Agendabundel

Ik denk dat in dit geval de waarheid weer in het midden ligt. Meneer Albers. -Dank u wel, Voorzitter, een hele korte vraag. Texel heeft bijna 7000 huishoudens, las ik recentelijk deze week. 30.000 euro portokosten. Kan de Wethouder enigszins duiden waar dat uit opgebouwd is? Want dat is best wel veel per brief. Dank u wel, Voorzitter. Zal ik eerst meneer Kooiman nog een mogelijkheid geven om te reageren en de vraag die je aan hem gesteld is te beantwoorden. Dank u wel. Dat klopt, meneer Rutten. Het zou eerst in, de heer Kieft gaf het al aan, september 2023 worden gedaan. Hij wil dat ook graag doorzetten, maar in overleg met de VVV is er toch besloten om dat nu te doen. Ik heb daar niks van gelezen en het is volgens mij ook niet gecommuniceerd dat het nu gaat gebeuren. Wat dat betreft was het voor ons wel een verrassing. Wij hebben over twee weken het paraplu-bestemmingsplan op tafel.

We zijn alweer een jaar verder en het voelt voor ons een beetje als mosterd na de maaltijd. Nog kort over op de heer Kieft. U zegt: u gaat hier toch wel een negatieve sfeer mee kweken, anti toerisme. Het zijn allemaal keurige open vragen. Daar verschillen wij over van mening, meneer Kieft. Ik zal waarschijnlijk in een andere bubbel zitten dan dat u dat zit, maar wij hebben hier alleen maar negatieve geluiden over gehoord en dat het erg sturend is, dit onderzoek. Daar blijf ik bij, maar als u vindt dat wij daar een sfeer creëren qua anti toerisme, dat we op een gevaarlijke weg bezig zijn en dat u indirect zegt: dat kunt u beter maar liever niet doen, dan bent u aan het verkeerde adres. Als wij vinden dat wij een slecht onderzoek hebben, dan vinden we ook dat we dat gewoon hier in deze raad kunnen bespreken. Voordat ik nog één keer terugga naar de portefeuillehouder, nog een vraag of een opmerking van mevrouw Visser. Ik wil aangeven dat wij juist dankbaar zijn dat het onderzoek in juni plaatsvindt en niet in september. In september hebben we net vaak een heel, heel druk hoogseizoen achter de rug. Ik denk dat de antwoorden dan anders zijn dan in juni, als we aan het begin staan van de opmaat naar dat hele drukke hoogseizoen. -Portefeuillehouder, twee vragen nog. -Voorzitter, ik heb een vraag van de heer Rutten en een vraag van de heer Albers. Ik ook. -Mooi.

De heer Rutten vraagt: hoe is het te herleiden tot de vraagstelling uit 2019? Mag ik het zo samenvatten? In 2019 is dat rapport uitgebracht door een Zeeuws onderzoeksbureau wat heel veel deed voor de Zeeuwse lokale toeristische economie. We hebben eerst gezocht naar dat bureau om ook die herhaling te doen. Vervolgens kwamen wij tot de ontdekking dat dat bureau die taak had afgesloten en dat dit bureau voor ruimte en vrije tijd op basis van die vraagstelling en met kennis van waarom die toen zo opgezet is, die vraagstelling als basis heeft gebruikt en de vragen iets toegankelijk heeft gemaakt. Iets opener heeft gemaakt zelfs. Dezelfde onderzoeksvraag en de onderzoeksmethodiek wordt ook in tot nu toe een stuk of tien andere gemeentes gebruikt. De meeste recente die genoemd werden, zijn de gemeente Vlieland en Hilvarenbeek. Dus ook toeristisch. De ervaring van de onderzoeker is dat de reacties gemiddeld gesproken heel positief zijn voor de effecten van het toerisme op het welzijn in de samenleving. Ondanks de zorg dat dit tendentieuze vragen zouden zijn, blijkt in al die andere gemeentes dat dat prima meevalt. Dat bewoners echt in staat zijn om tot hun eigen oordeelsvorming op de vraagstelling te komen en dat er verdraaid weinig sturing in zit. Voorzitter, volgens mij heb ik tot slot nog de vraag van de heer Albers.

Dat moet ik uit laten zoeken hoe de begroting uit elkaar zat, dus daar kom ik op terug.

12 (Vanuit de vergadering van 26 juni 2024) Actuele Lange Termijn Planning Dan wachten we die af. Kunnen we daarmee dit punt sluiten? Dan is het verder aan de heer Kooiman om te bepalen wat die hiermee gaan doen. Agendapunt twaalf, die overgekomen is van gister,

de actuele langetermijnplanning. Ter kennisgeving. Hoeven we verder niets mee. Mevrouw van de Wetering. Ik zie een pen. Ga uw gang. -Dank u wel, Voorzitter. Eigenlijk is dit de laatste keer - dat is tenminste de bedoeling dat de lange termijnagenda op de commissievergadering staat. De Voorzitter zelf maakte een grappige opmerking aan het begin van deze vergadering. Inderdaad, hij is op dit moment in het beton gegoten. Ik heb een vraag aan de commissie: hoe zien wij de lange termijnplanning? Bedoeld als vaste planning van het college of bedoeld als sturingsmechanisme van de raad? Die discussie zou ik op dit moment heel graag op tafel willen leggen, aangezien dit de laatste keer is dat de lange termijnplanning op de agenda staat. -De commissie heeft nog altijd de ruimte om zelf weer te agenderen natuurlijk. Ik zag gelijk een hand bij de heer Hercules. Ga uw gang. -Voorzitter, in beton gegoten deze planning. Wat ons betreft kun je beton heel goed afbreken en weer ergens anders gaan aanbrengen. -Dat is niet heel duurzaam. Hangt er vanaf of je duurzamer beton kunt vinden. Wij zien het zo. Het is heel erg goed dat het college nu beter heeft nagedacht over lange termijnplan planning dan wat we de afgelopen jaren hebben gemerkt. Ik denk dat het college het zelf ook vervelend vond dat er soms moest worden uitgesteld.

Eigenlijk was dat ongeveer de hoofdmoot van bewegingen in de lange termijnplanning. Wij kunnen natuurlijk altijd als raad, als wij dat belangrijker vinden, een stuk naar voren halen. Betekent wel dat het college dan met een voorstel, neem ik aan, zou komen. Dat er andere zaken naar achteren verdwijnen. Wij behouden in ieder geval het recht om in meerderheid natuurlijk planning aan te passen. Meneer Albers. -Ik wilde dit bijzondere moment niet voorbij laten gaan, maar ik ben het volledig eens met de heer Hercules. Ik wil het toch even benoemen. Elke keer als we het eens zijn, zegt u dat het zo'n bijzonder moment is. Je moet de pareltjes bewaren, Eric, dus vandaar. Mevrouw van de Wetering. -Dank u, Voorzitter. Ik heb geen verdere reacties gehoord. Hiernaast me hoorde ik zeggen: daar ben ik het mee eens. Ik wilde het toch benoemd hebben in deze vergadering dat we als raad ook in ons achterhoofd houden

12 Mondelinge beantwoording Rondvragen Commissie (voor zover niet reeds beantwoord) dat we uiteindelijk wel kunnen schuiven als we en wanneer we dat willen. Dank u wel. -Daar gaan we het in het afstemmingsoverleg over hebben, zeg ik tegen de Voorzitter

13 Sluiting van het afstemmingsoverleg. Het is tien voor 10. Dank voor uw komst, wel thuis en we zien elkaar over twee weken nog één keer bij de laatste raadsvergadering voor het zomerreces. Fijne avond. Dank.

Raadscommissie Dossiernummer Extern Zaak ID Vertrouwelijk Vergaderdatum Agendapunt Titel Organisatieonderdeel Portefeuillehouder Aanleiding

1896 3220366 Ja 27 juni 2024 6 Voorontwerp Recycleplan Gemeentewerken H. Kieft Initiatiefvoorstel

Bijlagen Bestuurlijk advies Bijlage 1. Recycleplan 2024-2030 Bijlage 2. Evaluatie Bijlage 3. Kadernota Bijlage 4. Enquête Geagendeerd

Vergaderdatum

B&W

28 mei 2024

Raadscommissie

27 juni 2024

Raadsvergadering

10 juli 2024

Toelichting aanpassingen besproken in het collegeoverleg 21 mei verwerkt in advies en nota

Advies 3220366 1

Zaaknummer

Recycleplan Doelenboom Programma 7

Volksgezondheid, duurzaam en schoon

Advies

Voorgesteld wordt te besluiten: 1. 2.

3. 4.

Het Recycleplan 2024-2030 vast te stellen; De invoering van het plan volgens voorgestelde tweefasen aanpak te laten plaatsvinden: I. Fase 1: We brengen onze inzamelmiddelen en methodieken op orde en kiezen voor de optie ‘Aanpassen ophaalfrequenties’ als serviceprikkel. Evaluatie: In 2026 evalueren we de eerste resultaten en hebben we de mogelijkheid om operationeel bij te sturen op knelpunten. II. Fase 2: We voeren per 2027 recycle-tarief in, waarbij we de afvalstoffenheffing splitsen in een vast en een variabel deel afhankelijk van het aantal keren dat de inwoners het restafval aanbieden. Tevens voeren we de maatregel grof afval aan huis tegen betaling in. De Hamster te actualiseren op basis van het scenario van de basisvariant De kosten voor fase 1 te dekken uit de afvalstoffenheffing. Aanpassingen aan de budgetten en krediet voor de benodigde investeringen worden meegenomen in de programmabegroting.

Toelichting

Bijlagen 1. kadernota

Consequenties

 Personeel/Organisatie  Juridisch  Beleid  Financieel

Inkoop/Aanbesteding Deregulering Majeure risico’s Beheer

   

Belanghebbenden Structuurvisie

 

Het Recycleplan is het resultaat van de uitwerking van de ‘Kaders Recycleplan’, vastgesteld door de raad op 19 juli 2023. Het Recycleplan bevat maatregelen om de hoeveelheid restafval sterk te verminderen en afval beter te scheiden omwille van meer hergebruik. We zetten daarmee stappen richting een circulaire samenleving.

Recycle-plan Samenvatting Texel is een duurzame gemeente en heeft de ambitie om minder restafval te verbranden en zoveel mogelijk grondstoffen opnieuw te gebruiken. In mei 2023 heeft de raad hiertoe de ‘Kaders Recycleplan’ vastgesteld. Hierin is de ambitie vastgesteld om het restafval per inwoner per jaar drastisch te verlagen naar 30 kilo huishoudelijk restafval per inwoner per jaar in 2030. Op dit moment biedt de gemiddelde inwoner op Texel nog 236 kilo restafval per jaar aan. Meer dan 80% van dit afval zijn grondstoffen die opnieuw gebruikt kunnen worden als ze gescheiden worden ingezameld. Dit is niet alleen ongunstig voor het milieu, maar brengt ook onnodige kosten met zich mee. Door de landelijke heffingen (belasting op verbranding, en vanaf 2025 ook een heffing voor CO2) nemen deze kosten voor het huidige beleid fors toe. Gemeente Texel wil naar een circulaire samenleving en de kostenstijging zo beperkt mogelijk houden voor inwoners. Een beleid dat erop gericht is om minder restafval in te zamelen combineert deze beide doelen. De gekozen combinatie van het aanpassen van de ophaalfrequenties en de introductie van recycle-tarief levert zowel voor het milieu als voor de kosten het meest gunstige scenario op. Gefaseerde aanpak Er wordt een gefaseerde implementatie voorgesteld: 1.

In Fase 1 worden de inzamelvoorzieningen op orde gebracht en maken we een start met een betere dataregistratie. Dit maakt het mogelijk om het huishoudelijk afval en het bedrijfsafval beter van elkaar te scheiden. We actualiseren het afvalbrengstation De Hamster naar de huidige eisen en maken het veiliger voor onze inwoners en de mensen die er werken. Daarnaast passen we de ophaalfrequenties aan en voeren we de landelijke verplichte inzameling van gft en etensresten bij de hoogbouw in. In 2026 evalueren we de eerste resultaten en kan er operationeel worden bijgestuurd bij knelpunten. 2. Vanaf 2027 voeren we het recycletarief in. Vanaf dat moment bestaat de afvalstoffenheffing uit een vast en een variabel deel. Het variabele deel is afhankelijk van het aantal keren dat inwoners hun restafval aanbieden. Inwoners krijgen hiermee invloed op de hoogte van hun afvalstoffenheffing. Ook voor het grofvuil aan huis wordt een tarief ingevoerd. Voor specifieke groepen richten we maatwerk in. De Hamster Samen met HVC is er hard gewerkt aan een verbeterplan voor het afvalbrengstation De Hamster, op basis van de laatste stand van daadwerkelijke kosten en opbrengsten. We implementeren de actuele wet- en regelgeving. Centraal in dit scenario staat een goed resultaat op de afvalscheiding van de grove stromen. Ook implementeren we maatregelen voor de veiligheid van de bezoekers en het personeel.

Uitvoering van dit plan is minimaal benodigd om De Hamster open te houden. De toegangscontrole regelen we in de toekomst door middel van pasjes.

Grof afval aan huis Bij de inzameling van grof afval aan huis worden stromen ongescheiden aangeboden als restafval. In het inzamelvoertuig worden de stromen gekraakt en geperst. Hergebruik is hierdoor nauwelijks meer mogelijk; deze afvalstroom wordt bijna volledig verbrand. Dit zorgt voor hoge kosten en een lage milieuwaarde. Op het afvalbrengstation scheiden onze inwoners de grove afvalstromen in grondstoffen en kunnen ze opnieuw worden gebruikt. Daarom willen we het liefst dat alle inwoners hun grof afval naar het afvalbrengstation brengenen voeren we de tariefprikkel ook in op het grove afval. Dit betekent: • De service van het laten ophalen van grof afval aan huis wordt in Fase 2 een betaalde service waarvoor de inwoners per keer € 20,-betalen. • Het wegbrengen van de grove afvalstromen naar De Hamster blijft gratis voor inwoners die afvalstoffenheffing betalen. Flankerend beleid en maatwerk Voor inwoners die door ziekte onvermijdbaar restafval hebben nemen we aanvullende maatregelen. Ook houden we in het plan rekening met de kwijtscheldingen.

Recycle-plan Argumenten tot advies Trendbreuk De Gemeente Texel is nog ver verwijderd van de VANG-doelstelling uit 2020 van maximaal 100 kilo huishoudelijk restafval per inwoner per jaar. Om een trendbreuk te bewerkstelligen is het van cruciaal belang om te kiezen voor een andere koers. Hiervoor is een gedragsverandering noodzakelijk. Meedenken maatregelen We hebben de inwoners gevraagd om hun mening te geven over manieren om het afval te verminderen, grondstoffen beter te gebruiken en de kostenstijging voor restafval te beheersen. Hiertoe heeft de gemeente een online vragenlijst uitgezet op Texel Spreekt. De resultaten van de vragenlijst zijn meegenomen in de totstandkoming van de voorgestelde maatregelen in het Recycle-Plan. Twee Fasen Aanpak Het Recycle-Plan gaat uit van een Aanpak in 2 Fasen. Hierdoor is er voldoende tijd om het beleid op een goede manier te verankeren in de eigen organisatie. Bovendien creëren we daarmee ruimte en draagvlak bij onze inwoners wat nodig is om te wennen aan de nieuwe spelregels voor het inzamelen van afval en grondstoffen op Texel. Op deze wijze stellen we een realistisch en haalbaar plan op voor Texel. Evaluatie Voorafgaand aan de start van Fase 2 evalueren we de resultaten van Fase 1. In deze evaluatie bekijken we de resultaten van het beleid, en doen we –waar nodig- voorstellen om knelpunten op te lossen.

Ook hebben we op dat moment een beter beeld over de daadwerkelijke verdeling van huishoudelijk restafval en restafval dat wordt veroorzaakt door toerisme en bedrijfsmatige activiteiten. Bij de evaluatie zal een voorstel worden gevoegd op welke wijze we in Fase 2 omgaan met deze niet-huishoudelijke afvalstroom2, op het gebied van dekking van de kosten, registratie en inzameling.

Alternatieven Het Recycleplan 2024 – 2030 niet vast te stellen. Vervolgens te kiezen voor de optie “Omgekeerd inzamelen” als serviceprikkel. Hiermee wordt bedoeld dat we restafval in ondergrondse containers gaan inzamelen en de grondstoffen papier, groen (GFTe) en plastic (zover als dat kan) in de mini containers aan huis aan huis gaan ophalen. Consequentie: De kosten van deze optie zijn hoger, omdat er voor deze optie fors veel extra ondergrondse containers moeten worden aangeschaft, geplaatst en onderhouden. Bovendien werkt deze serviceprikkel voor het verminderen van restafval alleen foolproof als de tariefprikkel ook is ingevoerd. Zonder tariefprikkel ervaren een deel van de inwoners deze prikkel als een 2 Officieel is toeristisch afval geen huishoudelijk afval maar bedrijfsafval

serviceverbetering, en bieden ze in het restafval juist ook de grondstoffen aan in deze ondergrondse containers. De optie van omgekeerd inzamelen kan een goede optie zijn voor de wat verdere toekomst en is met name aantrekkelijk als de tariefprikkel in ingevoerd en als de hoeveelheid restafval al fors is afgenomen. Dan hoeven er veel minder extra containers te worden geplaatst en dat betekent dat de kosten van dit scenario fors zullen afnemen. Dan wel te kiezen voor de optie “Nascheiden” als serviceprikkel. Consequentie: De optie van nascheiding (restafval en PBD bij elkaar) scoort voor de gemeente Texel niet goed. Nascheiding is met name een goede keuze voor gemeenten met veel hoogbouw die met bronscheiding geen goede resultaten boeken. In de gemeente Texel levert de introductie van nascheiding een negatieve impuls op voor de inzamelresultaten en de kosten ten gevolge van de naar verwachting al maar stijgende verbrandingsbelasting en CO2-heffing. Of direct overgaan tot het invoeren van een tariefprikkel (recycle-tarief). Consequentie: Het voordeel van direct overgaan tot het invoeren van recycle-tarief is dat de te nemen investeringen zichzelf direct terugverdienen, zowel op het gebied van milieu (vermindering van het aantal kilo restafval per inwoner per jaar en betere scheiding met als gevolg meer hergebruik) als op het gebied van kosten (lagere afvalbeheerkosten).

Nadeel van dit alternatief is dat dit in één keer om veel capaciteit van de eigen organisatie vraagt. Daarnaast is het risico dat de hoeveelheid aan wijzigingen in één keer niet meer behapbaar zijn voor inwoners, waardoor draagvlak ontbreekt. Daarbij te kiezen voor de optie circulaire variant voor de inzameling op de Hamster. Consequentie: De kosten voor het circulair maken van het afvalbrengstation zijn fors hoger dan de kosten voor de actualisatie van de bestaande dienstverlening. Omdat voor het circulair ambachtscentrum meer ruimte benodigd is, zal voor de het lokaal composteren van het groenafval, en het breken van het puin een alternatieve locatie moeten worden gezocht. Daarbij geen grof afval ophalen tegen betaling in te voeren. Consequentie: Door de invoering van het recycle-tarief niet te combineren met een tariefprikkel voor grofvuil, zullen inwoners proberen de ophaalservice voor grofvuil in te zetten om goedkoper van hun restafval af te komen. Daarbij niet akkoord te gaan met de preventieve maatregelen en ondersteunend beleid. Consequentie: Geen flankerend beleid zorgt voor minder draagvlak onder de inwoners, en kan ervoor zorgen dat bepaalde groepen onevenredig worden geraakt zonder dat ze dit door middel van gedrag kunnen veranderen.

Consequenties van het advies • Financiele uitwerking van het voorkeursadvies Met het advies wordt gekozen voor het inzamelsysteem dat het best in staat is om de stijging van de afvalstoffenheffing voor de toekomst te dempen. De kosten zijn gebaseerd op drie onderdelen:

1. Welke investeringen nodig zijn bij de invoering 2. Welke eenmalige kosten er nodig zijn gedurende de invoering 3. Welke structurele kosten en baten er verwacht worden in een scenario. In deze structurele kosten zijn WEL de afschrijving en rente opgenomen van de investeringen maar NIET de eenmalige kosten. De structurele kosten rekenen we op basis van 7000 aansluitingen om naar een bedrag per huisaansluiting om een beeld te krijgen wat het per huishouden betekent. Dit is niet één op één te vertalen naar het effect van de afvalstoffenheffing, omdat hierin ook zaken als toerekeningen, bedrijfsafval en kwijtscheldingen worden verdisconteerd. De gemeente Texel heeft als uitgangspunt voor de afvalstoffenheffing dat deze 100% kostendekkend is. Dit betekent dat ook de eenmalige kosten worden berekend in de heffing, tenzij hierover alternatieve besluiten worden genomen. Dit betekent dat de raad er ook voor kan kiezen om de hogere kosten niet automatisch te verwerken in de heffing en hiervoor op andere wijze dekking te zoeken. Deze discussie is niet verwerkt in het Recycleplan, en verloopt via het reguliere besluitvormingstraject bij het vaststellen van de tarieven later dit jaar. Raming Fase 1 De kosten uit fase 1 bestaan uit de maatregelen om de voorzieningen op orde te maken en wettelijke verplichtingen uit te voeren, alsmede de kosten voor het aanpassen van de inzamelfrequenties.

Ook de kosten voor het flankerend beleid zijn opgenomen. De structurele baten worden veroorzaakt, doordat de kosten voor het verwerken van de grondstoffen lager liggen dan de verwerking van het restafval. Deze zijn meegenomen in deze raming. Dit betreft een raming, die gebaseerd is op de ervaringen in andere gemeenten. Kosten Structureel

Kosten eenmalig

per woonhuisaansluiting

Per woonhuisaansluiting

Voorzieningen op orde

€ 1,50

€ 7,50

Flankerend beleid

€ 8,50

€ 7,15

Aanpassen Inzamelfrequentie

€ 4,00

Kosten Fase 1

€ 14.00

€ 14,65

Raming Fase 2 De kosten uit Fase 2 zijn ook afgezet tegen het basisscenario van de voorzieningen op orde. Het betreft de (eenmalige) koppeling van administratieve systemen om afrekenen op ledigingen mogelijk te maken, en de implementatie van grofvuil tegen betaling. In dit scenario is meegerekend welke effecten afrekenen heeft op de bezetting van de inzamelroutes, en het aanbieden van restafval en grondstoffen. Kosten Structureel

Kosten eenmalig

per woonhuisaansluiting

Per woonhuisaansluiting

Voorzieningen op orde

€ 1,50

€ 7,50

Flankerend beleid

€ 8,50

€ 7,15

Implementatie Recycletarief

-€ 8,00

€ 25,00

Kosten Fase 2

€ 2.00

€ 39,65

Dit betekent dat na de initiële eenmalige kosten in Fase 2 de structurele kosten voor inzameling en verwerking naar verwachting zullen afnemen. Raming Aanpassing Hamster De kosten per woonhuisaansluiting voor de aanpassingen aan de Hamster zijn geraamd op € 23.50-€ 27.50 structureel per woonhuisaansluiting • Beleidsmatige consequenties Invoering van dit plan vraagt om flexibiliteit en draagvlak bij zowel inwoners als de gemeentelijke organisatie. Met het dit advies zijn we in staat komende jaren voor Texel de afvalgrondstoffeninzameling en verwerking efficiënt en effectief in eigen beheer uit te blijven voeren.

(Concept / Voorgenomen)

Raadsbesluit 3220366

Zaaknummer

recycleplan Doelenboom Programma 7

Volksgezondheid, duurzaam en schoon

De raad van de gemeente Texel: gelezen het advies van burgemeester en wethouders; gehoord de raadscommissie; Overwegende •

De doelstelling de hoeveelheden restafval op Texel te verminderen naar 30 kg per persoon/per jaar in 2030 en de afvalgrondstoffenfracties op het eiland beter te scheiden vanuit vastgestelde milieu, kosten en service afwegingen.

Besluit Voorgesteld wordt te besluiten: 1. 2.

3. 4.

Bijlagen 1. recycleplan

Het Recycleplan 2024-2030 vast te stellen; De invoering van het plan volgens voorgestelde tweefasen aanpak te laten plaatsvinden: I. Fase 1: We brengen onze inzamelmiddelen en methodieken op orde en kiezen voor de optie ‘Aanpassen ophaalfrequenties’ als serviceprikkel. Evaluatie: In 2026 evalueren we de eerste resultaten en hebben we de mogelijkheid om operationeel bij te sturen op knelpunten. II. Fase 2: We voeren per 2027 recycle-tarief in, waarbij we de afvalstoffenheffing splitsen in een vast en een variabel deel afhankelijk van het aantal keren dat de inwoners het restafval aanbieden. Tevens voeren we de maatregel grof afval aan huis tegen betaling in. De Hamster te actualiseren op basis van het scenario van de basisvariant De kosten voor fase 1 te dekken uit de afvalstoffenheffing. Aanpassingen aan de budgetten en krediet voor de benodigde investeringen worden meegenomen in de programmabegroting.

Raadsbesluit van : recycleplan

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Recycleplan 2024-2023 Evaluatie Kadernota Enquête

Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 12 juni 2024, De griffier,

De voorzitter

Recycleplan 2024 - 2030

2024 - 2030

Zaaknummer []

Inhoudsopgave Samenvatting ....................................................................................................................................5 Hoofdstuk 1 1.1 1.2 1.3 1.4 1.5

Een nieuw Recycleplan ..........................................................................................7 Doel .............................................................................................................................7 Afval op de Wadden ..........................................................................................................7 De roadmap ...................................................................................................................8 Succesvol afvalbeleid ........................................................................................................8 De afbakening .................................................................................................................9

Hoofdstuk 2 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6 2.7

Ontwikkelingen in het land ...................................................................................11 Omgaan met schaarse grondstoffen......................................................................................11 Nationaal programma huishoudelijk afval - Van Afval Naar Grondstof (VANG): ..................................11 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) ................................................................12 Duurzaamheid en inwoners ................................................................................................12 Toenemende druk op de voorzieningen in huis en in de openbare ruimte.........................................12 Communicatie verandert ..................................................................................................13 Financiële prikkels van het rijk ...........................................................................................13 2.7.1 Effecten voor Texel ...........................................................................................13

Hoofdstuk 3 3.1

Huidige Resultaten ..............................................................................................15 Inzameling restafval ........................................................................................................15 3.1.1 Inzameling huishoudelijk restafval .........................................................................15 3.1.2 Inzameling grof restafval .....................................................................................16 3.1.3 Sorteeranalyse .................................................................................................17 Inzameling grondstoffen ...................................................................................................18 3.2.1 Inzameling gft en etensresten ...............................................................................18 3.2.2 Inzameling plastic, blik en drinkpakken ...................................................................19 3.2.3 Inzameling oud papier en karton ............................................................................20

3.2

Hoofdstuk 4 4.1 4.2

4.3

Gedragsverandering ............................................................................................21 Weerstand ....................................................................................................................21 Ongewenst gedrag ..........................................................................................................22 4.2.1 Vervuiling van de grondstoffen ..............................................................................22 4.2.2 Dumpingen en bijplaatsingen ................................................................................22 Aanpak ongewenst gedrag .................................................................................................22

Hoofdstuk 5 5.1 5.2 5.3

Resultaten inwonerpeiling .....................................................................................25 Huidige Afvalscheiding .....................................................................................................25 Stellingen Nieuw Afvalbeleid ..............................................................................................26 Tips en Aandachtspunten ..................................................................................................26

Hoofdstuk 6

Twee Fasen Aanpak.............................................................................................27

Hoofdstuk 7 7.1

Voorzieningen op Orde.........................................................................................29 Toeristisch en bedrijfsmatig Afval .......................................................................................29 7.1.1 Onderzoeken ...................................................................................................30 7.1.2 Pasjes voor de toegang op de milieustraat en toegang tot verzamelcontainers en het chippen van de bakken aan huis voor restafval...................................................................................30 Oud papier ...................................................................................................................31 Gft en etensresten bij appartementen en in de kernen ..............................................................32 Gescheiden inzameling bij scholen en verenigingen ..................................................................33 Verwachte verschuivingen in het afval ..................................................................................33 Kosten van het scenario Voorzieningen op Orde .......................................................................33

7.2 7.3 7.4 7.5 7.6 Hoofdstuk 8 8.1 8.2

Een serviceprikkel op restafval ..............................................................................35 Disclaimer ....................................................................................................................35 Aanpassen van de ophaalfrequenties ....................................................................................36 8.2.1 Het inzamelsysteem ...........................................................................................36 8.2.2 Effect op het gedrag van de inwoners......................................................................37 8.2.3 Effecten in de eigen organisatie ............................................................................37 8.2.4 Combinatie met recycle-tarief ..............................................................................37

3/64

8.3

8.4

8.5 Hoofdstuk 9 9.1

9.2 9.3 Hoofdstuk 10

8.2.5 Verwacht effect op het afval ................................................................................38 8.2.6 Kosten voor het aanpassen van de inzamelfrequenties..................................................38 Restafval wegbrengen naar een ondergrondse verzamelcontainer in de kernen (omgekeerd inzamelen) ....39 8.3.1 Het inzamelsysteem ...........................................................................................39 8.3.2 Effect op het gedrag ..........................................................................................39 8.3.3 Effecten in de eigen organisatie ............................................................................40 8.3.4 Combinatie met recycle-tarief ..............................................................................40 8.3.5 Verwacht effect op het afval ................................................................................40 8.3.6 Kosten omgekeerd inzamelen ...............................................................................41 Nascheiden plastic, blik en drinkpakken ................................................................................42 8.4.1 Het verschil tussen bron en nascheiding ...................................................................42 8.4.2 Geschiktheid voor nascheiding ..............................................................................42 8.4.3

De cijfers in Nederland en de cijfers van Texel vergeleken ............................................43 8.4.4 Het inzamelsysteem ...........................................................................................43 8.4.5 Effect op het gedrag ..........................................................................................44 8.4.6 Effecten in de eigen organisatie ............................................................................44 8.4.7 Combinatie met recycle-tarief ..............................................................................44 8.4.8 Verwacht effect op het afval ................................................................................46 8.4.9 Kosten nascheiding ............................................................................................46 Afwegingskader..............................................................................................................47 8.6 Advies ....................................................................................................................47 Grof afval .........................................................................................................49 Het afvalbrengstation ......................................................................................................49 9.1.1 Effect op het gedrag

..........................................................................................49 9.1.2 Effecten in de eigen organisatie ............................................................................49 9.1.3 Verwacht effect op het afval ................................................................................49 9.1.4 Doorrekening ...................................................................................................50 Advies .........................................................................................................................50 Grof afval aan huis ..........................................................................................................50 Evaluatie en bijsturing ..........................................................................................53

Hoofdstuk 11 Fase 2: Invoering recycle-tarief...............................................................................55 11.1 Cijfers invoering tariefprikkel in Nederland ............................................................................55 11.2 De keuze voor volumefrequentie als afrekening .......................................................................55 11.3 Invoering van Recycle-tarief in Fase 2 ...................................................................................56 11.3.1 Combinatie met de serviceprikkels .........................................................................56 11.3.2 Effect op het gedrag ..........................................................................................57 11.3.3 Effecten op het afval .........................................................................................57 11.3 Kosten invoering recycletarief ............................................................................................57 Hoofdstuk 12 Preventieve maatregelen en ondersteunend beleid ......................................................59 12.1 Preventieve maatregelen ..................................................................................................59 12.1.1 Introductie Opt-In systeem voor ongeadresseerd reclamedrukwerk: Ja-sticker .....................59 12.1.2 Wasbare

luiers.................................................................................................59 12.1.3 Voedselverspilling en thuiscompostering..................................................................59 12.1.4 Kringloop, repaircafé en ruilgroepen .......................................................................59 12.2 Maatwerk voor specifieke groepen mensen .............................................................................60 12.2.1 Voorzieningen voor luier- en incontinentiemateriaal ....................................................60 12.2.2 Voorzieningen voor inwoners met medisch afval .........................................................61 12.2.3 Medicijnafval van apothekers................................................................................61 12.2.4 Kwijtscheldingsregeling na de invoering van de tariefprikkel ..........................................61 12.3 Ondersteunend beleid ......................................................................................................62 12.3.1 Educatie .........................................................................................................62 12.3.2 Communicatie .................................................................................................62 12.3.3 Coaching en

Handhaving......................................................................................62 12.2.4 Keuzes in de inrichting .......................................................................................63 12.4 Kosten preventieve maatregelen en ondersteunend beleid ..........................................................64

4/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Samenvatting Minder restafval en meer grondstoffen Succesvol afvalbeleid is een combinatie van het ontmoedigen van restafval, het vergemakkelijken van grondstofinzameling en effectieve communicatie. Een combinatie van prikkels op het gebied van service en tarieven zorgt voor het beste resultaat. Het vermindert de hoeveelheid restafval die verbrand wordt en verbetert het hergebruik van grondstoffen. Dit zorgt ervoor dat de stijging van de afvalstoffenheffing gedempt wordt. Gedragsverandering Het succesvol verbeteren van afvalscheiding vereist een gedragsverandering. Het meeste gedrag is onbewust en automatisch en dat vormt een obstakel voor veranderingen. Het is van essentieel belang om manieren te vinden om deze ingesleten gewoonten te veranderen. Het doel is om een 'nieuw normaal' te introduceren waarin goede afvalscheiding als wenselijk, normaal, gemakkelijk en prettig wordt ervaren. De gemeente Texel kiest voor een ambitieus, maar realistisch en haalbaar plan. Dit wordt gedaan door middel van een twee-fasen aanpak. Deze aanpak biedt voldoende tijd om het nieuwe beleid goed te implementeren in de organisatie en om inwoners te laten wennen aan de nieuwe regels voor afvalscheiding. 2 Fasen aanpak In fase 1 (2024-2026) brengen we de voorzieningen op Texel op orde en veranderen we de inzamelfrequenties. Hiermee zorgen we dat alle inwoners hun grondstoffen kunnen scheiden.

We starten een goede registratie zodat we een beter inzicht krijgen in de herkomst en de aanbiedfrequentie van de afvalstromen. Ook worden technische voorbereidingen getroffen voor de invoering van het recycle-tarief in 2027, zoals het aanschaffen van inzamelmiddelen en voertuigen die hiermee compatibel zijn. De administratieve processen en het benodigd maatwerk wordt voorbereid.

Fase 1

Begin 2026 komt er een evaluatie waarin we kijken welke resultaten met deze eerste fase zijn behaald en welke aanvullende maatregelen nodig zijn voor de start van Fase twee. Ook hebben we op dat moment een beter beeld over de daadwerkelijke verdeling van huishoudelijk restafval en restafval dat wordt veroorzaakt door toerisme en bedrijfsmatige activiteiten. Bij de evaluatie zal een voorstel worden gevoegd op welke wijze we in Fase 2 omgaan met deze niet-huishoudelijke afvalstroom, op het gebied van dekking van de kosten, registratie en inzameling. Na evaluatie in 2026 voeren we waar nodig de aanpassingen door. In Fase 2 (2027 en verder) voeren we Recycle-tarief in. Voorzieningen op Orde In de eerste fase brengen we de voorzieningen op orde. We introduceren de landelijk verplichte inzameling van GFT bij de hoogbouw, en we richten de inzameling van het oud papier en karton zodanig in dat deze beter past bij de nieuwe ontwikkelingen in de markt, en de nieuwe inzichten over het werken met vrijwilligers. Ook faciliteren we scholen en verenigingen met de mogelijkheden van gescheiden inzameling en een hierop ingericht educatieprogramma. En we gaan de herkomst van het afval beter registreren. Op deze wijze zorgen we ervoor dat de kosten van het toeristisch afval beter in beeld komen.

Een betere registratie brengt meer inzicht in de herkomst van het afval Een deel van het afval van Texel ontstaat niet uit de huishoudelijke activiteiten van de inwoners, maar ontstaat bij bedrijfsmatige activiteiten, met name in de toerismesector. Op dit moment zijn deze afvalstromen niet goed gescheiden geregistreerd. We weten dat het een relevante factor is in de hoge tonnages restafval op het eiland, maar we weten niet hoe groot de factor exact is. De maatregelen in de Voorzieningen op Orde zorgen voor een beter inzicht en creëren de mogelijkheid om de kosten beter te verdelen over de inwoners en de toeristen. De introductie van een serviceprikkel op restafval Er zijn drie mogelijke serviceprikkels die de hoeveelheid restafval kunnen veranderen; het aanpassen van inzamelfrequenties, het omgekeerd inzamelen van restafval in de kernen, en 5/64

Grof afval

Fase 2

Recycleplan 2024-2030

Definitief

nascheiding van plastic, blik en drinkpakken (PBD). De effecten van deze scenario’s zijn in kaart gebracht voor wat betreft de effecten op het gedrag, de consequenties voor de inzamelorganisatie, de verwachte verschuivingen in het restafval en de grondstofstromen, de kosten en de comptabiliteit met het recycletarief. Op basis van dit vergelijk adviseren we de gemeente Texel om in te zetten op het aanpassen van de inzamelfrequenties. In dit scenario wordt restafval voortaan elke vier weken ingezameld, en groente, fruit en tuinafval plus etensresten en plastic, blik en drinkpakken elke twee weken. Dit scenario levert goede resultaten voor het verminderen van restafval en het optimaliseren van de hoeveelheid grondstoffen, kan eenvoudig worden ingevoerd, zonder grote investeringen en levert de beste demping op van de kosten. De implementatie van het recycletarief In 2027 voeren we het recycletarief in. Hierbij splitsen we de afvalstoffenheffing in een vast en een variabel deel, vergelijkbaar met de opbouw van de energierekening. Het vaste deel wordt door alle inwoners betaald, terwijl het variabele deel afhankelijk is van het aantal keren dat de inwoners het restafval aanbieden. Hierdoor hebben inwoners invloed op de hoogte van hun afvalstoffenheffing, waardoor goede scheiders beloond worden en anderen worden gestimuleerd om beter afval te scheiden.

In Nederland is deze methode bij uitstek de best presterende keuze voor afvalscheiding. Het is ingevoerd door iets meer dan de helft van de gemeenten en zorgt gemiddeld voor 90 kilo minder restafval en ca 30% betere afvalscheiding. Door de fasering houden we het behapbaar Voor de invoering van een tariefprikkel zijn verschillende belangrijke voorwaarden van toepassing: • Toegankelijke afvalscheiding voor alle inwoners, inclusief hoogbouw en buitengebieden. • Infrastructuur voor geregistreerde inzameling van restafval. • Aanpassingen aan regelgeving en facturering. • Monitoring van inzamelgedrag via app of online platform. • Maatwerk voor mensen met onvermijdelijk extra restafval door ziekte. • Evaluatie en aanpassing van de kwijtscheldingsregeling. • Effectieve communicatie en inzet van afvalcoaches. • De gemeente ontwikkelt een aanpak voor ongewenste neveneffecten. Door deze stappen te verankeren in de tijd houden we het Recycleplan realistisch en haalbaar. Maatregelen voor grof afval lopen parallel aan de invoering van het Recycleplan Ook bij het grove afval is de focus op efficiënt scheiden en hergebruiken van grof afval. Voor het grove afval aan huis wordt een betaald ophaalsysteem geïntroduceerd, met als doel het stimuleren van bewuste keuzes en het verminderen van grof afvalafspraken.

Daarnaast passen we de inzamelfrequentie aan zodat hij beter aansluit bij de nieuwe inzamelfrequentie stromen aan huis (elke vier weken) Het Afvalbrengstation De Hamster brengen we up-to date. De focus ligt op goede afvalscheiding en veiligheid voor de inwoners en het personeel. Uitvoering van dit plan is minimaal benodigd om De Hamster open te houden. De toegangscontrole op de Hamster wordt voortaan geregeld door middel van pasjes.

Preventieve maatregelen, maatwerk en ondersteunend beleid In het laatste hoofdstuk gaan we in op de preventieve maatregelen en het ondersteunend beleid voor het Recycleplan. Bij de mogelijkheden voor het voorkomen van afval bekijken we de mogelijkheden voor de introductie van het Opt-In systeem voor reclamedrukwerk, het stimuleren van wasbare luiers en de rol van de gemeente in campagnes tegen voedselverspilling. Ook kijken we hoe de gemeente de doorstart van de kringloop en het repaircafé kan ondersteunen. We introduceren maatwerk voor mensen met luier- en incontinentiemateriaal, en voorzieningen voor mensen die door een medische aandoening onvermijdbaar extra restafval hebben. En een ondersteunend pakket aan maatregelen om het Recycleplan tot een succes te maken. Hierin worden onder meer Educatieve programma’s voor scholen opgenomen, een communicatie aanpak rondom afval, de inzet van coaches en handhaving en aanpassingen in de infrastructuur om inwoners te verleiden tot gewenst gedrag. 6/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 1

Definitief

Een nieuw Recycleplan

1.1 Doel Op 22 februari 2023 hebben we een raadsinformatieavond georganiseerd voor raadsen commissieleden. Tijdens deze avond is de grondstoffendriehoek geïntroduceerd en verkend in een interactieve sessie. Alle keuzes die we maken binnen het nieuwe beleid hebben effect op één of meer knoppen uit deze driehoek: milieu, service en/of kosten.

Kost en

Milie

Servic

In een ideale wereld streven we naar betere Figuur 1 Grondstoffendriehoek e u milieuresultaten en meer service tegen lagere kosten. Dit blijkt echter niet altijd mogelijk. Hogere milieuresultaten kunnen soms alleen behaald worden met een lagere service en een hogere service is vaak niet mogelijk binnen gelijkblijvende kosten. Daarom maken we keuzes: aan welke knoppen willen we beleidsmatig draaien? Vaak betekent dit dat de driehoek verandert in een beleidspuzzel. In de kadernota heeft de raad in 2023 de volgende puzzelstukjes vastgesteld als doelstellingen en kaders voor ons beleid: Milieu: We sluiten aan bij de landelijke VANG-doelstellingen die gericht zijn op een forse vermindering van de hoeveelheid ongescheiden aangeboden restafval, met de ambitie van maximaal 100 kg restafval in 2026. Daarnaast optimaliseren we de gescheiden inzameling van de grondstoffen en streven we naar maximaal 30 kilorestafval per inwoner per jaar in 2030. Kosten: De afvalstoffenheffing is 100% dekkend. We zetten in het Recycleplan in op de beheersbaarheid van de kostenstijging. Service: We ondersteunen onze inwoners met maatregelen die gericht zijn op een gedragswijziging. Dit betekent dat we het aanbieden van grondstoffen makkelijker maken en het aanbieden van ongescheiden restafval minder aantrekkelijk. Voor bepaalde groepen inwoners richten we maatwerk in.

Binnen het nieuwe Recycleplan hebben we aandacht voor het toeristisch afval dat op Texel ontstaat en effect heeft op de resultaten. Regie: We werken hiervoor samen met shareholders en stakeholders (zoals bijvoorbeeld de toeristische sector, scholen, verenigingen, vrijwilligers en belastingen), en we leren van andere gemeenten.

Figuur 2: Puzzelstukjes afvalbeleid

1.2 Afval op de Wadden Afval inzamelen op de Waddeneilanden werkt een beetje anders dan op het vasteland. De eilanden liggen in het noorden, gescheiden van het vasteland door de Waddenzee. Daarom moeten we goed nadenken over hoe we het afval verzamelen en naar de verwerkers brengen. Op Texel produceren mensen nog steeds veel meer restafval per persoon per jaar dan de doelstelling van 100 kilo. Dit geldt ook voor de andere Waddeneilanden. Ze produceren veel meer afval dan vergelijkbare gemeenten elders in Nederland. Dit komt mede door het toerisme op de eilanden. Elk jaar zijn er ongeveer 4 miljoen toeristische overnachtingen op Texel, maar de manier waarop we het afval van deze toeristen verzamelen, is nog niet goed gescheiden van de inzameling van huishoudelijk afval. Hoewel gemeente Texel de mogelijkheid biedt om speciale containers aan te vragen voor het afval van toeristen, maakt slechts een 7/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

klein deel van de aanbieders met toeristische overnachtingen hier gebruik van. Door de hoeveelheid afval van Texel te vergelijken met andere gemeenten met een zelfde opbouw en een vergelijkbaar inzamelsysteem, verwachten we dat maximaal 30% van het Texels huishoudelijk afval afkomstig is van bedrijven en toeristische activiteiten. Omdat er op dit moment geen herkomst wordt geregistreerd, is dit getal een inschatting. In dit plan nemen we maatregelen op om dit beter in beeld te brengen. We moeten dit beter regelen, zodat: 1. We kunnen bijhouden hoeveel afval afkomstig is van bedrijven en huishoudens. 2. De gemeente ervoor kan kiezen om de kosten voor het verwerken van afval van bedrijven en toeristen te laten betalen door de veroorzakers en niet door de inwoners van Texel via de afvalstoffenheffing.

1.3 De roadmap In onderstaande roadmap schetsen we op welke wijze het beleid tot stand is gekomen, en welke stappen we nog kunnen verwachten. Deze stappen zijn in dit document nader uitgewerkt.

Figuur 3: Aanpak om te komen tot het nieuwe Recycleplan

1.4 Succesvol afvalbeleid In Nederland maken alle gemeenten hun eigen keuzes voor afvalscheiding. Sommige keuzes zijn meer succesvol dan andere keuzes. Wat we zien is dat de meest succesvolle gemeenten allemaal een combinatie invoeren van 1 het ontmoedigen van restafval, 2 het makkelijker maken om grondstoffen aan te bieden 3 het goed communiceren over nut en noodzaak (en over het waarom en hoe) van afvalscheiding.

8/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

Jaarlijks doet een groot aantal gemeenten mee met de NVRD1 Benchmark Huishoudelijk Afval. In 2023 werden de gegevens over 2022 aangeleverd van 183 gemeenten in Nederland. De resultaten van deze benchmark geven duidelijke aanknopingspunten over welke aanpak succesvol is bij de introductie van nieuw afvalbeleid. De meest succesvolle gemeenten hebben allemaal een combinatie ingevoerd van (een) serviceprikkel(s) en een tariefprikkel, gecombineerd met uitgebreide communicatie. Deze combinatie leidt tot gemiddeld 49% minder restafval en 12% lagere kosten ten opzichte van gemeenten die geen maatregelen hebben doorgevoerd om het restafval te verminderen. Figuur 4: Resultaten Landelijke Benchmark Afval 2022; Effectiviteit inzamelsystemen

1.5 De afbakening In dit Recycle-Plan gaan we in op de inzameling van huishoudelijk afval, en de hiermee samenhangende problematiek van bedrijfsafval en toeristisch afval binnen het huishoudelijk afval. We gaan in dit plan niet in op bedrijfsafval in de commerciële zin van het woord. Dit afval valt buiten de zorgplicht van de gemeente. Ook voor wat betreft het afval in de openbare ruimte maken we een knip. Afval dat ontstaat als gevolg van de inzameling van huishoudelijk afval (zwerfafval gerelateerd aan de aanbieding van huishoudelijk afval, dumpingen en bijplaatsingen) nemen we in deze notitie wel mee. Afval dat ontstaat door bedrijfsactiviteiten en recreatie in de openbare ruimte wordt opgenomen in een separate notitie “Schoon”.

1 Nederlandse Vereniging voor afval- en ReinigingsDiensten; branchevereniging voor afvalinzameling en reiniging.

9/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 2

Definitief

Ontwikkelingen in het land

2.1 Omgaan met schaarse grondstoffen Wereldwijd gebruiken we met zijn allen meer grondstoffen dan de aarde in een jaar kan genereren. Dit betekent dat we onze natuurlijke hulpbronnen aan het uitputten zijn. Deze ontwikkeling is gestart in de jaren 70 en de datum waarop we dit moment wereldwijd bereiken verschuift telkens naar een eerder moment in het jaar. In 2024 is deze Earth Overshoot Day wereldwijd opgeschoven naar 25 juli. Kortom, we leven in 2024 dus bijna een half jaar op de reserves van de aarde. We zien de effecten van deze schaarste aan grondstoffen in allerlei facetten van ons dagelijks leven. Energie, voedselproductie, schone lucht en drinkwater zijn basisbehoeften waarvoor continuïteit nodig is binnen het internationale geopolitieke landschap. De grondstoffen die we gebruiken voor het opwekken van alternatieve energie zijn – net als de fossiele brandstoffen – schaars en bevinden zich vaak in landen die politiek niet stabiel zijn. Om die reden heeft de Europese Unie wetgeving opgesteld voor kritische schaarse materialen2. Nederland heeft een Figuur 5: Ontwikkeling Earth Overshoot Day. Nationale Grondstoffenstrategie opgesteld3. Bron: Global Footprint Network Op dit moment ligt de Nederlandse Overshoot Day eerder dan de internationale, namelijk al in april van elk jaar. De Rijksoverheid heeft een Rijksbreed Programma Nederland Circulair 2050 opgesteld4.

Binnen dit programma zijn transitieprogramma’s uitgewerkt om de transitie naar een circulaire samenleving verder vorm te geven op het gebied van consumptiegoederen, kunststoffen, bouw, maakindustrie en biomassa & voedsel. Aanvullend op dit programma heeft de Rijksoverheid een Nationaal programma Circulaire Economie5 opgesteld om meer duurzaam met grondstoffen (en de aarde) om te gaan. Het programma kent vier algemene maatregelen: 1. Vermindering van grondstoffengebruik 2. Substitutie van grondstoffen 3. Levensduurverlenging 4. Hoogwaardige verwerking Binnen de circulaire economie focussen we ons op het zo lang mogelijk beschikbaar houden van producten en grondstoffen.

2.2 Nationaal programma huishoudelijk afval - Van Afval Naar Grondstof (VANG): Binnen het programma VANG werken de rijksoverheid (Rijkswaterstaat), gemeenten, brancheorganisaties en producenten samen aan de implementatie van een circulaire economie. Het doel voor heel Nederland is om in 2050 volledig circulair te zijn. Bij het huishoudelijk afval ligt de focus op het nog beter scheiden van restafval en het verbeteren van de kwaliteit van deelstromen. Het programma VANG-HHA beslaat de periode van 2015-2025. De ambitie was om 2 European Critical Raw Materials Act (CRMA) 3 Nationale Grondstoffenstrategie 4 Nederland circulair in 2050 5 Nationaal Programma Circulaire Economie 2023 - 2030

11/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

in 2020 75% afvalscheiding en 100 kilo restafval per inwoner per jaar te realiseren. Dit doel is nog niet gehaald. Vanaf 2020 richt het programma zich op twee belangrijke doelen: • Het nog beter scheiden van restafval. • Het verbeteren van de kwaliteit van de deelstromen.

2.3 Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) UPV staat voor Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid. In eenvoudige woorden betekent dit dat bedrijven die producten op de markt brengen, verantwoordelijk zijn voor de recycling van het afval van die producten. Deze aanpak is bedoeld om producenten aan te moedigen hun producten zo te innoveren dat ze beter passen bij een circulaire economie. Dit heeft enkele praktische gevolgen: 1. Producenten moeten zorgen voor een geschikt systeem om producten terug te nemen en dit moet kosteloos zijn voor consumenten. 2. Producenten moeten meetbare doelen stellen en verslag uitbrengen over hun afvalbeheer. 3. Het is mogelijk dat producenten gezamenlijk verantwoordelijkheid nemen, bijvoorbeeld via producentenorganisaties. 4. Producenten kunnen bestaande systemen gebruiken, zoals de gemeentelijke afvalinzameling, maar ze zijn daar niet toe verplicht. 5. Gemeenten kunnen ervoor kiezen al dan niet samen te werken, het is geen verplichting. Er zijn verschillende categorieën van deze verantwoordelijkheid voor verschillende soorten producten en de verantwoordelijkheid kan zowel verplicht als vrijwillig zijn.

Momenteel zijn er • 11 (gedeeltelijke) UPV’s: Verpakkingen (Plastic, blik en drinkpakken), Papier en Karton, Glas, Houtafval, Elektrische Apparaten, Batterijen en accus’s, Vlakglas, Matrassen, Textiel, Autobanden en Zwerfafval); • 2 nieuwe (Schoenen en Luiers) in voorbereiding; • 3 in onderzoek (Vloerbedekking, Zitmeubilair en Medicijnen). Producentenverantwoordelijkheid helpt gemeenten bij de kosten van afvalbeheer en bevordert het circulaire beheer van grondstoffen. Het betekent daarnaast wel dat gemeenten moeten balanceren tussen de wensen en eisen van verschillende belanghebbenden bij het beheer van huishoudelijk afval.

2.4 Duurzaamheid en inwoners Steeds meer mensen, vooral jongeren, tonen interesse in duurzaamheid en het klimaat. Mensen passen hun gedrag aan: meer mensen kiezen voor zonnepanelen en elektrische auto's, er wordt vaker biologisch en vegetarisch gegeten en initiatieven tegen voedselverspilling worden populairder. Ook afvalscheiding is normaal geworden en de meeste mensen doen hier graag aan mee. In deze eeuw is de gemiddelde hoeveelheid restafval in Nederland gedaald van 220 kilo naar 130 kilo per persoon per jaar.

2.5 Toenemende druk op de voorzieningen in huis en in de openbare ruimte In Nederland worden mensen gemiddeld ouder en ze blijven langer gezond. Zelfs degenen die minder vitaal zijn, wonen vaak zelfstandig, soms met hulp van buitenaf. Deze groep is vaak minder mobiel en heeft niet altijd toegang tot moderne communicatiemiddelen. Bij het ontwikkelen van nieuw beleid houden we extra rekening met deze groep. Tegelijkertijd groeit de vraag naar woningen, meer groene ruimte en water vanwege klimaatverandering, extra parkeerplaatsen en recreatieruimte. De (gescheiden) inzameling van afval neemt ruimte in beslag in huizen, schuren, tuinen en openbare ruimtes. Dit zorgt voor concurrentie met andere vormen van ruimtegebruik die voor inwoners vaak hoger op de prioriteitenlijst staan. Alle beslissingen over toekomstige afvalinzameling worden gemaakt in het licht van schaarste, zowel in de privésfeer als in de openbare ruimte.

12/64

Recycleplan 2024-2030

Definitief

2.6 Communicatie verandert De tijd waarin iedereen de lokale krant las, is voorbij. Sociale media, nieuwsprogramma's, realityshows en buurtapps hebben grotendeels de rol van informatieverspreiding overgenomen. Het voordeel van deze platforms is de snelle en toegankelijke verspreiding van informatie. Het nadeel is echter dat het lijkt te ontbreken aan controle op de waarheidsgetrouwheid van de verspreide informatie. Meningen worden even zeker verkondigd als feiten en het is vaak moeilijk om meningen en feiten van elkaar te onderscheiden. Dit maakt communicatie over het belang en de inhoud van afvalscheiding een uitdaging, vooral in discussies over bron- en nascheiding van verpakkingen (plastic, blik en drinkpakken).

2.7 Financiële prikkels van het rijk De kosten voor de verwerking van restafval worden hoger. De overheid heft sinds 2017 een afvalstoffenbelasting per ton afval die verbrand wordt. Bedroeg dit bedrag in 2017 € 13,11 per ton, in 2024 staat de teller op € 39,23 per ton. De verwachting is dat dit bedrag jaarlijks verder zal oplopen. Hier bovenop heeft het kabinet in 2021 een CO2-heffing geïntroduceerd. De CO2-heffing koppelt een prijs aan de industriële emissie van een ton CO2. Op dit moment vallen nog veel bedrijven binnen de vrijstelling die het kabinet tijdelijk heeft ingesteld, zodat zij hun processen anders kunnen inrichten. De verwachting is dat deze heffing een oplopend financieel effect gaat hebben op het huishoudelijk afval. De overheid kan de hoogte van de heffing aanpassen en de hoeveelheid CO2 die onder de vrijstelling valt. De verwachting is dat deze kosten voor 2030 zullen oplopen tot minimaal € 30,- per aangeleverde ton restafval. Deze belasting komt boven op de bestaande verbrandingsbelasting.

2.7.1 Effecten voor Texel We hebben de ontwikkelingen van deze heffingen in kaart gebracht voor de huidige tonnages. Op dit moment betaalt de gemeente Texel € 116.000 euro verbrandingsbelasting bovenop haar normale verwerkingskosten voor restafval. Indien de gemeente er niet in slaagt om met een aanpassing in het beleid de hoeveelheid restafval omlaag te brengen, zullen deze heffingen in 2030 stijgen naar € 232.000. 87K Dit betekent een 250000 verdubbeling van de heffing op verbranding 200000 van restafval. Deze 150000 116K stijging komt bovenop 145K de autonome stijging 100000 van de 50000 verbrandingskosten en de arbeidskosten. 0

Ontwikkeling van de heffingen van het Rijk

2025

2030

verbrandingsbelasting

CO2 heffing

Grafiek 1: Ontwikkelingen van de heffingen van het Rijk toegespitst op de situatie op Texel Om deze serieuze kostenstijging te dempen is het zeer belangrijk om de hoeveelheid huishoudelijk restafval zo veel als mogelijk te verlagen. Deze heffingen worden immers alleen geheven op afval dat verbrand wordt, en niet op de gescheiden grondstoffen.

13/64

Recycleplan 2024-2030

Hoofdstuk 3

Definitief

Huidige Resultaten

In dit hoofdstuk bekijken we de huidige situatie per afvalstroom op Texel. Daarnaast bekijken we kort welke maatregelen uit het Grondstoffenplan (2013-2020) zijn uitgevoerd. Hierbij putten we uit het evaluatierapport van HVC uit 2020. Dit hele rapport is bijgevoegd als bijlage 1. We vergelijken de resultaten met de resultaten in het verleden en met de resultaten van andere gemeenten. Hierbij vergelijken we Texel met de andere gemeenten in Noord-Holland, met de andere Waddeneilanden en met de andere gemeenten in Nederland die net als Texel zeer laag stedelijk zijn. Deze cijfers worden door het CBS verzameld. De laatste vergelijkingscijfers stammen uit 2022. We focussen ons in dit overzicht op de afvalstromen restafval, gft en etensresten, plastic, blik en drinkpakken en oud papier en karton. Dit zijn de belangrijkste stromen voor het nieuwe Recycleplan.