Bijlage 1. Definitief evaluatierapport (incl. bijlage 5.3)

Nodig: subsidie, vergunningen en windmolenbeleid aanpassen. 9. Eigen opslag voor de “piekmomenten” Er zijn momenten dat iedereen thuis is en dat er te veel vraag aan het net is (o.a. tussen 16.00 uur en 21.00 uur). Er zijn ook momenten dat er te veel energie naar het net wordt afgeleverd (zomer). In deze gevallen zou een thuisbatterij (van rond 9 kWh eengezinswoning) een oplossing zijn. Er zijn diverse mogelijkheden om een teveel of goedkope energie op te slaan. Denk aan Lithium -(LFP), zoutwater-, aqua- (https://aquabattery.com/) en grafeen-batterij (grp33

energy.nl) (deze laatste zijn minder schadelijk en brandgevaarlijk t.o.v. lithium). Op dit moment lijkt grafeen-batterij de beste keus als huisbatterij. Maar de markt veranderd snel, dus er moet een vinger aan de pols gehouden worden. Er kan ook een keuze gemaakt worden voor een buurt (grafeen)batterij. Actie: Elk huis – in ieder geval nieuwbouw – een eigen huis- of collectieve batterij, of een andere manier van collectieve warmteopslag (in een grote kuil water – zie o.a. project op Vlieland), zie verder advies opslag. Kosten: vanaf € 3300 per batterij. Tijdslijn: heden – doorlopend. Nodig: subsidie 10. Vervangen van de “oude” gas CV ketel. Bij het vervangen de “oude” cv-ketel kan i.p.v. een (hybride)warmtepomp ook een Remeha CV met sterling motor in combinatie met een paar zonnepanelen gekozen worden – door deze techniek heb je minder zonnepanelen nodig om je huis te verwarmen. Samen inkopen; Gasloos garantie. CV ketel vervangen door warmtepomp. CV ketel vervangen door een warmtenetwerk op wijk niveau. Actie: Elk huis – in ieder geval de nieuwbouw – een (hybride) warmtepomp. Tijdslijn: heden – doorlopend. 11. Gemeente Actie: Lokaal Energie-Expertteam moet Gemeente ondersteunen en “wakker” houden! Want: Gemeente moet op korte termijn en doorlopend: - op het gebied van informatie m.b.t. besparen actiever zijn! Dus vanuit de gemeente de gratis energiescan aanbieden.

- meerjarenplan maken m.b.t. energietransitie en energiegebruik verminderen. Verder vooruitkijken! Nu al nadenken wat er waar moet worden aangelegd voor de toekomst. Met vooruitziende blik nu al voorzieningen aanleggen of laten liggen. Regeren is vooruitzien! Denk o.a. aan: het zeer goede gasleidingennetwerk - laten liggen (transport waterstof), transport mogelijkheden warmtenet, gezamenlijke buurtbatterij verbinden met huizen, een energie hub ed.. Nu meenemen bij de nu geplande werkzaamheden voorkomt later extra werkzaamheden (weer straat open) ! - beleidsplannen m.b.t. kleine windmolens maken (dit ligt bij de gemeente en niet bij de Provincie). - vergunningen en subsidies vereenvoudigen! Zoals waar mag een buurtbatterij geplaatst worden; hoe hoog mag een windwokkel op een dak zijn, etc.

1.1 Wat je niet verbruikt, hoef je niet op te wekken (verkorte versie) Stemmen voor 81% Ons advies is: maak besparingsprogramma’s die toegespitst zijn op huishoudens, vakantiewoningen en bedrijven. Denk hierbij aan isolatie(maatregelen), energiezuinige apparatuur, slimme thermostaten om energiebesparing te stimuleren. Hiermee zouden alle (vakantie)woningen energielabel A (streven van de Gemeente Texel) en alle bedrijven minimaal energielabel C (streven Gemeente Texel) halen vóór 2028. Dit zorgt er op de korte termijn voor dat het energiegebruik verminderd wordt en op de langere termijn een steentje wordt bijgedragen aan het streven van de Gemeente Texel om ‘all electric’ te worden. Hierbij worden minima bewust meegenomen. Doel: Door de totale energiebehoefte van huishoudens, vakantiewoningen en bedrijven te verminderen, zal er naast directe kostenbesparingen voor de 34

gebruiker een lagere belasting van het net zijn en voldoet het huidige netwerk tot 2035. Voor woningen kunnen deze maatregelen 61% aan totale energiebehoefte schelen. Te bereiken door o.a. uitvoeren van isolatiemaatregelen, installatie van slimme thermostaten en energiezuinige apparatuur. De eerste stappen dienen proactief te worden gezet door de Gemeente Texel, TexelEnergie en TOP. Kosten: Nog niet bekend, maar het verleden leert dat besparingen zichzelf terugverdienen (1 miljoen subsidie resulteerde op Texel in 13 miljoen economisch voordeel). Actiepunten voor Implementatie Lokaal Energie-Expertteam Oprichten Actie: Richt een proactief lokaal team van energie-experts op om bewoners en bedrijven te ondersteunen met advies over energiebesparing, subsidieaanvragen en praktische uitvoering van maatregelen. Dit team kan dienen als centraal aanspreekpunt voor alle energiebesparingsvragen. Dit team zal meer dan 10 jaar bestaan en direct beginnen en zal zich richten op het initiëren van: uitvoeren van een gratis energiescan toegespitst op huishoudens, vakantiewoningen en bedrijven; collectieve inkoop van energiebesparende materialen; bewustwordingscampagne om bewoners en bedrijven t.a.v.

energiebesparing; informeren over subsidies en financieringsopties voor energiebesparende maatregelen; monitoring en evaluatie van energiebesparende maatregelen, terugkoppelen aan gemeente; gemeente adviseren over vereenvoudigen/versoepelen van vergunningen. Tijdslijn: Binnen 6 maanden. We denken hierbij aan: Ø Uitrol van Slimme Thermostaten en Energiebeheersystemen (al voor energiescan) Tijdslijn: direct -12 maanden. Ø Uitvoeren van een gratis energiescan/transmissiescan voor huishoudens,

vakantiewoningen en bedrijven. Dit is een essentiële STAP die GOED uitgevoerd moet worden en moet GRATIS zijn! Tijdslijn: Start binnen 6 maanden, in samenwerking met de dorpscommissies. Ø Centraal informatiepunt maken dat informeert over en ondersteunt bij subsidies en

financieringsopties voor Energiebesparende Maatregelen Tijdslijn: Binnen 6 maanden. Ø Collectieve Inkoop van Energiebesparende Materialen

Tijdslijn: Binnen 9 maanden. Ø Monitoring en Evaluatie van Energiebesparende Maatregelen

Terugkoppeling naar gemeente om langdurig consequent beleid te voeren. Tijdslijn: start binnen 6 maanden i.s.m. dorpscommissies. Ø Extra aandachtspunten voor vakantiewoningen

In samenwerking met parken en VVE; moeten de energie zelf achter de meter regelen. Tijdslijn: heden – doorlopend. Ø Gemeente moet vergunningen vereenvoudigen!

Gemeente moet op het gebied van informatie m.b.t. besparen actiever zijn! Tijdslijn: heden – doorlopend.

35

2. Windenergie 2.1. Geen grote windmolens (boven 50 meter tiphoogte) Stemmen voor 84% Dit is niet in lijn met de Texelse kernwaarden en daarom ook niet verder uitgezocht door deze werkgroep.

2.2. Vrijwel onzichtbare windturbines Stemmen voor 82% Het omzetten van windenergie naar elektrische energie is eigenlijk een no-brainer op Texel; het eiland ligt op de meest windrijke plek van Nederland, de wind is vrijwel altijd aanwezig en op z’n sterkst in de winter (daarmee is het een perfecte aanvulling op zonne-energie) de wind komt aan over zee en is daardoor op geringe hoogte al laminair, waardoor geen hoge windmolens nodig zijn, de wind is gratis, doordat dit voorstel over energie achter de meter gaat is het niet afhankelijk van Liander en kan er snel mee begonnen worden Er zijn een aantal hoegenaamd onzichtbare windturbines die aan de schoorsteen of nok van een gebouw geplaatst kunnen worden, zoals de Ridge blade of aeromine. De opbrengst hiervan kan in combinatie met zonnepanelen voldoende stroom opbrengen voor één huishouden. Er kan een batterij worden toegevoegd om energie gedurende een korte tijd (een paar dagen) op te slaan. Wat is er nodig om dit te realiseren? Vergunningen voor het plaatsen bij particulieren en bedrijven moeten worden afgeschaft – Gemeente Texel en wellicht Provincie Noord Holland subsidies en/of rentevrije leningen – Gemeente Texel.

Wat levert het op en wanneer? Vanaf 2025 als de gemeente en provincie vergunningen snel aanpassen of afschaffen genoeg voor één huishouden Wat kost het? Ridge Blade EUR 5.000 – EUR 10.000 Thuisbatterij vanaf ongeveer EUR 10.000 Wat moet er nog uitgezocht worden? Hoeveel en wanneer zijn blades etc. en thuis batterijen te leveren? Kun je een batterij in huis plaatsen en is dat nog te verzekeren? Wat is de maximale toegestane hoeveelheid geluid? Hoeveel last heb je van het geluid? Dirk Schraag noemde ook nog: de schade aan gevels of schoorstenen die kan ontstaan door kleine windmolens rechtstreeks aan een gebouw te bevestigen (al was er in dat verhaal over de ervaringen van de buurman wel sprake van een combinatie van een Chinese windmolen en een portie zelf geknutsel...). Deze manieren van wind energie omzetten in elektrische energie kunnen bij wijze van spreken morgen al toegepast worden, mits regelgeving en 36

vergunningen hiervoor aangepast worden. Zie het voorbeeld van de stad Alkmaar die dit soorten windturbines heeft toegestaan.

2.3. Windwokkel of mini windmolen Stemmen voor 78% Het omzetten van windenergie naar elektrische energie is eigenlijk een no-brainer op Texel; het eiland ligt op de meest windrijke plek van Nederland, de wind is vrijwel altijd aanwezig en op z’n sterkst in de winter (daarmee is het een perfecte aanvulling op zonneenergie) de wind komt aan over zee en is daardoor op geringe hoogte al laminair, waardoor geen hoge windmolens nodig zijn, de wind is gratis, doordat dit voorstel over energie achter de meter gaat is het niet afhankelijk van Liander en kan er snel mee begonnen worden De zogenaamde windwokkel of mini windmolen of één van de vele alternatieve windturbines zoals bijv. de blade; een dusdanig kleine windturbine dat deze niet opvalt in het landschap. Op de schets weergegeven als zeer kleine windmolen van maximaal 3m hoog. Wat is er nodig om dit te realiseren? vergunningen voor het plaatsen bij particulieren en bedrijven moeten worden afgeschaft – Gemeente Texel en wellicht Provincie Noord Holland subsidies en/of rentevrije leningen – Gemeente Texel. Wat levert het op en wanneer? Vanaf 2025 als de gemeente en provincie vergunningen snel aanpassen of afschaffen per installatie is genoeg voor één huishouden Wat kost het? Windwokkel EUR 2500-5000 Mini windmolen EUR 3000-4000 Thuisbatterij EUR 10.000 Wat moet er nog uitgezocht worden? Hoeveel en wanneer zijn blades etc.

en thuis batterijen te leveren? Kun je een batterij in huis plaatsen en is dat nog te verzekeren? Wat is de maximale toegestane hoeveelheid geluid? Hoeveel last heb je van het geluid? Deze manieren van windenergie omzetten in elektrische energie kunnen bij wijze van spreken morgen al toegepast worden, mits regelgeving en vergunningen hiervoor aangepast worden. Zie het voorbeeld van de stad Alkmaar die dit soorten windturbines heeft toegestaan.

37

2.4. Windmolen kleiner dan 15m Stemmen voor 69% Met name voor boerderijen is een kleine (<15m zoals de voormalig E.A.Z. windmolen) een prima optie om voldoende energie op te wekken voor eigen gebruik. Omdat deze windmolens niet hoger zijn dan de boerderij waarnaast deze is opgesteld, vallen ze nauwelijks op in het landschap. Wat is er nodig om dit te realiseren? vergunningen voor het plaatsen bij particulieren en bedrijven moeten worden afgeschaft – Gemeente Texel en wellicht Provincie Noord Holland subsidies en/of rentevrije leningen – Gemeente Texel. Wat levert het op en wanneer? Vanaf 2025 als de gemeente en provincie vergunningen snel aanpassen of afschaffen genoeg voor één boeren bedrijf. Wat kost het? Windmolen EUR 75.000 Batterij EUR 20.000 Wat moet er nog uitgezocht worden? Is voor een thuis batterij een vergunning nodig? Hoeveel en wanneer zijn blades etc. en thuis batterijen te leveren? Wat is de maximale toegestane hoeveelheid geluid? Hoeveel last heb je van het geluid? Hoeveel last heb je van de slag schaduw? Hoeveel vogels hebben nu daadwerkelijk last van de windmolen? Deze manieren van wind energie omzetten in elektrische energie kunnen bij wijze van spreken morgen al toegepast worden, mits regelgeving en vergunningen hiervoor aangepast worden. Zie het voorbeeld van de stad Alkmaar die dit soorten windturbines heeft toegestaan.

2.5 Wind voor buurtschappen Stemmen voor 59% Naast individuele opstellingen van windturbines moet ook toegestaan worden dat buurtschappen en/of vakantieparken gezamenlijk stroom opwekken met een energie mix van wind en zon naar analogie van de postcoderoos voor zonnepanelen. Dit voorstel betreft ook een buurtbatterij voor opslag van de energie. In dit voorstel wordt uitgegaan van energie achter de meter, in een buurtschap en/of vakantiepark wordt dus ieder huis aangesloten op de buurt batterij. Bij een buurtschap is aansluiting uiteraard vrijwillig. Wat is er nodig om dit te realiseren? vergunningen voor het plaatsen– Gemeente Texel en wellicht Provincie Noord Holland vergunningen voor het plaatsen van een buurt batterij – Gemeente Texel vergunningen nodig om kabels naar huizen te leggen – Gemeente Texel subsidies en/of rentevrije leningen – Gemeente Texel 38

Wat levert het op en wanneer? van af 2030 als de gemeente en provincie vergunningen snel aanpassen of afschaffen per installatie is het afhankelijk van de grootte van de installatie en het aan huishoudens dat mee doet. Wat kost het? De kosten zijn afhankelijk van de grootte van de installatie Wat moet er nog uitgezocht worden? Welke vergunningen zijn voor een buurtbatterij nodig? Hoeveel en wanneer zijn blades etc. en buurtbatterijen te leveren? Waar kun je buurtbatterijen plaatsen en is dat te verzekeren? Wat is de maximale toegestane hoeveelheid geluid? Hoeveel last heb je van het geluid? Hoeveel last heb je van de slag schaduw? Mag een buurtschap energie producent worden? Mag het collectief kabels aanleggen van buurtbatterij naar woonhuizen of van een vakantiepark batterij naar vakantiehuizen? De prijs van deze oplossing

2.6 Grotere windmolens (tot 50 meter tiphoogte) Stemmen voor 29% Er zouden op het eiland een paar plekken kunnen worden geselecteerd waar een aantal grotere (maar niet hoger dan 50 meter (tiphoogte), zoals die in Oudeschild) windmolens geplaatst worden. Vooral in de polder van het NIOZ (zoals uit het advies van de vogelbescherming blijkt) zullen ons inziens zulke windmolens nauwelijks tot horizonvervuiling leiden. Wat is er nodig om dit te realiseren? vergunningen voor het plaatsen van de windmolens– Gemeente Texel kabel plus aansluiting op het net - Liander subsidies en/of rentevrije leningen – Gemeente Texel is een coöperatie mogelijk? Wat levert het op en wanneer? na 2030 per molen circa 5000 MWh per jaar Wat kost het? 1 molen kost EUR 1.250.000 Wat moet er nog uitgezocht worden? Wat is de maximale toegestane hoeveelheid geluid? Hoeveel last heb je van het geluid? Hoeveel last heb je van de slag schaduw? Aan wie lever je de stroom? Wanneer kan Liander windmolens aansluiten? Hoeveel vogels hebben nu daadwerkelijk last van de windmolen? Indien de molens in zee worden geplaatst: wat is er bekend over het effect van de windmolen op onderwaterleven?

39

3. Zonne-energie 3.1 Zon op bestaande (overheid)infrastructuur Stemmen voor 90% Ons advies is om in te zetten op zonne-energie op zoveel mogelijk manieren bij bestaande infrastructuur en gebouwen. Dat gaat om de infrastructuur van de gemeenten (+ andere overheden) zoals fietspaden en carports in de centra van de dorpen. Zoveel mogelijk achter de meter tot 2028. Eén randvoorwaarde is hierbij belangrijk: De oplossingen zijn met inachtneming van de kernwaarden en verstoren het landschap niet of minimaal.

3.2 Zon op en om huizen en bedrijven Stemmen voor 90% Ons advies is om naast zonne-energie bij gemeentelijke infrastructuur een strategie op te zetten voor zoveel mogelijk zonnepanelen op daken, muren en andere innovatieve manieren rondom de huizen en bedrijven op Texel. Enkele richtlijnen: Mensen die minder te besteden hebben worden (financieel) ondersteund. Tot 2028 worden bedrijven en inwoners (incl. recreatieparken) gestimuleerd om nieuwbouw en ‘upgrades’ (laadpalen etc.) achter de meter op te lossen, dit om de net congestie te verminderen. Ook wordt iedereen (woningen + bedrijven etc.) gestimuleerd om (zonne)oplossingen ‘achter de meter’ te zoeken. Iedereen kan daarbij financiële ondersteuning krijgen, waarbij financiële ondersteuning bij lagere inkomens hoger is dan bij de hogere inkomens.

3.3 Zonnepanelen bezitten en beheren vanuit collectief Stemmen voor 84% Ons advies is om parallel aan de opmaak van een strategie voor zonne-energie bij woningen, bedrijven en infrastructuur onderzoeken of collectief bezit en beheer van zonnepanelen vanuit een coöperatie als TexelEnergie of de Gemeente zelf mogelijk is. Daarmee zou voorkomen moeten worden dat iedereen ‘zelf iets bedenkt en oplost’ en het collectief mist om iedereen van voldoende energie te voorzien (bijv. bij mensen die geen panelen op het dak kunnen plaatsen). Dit collectief overstijgt de bestaande coöperaties en/of lokale initiatieven zoals Postcoderoos.

3.4 Grote zonneweide Stemmen voor 41% Ons advies is om op het landbouwareaal van Texel (bijv. in polder Eierland boven het vliegveld) een grote zonneweide te realiseren tussen de 50 en 100 hectare die, in ieder geval in combinatie met een opslag, Texel kan voorzien van 50% tot 75% van de opwek op het eiland. (100 hectare kan binnen ‘een vierkant’ boven het vliegveld tussen Post- en Hoofdweg). Door deze tegelijkertijd ook als zoetwater opslag te gebruiken voor de landbouw in de omgeving is in het landschap alleen een dijk van +/- 2,5 meter zichtbaar en kan Texel in één klap zoet water en een energietekort oplossen! Randvoorwaarden: Oplevering pas na 2028 als het net-congestie probleem is opgelost! 40

De landbouw moet financieel goed gecompenseerd worden (en bereid zijn!). De eigenaar van het land mag voor een groot aandeel meeprofiteren! Deze zonneweide is onderdeel van een aparte, nieuw gestichte coöperatie, waarvan opbrengsten ten goede komen aan Texelaars (of in een energiefonds worden gestoken). Als er nieuwe innovatieve manieren van energie opwek gerealiseerd worden dan kan de zonne-plas relatief eenvoudig weer inkrimpen en teruggegeven worden aan landbouwareaal.

4. Energie uit water 4.1 Advies Blue Energy Stemmen voor 74% Ons advies is om net als op de Afsluitdijk al gebeurt, ook bij enkele gemalen een Blue Energy-installatie neer te zetten. Bij een membraan komen zoet en zout water samen. En uit het verschil in zoutgehalte wordt energie opgewekt. Op Texel stroomt per jaar 44 miljoen kuub water weg. Dat is zonde! Wat is er nodig om dit te realiseren? Commitment van de gemeente, Rijkswaterstaat en waterschap Het voorbeeld draait reeds. Het vergunningentraject moet doorlopen worden, maar is bekend. Naast installatie in een gemaal vraagt het een unit ter grootte van een voetbalveld om de vrijkomende energie om te zetten in elektriciteit. Wat levert het op en wanneer? Tussen nu/2030 en erna Een Blue Energy installatie werkt 80% van de tijd. Alleen bij harde wind niet. De installatie op de Afsluitdijk werkt 132.000 KW op. Een unit in 1 gemaal zou in theorie genoeg stroom kunnen opwekken voor 600 a 700 gezinnen. De oppervlakte van een unit beslaat 1 voetbalveld Exacte cijfers qua oplevering zijn nog niet bekend. Wat kost het? De fabrikant van de installatie op de Afsluitdijk verwacht ene kostprijs van tussen de 10 en 15 cent per kWh Wat moet er nog uitgezocht worden? Subsidiemogelijkheden? Is het, op basis van de hoeveelheid water, op Texel rendabel?

41

4.2. Advies Getijdenenergie Stemmen voor 65% Ons advies is om voor de opwek van duurzame energie, onder meer in te zetten op getijdenenergie. Het heeft een flinke potentie aan stroom opwek en is nauwelijks zichtbaar boven water. Waarmee het past binnen onze kernwaarden. Het berust op een vlieger die door stromend water heen en weer vliegert. Een set vleugels in de vlieger zorgen voor een trekkende kracht aan de kabel van de vlieger waarmee elektriciteit opgewekt kan worden. De totale lengte van het apparaat is ongeveer 100 meter. Het apparatuur zou bij een diepte groter dan 15 meter geïnstalleerd kunnen worden. Omdat de vlieger op de heen-en terugweg op een andere hoogte vliegert is de totale hoogte van de waterkolom waar hij doorheen gaat ongeveer 20 meter. Wat is er nodig om dit te realiseren? Commitment van de gemeente, provincies, Rijk, Rijkswaterstaat, Waddenfonds. Bij grote projecten duurt een geheel traject vanaf het indienen van een complete vergunningsaanvraag ongeveer een half jaar, mits de aanvrager gedegen vooronderzoek heeft gedaan. Een dergelijk voortraject kan enkele jaren duren. Getijdenenergie vlieger is geschikt voor lage stroomsnelheden en ondiepe wateren tussen Den Helder en Texel(mars diep) / tussen Texel en Vlieland(Engelschmangat).

Wat levert het op en wanneer? Tussen nu en 2030/ na 2030 Het voordeel aan getijdenenergie is dat het, ten opzichte van andere vormen van duurzame energie opwerk, altijd aanwezig is. In de winter wel met een hogere opwekpiek dan in de zomer. De verwachting is dat Texel in 2030 ongeveer 81 GWh aan elektriciteit nodig heeft. Een deel van deze elektriciteit, ongeveer 16 GWh (20%), zal opgewekt worden door zonnestroom op Texel. Het maximale potentieel uit de Waddenzee is 40MW.Dit kan een aanzienlijke bijdrage leveren aan onze elektriciteitsopwekking. Voor getijdenenergie is het Marsdiep een interessante locatie, omdat het hier tot 40m diep is en de stroming sterk is. Een getijdenpark van 10 apparaten met een vermogen van 5 MW kan 18,5 GWh per jaar aan elektriciteit opwekken. Bij een park met meerdere apparaten liggen de apparaten in een rij en 125 meter uit elkaar. Een volgende rij apparaten kan op 500m afstand liggen. Directe invoeding van elektriciteit via elektriciteitskabels naar Texel. Via een Power Take -off Unit wordt de geproduceerde elektriciteit getransformeerd naar 10 KV, waarmee het direct in te voeden is op het middenspanningsnet. Batterijopslag kan toegepast worden om grotere projecten in te passen Wat kost het? De kosten zijn niet exact te bepalen, vooral omdat getijdenenergie nog in ontwikkeling is.

De kostprijs van getijdenenergie medio 2030 is ongeveer 25 eurocent per kWh. Er is financiële ondersteuning nodig van o.a. het Waddenfonds voor opschaling. Wat moet er nog uitgezocht worden? Veel is al uitgezocht. Zie ook het rapport van TNO uit 2024; “ Het potentieel van energie uit water in en rondom het Waddengebied”. Waar de gemeente Texel 1 van de opdrachtgevers van is geweest. Nader onderzoek dient er nog wel gedaan te worden naar: de impact van getijdenenergie op de ecologie. Eerdere onderzoeken hebben geen negatieve effecten aangetoond. de kabels die op de zeebodem liggen en in of nabij Natura 2000 gebieden liggen. De daadwerkelijke investeringskosten voor Texel/Waddenfonds/provincie/Rijk Het ruimtelijke vergunningsproces (welke instantie moet wat leveren)

42

4.3 Advies Golfenergie Stemmen voor 63% Ons advies is om, voor de opwek van duurzame energie, onder meer in te zetten op golfenergie aan de noordwestzijde van Texel in de Noordzee. Het heeft een grote potentie aan stroom opwek en is nauwelijks zichtbaar boven water. Waarmee het past binnen onze kernwaarden. Wat is er nodig om dit te realiseren? Commitment van de gemeente, provincies, Rijk, Rijkswaterstaat, Waddenfonds en mogelijk InvestNL Bij grote projecten duurt een geheel traject vanaf het indienen van een complete vergunningsaanvraag ongeveer een half jaar, mits de aanvrager gedegen vooronderzoek heeft gedaan. Er zijn daarom regeltechnische en juridische wijzigingen nodig die de netbeheerders meer ruimte geven om andere factoren mee te nemen in de afwegingen voor de volgorde waarin projecten aangesloten worden om meer ruimte te bieden aan Energie uit Waterprojecten. En er zijn standaarden nodig voor de toetsing om de vergunningverlening te versnellen. Wat levert het op en wanneer? Tussen nu en 2030 en na 2030 Het voordeel aan golfenergie is dat het, ten opzichte van andere vormen van duurzame energie opwerk, altijd aanwezig is. In de winter wel met een hogere opwekpiek dan in de zomer. De verwachting is dat Texel in 2030 ongeveer 81 GWh aan elektriciteit nodig heeft. Een deel van deze elektriciteit, ongeveer 16 GWh (20%), zal opgewekt worden door zonnestroom op Texel.

Er is voldoende potentieel aan golfenergie en voldoende ruimte op de Noordzee voor elke gewenste hoeveelheid. Dus ook voor de opwek van de overige 65 GWh (80%) De ruimte die golfenergie installaties nodig hebben is beperkt. Voor de opwek van 15 GWh (ongeveer 20% van het totaal gebruik aan elektriciteit op Texel, 4000 huishoudens) uit golfenergie is 10 hectare nodig op de Noordzee. Hier liggen dan 50 golfenergieapparaten van 100 kW. 1 apparaat is ongeveer 10 bij 10 meter. De verwachting is dat, met deze inzet en snelheid, er in 2026 alleen enkele (kleinschalige) pilotprojecten zijn gerealiseerd. Het concept opwek golfenergie kan daarna snel groeien. Afhankelijk van het tempo van opschaling van de technieken, het tempo van de vergunningverlening en de beschikbare netcapaciteit kan, rond 2030, 20 tot 40% van het elektriciteitsverbruik van Texel zelf opgewekt worden met golfenergie. Een verhoging van dit percentage na 2030 is, naar wens, mogelijk. Wat kost het? De kostprijs van golfenergie medio 2030 is ongeveer 32 eurocent per kWh. Er is financiële ondersteuning nodig van o.a. het Waddenfonds voor opschaling. Hoe meer er geïnvesteerd wordt in onderzoek, hoe minder eurocent per kWh uiteindelijk. Wat moet er nog uitgezocht worden? Veel is al uitgezocht. Zie ook het rapport van TNO uit 2024; “ Het potentieel van energie uit water in en rondom het Waddengebied”.

Waar de gemeente Texel 1 van de opdrachtgevers van is geweest. Nader onderzoek dient er nog wel gedaan te worden naar: de impact van golfenergie op de ecologie. Eerdere onderzoeken hebben geen negatieve effecten aangetoond. Er is zelfs een verwachting dat de golfenergie installaties een positieve impact kunnen hebben op de natuur/ecologie. de kabels die op de zeebodem liggen en in of nabij Natura 2000 gebieden liggen. De daadwerkelijke investeringskosten voor Texel/Waddenfonds/provincie/Rijk Het ruimtelijke vergunningsproces (welke instantie moet wat leveren).

43

5. Aardwarmte 5.1 advies aardwarmte Stemmen voor 74% Omschrijving van het advies Op Texel is in 1964 tijdens een boring nabij de Hoofdweg (noord- oosten van Texel) een waterreservoir met een temperatuur van 93 °C op ca 2800 mtr aangetoond. Bestudering van de gegevens laat zien dat de temperatuur bij nader onderzoek boven de 100 °C zal liggen. Verdere gegevens tonen aan dat het gaat om een groot, goed doorstroombaar reservoir. In de scheepvaart gebruikte technieken zetten warmte uit water vanaf 90 °C om in elektriciteit. Vanuit deze gedachte adviseren wij Texel om aanwezige aardwarmte winning te ontwikkelen en deze warmte om te zetten in elektriciteit voor gebruik op het Texelse elektriciteitsnet. Wat is er nodig om dit te realiseren? Goedkeuring door de gemeente Texel, en een investering in verder geologisch onderzoek. Voorlichting aan de Texelse gemeenschap en andere belanghebbenden. Fondsen, denk aan diverse subsidies en financieringen. Gemeentelijke en Provinciale vergunningen. Technische uitvoering: Mede gezien de wens van de regering om vergelijkbare projecten in publieke handen te houden adviseren wij uitvoering in hoofdzakelijk plaatselijke, publieke handen te houden, bijvoorbeeld door oprichting van een coöperatie welke een projectgroep aanstuurt.

Wat levert het op en wanneer? Uitvoering levert 15-20 % van de Texelse elektrische energiebehoefte per gerealiseerde unit op, welke continu, onafhankelijk van weersomstandigheden, winbaar is. De methodiek is op schaalbaar naar meerdere units. Uitvoering voldoet aan de Texelse kernwaarden, en ondersteunt de zelfvoorzienendheid van Texel ten aanzien van energie. Restwarmte uit het elektrificatie proces is inzetbaar voor plaatselijke verwarming, zoetwater productie, tuinbouw, of warmteafhankelijke productieprocessen. Het opwekken van de elektriciteit is volledig CO2-vrij en bewerkstelligt klimaat- en energieneutraliteit. Na het afronden van het vergunningstraject is de doorlooptijd van het project ongeveer anderhalf jaar, 2030 is dus uiterst haalbaar. Een unit zoals voorgesteld kent een technische levensduur van ca 30 jaar (minimaal) Wat kost het? We hebben in 2017 al een sommatie van kosten gemaakt, denk aan 23 miljoen euro per unit. Hierbij is inflatie sindsdien meegenomen, er is niet gekeken naar incidentele prijsverhogingen voor de diverse onderdelen. Het project zou regionaal een voortrekkersrol vervullen, en zal hoog subsidiabel zijn. Wellicht zijn de bespaarde kosten van een niet aangelegde tweede WadKabel in te zetten.

Uitgaande van een subsidie niveau van 50 % en een rente van 6 % op het te financieren deel komen wij uit op een kWh prijs van 0.27 €, gezien de huidige ontwikkelingen op de energiemarkt aan de onderzijde van de kWh prijzen. De winning is bij deze 0.27 € budgetneutraal. In de kWh prijs is volledige vervanging van de unit na 20 jaar mee gecalculeerd. Wat moet er nog uitgezocht worden? Voor het advies zijn de nodige datasets ingezien/onderzocht.

44