Agendabundel

dat we dat op woensdag regelen. Daar gaan wij over. Gaat u door, de heer Rutten. -Voorzitter, dat klopt. Die discipline hebben we in de afgelopen jaren ook niet kunnen opbrengen met zijn allen. Van vijf uur tot half elf is een lange zit. Ik vraag me echt af of iedereen al die uren scherp blijft. Persoonlijk ben ik wel blij met dit voorstel. Iedere woensdagmiddag vrij roosteren lukt in mijn bedrijfsvoering gewoon niet. Als er dan nog een paar extra avonden bijkomen, dan wordt voor mij de keuze wat ik ga doen in maart Voorzitter raadscommissie

2026 heel makkelijk. -Of u moet groeien met de partij, Edo Kooiman

heer Rutten. Dat gaat vast lukken. De heer Polderman. Dank u, voorzitter. U zei het al. Sommigen moeten hier misschien iets meer raadscommissieleden aantrekken. Dat zou het misschien iets makkelijker maken. Als ik dat mag zeggen. Het enige waar ik aan denk, is: die tweede raadscommissievergadering moet niet uitlopen. Anders halen we die raadsvergadering niet. Als het altijd op woensdag moet,

Voorzitter raadscommissie

dan houd je dat zo. Over het algemeen moet dat volgens mij wel lukken. Dank u wel. Voldoende hierover? Het komt in de toekomst weer terug. Dan hebben we punt 10, op verzoek van VVD Tessel. Dat gaat over dat Staatsbosbeheer

10 Op verzoek van VVD Texel: Staatsbosbeheer begonnen met tellen bezoekers natuurgebieden Albert Huisman

begonnen is met het tellen van bezoekers in natuurgebieden. Ik kijk naar de heer Huisman. -Dank u, voorzitter. Ik ga een korte inleiding doen en dan kom ik op mijn vragen. We hebben inderdaad een agendaverzoek gedaan naar aanleiding van een krantenartikel in de Texelse Courant, waarin de titel luidde: Staatsbosbeheer begonnen met tellen bezoekers in natuurgebieden. Die tellingen van Staatsbosbeheer verontrust ons. Vooral ook wat daar dan achter weg gaat komen. Wat ons betreft, begon het enkele maanden terug al met het bericht dat de verenigingen, zoals atletiek en de ruitersport, moeten gaan betalen voor gebruik van het bos. Daar heeft VVD Texel grote moeite mee. We zijn allemaal belastingbetalers. We betalen al voor beheer van de publieke ruimte en dan worden we nog een keertje dubbel gepakt. Dat voelt niet goed. Vervolgens werden we in juni overvallen met een rapport van de Ecologische Autoriteit. Dat rapport was ons een grote verrassing. In het rapport wordt hoge recreatiedruk als bedreiging genoemd. Er wordt gesproken over sanering en recreatie. Nu lezen we in de Texelse Courant van 23 augustus dat Staatsbosbeheer gaat tellen hoeveel bezoekers er komen in de natuurgebieden. Om aan de hand van een nulmeting te kijken of die situatie past bij de beschermingsdoelstellingen van Staatsbosbeheer.

Wij vragen ons af of met al deze acties wordt voorgesorteerd op afsluiting van onze natuur? Met nog meer prikkeldraadversperringen? Of verdwijnt de natuur achter een betaalmuur? Het college zit in samenwerkingsverbanden die hier ook bij betrokken zijn. Zoals het nationaal park de Duinen van Texel en het VVV. Cadeau Texel is een onderdeel van het VVV en dat wordt ook mede gesubsidieerd door de gemeente. Het college moet dus op de hoogte zijn van wat er speelt, maar die informatie heeft ons niet bereikt. Nogmaals. We maken ons grote zorgen over welke kant het uitgaat. Daarom deze agendering en een aantal vragen. Die zal ik nu gaan benoemen. Eén aan de wethouder. Wat is de aanleiding voor de tellingen? Twee is: welk probleem moet worden opgelost? Drie: welke mogelijke gevolgen zijn er te verwachten voor Texelaars en bezoekers als de zogenaamde nulmeting niet past bij de beschermingsdoelstellingen van Staatsbosbeheer? Vier: wat is met betrekking tot deze pilot de rol van de gemeente? Daar doel ik dan mee als deelnemer binnen het nationaal park Duinen van Texel en richting het Cadeau Texel. Is dat een rol als opdrachtgever? Of een meewerkende of uitvoerende rol? Of misschien wel een hele andere rol? Vijf: liggen er beleidsstukken aan ten grondslag waarop het college haar standpunt bepaalt? Voorzitter raadscommissie

Zo ja, waarom is de gemeenteraad niet meegenomen in deze ontwikkeling? Tot zover. -Ik zit even te kijken, de heer Huisman. Albert Huisman

Wilt u eerst de reacties van de andere raadsleden? Of wilt u eerst de reactie van de portefeuillehouder op uw vraag? Dank u wel. Ik had dat inderdaad moeten besluiten. Ik ben heel benieuwd of de zorgen worden gedeeld. Voorzitter raadscommissie

Wellicht zijn er nog andere vragen. Dank u wel. Rikus Kieft

De heer Kieft wil toch graag snel antwoorden op uw vragen. Die gelegenheid geef ik hem. -Voorzitter. Ik ben blij dat u mij die gelegenheid even geeft. De meeste antwoorden kunnen namelijk heel kort zijn. De gemeente is niet betrokken bij deze actie van Staatsbosbeheer. Cadeau is niet betrokken bij deze actie van Staatsbosbeheer. Ik kan u wel even uitleggen hoe het gegaan is. Dat heb ik bij navraag dus begrepen. Wat de VVV samen met Cadeau wel doet, dat zijn verkeersmetingen op fietspaden en wegen. Daar bent u van op de hoogte. Dat is al eerder gepubliceerd. Dat heeft Staatsbosbeheer gehoord. Die zijn in gesprek gekomen met datzelfde bureau, wat die metingen op de wegen doet. Zij hebben buiten het Cadeau en de gemeente om, aan dat bureau gevraagd: kan je voor ons een eerste nultelling doen op die plekken? Ik kan nu even op de inhoud

ingaan, voorzitter, maar misschien gaat het nu eerst even over de aanleiding van de vraagstelling. De gemeente is niet betrokken. Cadeau is ook niet betrokken. Dit is een zelfstandige actie van Staatsbosbeheer. Via een toevallige lijn bij dat bureau dat bij Cadeau wel ingeschakeld is voor de fietspaden en de wegen. Dat nu als eerste reactie. Voorzitter raadscommissie

Anderen hierover? Ik noteer de heer Polderman noteer ik. Het is op de agenda gezet, dus u mag vragen en inhoudelijk reageren. Het is beide. Ik zie de heer Hercules, mevrouw Koot, de heer Soyer. Ik zie iedereen. Edo Kooiman

Dan begin ik bij de heer Polderman. U was het eerst. Dank u, voorzitter. Wij zijn heel blij dat VVD dit op de agenda heeft gezet. Wij hadden hier ook onze vraagtekens bij. Welk effect gaat dit hebben? Welke conclusies worden hier uit getrokken? Welke reacties worden hieruit gedaan? Om een klein geheugensteuntje te geven, een voorbeeld waar ik bij een vorig vergaderpunt op terugkwam. Dat is dat bijvoorbeeld bij 't Turf al delen zijn afgesloten. Daar werd vroeger rond de bunkers gespeeld door kinderen. Nu staat er prikkeldraad. Ik vind dat heel grof. Gaat dat dadelijk nog groter worden? Worden hele stukken afgesloten? Mijn grootste vraag is: heeft Staatsbosbeheerder die macht om dat op Texel te doen? Voorzitter raadscommissie

Kan de gemeente daar iets tegen doen? -Die vraag laat ik toch eerst beantwoorden Rikus Kieft

door de heer Kieft. Heeft de gemeente middelen om dat tegen te gaan? -Voorzitter. Staatsbosbeheer heeft de opdracht van het Rijk gekregen om natuurdoelstellingen te handhaven in de natuurgebieden die aan haar toegewezen zijn. De provincie is daar de controlerende overheid voor. Als daar maatregelen nodig zijn om natuur te laten herstellen van druk, dan heeft Staatsbosbeheer de mogelijkheid om dat af te sluiten. Of dat nu stikstofbelasting is, of dat dat druk van recreanten is of van honden in een gebied. Het zou wel heel fijn zijn als Staatsbosbeheer dat in heel goed overleg doet met alle betrokkenen. Met de gemeente, ook in het nationaal park. Zoals bij het klimaatadaptatie verhaal ook al is genoemd: we moeten het op dit eiland samen doen. Dat is ook de instelling van het college. Ik heb aanstaande maandag samen met collega Hooijschuur een gesprek met Staatsbosbeheer. Dat is een kwartaaloverleg, wat we met de meeste belangrijke spelers proberen op de agenda te krijgen. Dan zal het hier ongetwijfeld ook over gaan. Staatsbosbeheer handelt conform de opdracht waartoe ze opgericht zijn. Zij doet dat onder toezicht van de provincie. Het is de taak van de gemeente om te zorgen dat die natuur, die één van de belangrijkste assets is voor toeristisch Texel, zoveel mogelijk in stand blijft. Dat er waar nodig hersteltijd gegund moet worden. Dat is dus ons toeristisch kapitaal.

Wij hebben er belang bij dat wij dat niet laten verslonzen. Daar hoort inderdaad een bepaalde regulering bij als de natuur lijdt onder toegang. Daar kunnen we niet omheen. We kunnen wel sturen Voorzitter raadscommissie

op zo gezamenlijk mogelijk tot dat soort conclusies komen. Edo Kooiman

Vervolgvraag van de heer Polderman. -Een verduidelijkingsvraag. Even kort door de bocht. Wij kunnen er als gemeente of gemeenteraad niks tegen doen als Staatsbosbeheer zegt dat het gedeelte Rikus Kieft

daar verder dicht gaat. -Volgens mij Eric Hercules

kunnen wij dat niet. -De heer Hercules. Voorzitter, de vraag is hier: blaffen wij naar de juiste boom? Ik zal de vraag nog herhalen voor mensen die het niet hebben gehoord. Blaffen wij naar de juiste boom? De wethouder zei terecht dat we ons zorgen maken om ons toeristisch kapitaal. Daarom is het denk ik een terechte agendering door de VVD. Wij willen graag dat die bossen toegankelijk blijven. Dat die een creatieve voorzieningen zoals wandelpaden en dergelijke, goed onderhouden zijn. De provincies betalen voor die recreatieve voorzieningen. Dat is veel te weinig. Volgens de ANWB is dat slechts een derde van wat er nodig is voor het onderhoud van die recreatieve voorzieningen. Ik denk dat daar de zorg bij de VVD vandaan komt. Moeten we straks aan gaan betalen voor toegang van het bos. Dat is nota bene de reden waarom Texels Belang ooit is opgericht. De gedachte dat Staatsbosbeheer de bossen zou gaan afsluiten. Dat is 60 jaar geleden. Volgens mij zijn jullie aan een feestje toe. Terwijl dat helemaal niet op het spel stond, was die angst voldoende om een lokale partij op te richten die toen zes zetels kreeg. We moeten hier wel goed kijken naar

wat we willen. Gaat het over die camera's? Gaat het erom dat we entree willen heffen? Nee. We willen ervoor zorgen dat het toegankelijk blijft en dat die recreatieve voorzieningen goed worden onderhouden. De ANWB zegt dat je ten eerste moet kijken naar de provincie. Wij kunnen echter ook naar onszelf kijken. We hebben andere deals met Staatsbosbeheer gemaakt. Bijvoorbeeld over parkeerterreinen. Ik hoop dat het daar dus ook over gaat bij het gesprek. Natuurlijk over dat er zorgen zijn in de gemeenteraad. Waarom worden hier opeens mensen geteld? Bij de TESO worden trouwens ook heel vaak mensen geteld. Welk doel heeft dat? Voor mij zou het een groot goed zijn om even voorbij de eerste schrik te bedenken wat we willen bereiken in die bossen van Staatsbosbeheer. Kunnen we Staatsbosbeheer daar op één of andere manier ook mee helpen? Dat hoeven we zelf niet met geld te doen, maar we kunnen ook de provincie daar bijvoorbeeld op aanspreken. Als dat via deze discussie ook een ingang wordt voor dat gesprek, dan zou dat denk ik wel een goede zet zijn. Henry Soyer

Vanuit de zorg van deze raad. -De heer Soyer. Dank u wel, voorzitter. Het tellen van bezoekers en bezoekersbewegingen is een zaak van de betreffende terreinbeheerder. Hierdoor kan zij looproutes optimaliseren, zonering onderzoeken en dergelijke. Dergelijke gegevens zijn voor heel toeristisch Texel van belang. Welk gevolg er aan de resultaten gegeven gaat worden, als er al een gevolg is, is voor ons op dit moment prematuur. We kunnen dan tenminste bij eventuele maatregelen spreken vanuit data en niet vanuit gevoelens. Ik heb net nog even snel gekeken. Toegang tot de Amsterdamse Waterleidingduinen kost €1,50 per dag. Voorzitter raadscommissie

Dank u wel. -Mevrouw Veronne Koot

Koot. -Voorzitter, wij delen de zorgen van de VVD. Dat is heel goed verwoord. Ik wil er nog iets aan toevoegen. Gezien de nauwe financiële relatie die Staatsbosbeheer met de gemeente heeft, vinden wij dat er argumenten genoeg zijn voor de wethouder om te informeren naar wat er precies aan de hand is. Wij hebben immers voor miljoenen de fietspaden voor hen opgeknapt en we gaan straks de parkeerterreinen voor hen doen, enzovoorts. We willen de bedoelingen weten en de mogelijke consequenties van waar ze mee bezig zijn. Wij vinden dat Staatsbosbeheer volledig open kaart moet gaan spelen naar de wethouder. Vervolgens willen we dat de wethouder de raad op de hoogte stelt van wat er is. Daarna praten we weer verder. Deze kennis moet gedeeld worden met de gemeente en de gemeenteraad. Het tweede punt is de klacht dat het overal zo druk wordt op het eiland. De natuur staat onder druk. In het verleden heb ik aan Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten voorgelegd dat zij daar zelf heel hard hun best voor hebben gedaan. Er zijn prachtige pareltjes van rust op Texel. Ik noem bijvoorbeeld de Horst, maar er zijn er nog wel meer. Denk aan de Vogelboulevard, enzovoorts. Wat gaat er gebeuren? Er wordt een enorme publiciteitscampagne opgestart om mensen daarheen te lokken. Waarmee ze in feite over zich afroepen wat ze dan nu misschien constateren. Henry Soyer

Ik vind dat toch een beetje dubbelhartig. Dat heb ik toen ook al gezegd. De heer Soyer wil graag interrumperen, mevrouw Koot. Voorzitter raadscommissie

De Horst is van defensie. Niet van Staatsbosbeheer. Veronne Koot

U mag uw betoog afmaken, mevrouw Koot. -Dank u wel. Het gaat mij natuurlijk om de instelling waarmee de natuurorganisaties eerst proberen hun bijzondere natuurgebieden zo goed mogelijk op de kaart te zetten en dan vervolgens gaan klagen dat het er zo druk wordt. Dat is al tien jaar Voorzitter raadscommissie

geleden tegen ze gezegd. Ik heb er een beetje moeite mee als dit nu eruit zou gaan komen. -Dank u wel. Astrid van de Wetering

Mevrouw Van de Wetering. U mag. -Dank u, voorzitter. Ik heb er eventjes de doelstelling van Staatsbosbeheer bij gepakt. Die hebben een prachtig rapport uit 2023. Deze is heel recent. Daar staat op: de wettelijke taak van Staatsbosbeheer. Het beheren en duurzaam tot maatschappelijk nut brengen van de aan Staatsbosbeheer toevertrouwde terreinen. Het stukje waar u van zei: het beschermen van kwetsbare natuur staat er ook in. Het benutten van minder kwetsbare natuurterreinen door het toestaan van meer maatschappelijke activiteiten en een grotere focus op de behoefte van het publiek. Dat is ook één van de

taken. Daar kunt u ze wel degelijk op aanspreken. Verder denk ik echt dat je natuur alleen maar kunt beschermen als je natuur kunt beleven. Als je niet weet waar je het over hebt en je gooit alles achter prikkeldraad dicht, dan heb je ook niet meer de behoefte om er iets mee te doen of te beschermen. Je begrijpt het niet. Je ervaart het niet. Je kunt het niet beleven. Ik denk dat beleven Eric Hercules

een onderdeel is van beschermen. -Ik kom straks bij u, maar de heer Hercules zat op het puntje van de stoel. Met alle excuus voor mijn woordkeuze, maar het is flagrante onzin dat je natuur alleen maar kunt beschermen door te beleven. Als je ergens een groot hek omheen zet, je er nooit meer komt en je je er niet mee bemoeit, dan bloeit de Voorzitter raadscommissie

natuur heel welig. -Mag ik nu wat reageren, meneer de voorzitter? -Ja. Kort. Onbekend maakt onbemind. Ik zeg er dan nog maar één. Als u een heel hek om de Waddenzee wil neerzetten, Eric Hercules

is dat voor de natuur misschien perfect, maar historisch medegebruik? Ik verzin het maar. -Ik denk dat u uw eigen woorden niet heeft gehoord. -Echt wel. Ik denk dat je alleen maar iets kunt beschermen als je het kunt beleven. Als je kunt genieten van een mooie bloem of een prachtige vogel, Voorzitter raadscommissie

heb je meer de neiging om die bloem en die vogel te willen beschermen. Ik ga hier ingrijpen. Ik zag bij Texels Belang drie handen. Ik heb even overleg gehad met de griffier. Dit agendapunt is gekomen nadat de agenda was vastgesteld. Als u alle drie wilt reageren, wil ik u de gelegenheid geven om dat te doen. Ga uw gang. Cees Hoogerheide

Dank u wel, voorzitter. Staatsbosbeheer. Hoe is at bos tot stand gekomen? Door zweet en tranen van Texelse mensen. Crisisdagen. Zo is dat bos tot stand gekomen. Texelse mensen. Ik was jaren geleden met Joke Gelder, de toenmalige burgemeester in Bloemendaal. Daar was ook het hoofd van Staatsbosbeheer aanwezig. Hij uitte daar: wij zijn van mening de Randweg af te sluiten. De man had dat in haar aanwezigheid niet moeten zeggen. Op het eind van de rit zegt hij: dat moeten we toch maar niet doen. Het leefde dus wel. Nu komt er een gesprek met college en Staatsbosbeheer. Er zijn twee punten die hier de hele avond cirkelen. De toegang van de Texelaars naar ons bos. Wij hebben er ook fietspaden. We hebben er ook parkeerterrein. We hebben er zelfs een museum. Wat willen we nu? Het is ons bos. Daar in het gesprek met Staatsbosbeheer moeten we uitgaan van die positie. Het is ons bos. Wij willen meebepalen wat daar gebeurt. Het zal slikken zijn bij Staatsbosbeheer. Dat is dan jammer. Als het college een motie van ons moet hebben ter ondersteuning om die visie daar te brengen, zijn wij in zijn algemeenheid bereid om daar een motie voor op te stellen. Voorzitter raadscommissie

Dank u wel. Ik kijk naar andere leden van Texels Belang. U stak wel uw vinger op. Heeft u nog een toevoeging hierop? Niels Rutten

Nee? De heer Hoogerheide heeft het zo goed verwoord. De heer Rutten. Daarna kom ik bij u, heer Albers. Dank u, voorzitter. Die berichten over het tellen van bezoekers hebben tot best wat beroering geleid, dus wij zijn blij dat de VVD dit op de agenda heeft gezet. Wij kunnen ons heel goed vinden in de vragen die zij stellen. We zijn ook blij met de toelichting die de wethouder heeft gegeven over het proces en de betrokkenheid van de gemeente. We zijn blij met de helderheid die hij heeft gegeven. Bij ons blijven er wel twee vragen hangen. Als we het over parkeerterreinen, wegen of zandpaden hebben die feitelijk openbaar gebruikt worden, dan wordt het een openbare weg of een openbaar parkeerterrein. Hoe zit dat dan met wandelpaden, fietspaden en parkeerterreinen in natuurgebieden? Welke status krijgen die? De foto's die op sociale media en de krant langskomen van het tellen laten een camerapaal zien. Wij hadden toch het idee dat we als gemeente sowieso niet zomaar kunnen besluiten ergens camera's op te hangen voor cameratoezicht. Voorzitter raadscommissie

Hoe zit dit in de openbare ruimte? -De heer Albers. Joost Albers

Dank u wel, voorzitter. Om nog enigszins een beetje olie op het vuur te gooien. Staatsbosbeheer doet ook het toezicht op Ceres bij de Prins Hendrik Zanddijk. Ik hoop dat deze discussie over het bos gaat. Ik zou wel

ergens schriftelijk willen zien dat het ook echt over het bos gaat. Dat we niet vervolgens nog een discussie krijgen over het toezicht Voorzitter raadscommissie

van Staatsbosbeheer op Ceres. Zoals u weet gaat mij dat erg aan het hart. Mariët van der Werf

Dank u wel. Ik zag mevrouw Van der Werf. Cees Hoogerheide

De heer Hoogerheide mag daarna. -Een korte vervolgvraag. Ik heb begrepen dat het college eerdaags een gesprek heeft met Staatsbosbeheer. Wordt dat voor de raad Voorzitter raadscommissie

naar ons toe teruggekoppeld? -Ik zag de heer Kieft driftig meeschrijven. Die geef ik straks ook nog de gelegenheid om hierop te reageren. Dan geef ik de VVD straks Mariët van der Werf

het laatste woord hierover. Mevrouw Van der Werf. Dank u, voorzitter. Ceres gaat mij ook aan het hart. Daar hebben we samen toen mede voor gestreden. Ik ben het ook wel eens met de woorden van mevrouw Van de Wetering van D66. Persoonlijk mis ik echt de mensen van Staatsbosbeheer in het bos. Om mensen te vertellen waarom ze daar niet mogen komen. Waarom ze niet mogen wandelen. Dat mis ik echt. Dan worden mensen geïnformeerd. Dan heb je misschien toch het idee om niet van de paden af te gaan waar je niet mag komen. Dat is echt iets wat ik mis. Dat was het. Voorzitter raadscommissie

Dank u wel. De heer Kieft. Rikus Kieft

U heeft het genoteerd. Misschien wilt u hierop nog reageren. Voorzitter. Over de laatste opmerking van de heer Hoogerheide. Ik zal u inderdaad verslag doen over het gesprek met Staatsbosbeheer. Ik wil wel één ding opmerken naar aanleiding van de ronde van zojuist. Het lijkt erop alsof het hele bos afgesloten zou worden. Ik denk dat het over echt kleine stukken gaat. Als de monitor daartoe zou leiden. Het is misschien een storm in een glas water. U maakt die emotie bij de raad heel erg duidelijk. Het gevoel van de raad dat het ons eiland en ons terrein is, is heel sterk. Dat kan ik echt meenemen naar dat gesprek. Dat zal ik ook zeker doen. Ik deel dat gevoel persoonlijk ook, dus dat is niet zo ingewikkeld. We gaan dat gesprek in en wij zullen een verslagje naar u toe brengen. Dan moet u zelf bepalen of u daar met een motie Voorzitter raadscommissie

nog enig gewicht aan wil geven. -Ik zag dat uw betoog Edo Kooiman

toch nog een vraag oproept. De heer Polderman. Dank u, voorzitter. Een korte reactie. Ik vind het moeilijk te horen dat u er al vanuit gaat dat kleine gedeeltes van het bos afgesloten gaan worden. Dat zei u op voorhand. -De verwachting. De verwachting dat het kleine gedeeltes zullen zijn. Voorzitter raadscommissie

Dan heb ik een... -De heer Polderman, gaat u door. Rikus Kieft

Wellicht kunt u dat verduidelijken. Gaat u daar wel of niet al vanuit Voorzitter raadscommissie

dat het afgesloten gaat worden? Dat vernam ik uit uw verhaal. De heer Kieft. -Voorzitter. Staatsbosbeheer waarschuwt al jaren dat stukjes natuur een te hoge druk hebben, waardoor de natuurwaarden achteruitgaan. Het rapport van de Ecologische Autoriteit heeft het nog eens benadrukt. Er zullen echt aanwijsbare stukjes natuur zijn waar misschien herstelmaatregelen nodig zijn. Die een tijdje rust nodig hebben. Eerlijk gezegd is dat een vrij reële verwachting. De kunst is alleen om daar samen met Staatsbosbeheer volledige openheid in te krijgen. Om te kijken waar het is, waarom het is en hoe lang dat nodig zou zijn. Dat is de informatie die u toch ook op tafel wilt hebben, neem ik aan. Het is in andere Waddeneilanden al tientallen jaren in de discussie. Als bepaalde natuurwaarden achteruitgaan, dan moet je daar beheermaatregelen kunnen nemen.

Soms is dat afsluiten. Soms is dat omleiden. Dat kan ook met mooie natuurlijke ingrepen. Dat hoort bij de verantwoordelijkheid van Staatsbosbeheer. Ik denk niet dat we daar omheen kunnen. -De heer Fred Oosterhof

Oosterhof. -Voorzitter, dank u wel. Ik hoorde de wethouder zeggen: dan moeten we maatregelen nemen. Misschien stukjes afsluiten. Dan is het toch veel beter om te gaan kijken wat er wel mogelijk is om de druk te verminderen? Afsluiten is toch nooit een oplossing? We moeten kijken naar oplossingen. Edo Kooiman

Dat mis ik hier. Dank u wel. -Dank u wel. De heer Polderman had nog een kleine vraag. Dank u, voorzitter. Ik begrijp dat er maatregelen genomen moeten worden. Als de natuur slecht gaat, dan is dat voorkomen. Nu zijn er een aantal stukken die niet meer vrijkomen. Bijvoorbeeld rond 't Turfveld. Die zijn afgesloten en die komen niet meer vrij. Die worden ontnomen. Dat vind ik heel lastig. Aan de andere kant vinden we het allemaal oké dat sportorganisaties nu moeten betalen. Denkt u dat dat de druk vermindert? Als een sportorganisatie moet gaan betalen die al jaren hetzelfde verhaal doet en nu ook gewoon blijft doorgaan? Het is nu aan u om daarop te antwoorden. Ik vind dat we er als gemeente best wel wat aan mogen doen om onze sport te behouden op die plek. Om hen zo goed mogelijk te kunnen laten sporten zonder daarvoor te hoeven betalen. Dat is een de maatregel Voorzitter raadscommissie

die ik te ver vind gaan. -Uw pleidooi is duidelijk. Anneke Visser-Veltkamp

Mevrouw visser. Daarna wil ik hem toch een beetje gaan afronden. Mevrouw Visser. Ik wilde even meegeven dat we in het broedseizoen in hele delen van de duinen niet mogen komen. Dat er in de Noord-Hollandse duinen een duinkaart gekocht moet worden om daar te mogen wandelen. Dat er in heel veel wateren een vispas of visvergunning vereist is die een jaar geldig is. Die gekocht moet worden om daar te kunnen vissen. Alle mogelijke maatregelen die er misschien komen, zijn niet uniek. Wij zijn wat dat betreft ook niet uniek. Waarom zouden we wel een duinkaart kopen als we in de Schoorlse Duinen willen wandelen, terwijl we geen vergoeding willen betalen als we hier in het bos willen wandelen? Ik weet helemaal niet welke maatregelen er uit deze tellingen gaan komen, maar het klinkt alsof iedereen denkt dat er heel veel nieuws onder de zon is. Voorzitter raadscommissie

Terwijl dat volgens mij helemaal niet zo is. U gooit er wel iets in, mijn vrouw Visser. Dat had ik liever aan het begin van de vergadering gehad. Nu roept mevrouw Van de Wetering: één reactie. Ik neem aan dat iedereen daarop wil reageren. Get gaat over de telling en dit gaat over de toegang tot gebieden. Ik laat geen reacties toe. Ik geef de VVD de gelegenheid Albert Huisman

om de afronding te doen. -Dank u wel, voorzitter. Dan neem ik toch even de gelegenheid om een kleine reactie te geven. Misschien voel ik me inmiddels na 19 jaar te veel Texelaar, maar ik zit niet te wachten op een kaartje van €1,50 of een kaartje van het duingebied. We hebben op Texel best begrip voor het feit dat in het vogelbroedseizoen bepaalde gebieden niet betreden worden. Dat is logisch. Dat hoeft niet afgezet te worden. Wij houden ons daaraan. Dat gaat prima. Ik ben heel angstig voor het uitrollen van prikkeldraad of een betaalmuur. We zijn er gewoon niet gerust op. Vandaar dat we het agenderen. Ik ben heel nieuwsgierig naar hoe de gesprekken van de wethouder met Staatsbosbeheer verlopen. Ik denk dat de wethouder voldoende munitie heeft meegekregen om dat gesprek goed in te gaan en die zorgen in ieder geval over te brengen. Ik ben heel nieuwsgierig wat de uitkomsten daarvan zijn. Als die uitkomsten niet heel bevredigend zijn en u heeft een motie nodig, dan neem ik graag de uitnodiging van Texels Belang aan om bij de raadsvergadering daarmee te komen. We zijn er niet gerust op. We weten niet waar het toe leidt. Wat in dit geval de verborgen agenda is. -Voor de duidelijkheid: u verwacht voor de raadsvergadering een antwoord van het college hierop. -Volgens mij heeft de wethouder Voorzitter raadscommissie

die toezegging al gedaan, dus dat is mooi. -Dan wil ik hem hierbij afronden. Het wordt misschien vervolgd. Dan ga ik naar agendapunt 11.

11 Texel in de Regio (Informatie vanuit het college over gemeenschappelijke regelingen zoals HVC, GGD en Omgevingsdienst) Voorzitter raadscommissie

Dat is Texel in de regio. Dat is informatie vanuit het college, over de gemeenschappelijke regelingen. Ik weet niet of er informatie te delen is. Kijk ook naar de klok. Het is vijf voor tien. Er is geen informatie. Is er informatie over Texelse onderwerpen

12 Informatie over Texelse onderwerpen vanuit burgemeester of college, zoals: Openbare Orde en veiligheid, het stikstofdossier. Voorzitter raadscommissie

vanuit de burgemeester of het college? Dat is er ook niet. De mondelinge beantwoording van de rondvraag van commissie,

14 Sluiting vergadering raadscommissie Voorzitter raadscommissie

die hebben we volgens mij gehad. Dan zijn we bij punt 14. Dan sluiten we deze commissievergadering. De raadsleden wordt gevraagd om nog even te blijven zitten. We doen een korte schorsing. Ik wil iedereen hartelijk danken. Ik wens u nog een fijne avond.

Raadscommissie Dossiernummer Extern Zaak ID Vertrouwelijk Vergaderdatum Agendapunt Titel Organisatieonderdeel Portefeuillehouder Aanleiding

1984 3478499 Nee 4 september 2024 5 Raadsadvies Beleids- en Beheerplan Spelen Beleid & Vergunningen C. Hooijschuur

Bijlagen Bijlage 1. Nota “Buitenspelen op Texel”, Beleid en beheerplan gemeente Texel voor spelen en ontdekken 2024 Bestuurlijk advies Geagendeerd

Vergaderdatum

B&W

13 augustus 2024

Raadscommissie

4 september 2024

Raadsvergadering

18 september 2024

Toelichting Het college adviseert de gemeenteraad een nieuw beleid- en beheerplan voor buitenspelen op Texel vast te stellen. Het huidige plan uit 2017 is verouderd. Het voorstel houdt in om voldoende financiële middelen en formatie beschikbaar te stellen om het huidige pakket aan speelvoorzieningen voor de komende jaren goed in stand te houden (ambitie ‘basisniveau’) Dit voldoet in grote lijnen aan de wensen van de Texelse jeugd en belanghebbenden. Door het vaststellen van het plan wordt invulling gegeven aan voorzieningen die nodig zijn voor de jeugd van 4-18. Buiten spelen en bewegen is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen en uiteindelijk de leefbaarheid in de dorpen. Goede speelvoorzieningen dragen bij aan goed en gezond opgroeien, het ontwikkelen van een gezonde leefstijl. Ook voor volwassenen hebben speelplekken een belangrijke sociale ontmoetingsfunctie. De dorpscommissies, leerlingen uit het basisonderwijs, scholen, SIGT en Young 4 Ever hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van het nieuwe plan.

Buitenspelen op Texel Beleid- en beheerplan gemeente Texel voor spelen en ontdekken 2024

Foto voorblad: Speelplek Vermaningspad (de Waal)

Inhoudsopgave

2

Inleiding 3 Deel 1 - Visie op spelen 1. Spelen is meer dan kinderspel 5 2. Trends en ontwikkelingen 5 3. Wat gaat al goed? 9 4. Wat willen we beter doen? 10 Deel 2 - Kaders voor uitvoering 5. De buurtspeelplek 13 6. De kleine speelplek 14 7. Jongeren en beweegaanbod 14 8. Samenwerken en participatie 14 9. Voorlichting en communicatie 16 10. Kaders voor nieuwbouw 16 Deel 3 - Uitvoeringsplan 2026-2035 11. Vervangingsopgave 2026-2035 17 12. Benodigde middelen 18 13. Ambitieniveaus voor de toekomst 18 14. Speelruimteplan Texel 20 Bijlage A - speelruimtekaarten per kern Bijlage B - uitvoeringsprogramma 2026-2035 Bijlage C - beheerplan Bijlage D - verslagen wandelingen Bijlage E - factsheet vergroening van speelruimte Bijlage F - onderzoeksrapportage (apart document)

Colofon Titel Opdrachtgever Opdrachtnemer

Buitenspelen op Texel Gemeente Texel Speelplan BV

Datum Juli 2024

De buurtplek in Den Hoorn (Stolpweg) - detail: de doorgroeimat onder de nestschommel

Inleiding Aanleiding en visie Buiten spelen en bewegen is belangrijk voor de ontwikkeling van kinderen; er ontstaan spontane ontmoetingen, het vergroot de leefbaarheid in de buurt en/of het dorp en draagt bij aan een gezonde leefstijl. Met goede openbare speel- en beweegplekken kun je jongeren en volwassenen stimuleren om in beweging te komen of elkaar te ontmoeten. Goede speelen beweegvoorzieningen dragen bij aan een gezonde leefstijl én versterking van de sociale cohesie in de dorpen. Daarom vindt de gemeente Texel het belangrijk om te voorzien in goede speelruimte, op de juiste plekken en voor diverse doelgroepen. Hoe dit georganiseerd wordt, staat beschreven in dit speelruimteplan. Het plan richt zicht op de doelgroepen 4-12 jarigen (basisschoolleeftijd) en 12-18 jarigen (jongeren).

3 Naast dit speelruimteplan is er een rapportage gemaakt met de bevindingen uit de rondgang en het participatietraject. Deze zijn overzichtelijk geordend per dorp en samengevat in de verschillende speelruimtekaarten. Aan de hand van dit onderzoek zijn per dorp verbetermogelijkheden aangegeven.

Werkwijze en raadpleging Om een goed en integraal speelruimteplan te realiseren, is niet alleen gekeken naar de speelplekken in de dorpskernen, maar naar de samenhang met de gehele openbare ruimte. De huidige staat en variatie van de speelplekken zijn onderzocht en in samenhang met de bereikbaarheid, inclusiviteit, (toegankelijke speelruimte voor inwoners met een handicap) en klimaatbestendigheid bekeken. Deze opgave hebben we niet alleen vormgegeven. Naast een uitgebreide rondgang is er gedurende het traject met verschillende partijen/gebruikers gesproken:

• • •

Vijf wandelingen door verschillende kernen met kinderen (tussen de 7 en 12 jaar) van basisschool De Bruinvis (Oudeschild), De Skool (Den Burg), Durperhonk (de Cocksdorp), De Lubertischool (De Koog) en de Vliekotter (Oosterend). Er zijn gesprekken gevoerd met de Stichting Sigt (inclusiviteit) en Young4Ever (jongeren). Een bijeenkomst voor de dorpscommissies, hierbij is gesproken met de dorpscommissies van de Cocksdorp, Den Burg, Oudeschild, Oosterend en de Waal. De dorpscommissies die niet aanwezig konden zijn hebben (deels) schriftelijke input geleverd.

Opzet rapportage Het speelruimteplan bestaat uit drie onderdelen. Een visie op spelen, kaders voor uitvoering en een (financieel) uitvoerings- en beheerplan voor de periode 2026-2035 (met doorkijk voor daarna). De eerste twee delen gaan over het belang van spelen en de wijze waarop de gemeente naar speelruimte kijkt. Het derde deel beschrijft de uitvoerings- en beheeropgave voor de komende jaren. Hierin staan de reguliere vervangingen en voorstellen/verbeteringen op het huidige bestand opgenomen.

Kinderen van de Durperhonk tijdens een van de wandelingen op Texel Tussen de regels van de speelruimtevisie door is af en toe een gekleurd kader te vinden met extra informatie. Dit is wat de verschillende kleuren betekenen: Belangrijk - Belangrijke zijweg, aanvullende toelichting of een koppeling naar een relevante rapportage. Wandelingen - Input vanuit de wandelingen door diverse kernen met kinderen als experts in buitenspelen én kritische vertegenwoordigers van hun school en buurt. Goed voorbeeld - Soms zijn bestaande plekken al heel goed ingericht. Deze worden in dit kader uitgelicht als goed voorbeeld voor andere plekken of kernen. Stakeholders - Input vanuit de gesprekken met beleidsadviseurs, jongerenwerkers, dorpscommissies en andere partijen die zich bezighouden met spelen en bewegen.

Inleiding

4

Huidige situatie

Type voorzieningen

In de gemeente Texel liggen 57 openbare speel- en beweegplekken met ruim 300 speel- en beweegtoestellen, zoals een glijbaan, wip of complete voetbalkooi. De totale waarde van de inrichtingen op deze plekken (inclusief valdempende ondergronden) bedraagt circa € 1,5 miljoen. Dit komt neer op ongeveer € 27.000,-/locatie. Hierin zijn nog niet de kosten voor vervanging, transport, plaatsing en projectbegeleiding meegenomen (zie hiervoor deel III).

Bij het beoordelen van formele speelplekken wordt onderscheid gemaakt tussen kleine speelplekken, plekken voor de hele buurt (of kleine kern) en grotere plekken voor de hele gemeente (of dorpsoverstijgend). Een kleine speelplek is iets ander ingericht dan een plek waar de hele buurt moet kunnen spelen. Een overzicht:

Belangrijk - In dit plan staat (met name in deel III) de formele speelvoorziening centraal. Dit is een openbare speel- of beweegplek in beheer van de gemeente en ingericht met toestellen. Naast de formele speelvoorziening is in het onderzoek ook gekeken naar de informele (of vrije) speelruimte, openbaar groen (bossen, parken/ duinen) of straten waarin óók gespeeld kan worden (maar dan zonder toestellen). Leeftijd

Speelvorm/activiteit

Voorbeelden voor inrichting

1 t/m 4 jaar

Ontdekken van ruimtes, materialen en vaardigheden. Rollenspel en fantasiespel. Contact met andere kinderen.

Materialen zoals zand, water, gras, takjes en blaadjes. Bespeelbaar groen, kleurgebruik. Kleine, gemakkelijk toegankelijke speeltoestellen of speelaanleidingen. Beschutting en zitmogelijkheden voor ouders/begeleiders.

5 t/m 8 jaar

Samenspel, regelspel en balspelen. Gevarieerder en wilder bewegingsspel. Motorische ontwikkeling. Ontdekking en grensverlegging.

Toestellen, speelaanleidingen en materialen die samenspel, creatie en motorische ontwikkeling stimuleren. Klimmen, schommelen, hogere glijbanen. Open en besloten ruimtes, verhard en onverharde ondergronden. Natuurlijke inrichting met bespeelbaar groen. Ruimte voor fietsen en steppen.

9 t/m 12 jaar

Samenspel, sport en competitie, opzoeken risico’s en onderzoekend spelgedrag. Minder regelspel. Overgang van spelen naar ontmoeten.

Trapveldje en andere sportplekken. Fysiek uitdagende en variatie in speeltoestellen. Avontuurlijke en natuurlijke inrichting met risicovolle elementen. Ruimte om zelf spel te ontwikkelen. Minder gebonden aan buurt.

13 t/m 16 jaar

Ontmoeting en sport, uitrusten en chillen (in groepsverband). Fysieke en sociale grensverlegging.

Uitdagende sportmogelijkheden zoals freerunning, skatepark en fietscross. Ruime basketbal- en voetbalvelden. Ruimte voor ontmoeting, bankjes bij sportplekken.

17 t/m 20 jaar

Ontmoeting met ruimte voor scooter en auto. Sport gericht op verbeteren vaardigheden en/of persoonlijk voorkomen.

Ruimte voor zowel individueel als in groepsverband sporten. Professionele inrichting van sportplekken. Ontmoetingsplekken buiten bebouwde kom voor scooters en auto’s.

21 t/m 65 jaar

Combinatie sport, ontmoeting en recreatie.

Beweegroutes, sport- en ontmoetingsmogelijkheden bij speelplekken (sport en ontmoeting met andere ouders). Groene recreatieomgeving op loop- of fietsafstand.

65+ jaar

Bewegen, recreëren en ontmoeten.

Beweegmogelijkheden gericht op mensen met een verminderde mobiliteit. Inrichting met sporttoestellen voor onderhouden van gezonde spieren en botten. Veilige wandel en fietsroutes. Een groene recreatieomgeving op loopafstand. Ruimte voor ontmoeting.

34x kleine speelplek voor omwonenden - Speelaanbod en omvang zijn gericht op de jonge doelgroep en direct omwonenden. Ligt vaak beschut in de woonomgeving zodat er goede sociale controle mogelijk is. Voorbeeld: Kikkertstraat (de Cocksdorp) 14x speelplek voor de buurt/kern - Een (bij voorkeur centrale) plek in de buurt met een belangrijke ontmoetingsfunctie, uitgebreidere en uitdagendere inrichting en meer ruimte. Er is vaak een combinatie van spel en sport te vinden en vaak wordt een bredere doelgroep bediend (5 t/m 14 jaar). Een buurtspeelplek trekt kinderen uit de hele buurt of het dorp. Voorbeeld: Vermaningspad (de Waal) 3x grote speelplek (dorpsoverstijgend) - Onderscheidend door ligging of inrichting heeft een grote speelplek een buurt- en soms zelfs een dorpsoverstijgende functie. Hier wordt een brede doelgroep (0 tot 99 jaar) bediend en is sprake van een uitdagend en multifunctioneel aanbod van beweeg- en speeltoestellen. Voorbeeld: Skatepark Daarnaast zijn er 5 schoolpleinen verspreid over Texel. Deze plekken zijn naast schoolplein ook (vaak) een belangrijke speelplek voor de buurt of het dorp (openbaar buiten schooltijd). Doelgroep Jonge kinderen hebben andere eisen en wensen voor de inrichting van de speelplek dan oudere kinderen (zie tabel links). Hoe ouder kinderen zijn, hoe groter de afstand die ze mogen/kunnen afleggen tot een speel- of beweegvoorziening.

In het speelruimteplan wordt vooral gekeken naar de leeftijdsgroepen tot 20 jaar. Veel plekken, ingericht voor de doelgroep 15 t/m 19 jaar zijn uiteraard ook prima te gebruiken door volwassenen (zoals een trapveld of basketbalpleintje). Daarnaast zijn sommige plekken duidelijk ingericht voor jong én oud (0-100 jaar). In de tabel hiernaast zijn de formele speelvormen opgenomen die relevant zijn voor de verschillende doelgroepen. Op Texel zijn de meeste speelplekken ingericht voor de jongste doelgroepen (1 tot 9 jaar). Plekken voor oudere doelgroepen (10+ jaar) zijn vooral de beweegplekken. Van de buurtplekken is maar een deel interessant voor de 10+ doelgroep (zie ook hoofdstuk 4 - Wat willen we beter doen).

Deel I - Visie op Spelen

5

1. Spelen is meer dan kinderspel! Voor kinderen is een goede openbare speelruimte van belang voor hun motorische, zintuigelijke, sociale, creatieve en emotionele ontwikkeling. Tijdens het buitenspelen komen kinderen in nieuwe situaties terecht, kunnen ze vooral doen waar ze zelf zin in hebben of mogen ze juist regels maken voor zelfbedachte spelletjes. Er zijn buiten veel meer lichamelijke uitdagingen en zintuigelijke prikkels (geuren, geluiden, zicht, tastzin). Kinderen die veel (zelfstandig) buitenspelen leren samen te spelen, uitdagingen aan te gaan, teleurstellingen te verwerken, maar ook grenzen te verleggen en hun fantasie vorm te geven. Ze moeten problemen oplossen, (motorisch én sociaal) en ze leren hun eigen buurt of dorp goed te ontdekken (vriendjes, geheime plekken, duinpannen, leuke bestemmingen en activiteiten). Buiten spelen staat synoniem voor invullen van vrije tijd en doen waar je zin in hebt. Kinderen, maar ook volwassenen zouden daarom veel vaker buiten moeten bewegen. Goed ingerichte speelplekken stimuleren kinderen (en ook volwassenen) om naar buiten te gaan en samen te komen. Goed ingerichte buurten zorgen ervoor dat kinderen ook eerder zelfstandig op pad mogen. Het is daarom belangrijk dat een speelruimtevisie niet alleen iets zegt over speelplekken, maar over de buitenruimte als geheel.

Wanneer kinderen buiten spelen, doen zij dat immers voor het grootste deel buiten de daarvoor ingerichte speelplekken. Het gaat dan om speelruimte zoals de stoep, de eigen tuin, de straat, in het park of andere groene ruimte. Buitenspelen is niet alleen goed voor de ontwikkeling van kinderen en jongeren. Voldoende en aantrekkelijke speelruimte is tevens goed voor de positieve beleving en leefbaarheid van een wijk. Zeker als gekozen wordt voor de juiste inrichting kunnen speel- maar ook beweegplekken een belangrijke ontmoetingsfunctie vervullen. Goed geplaatste bankjes op een speelplek stimuleren ontmoeting (ook tussen ouders/grootouders). Oudere kinderen kunnen goed ingerichte speel- of beweegplekken gebruiken als ontmoetingsplek om na school af te spreken, samen te bewegen en/of spelen of om op ontdekkingstocht te gaan. Belangrijk - In de zomerperiode worden de speelvoorzieningen intensiever gebruikt dan daar buiten. Dat komt door het weer (vaak aantrekkelijker) en de aanwezigheid van (grote aantallen) toeristen. De Texelse kinderen maken daarentegen ook gebruik van de speelgelegenheden in de vakantieparken, die vaak openbaar toegankelijk zijn. Daar liggen over het algemeen relatief grote speelvoorzieningen. In de zomerperiode worden er, verspreid over Texel activiteiten georganiseerd waar (vanzelfsprekend) ook de kinderen van Texel zelf aan mee kunnen doen.

Eén van de topplekken op Texel; het skatepark in Den Burg

2. Trends en ontwikkelingen Spelen gaat tegenwoordig over meer dan speeltoestellen alleen. Steeds vaker gaat spelen ook over beweging, gezondheid, toegankelijkheid, ontmoeting en leefbaarheid. Beweging en gezondheid Kinderen, maar ook volwassenen die veel buiten zijn, bewegen meer en dragen daarmee bij aan een gezonde leefstijl. Door kinderen van jongs af aan te stimuleren dat voldoende beweging een vast onderdeel van de dag is, wordt het voor hen als volwassenen en ouderen ook vanzelfsprekender om op latere leeftijd voldoende te blijven bewegen. Ook hierbij geldt dat het belangrijk is om de openbare ruimte beweegvriendelijk in te richten voor zowel jong als oud. Zo kan het natuurlijke beweeggedrag van kinderen door worden gezet als ze naar de middelbare school gaan (12+) en uiteindelijk volwassen worden. De laatste jaren is er fors geïnvesteerd in sport- en beweegvoorzieningen op Texel om er voor te zorgen dat meer mensen (van jong tot oud) naar buiten gaan (o.a. trimbaan). Naast het (her)inrichten en verbeteren van beweegplekken wordt hierbij ook ingezet op programmering (zie ook fragment Sport- en Beweegakkoord) om ook te zorgen dat inwoners daadwerkelijk meer buiten gaan bewegen.

6 Belangrijk - In het Sport- en Beweegakkoord 2023-2026 wordt onder andere ingezet op een meer inclusief en toegankelijk (openbaar) sportaanbod en een goed en divers beweegaanbod. Ook spelen en bewegen moet gestimuleerd worden. Daarom wordt vanuit het Sport- en Beweeg akkoord ingezet op goede voorlichting en het organiseren van activiteiten voor jong en oud. Hiervoor wordt samengewerkt met lokale stichtingen, landelijke organisaties (o.a. GGD) en sportaanbieders op Texel zelf.

Goed voorbeeld - Golfslag in Den Burg - Een prima inclusieve plek die samenspel aanmoedigt. Een fijne plek volgens zowel Stichting Sigt maar ook een populaire plek volgens de kinderen van de Skool (tijdens de wandeling). Onder: de spiraalglijbaan op de Thijsselaan als fijn en uitdagend speeltoestel voor kinderen met een handicap.

Samenspeelplekken Nederland heeft in 2016 het VN verdrag Handicap (rechten voor mensen met een beperking) geratificeerd. Met de ondertekening wordt de belofte gemaakt hindernissen voor deze groep weg te nemen en het mogelijk te maken dat zij gelijkwaardig deel kunnen nemen aan de samenleving. Speel- en beweegplekken zijn belangrijke openbare voorzieningen; voor zowel de fysieke, maar zeker ook sociale ontwikkeling (vriendschappen sluiten). Hier moet iedereen gebruik van kunnen maken. Belangrijk - In de inspiratiebundel Aan de slag met Samenspelen (VNG:2019) wordt gebruik gemaakt van de zogenoemde 100-70-50-richtlijn voor Samenspeelplekken:

• • •

Een kind of inwoners met een handicap moet zich 100% welkom voelen; 70% van de speelplek moet voor iedereen toegankelijk zijn (paden, ondergronden) 50% van de speelaanleidingen moet bespeelbaar zijn voor ieder kind.

Speelplek Golfslag in Den Burg

Stakeholders - In gesprek met Stichting Sigt blijkt dat zij de aanpak vanuit het Samenspeelnetwerk onderstrepen; geen aparte hoekjes voor inwoners met een handicap, maar juist stimuleren dat er wordt samengespeeld. Hiervoor is het belangrijk dat er wordt ingezet op een goede bereikbaarheid en wordt nagedacht over passende ondergronden. Op Texel is gras (mits goed gemaaid en niet als het heel veel heeft geregend) vaak prima als ondergrond voor inwoners in een rolstoel. Op Texel wordt hier nu al goed rekening mee gehouden door onder toestellen met veel slijtage (zoals een mandschommel) een rubber doorgroeimat toe te passen. Zo blijft een toestel ook bij veel gebruik goed toegankelijk. Dit is bijvoorbeeld het geval op de speelplek aan de Stolpweg in Den Hoorn (zie foto pagina 1). Ook is de afgelopen jaren ingezet op toegankelijkheid door middel van een verlaagde entree. Sigt pleit voor toestellen die goed toegankelijk zijn voor kinderen met een handicap maar ook voor kinderen zonder handicap populair zijn zoals een mandschommel of de spiraalglijbanen op het Paelwerck en de Thijsselaan in Den Burg.

Speelplek Thijsselaan in Den Burg

7 Ontmoeting Buitenspelen en bewegen is niet alleen goed voor de fysieke of cognitieve ontwikkeling van gebruikers. Voldoende en aantrekkelijke speelruimte zorgt ook voor een positieve beleving en leefbaarheid van een wijk. Zeker met de juiste inrichting kunnen speel- maar ook beweegplekken een belangrijke ontmoetingsfunctie vervullen. Het is belangrijk om hierbij te investeren in de verblijfswaarde, door het maken van plekken waar mensen graag langere tijd gebruik van maken. Voor (groot)ouders van jonge kinderen is het bijvoorbeeld prettig als er bankjes bij een speelplek staan, maar ook beschutting door bomen draagt bij aan de verblijfswaarde. Bij plekken voor jongeren is, naast een aantrekkelijke inrichting, de locatiekeuze essentieel (maar ook beperkt). Hierbij is het belangrijk naast de doelgroep zelf (jongeren en jongerenwerk) ook omwonenden te betrekken.

Leefbaarheid en klimaatbestendigheid Het belang van goede speelruimte gaat ook over het vergroten van de leefbaarheid in de wijk. Speelplekken moeten plekken met een hoge verblijfswaarde zijn die de sociale cohesie in de buurt vergroten en zorgen voor een gezonde wijk waarin voldoende bewogen wordt. Gebruikers moeten aangetrokken worden en langere tijd willen verblijven zodat de kans op ontmoeting wordt vergroot. Naast voldoende uitdaging en voorzieningen als een bankje gaat het hierbij om de klimaatbestendigheid van deze plekken. Zomers worden steeds warmer, regenbuien steeds heftiger. Plekken met vooral (donkere) verharding en RVS toestellen warmen daardoor ontzettend op én zijn vaak matig in het afvoeren van overtollig regenwater. Dit beperkt (zeker in de zomer) de verblijfswaarde van dergelijke plekken. Door speelplekken te vergroenen wordt de klimaatbestendigheid vergroot. Enkele voordelen van vergroening:

• •

In ontwikkeling: natuurlijk speelterrein aan het Koolwitje in Den Burg

• •

Leefklimaat: Meer groen in plaats van verharding vermindert hitte- en wateroverlast en zorgt voor een beter leefklimaat en rijkere biodiversiteit voor inwoners en dieren; Verblijfswaarde: Door de plaatsing van bomen ontstaat meer beschutting op speelplekken. Dit kan, zeker in hete zomers hittestress tegengaan (het verschil in temperatuur kan oplopen tot 15 graden in de schaduw) waardoor het sterk bijdraagt aan de verblijfswaarde van een (speel)plek. Daarnaast zorgen bomen voor extra waterbuffering, -infiltratie en verdamping; Invloed: Speelplekken zijn bij uitstek geschikte locaties voor vergroening. Als gemeente heb je invloed op de inrichting (in tegenstelling tot particuliere tuinen); Gevarieerd speelaanbod: Groen kan naast meer traditionele spelvormen met toestellen een goede speelaanleiding zijn. Groen biedt andere (avontuurlijke) speelmogelijkheden die lastiger te creëren zijn met toestellen (hutten bouwen, verstoppen). Dit spreekt vervolgens weer andere cognitieve ontwikkelaspecten aan bij kinderen (o.a. creativiteit). Ook kan een groene, speelse inrichting meerwaarde bieden voor natuureducatie. Belangrijk - In het Groenbeheerplan (2018) van de gemeente Texel wordt het belang van het openbaar groen (en dus ook het groen op speel- en beweegplekken) benadrukt als het gaat over klimaatadaptatie en waterberging.

Ook wordt de rol van groen voor de verhoging van de verblijfwaarde benadrukt. Speelplekken worden daarom zoveel als mogelijk "groen" ingericht.

Het Koppesbossie in Oosterend als populaire ravotplek voor de kinderen (jong én oud)

Wandelingen - Tijdens de wandelingen blijkt het belang van groene speelruimte. Niet zozeer vanuit klimaatadaptatie (al zijn sommige plekken wel te heet om in de zomer op te spelen) maar vooral omdat je in het groen vaak fijner kunt spelen, verstoppen of hutten (daar waar dat kan en mag) kunt bouwen. Kinderen kennen overal plekken om in het groen te ravotten, juist ook buiten de formele speelplekken van de gemeente.

8 Ontwikkelingen binnen de speel- en beweegruimte op Texel In de afgelopen jaren is er, ook buiten de speelplekken in beheer van de gemeente, geïnvesteerd in speel- en beweegvoorzieningen die niet onder het speelbeheer (zie deel III) vallen. Dit is relevant om te benoemen, omdat het meer mogelijkheden biedt voor de spelen en bewegen voor de kinderen. Deze ontwikkelingen spelen vaak in op (landelijke) trends. Een aantal voorbeelden:

•

•

•

•

Speelnatuurplek OERRR Texel (Natuurmonumenten) en al langer een begrip op Texel; het Sommeltjespad en speelweide het Vierkante Stuk in de Dennen. Dit zijn natuurlijk ingerichte speelterreinen (of een route door het bos) waar vooral de combinatie spelen en natuur(educatie) wordt gezocht. Hoewel kinderen als vanzelfsprekend in het groen zelf speelruimte zoeken, wordt dit steeds meer gefaciliteerd door dergelijke plekken in te richten. Het zijn populaire plekken, al werden ze door de kinderen tijdens de wandelingen niet of nauwelijks genoemd. Op initiatief van de gemeente en de Sportstichting Texel is in 2023 (als resultaat vanuit het Lokale Sportakkoord) de nieuwe trimbaan in De Dennen in gebruik genomen. Deze trimbaan heeft als doel inwoners uit te dagen om in de buitenlucht te gaan sporten. De trimbaan komt voort uit de samenwerking met diverse (lokale) organisaties. Hoewel niet direct gericht op kinderen, draagt de trimbaan wel bij aan het verruimen van het openbare sport- en beweegaanbod. Speeltuin Waddenhaven in Oudeschild; een plek met zowel speel- als beweegaanbod voor volwassenen (onder andere een buitenfitnessplek). Hier is heel bewust ingezet op de combinatie bewegen en spel. De plek ligt buiten de woonkern van Oudeschild maar is uiteraard bekend onder de plaatselijke jeugd. Speeltuinen bij recreatiebedrijven.

Veel recreatiebedrijven hebben goede speel- en beweegvoorzieningen, met name bedoeld voor de parkgasten. In veel gevallen zijn deze voorzieningen ook populair onder de dorpskinderen.

Een onderdeel van de Trimbaan in de Dennen

Speeltuin Waddenhaven in Oudeschild met onder andere het speelschip en de fitnessplek

Wandelingen - De grote plekken van de recreatieparken zijn bekend en populair bij de kinderen. Toch geven veel kinderen waarmee gewandeld is de voorkeur aan het schoolplein als favoriete plek of een nabijgelegen groene zone (park, bos) waarin gespeeld wordt. Het zijn logische plekken (zeker in de kleinere dorpen) om je vrienden te treffen. De aanwezigheid van vriendjes op speelplekken is voor de kinderen de belangrijkste reden om buiten te spelen.

De (helft van de) enorme speel- en beweegplek bij vakantiepark Bregkoog in de Koog

9

3. Wat gaat al goed? Een uitgebreid verslag van de positieve of negatieve bevindingen en verbetermogelijkheden met betrekking tot het spelen in de gemeente Texel, uitgesplitst per kern, is te vinden in de “Onderzoeksrapportage Speelruimte in de gemeente Texel”. Een kort overzicht van de belangrijkste bevindingen: Spreiding van het aanbod en doelgroepen Het formele speelaanbod is goed verdeeld over Texel. De meeste plekken liggen in Den Burg, want dat is het grootste dorp. In elk dorp is tenminste een buurtspeelplek aanwezig, evenals in het buurtschap Midden-Eierland. Het aanbod is daarmee goed gespreid over het eiland. Dit aanbod wordt versterkt door de aanwezigheid van de voorzieningen in de recreatieparken, bossen, duinen, het strand of overige vrije groene ruimte. Dit maakt dat kinderen op Texel relatief dichtbij huis vrijwel altijd een openbare speelplek kunnen vinden. Naast het aanbod in de kernen voor de jongste kinderen, is gekeken naar aanbod voor een bredere doelgroep. In de meeste kernen is een combinatie te vinden van speelvormen voor de jongste kinderen en één of meerdere sportvormen voor de oudere jeugd (trapveld, basketbalplein). Het aanbod voor de oudere kinderen (8-12 jaar ) kan op verschillende plekken uitdagender.

Goed voorbeeld - In het buurtschap Midden-Eierland is, hoewel klein, toch voor zowel jong (veerwip, glijbaan) als ouder (schommels, trapveld) iets te doen. Toegankelijk extern aanbod De speel- en beweegvoorzieningen die niet onder het beheer van de gemeente vallen (recreatieparken, Natuurmonumenten etc.) en waar Texelse kinderen ook gebruik van kunnen maken, zijn een verrijking op het aanbod. Het belang van speelvoorzieningen in de dorpen is daardoor niet minder groot. Het blijft belangrijk dat kinderen thuis in de buurt op goed ingerichte speelplekken kunnen spelen. Schoon, heel, veilig De ruim vijftig formele speel- en beweegplekken van de gemeente zijn over het algemeen in prima staat. Ze zijn goed onderhouden, heel en veilig. Toestellen zijn gemiddeld ca. 10 jaar oud, ongeveer 10% van de toestellen is inmiddels 20 jaar of ouder, maar dit zijn met name statische toestellen met weinig dynamische belastingen (zie ook deel III). Op sommige plekken is te zien dat de toestellen verouderd zijn. Van onveilige situaties is echter geen sprake.

De speelplekken scoren bijna geen onvoldoendes op de verschillende beoordelingspunten (soms wel ‘matig’). Het gaat om beoordelingspunten als ligging, inrichting, huidige staat, klimaatbestendigheid en inclusie. De speelvoorzieningen zijn over het algemeen positief beoordeeld, de basis is goed. Er zijn weinig “uitschieters”. Vrije speelruimte en bewegingsvrijheid Tijdens de wandelingen met de kinderen bleken de kinderen goed op de hoogte te zijn van de speelmogelijkheden in hun eigen dorp. In Den Burg kennen de kinderen niet alle speelplekken. Dat is logisch, omdat Den Burg een groter dorp is. De openbare ruimte wordt overal goed gebruikt om te spelen (zowel op de speelvoorzieningen als in het bespeelbare groen of op straat). Dit is een belangrijke indicatie van de bewegingsvrijheid en zelfstandigheid van de kinderen in de dorpen en een positief kenmerk met betrekking tot het buitenspeelgedrag. Wandelingen - Tijdens de wandeling bleek uit de verhalen dat de kinderen veel buiten spelen. Van belang is te weten dat de wandelingen georganiseerd werden in februari (buiten het speelseizoen). Het overgrote deel van de kinderen komt vrijwel dagelijks (soms zelfs meerdere keren) buiten om te spelen met vriendjes, broertjes en/of zusjes. De kinderen zijn over het algemeen zeer positief over "kind-zijn" op Texel en de mogelijkheden die ze hebben om buiten te spelen.

Het is belangrijk om buitenspelen en bewegen bij de kinderen te blijven stimuleren en faciliteren, ook naarmate ze ouder worden. Dit draagt immers bij aan een gezonde leefstijlontwikkeling. Belangrijk - Een aandachtspunt bij de "wat-gaat-al-goed"-punten is het centrum van Den Burg. Hier is het aanbod beperkt. Het aanbod op de nabijgelegen (voormalige) schoolpleinen is verouderd. Omdat de binnenring, zeker voor de jongere kinderen (tot 8 jaar) als barrière wordt ervaren, hebben zij een relatief beperkt aanbod.

Een fijne speelplek met picknicktafel in Den Burg (Duykerdam)

10

4. Wat willen we beter doen? Wij zien de volgende punten voor het verbeteren van de openbare speel- en beweegruimte:

Goed voorbeeld - In diverse kernen (onder andere in Oosterend) liggen beweegroutes met oefeninstructies op tegels om inwoners te stimuleren in beweging te komen.

A. Vergroten variatie in het speelaanbod Doel: Met een gevarieerd aanbod nog meer inwoners van de dorpen stimuleren om naar buiten te gaan, te spelen, bewegen en elkaar te ontmoeten. Huidige situatie: • De huidige speelplekken zijn vooral traditioneel en veelal ingerichte met hetzelfde soort toestellen (glijbanen, schommels). • Het meeste aanbod vinden we in Den Burg. Dat komt met name door de dichtheid aan speelplekken. Het aanbod op de voormalig schoolpleinen is echter beperkt. • Hoewel de speellocaties vooral zijn ingericht voor kinderen van de basisschoolleeftijd, zien we ook , verspreid over het eiland, diverse beweegplekken voor oudere kinderen. • Er zijn relatief weinig plekken (van de gemeente) met natuurlijk spel, er wordt hoofdzakelijk gebruik gemaakt van speeltoestellen. Dit komt met name door de hogere onderhoudskosten en de vaak beperkte beschikbare ruimte voor aanleg ervan. Benodigde acties: • Met name in Den Burg is het wenselijk om in het aanbod meer te variëren. Hier kan vaker gekozen worden voor plekken met een meer natuurlijke inrichting (zoals bij Koolwitje) of juist een verhard speelplein met verkeersroute (zoals bij Golfslag). • Variëren kan ook buiten de speelplekken, in de vrije ruimte. Door te werken met "speelaanleidingen" kan bijvoorbeeld meer ingezet worden op speel- of beweegroutes door het dorp.

Dit kan met name een kans zijn voor het centrum van Den Burg. In de andere dorpen liggen wellicht kansen met speelaanleidingen in of richting de groene buitengebieden, om zo duidelijk te maken dat hier gespeeld mag/kan worden. • Bij vervangingen meer variatie toepassen en/of voorbeelden laten zien tijdens het participatieproces met inwoners. Bij het opstellen van een programma van eisen voor de herinrichting is het van belang om ook te kijken naar de inrichting van omliggende speelplekken. Belangrijk - Het is belangrijk om bij het gebruik van speelaanleidingen en-routes ook rekening te houden met wet- en regelgeving omtrent veiligheid en het beheer goed te borgen. Speelaanleidingen zijn eenvoudige en laagdrempelige voorzieningen met weinig beperkingen, maar vragen wel om enig beheer en onderhoud. Daarom is het belangrijk deze wel mee te nemen in het beheerplan (zie ook deel III).

Diverse voorbeelden van speel- en beweegaanleidingen (bedoeld of onbedoeld) op Texel

11 B. Versterken buurtplekken voor jong én oud(er) Doel: De buurtplek moet nog meer dan nu een plek van ontmoeting en samenspel worden, waar verschillende doelgroepen worden uitgenodigd om lekker buiten te bewegen. Huidige situatie: • Op de meeste buurtplekken ontbreken uitdagende speelvormen voor de oudere jeugd (10+ jaar). Veel plekjes worden daarom al snel "wat saai" genoemd. • Er zijn weinig beweegtoestellen op speelplekken die gericht zijn op gebruik door volwassenen (maar vaak ook voor kinderen leuk zijn). Dit heeft deels ook te maken met de wet- en regelgeving van het gebruik van beweegtoestellen op speelplekken. • Op veel buurtplekken kan de verblijfswaarde verbeterd worden. Zo zijn er bijvoorbeeld picknicktafels aanwezig. Dat is positief, maar er is winst te behalen. • Vrijwel alle plekken zijn goed bereikbaar voor inwoners in een rolstoel en met uitzondering van enkele toestellen wordt overal gebruik gemaakt van kunstgras of doorgroeimatten als valdemping nodig is (de overige toestellen staan in het gras).