1.396
-
Investeringsreserves:
Kostenreserves: Reserve groot onderhoud gebouwen
0
Risicoreserves: Reserve egalisatie rekeningresultaten
0
Gerealiseerde resultaten: Gerealiseerde resultaat 2021 Totaal
0
0
Gerealiseerde resultaat 2022 1.586
0
0 -
0 0
-
-44
-58
1.294
Algemene reserve De algemene reserve is bestemd als algemene buffer voor De Bolder om te voorkomen dat er bij incidentele financiële problemen in de bedrijfsvoering een beroep moet worden gedaan op de gemeentelijke begroting. De algemene reserve bedraagt eind 2022 8% van de totale jaarlijkse bedrijfslasten. Als bedrijf dat financieel voor 35% afhankelijk is van bedrijfsmatige ontwikkelingen die positief, maar ook negatief kunnen fluctueren, is een reserve van 8% betrekkelijk gering. Als wordt gekeken naar de bedrijfslasten zonder loonkosten WSW en Participatiewet, want daarvoor wordt een bijdrage vanuit het Rijk ontvangen, dan bedraagt de algemene reserve nagenoeg 20% van deze bedrijfslasten. Bestemmingsreserves Reserve investeringen 2003: Bij investeringen ten behoeve van de productie vindt steeds de afweging plaats of een investering wel rendabel is. Investeringen ten behoeve van de productie binnen een leer-werkbedrijf als De Bolder zijn in principe nooit voor 100% rendabel, maar veelal voor 30% tot 50%. Om passend werk te kunnen bieden wordt er soms toch besloten tot een investering waarvan van tevoren bekend is dat deze slechts in geringe mate bijdraagt aan de opbrengst uit productie.
De afschrijvingslasten van de betreffende investeringen worden afgedekt uit deze reserve, waardoor de totale afschrijvingslasten van het hele bedrijf beperkt blijven tot commercieel verantwoorde hoogte. Reserve investeringen 2018: In 2018 is een nieuwe investeringsreserve gevormd. De bestaande investeringsreserve was al jaren gesloten en een aantal van de daarmee gedekte investeringen was reeds afgeschreven. Om bij vervanging daarvan niet geconfronteerd te worden met extra lasten is ervoor gekozen de bestaande reserve financiering van formatieplaatsen om te labelen naar investeringsreserve. Hierdoor kunnen de totale afschrijvingslasten van het hele bedrijf beperkt blijven tot commercieel verantwoorde hoogte. Door herbestemming van de ‘reserve speciale trajecten P-wet’ is conform Raadsbesluit 3008139 van 16 juni 2021 een bedrag van € 100.000 toegevoegd aan deze reserve. Reserve cofinanciering transitiekosten Participatiewet: De rijksoverheid heeft een transitiebudget van landelijk € 30 miljoen beschikbaar gesteld voor het financieren van de kosten om de SW-bedrijven om te vormen van uitvoerders van de WSW naar uitvoerders van de Participatiewet. Een voorwaarde daarbij was dat de bedrijven zelf minimaal 50% aan cofinanciering bijdroegen. De voor Texel toegekende subsidie bedroeg € 39.000, wat voor € 30.000 is gebruikt voor de gedeeltelijke financiering van enkele investeringen.