Agendabundel

Raadsbesluit van : Opstellen mobiliteitsprogramma Texel 2035

Overleg stakeholders Het ontwerp Mobiliteitsprogramma is in samenspraak met de stakeholders op het eiland (o.a. politie, Fietsersbond, VVV, TOP, TBO, SIGT, TESO, SBB en NM) tot stand gekomen. Zij hebben in het voortraject input aangeleverd. Zij kunnen desgewenst nogmaals een reactie geven tijdens de termijn van ter inzage legging. Het ontwerp Mobiliteitsplan zal voorafgaand aan de ter inzage termijn aan de dorpscommissies worden toegezonden. Beleidsmatige consequenties In dit Mobiliteitsprogramma zetten we meer in op sturende en harde maatregelen om het gebruik van actieve verkeersmodi en/of het openbaar vervoer verder te stimuleren en te veraangenamen. Het is niet altijd wenselijk om auto’s vanzelfsprekend en onbeperkt de ruimte te geven. Financiële consequenties Op dit moment zijn er nog geen financiële consequenties verbonden aan het ter inzage leggen van het ontwerp programma. De financiële consequenties worden meegenomen in het raadsvoorstel van de definitieve vaststelling welke in december wordt aangeboden.

Aanleiding / Voorgeschiedenis / Eerdere besluiten Texel staat op een belangrijk kruispunt in zijn mobiliteitsbeleid. De voorgaande Mobiliteitsvisie (2015-2025) heeft bijgedragen aan een betere bereikbaarheid, verkeersveiligheid en ondersteuning van toerisme. Maar de mobiliteitsvraagstukken van vandaag vragen om een frisse en vooral bredere blik. Aspecten als gezondheid en toegankelijkheid spelen daarbij een belangrijke rol. Deze thema’s worden in dit Mobiliteitsprogramma mee genomen.

Raadsbesluit van : Opstellen mobiliteitsprogramma Texel 2035

Raadsbesluit Zaaknummer

3564848

Ter inzage leggen mobiliteitsprogramma Texel 2035 Doelenboom Programma 2 Goede bereikbaarheid 2.1 Verkeer en vervoer De raad van de gemeente Texel: gelezen het advies van burgemeester en wethouders; gehoord de raadscommissie; Overwegende • • •

Dat de huidige mobiliteitsvisie dateert uit 2015; Dat er sindsdien veel zaken zijn uitgevoerd en veranderd; Dat het zaak is een nieuwe visie op te stellen.

Besluit 1. 2.

het ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel 2035 vast te stellen; het ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel 2035 vanaf 1 augustus 2025 gedurende 6 weken ter inzage te leggen.

Vastgesteld in de openbare raadsvergadering van 09-07-2025, De griffier,

De voorzitter,

Bijlagen 1. ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel 2035

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel 2035 2025 - 2035

Inhoudsopgave “Als eilandbewoners weten we als geen ander hoe belangrijk een goed functionerend mobiliteitsnetwerk is. Het brengt ons samen, houdt onze dorpen bereikbaar en biedt onze bezoekers een gastvrij welkom. Met dit Mobiliteitsprogramma leggen we de koers vast voor een duurzaam, veilig en toekomstbestendig Texel. Samen bouwen we aan een mobiliteit die past bij de unieke kracht van ons eiland.”

Inleiding

Blz. 4

1 Een nieuw Mobiliteitsprogramma

Blz. 6

2 Inventarisatie

Blz. 10

3 Mobiliteitsprincipes

Blz. 34

4 Van mobiliteitsprincipes naar mobiliteitsnetwerk

Blz. 50

Wethouder Verkeer en Vervoer Cees Hooijschuur

5 Welke maatregelen zijn er nodig?

Blz. 58

6 Bijlagen

Colofon

Mobiliteitsprogramma Gemeente Texel 2035 Deze publicatie is opgesteld door Goudappel. Niets uit deze rapportage mag worden overgenomen zonder bronvermelding. Eventuele rechthebbenden op gebruikt beeldmateriaal kunnen contact opnemen met Goudappel. Datum

28-05-2025

2

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Kenmerk

016680.20250321.R1.06

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

3

Inleiding Waarom een Mobiliteitsprogramma? Texel staat op een belangrijk kruispunt in zijn mobiliteitsbeleid. De voorgaande Mobiliteitsvisie (2015-2025) heeft bijgedragen aan een betere bereikbaarheid, verkeersveiligheid en ondersteuning van toerisme. Maar de mobiliteitsvraagstukken van vandaag vragen om een frisse en vooral bredere blik. Aspecten als gezondheid en toegankelijkheid spelen daarbij een belangrijke rol. Deze thema’s worden in dit Mobiliteitsprogramma meegenomen. Dit Mobiliteitsprogramma biedt richting voor de komende tien jaar (tot 2035) en vormt de mobiliteitsuitwerking van de Omgevingsvisie, die nog wordt opgesteld. In plaats van een nieuwe mobiliteitsvisie kiezen we bewust voor een Mobiliteitsprogramma, omdat dit programma naast ambities ook concrete maatregelen en acties bevat. Zo sluit het thema mobiliteit direct aan op de integrale benadering van de Omgevingsvisie en draagt het bij aan de bredere ruimtelijke ontwikkeling van Texel. In dit document wordt soms gebruikgemaakt van jargon en afkortingen. In bijlage 1 is een begrippenlijst opgenomen.

Leeswijzer Hoofdstuk 1 beschrijft de aanleiding en achtergrond van het Mobiliteitsprogramma. In hoofdstuk 2 wordt de huidige situatie geanalyseerd, met aandacht voor het netwerk en de uitkomsten van de participatie. In hoofdstuk 3 worden de bouwstenen vertaald naar mobiliteitsprincipes (visie voor de komende tien jaar), waarna in hoofdstuk 4 deze principes worden vertaald naar een nieuw wegencategoriseringsplan. In hoofdstuk 5 worden de principes vertaald naar infrastructurele maatregelen op hoofdlijnen.

Proces

Inventarisatie

h pl

Op de volgende pagina is het proces dat is doorlopen om te komen tot dit Mobiliteitsplan opgenomen.

st

Mobiliteitsprogramma

Mobiliteitsprogramma

ontwerp Mobiliteitsprogramma Mobiliteitsprogramma

Mobiliteitsprogramma met college

en Mobiliteitsprogramma

Mobiliteitsprogramma

In deze rapportage zijn kaartbeelden gebruikt van OpenStreetMap en Maptionnaire.

4

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

5

1 Een nieuw Mobiliteitsprogramma

Mobiliteitsbeleid gaat over de lange én de korte termijn Het mobiliteitsbeleid vraagt om een balans tussen korte en lange termijn. Het is verleidelijk om vooral te focussen op pragmatische oplossingen voor directe problemen, zoals verkeersdrukte of een tekort aan parkeerplaatsen. Door te werken vanuit een overkoepelend programma zorgen we ervoor dat maatregelen op de korte termijn passen binnen een bredere strategie voor een veilig, leefbaar en bereikbaar Texel. Dit Mobiliteitsprogramma legt vast hoe vraagstukken rondom verkeer en vervoer de komende jaren worden aangepakt. Ook schetst het een toekomst waarin inwoners en bezoekers zich soepel en duurzaam kunnen verplaatsen zonder afbreuk te doen aan het unieke karakter van het eiland. Zo wordt dit programma een praktische routekaart naar een toekomstbestendig Texel.

1950

2000

Ambities vastleggen van gemeente overstijgende dossiers Verder wordt in dit Mobiliteitsprogramma beschreven welke ambities er zijn ten aanzien van bovengemeentelijke mobiliteitsdossiers. Dan gaat het om bijvoorbeeld onze inbreng richting de provincie als vervoersautoriteit (OV). Maar het gaat ook over hoe we willen aansluiten op nationale ambities.

8

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

1975

2025

Andere tijden vragen ook ander mobiliteitsbeleid Op de afbeeldingen hiernaast is te zien dat de gemeente Texel door de jaren heen is veranderd. We proberen vooruit te kijken, toch is het niet altijd mogelijk om alles te voorzien. Daarom willen we dit plan tussentijds evalueren en mogelijk ook bijsturen. Dit willen we ook doen met de uitgevoerde maatregelen, zodat we na de evaluatie weten of de maatregelen het gewenste effect hebben. Een voorbeeld van een project dat evaluatieve waarde heeft is het project openbare verlichting en aanbrengen van reflectoren in het buitengebied. Inspelen op maatschappelijke trends Dit mobiliteitsbeleid sluit aan bij bredere maatschappelijke trends. De samenleving stelt steeds hogere eisen aan de kwaliteit van de leefomgeving. Landelijk verschuift de focus van enkel bereikbaarheid naar ook het versterken van de leefbaarheid van de openbare ruimte. Ook het bevorderen van kansengelijkheid krijgt meer aandacht: door de openbare ruimte voor iedereen toegankelijk te maken, wordt deelname aan de samenleving vergemakkelijkt. Hoe verder na dit Mobiliteitsprogramma? Nadat de gemeenteraad dit Programma heeft vastgesteld wordt separaat een uitvoeringsprogramma opgesteld. Hierin worden de maatregelen uit dit Mobiliteitsprogramma verder geconcretiseerd.

In het uitvoeringsprogramma worden de maatregelen op kosten gezet, geprioriteerd en ook wordt de doorlooptijd opgenomen.

Bron: Topotijdreis (2025)

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

9

2 Inventarisatie

Participatie Aansluiten bij de zorgen en wensen van inwoners door goed te luisteren Bij het tot stand komen van dit Mobiliteitsprogramma hebben we eerst goed geluisterd. Inwoners en bezoekers zijn actief benaderd via diverse gemeentelijke kanalen zoals bijvoorbeeld sociale media en de krant om hun mening over mobiliteit te delen. Dit kon door een online vragenlijst in te vullen. We hebben twee online vragenlijsten uitgezet, één voor de inwoners en één voor de bezoekers van Texel. De vragenlijst voor de bezoekers is zowel in het Nederlands als in het Duits aangeboden.

Verder is er gesproken met ambtenaren van verschillende domeinen en diverse belangenorganisaties, waaronder de Fietsersbond, Texels Ondernemers Platform (TOP), VVV, hulpdiensten, TESO, Staatsbosbeheer et cetera. Daarnaast zijn we met de gemeenteraad het gesprek aangegaan over gevoeligheden en denkrichtingen. Doordat we eerst goed hebben geluisterd, weten we wat er speelt onder inwoners en belanghebbenden. Mede op basis van deze input hebben we dit Mobiliteitsprogramma opgesteld.

Digitale vragenlijst inwoners Aantal respondenten: 1.027 Digitale vragenlijst bezoekers Aantal respondenten: 582

Dialoog met ambtenaren Aantal aanwezige ambtenaren: 12 Dialoog met belangenorganisaties (online en fysiek) Aantal aanwezige belangenorganisaties: 9 Dialoog met de gemeenteraad Aantal aanwezige raads-/commissieleden: 12

Wat zeggen de feiten en cijfers? Gelijktijdig hebben we een analyse gedaan waarbij onder andere de netwerken, ongevallencijfers, intensiteiten en snelheden op gemeentelijke wegen zijn geïnventariseerd. In dit hoofdstuk wordt zichtbaar of de subjectieve beleving (wat leeft er onder inwoners) in relatie tot de mobiliteit overeenkomt met de objectieve mobiliteitscijfers (feitelijke data).

Uitkomsten van de digitale vragenlijst: Inwoners en bezoekers is gevraagd een rapportcijfer te geven hoe ze de – vooraf aangegeven – mobiliteitsthema’s beoordelen. Dit geeft inzicht in hoe de thema’s door inwoners en bezoekers worden ervaren. Uit de resultaten blijkt dat zowel inwoners als bezoekers de kwaliteit van het openbaar vervoer als het laagst beoordelen. Inwoners beoordelen dit thema zelfs met een onvoldoende. Daarnaast worden de thema’s Verkeersveiligheid en bereikbaarheid/beschikbaarheid van parkeerplaatsen ook minder beoordeeld dan de overige mobiliteitsthema’s. Het hele overzicht is in onderstaande tabel weergegeven.

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Wat vinden inwoners belangrijk?

❶ Verkeersveiligheid op wegen en kruispunten ❷ Kwaliteit van het openbaar vervoer ❸ Bereikbaarheid van en naar Texel

Wat vinden bezoekers belangrijk?

❶ Kwaliteit van fietspaden en fietsstroken ❷ Bereikbaarheid van en naar Texel ❸ Verkeersveiligheid op wegen en kruispunten

Beoordeling Bezoekers - Inwoners Kwaliteit van het openbaar vervoer Verkeersveiligheid op wegen en kruispunten Bereikbaarheid/beschikbaarheid van de parkeerplaatsen Kwaliteit van de voorzieningen voor voetgangers Kwaliteit van fietspaden en fietsstroken Bereikbaarheid van en naar Texel Autobereikbaarheid op Texel Inwoners

12

Naast een beoordeling is inwoners en bezoekers ook gevraagd om een top 3 te maken van de thema’s die als meest belangrijk worden ervaren.

Bezoekers

0,0

2,0

4,0

6,0

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

8,0

13

10,0

Reacties van inwoners: Via een interactieve kaart hebben inwoners knelpunten en kwaliteiten in de openbare ruimte aangeven, inclusief redenen. Wat betreft de knelpunten zijn de meeste reacties geplaatst binnen de bebouwde kom, met relatief hoge concentraties in Den Burg en De Koog. Routes zoals de Postweg en Schilderweg zijn ook duidelijk te zien, zie de heatmap hiernaast. In Den Burg is de kruising WesterwegPontweg een duidelijk aandachtspunt, met 116 reacties. Ook de Waalderstraat is vaak genoemd in combinatie met parkeerhinder (34 reacties). Reactie was gericht op (modaliteit):

*(combinatie van keuze was mogelijk)

Voetganger

386

Openbaar vervoer

126

Fietser

Autoverkeer Overig

Totaal aantal reacties:

Reactie had betrekking op (reden): *veld was niet verplicht

771 974 59

1501* Aantal reacties

In De Koog is de kruising Boodlaan-Badweg een duidelijk aandachtspunt, met tien reacties. Ook valt de kruising NikadelDorpsstraat op met zeven reacties. Reactie had betrekking op (reden): *veld was niet verplicht

Onveilige situatie

Slechte bereikbaarheid

36

Overig

20

38

Inrichting van de openbare ruimte

48

Totaal aantal reacties:

Inrichting van de openbare ruimte

Overig

Totaal aantal reacties:

82 24

33

13

Slechte bereikbaarheid (hinderlijk) Parkeren

137

Bereikbaarheid

671 55

Aantal reacties

(hinderlijk) Parkeren

Onveilige situatie

Verkeersoverlast

14

Aantal reacties

Reacties van bezoekers: Bezoekers is ook gevraagd op een interactieve kaart locaties aan te geven waar zij een knelpunt ervaren in de openbare ruimte. Op de heatmap hiernaast zijn de locaties weergegeven. Opvallend is dat de meeste reacties zijn geplaatst in De Koog en Den Burg. Ook valt het gebied tussen de Rozendijk en De Koog op. Dit gebied is populair onder bezoekers.

35 261*

1501*

15

Reacties inwoners samengevat Respondenten hebben verschillende knelpunten en kwaliteiten benoemd op het gebied van mobiliteit. Bijvoorbeeld over parkeren, verkeersgedrag en openbaar vervoer. Smalle wegen, zoals rond Oosterend en De Cocksdorp, leiden volgens respondenten tot gevaarlijke situaties door tegenliggers. Dit komt met name landbouwvoertuigen en bussen. Ook wegen zoals de Rozendijk tussen Den Burg en De Koog worden genoemd vanwege onduidelijke belijning en voorrangssituaties. Op het gebied van parkeren worden tekorten ervaren in dorpscentra, zoals Den Burg en De Koog, en bij toeristische trekpleisters zoals de Vuurtoren en Ecomare. Wildparkeren in bermen en woonwijken veroorzaakt hinder. Daarnaast wordt regelmatig te hard rijden gemeld, op bijvoorbeeld de Pontweg en de Hoofdweg. Ook wordt het gedrag van toeristen, zoals het negeren van voorrangsregels op rotondes en opstoppingen op fietspaden, als onvoorspelbaar en problematisch ervaren. Verder noemen respondenten tekortkomingen in het openbaar vervoer. Bijvoorbeeld door de slechte fietsvoorzieningen en de beperkte voorzieningen voor reizigers bij bushaltes. Bewoners zijn daarnaast positief over de nieuwe rotonde Emmalaan-Beatrixlaan. Ook wordt de verbeterde bewegwijzering naar de parkeerplaats (voor bezoekers) bij de sporthal in Den Burg als positief ervaren.

16

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Reacties bezoekers samengevat Een veelgenoemd knelpunt is de veiligheid van fietsers en voetgangers. Zo ontbreken er voetpaden langs drukke wegen zoals de Pontweg en nabij toeristische trekpleisters als Ecomare. Dit veroorzaakt onveilige situaties. Ook fietspaden worden door sommige respondenten als te smal of slecht onderhouden ervaren. Daarnaast worden onoverzichtelijke en gevaarlijke kruispunten genoemd, zoals op de Vuurtorenweg en de Rommelpot. Hier leiden hoge snelheden en onduidelijke voorrangssituaties tot bijna-ongevallen. Parkeergelegenheid wordt eveneens vaak genoemd; bezoekers klagen over te weinig parkeerplaatsen, onoverzichtelijke parkeerterreinen en wildparkeren, wat in hun beleving voor chaos en hinder zorgt. Voor fietsen is de capaciteit van parkeerplaatsen vaak onvoldoende, met name in Den Burg en bij stranden. Verder zien respondenten gedragsproblemen zoals te hard rijden op smalle wegen en het onvoorspelbare gedrag van medeweggebruikers op fietspaden en in voetgangerszones. Tot slot wordt de toegankelijkheid van het openbaar vervoer als ontoereikend ervaren. Bijvoorbeeld bij voorzieningen zoals bij bushaltes. Vaak is de toegang tot openbare voorzieningen voor ouderen of mensen met een beperking lastig. Daarnaast is aangegeven dat ook de bewegwijzering voor verbetering vatbaar is.

Uitkomsten dialoog met de ambtenaren samengevat Tijdens de dialoog met ambtenaren bleek dat thema’s zoals de opmars van de elektrische fiets, de verkeersveiligheid en de vergrijzende samenleving, belangrijk worden gevonden. Thema’s zoals vergrijzing en drukte door bezoekers leven ook bij andere domeinen. Daarnaast werden diverse onderwerpen aangedragen, waaronder het autoluw maken van dorpscentra, het overal instellen van 30 km/h binnen de bebouwde kom en extra aandacht voor het verkeersgedrag van (internationale) bezoekers. Er werd opgeroepen om met durf en daadkracht een duidelijke visie neer te zetten voor een leefbaar en gastvrij Texel voor jong en oud. Uitkomsten dialoog met de gemeenteraad van Texel samengevat Tijdens de dialoog met de raadsleden werd benadrukt dat verkeersveiligheid, de opkomst van de elektrische fiets en vergrijzing met aandacht voor toegankelijkheid als de belangrijkste thema’s voor dit Mobiliteitsprogramma worden gezien. De raadsleden legden ook extra nadruk op de omvang van het landbouwverkeer. Daarnaast werden onderwerpen zoals laadinfrastructuur, autoloze zones, verbeterde OV-verbindingen, fietsveiligheid, handhaving van verkeersregels,

duurzame brandstoffen en veilige oversteekplaatsen genoemd als zijnde belangrijke thema’s voor het Mobiliteitsprogramma. Uitkomsten dialoog met belangenorganisaties samengevat Voor het opstellen van dit Mobiliteitsprogramma zijn onder andere de volgende belangenorganisaties uitgenodigd: Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten, TESO, TOP, VVV, Fietsersbond, Politie. Tijdens de dialoog met belangenorganisaties werd de nadruk gelegd op het verbeteren van de verkeersveiligheid, door onder andere extra aandacht te hebben voor de opmars van de elektrische fiets. Ook werd het toenemende aantal bezoekers naar Texel als een belangrijk thema aangedragen voor dit Mobiliteitsprogramma.

Daarnaast werden actieve vormen van mobiliteit aangedragen als modaliteiten waar extra aandacht voor zou moeten zijn, onder andere door bijvoorbeeld voldoende fietsenstallingen te realiseren. Ook werd auto- en camperparkeren aangedragen om extra aandacht aan te geven in dit plan, door waar mogelijk dorpscentra autoluw te maken en parkeren te faciliteren aan de dorpsranden. Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

17

Wat zeggen de cijfers? Cijfers van het aantal verkeersslachtoffers door de jaren heen Texel is een gemeente met ongeveer 14.000 inwoners. Jaarlijks bezoeken zo’n 1 miljoen mensen onze gemeente. Vooral in het hoogseizoen is het drukker, dit is ook terug te zien in de ongevallencijfers. In 2023 viel 50% van alle gewonden in het verkeer tussen juli en september (Q3).

Cijfers van het aantal verkeersslachtoffers per vervoerswijze Per jaar vallen er gemiddeld 31 gewonden in het verkeer en overlijdt er gemiddeld één persoon. Van alle geregistreerde verkeersongevallen tussen 2014 en 2023 was 52% van de gewonden een verkeersdeelnemer op een (e-)fiets. Daarnaast was de helft van alle dodelijke verkeersslachtoffers een fietser.

Cijfers van het aantal verkeersslachtoffers naar leeftijd Texel heeft te maken met een vergrijzende bevolking: 20% van de inwoners is 70 jaar of ouder en de gemiddelde leeftijd van de inwoners is 47 jaar. Dit is hoger dan het landelijke gemiddelde van 42 jaar. Ook bezoekers van Texel zijn relatief oud, met een gemiddelde leeftijd van 50 jaar1.

In onderstaande tabel zijn alle geregistreerde ongevallen tussen 2014 en 2023 opgenomen. Hier valt op dat tijdens – en na – de coronapandemie het aantal gewonden in het verkeer eerst sterk en daarna licht zijn afgenomen ten opzichte van de jaren voor de pandemie. Dit beeld geldt niet voor het aantal verkeersdoden.

In onderstaand overzicht is het totaal aantal verkeersslachtoffers (2014-2023) per vervoerswijze weergegeven. Het is lastig Texel met een referentie gemeente te vergelijken. Dit komt door de unieke Texelse context.

Deze demografische kenmerken hebben gevolgen voor de verkeersveiligheid. Landelijk gezien zijn ouderen en jongeren de groepen die het meest betrokken zijn bij verkeersongevallen.

Geregistreerde ongevallen gemeente Texel

50 40 30 20

Voertuig

Gewonden

Doden

Bestelauto

2

0

Bromfiets +

40

1

E-bike

54

2

Fiets

110

2

Motor

5

1

0

Totaal

310

8

Bron: ViaStat (2024)

18

Gewonden

doden

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

2023

0

2022

Vrachtauto

2021

0

2020

15

2019

Voetganger

2018

0

2017

0 2

2016

34 50

2015

Overige Personenauto

2014

10

Bron: ViaStat (2024)

De ongevallencijfers van de afgelopen tien jaar laten zien dat 70-plussers op Texel tot de meest kwetsbare verkeersdeelnemers behoren. Uit ongevallendata tussen 2014 en 2023 blijkt namelijk dat 68% van de gewonden 70-plussers op een (e-)fiets waren. De vergrijzing zal de komende jaren verder toenemen volgens prognoses van het CBS, zowel op Texel als in Nederland. Dit gegeven wordt ook als risico herkend in het Strategisch Plan Verkeersveiligheid Texel.

70+ bestuurders betrokken bij ongeval per vervoerswijze

Leeftijd

Gewonden

Doden

0 t/m 11 jaar

12

0

16 t/m 17 jaar

10

0

15

1

5

12 t/m 15 jaar 18 t/m 24 jaar 25 t/m 39 jaar 40 t/m 49 jaar 50 t/m 59 jaar 60 t/m 69 jaar

70 en ouder

Niet ingevuld Onbekend Totaal

Bron: ViaStat (2024) 1 F. Spooren (2021)

20

37 36 23 57 49

62 0 4

310

0 2 0 0

25 20 10 0

1 4 0 0

8

Gewonden

Doden

Bron: ViaStat (2024)

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

19

Ontwikkeling van toerisme op Texel Texel kent een grote economische afhankelijkheid van toerisme. Ongeveer 80% van de economie op het eiland hangt samen met deze sector2. Tot 2019 groeide het aantal bezoekers en overnachtingen. Jaarlijks worden circa 4 miljoen toeristische overnachtingen geboekt, met een gemiddelde van ruim 11.000 toeristen per nacht3. Ter vergelijking: Texel telt circa 14.000 inwoners.

Prognoses tot 2030–2035: groei versus beperking Volgens NBTC’s ‘Perspectief 2030’ wordt voor de Nederlandse kustgebieden een groei van ongeveer 56% verwacht in 2030 ten opzichte van 2017. Het aantal internationale gasten aan de kust zal volgens diezelfde prognose bijna verdubbelen ten opzichte van 2019. NBTC’s ‘Forecast 2035’ voorziet voor Noord-Holland een toename van circa 37% van het aantal verblijfsbezoekers in 2035 ten opzichte van 2023, grotendeels door een toename van internationale gasten.

Op piekdagen in de zomerperiode kunnen zich tot ongeveer 65.000 mensen op het eiland bevinden, inclusief bewoners. Er is sprake van zowel intensievere pieken als langere drukke perioden. Volgens onderzoek voor het tot stand komen van het Toeristisch Toekomstplan Texel vond circa tweederde van de inwoners het te druk op Texel. Ook gaf 90% van de Texelaars aan dat verkeersproblemen mede door toerisme toenemen.

Volgens de cijfers van de TESO is een gestage groei van het aantal overzettingen te zien, zoals is weergegeven op de afbeeldingen hiernaast. Echter valt op te merken dat de groei van het overzetten van het aantal personenauto equivalent (PAE) vanaf 2022 tot 2024 min of meer is gestabiliseerd.

Veerdienst TESO laat, zoals hiernaast weergegeven een structurele groei zien. In 2022 werden circa 543.000 personenauto’s van nietTexelaars overgezet, tegenover circa 394.000 tien jaar eerder4. Het aantal overgezette passagiers steeg in die periode van circa 1,8 miljoen naar 2,1 miljoen per jaar. Volgens TESO kan het aantal passagiers en voertuigen tussen nu en 2040 met ruim 30% toenemen5.

20

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Echter verwachten we dat zonder aanvullende maatregelen de druk op de openbare ruimte zal toenemen. Zelfs bij een gelijkblijvend aantal slaapplaatsen kan verdere groei plaatsvinden door meer dagtochten of een hogere bezettingsgraad. Daarom willen we als gemeente blijven investeren in een veilige en toegankelijke openbare ruimte zodat bezoekers en inwoners kunnen blijven genieten van ons mooie eiland.

Bron: TESO (2024)

2 F. Spooren (2021)

3 NBTC, Perspectief 2030 (2018)

Wat betekent dit voor de Mobiliteit op Texel? Er is sprake van een spanningsveld tussen beleidsdoelen en externe ontwikkelingen. De gemeente Texel richt zich op het beheersen van toeristische capaciteit (o.a. geen nieuwe grote vakantieparken en strengere regels voor B&B’s), terwijl de TESO vraag gestuurd opereert. We zien dat de maatregel van het beheersen van de capaciteit helpt, het aantal overzettingen is de afgelopen jaren namelijk nagenoeg gelijk gebleven.

4 5

FD (2023)

TESO Journaal (2021)

Bron: Texelinformatie (2024)

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

21

Waar gebeuren nou precies de ongevallen? Alle geregistreerde ongevallen tussen 20142023 zijn onderverdeeld in 3 categorieën. Ongevallen met uitsluitend materiële schade, ongevallen met slachtoffers en dodelijke ongevallen. Op de afbeelding hiernaast zijn alle ongevallen met uitsluitend materiële schade (UMS) weergegeven die tussen 2014-2023 door de politie zijn geregistreerd. 26% van alle UMS ongevallen vond plaats op 30- en 50 km/hwegen, 45% op 60- en 80 km/h-wegen en van 29% is de maximumsnelheid van de ongevalslocatie niet geregistreerd.

Op basis van deze gegevens kan worden gesteld dat het merendeel van de ongevallen met uitsluitend materiële schade plaatsvindt op wegen die overwegend buiten de bebouwde kom liggen. Bron: ViaStat (2024)

Wie zijn de verkeersslachtoffers? 76% van alle gewonden die zijn geregistreerd in het verkeer heeft de Nederlandse nationaliteit. Van 8% van alle gewonden is de nationaliteit niet geregistreerd.

Bijna 12% van de verkeersgewonden heeft de Duitse nationaliteit. Alle geregistreerde dodelijke slachtoffers in de periode 20142023 hadden de Nederlandse nationaliteit. Waar vielen de verkeersslachtoffers? In onderstaande tabel zijn alle verkeersslachtoffers weergegeven, onderverdeeld per snelheidscategorie. Tussen 2014 en 2023 zijn de maximale snelheidslimieten op veel buitenwegen op Texel van 80 naar 60 km/h verlaagd. Opvallend is echter dat het merendeel van de geregistreerde verkeersslachtoffers op wegen buiten de bebouwde kom valt. Gewonde Dodelijke Snelheden slachtoffers slachtoffers 4 0 15 km/h (stapvoets) 30 km/h 40 1 50 km/h 50 2 60 km/h 55 2 80 km/h 107 3 Niet bekend 54 0 Eindtotaal 310 8 Bron: ViaStat (2024)

22

23

Bestaande netwerken Mobiliteitsnetwerk op Texel Een belangrijke stap in de ontwikkeling van dit gemeentelijk Mobiliteitsprogramma is het in kaart brengen van de huidige situatie van de bestaande netwerkstructuren. Het in kaart brengen van deze structuren brengt knelpunten, mogelijkheden en de samenhang van het netwerk in kaart, die richting geven aan de ontwikkeling van het mobiliteitsbeleid voor de komende tien jaar. Er is onderscheid gemaakt op basis van verschillende netwerken, namelijk het: netwerk fiets, netwerk openbaar vervoersnetwerk en netwerk auto. Netwerk fiets Het fietsnetwerk op Texel bestaat uit een fijnmazig systeem dat intensief wordt gebruikt, vooral tijdens het hoogseizoen. Binnen het netwerk zijn twee typen gebruikers te onderscheiden: recreatieve fietsers en utilitaire fietsers. Deze routes zijn belangrijk voor zowel inwoners als bezoekers. Daarnaast maken ook veel voetgangers gebruik van de fietspaden, omdat zij bij gebrek aan wandelpaden het fietspad mogen gebruiken. Dit leidt op drukke trajecten, zoals tussen Den Burg en De Koog, regelmatig tot conflicten tussen fietsers en voetgangers.

24

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Het netwerk is opgedeeld in twee onderdelen: de hoofdfietsroutes en het recreatieve knooppuntennetwerk. De hoofdfietsroutes verbinden de (dorps)kernen en zijn bedoeld om functionele verplaatsingen tussen woonplaatsen en voorzieningen te faciliteren. Bijvoorbeeld om van en naar werk/school te reizen. Routes van en naar Den Burg vormen een belangrijk onderdeel van deze hoofdroutes. Het recreatief knooppuntennetwerk biedt fietsers een netwerk dat inspeelt op belevingswaarde en routekeuze. Dit netwerk is minder gericht op snelheid of directheid en maakt gebruik van knooppunten. Bij deze knooppunten kunnen fietsers rusten of routes raadplegen. De inrichting van beide onderdelen is momenteel niet uniform. Voor de hoofdfietsroutes ontbreken duidelijke richtlijnen voor de vormgeving. Ook binnen het knooppuntennetwerk ontbreken afspraken over de inrichting. Dit leidt tot variatie in kwaliteit en gebruikservaring. Het bestaande fietsnetwerk is weergegeven op de volgende pagina.

25

Netwerk openbaar vervoer Het openbaar vervoer op Texel wordt verzorgd door Connexxion, de concessiehouder voor Noord-Holland Noord (2018-2028). Het systeem bestaat uit twee onderdelen: de flexibele Texelhopper en de reguliere buslijn 28. De Texelhopper is een op afroep beschikbare dienst die bijna het hele eiland bedient via ongeveer 200 opstapplekken. Deze service maakt gebruik van kleinere voertuigen en bereikt ook minder toegankelijke locaties. Reizigers kunnen ritten minimaal 30 minuten van tevoren reserveren via de website, de Texelhopper-app of telefonisch. De dienst is beschikbaar van 05.30 tot 22.00 uur en sluit aan op de vaartijden van de TESO-veerboot.

26

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Buslijn 28 rijdt volgens een vaste dienstregeling tussen de veerhaven ('t Horntje), Den Burg en De Koog. De bus bedient haltes voornamelijk langs de Pontweg in Den Burg en De Koog. Lijn 28 sluit aan op de aankomst- en vertrektijden van de veerboot. Voor deze lijn worden standaard streekbussen gebruikt, geschikt voor grotere aantallen passagiers. Lijn 28 rijdt doordeweeks elk uur, zowel in de spits als in de daluren. In de zomerperiode (vakantie) rijdt de bus vaker, met een extra rit per uur in de spits en daluren. In de avond blijft de frequentie één keer per uur. In het weekend rijdt lijn 28 zowel op zaterdag als zondag twee keer per uur. Het bestaande openbaar vervoer netwerk is weergegeven op de volgende pagina.

27

Netwerk auto De figuur hiernaast toont de wegencategorisering van Texel zoals vastgesteld door de gemeenteraad in 2019. Deze categorisering is gebaseerd op de functie van de wegen en vormt de basis voor de inrichting en het gebruik ervan. Het netwerk is onderverdeeld in gebiedsontsluitingswegen en erftoegangswegen, elk met een specifieke rol: Gebiedsontsluitingswegen verbinden belangrijke kernen en zijn gericht op een goede doorstroming. Wegen met hogere verkeersintensiteiten, zoals de routes tussen ’t Horntje, Den Burg en De Koog, hebben een breder profiel en een hogere toegestane snelheid.

In 2019 is besloten om de snelheid op alle verbindingswegen tussen dorpen te verlagen naar 60 km/h (m.u.v. de Pontweg). Dit geldt voor wegen met lagere verkeersintensiteiten, die daardoor een andere status binnen het netwerk hebben gekregen. Wegen in het buitengebied hebben daardoor ook een andere functie gekregen. In dit Mobiliteitsprogramma is de wegencategorisering uit 2019 herzien op basis van nieuwe inzichten en veranderingen in het gebruik van het wegennet. Dit biedt een kader voor het onderhoud en de inrichting van wegen. Een nieuwe wegencategorisering helpt verder ook om vrachtverkeer op de meest geschikte routes af te wikkelen. Dit zijn met name de routes met vrijliggende fietsvoorzieningen.

Erftoegangswegen hebben een lokale functie en een lagere verkeersintensiteit. Deze wegen zijn vaak smaller en niet voorzien van vrijliggende fietspaden.

28

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

29

Lokale ambities en doelen

Vigerend beleid

Mobiliteitsvisie Texel 2015-2025 In de voorgaande Mobiliteitsvisie van Texel is opgenomen dat de keuze voor een vervoersvorm ligt bij de mensen zelf. Auto’s worden niet geweerd, maar mensen worden verleid om meer gebruik te gaan maken van de fiets of het openbaar vervoer. Verder is in de voorgaande Mobiliteitsvisie opgenomen dat het openbaar vervoer betaalbaar en eiland-dekkend moet zijn. Ook lag de focus op het koesteren van Texel als fietseiland en de daarbij behorende parkeerfaciliteiten voor de fiets. Landschapsvervuiling door overbodige verkeersborden en wegbewijzering moet ook worden tegengegaan.

Rekening gehouden met bestaand beleid Bij het opstellen van dit Mobiliteitsprogramma is gekeken naar diverse beleidsdocumenten en ambitiedocumenten. Er is zowel lokaal beleid als beleid van overkoepelende overheden geanalyseerd. Hiervan is een overzicht gemaakt waarin alle doelen en ambities in relatie tot mobiliteit beknopt zijn uitgeschreven en samengevat. Dit overzicht maakt onderdeel uit van de inventarisatie en is een belangrijke basis van de maatregelen die uit dit Mobiliteitsprogramma zullen voortvloeien.

Lokale ambities en doelen

Mobiliteitsvisie Texel Regionale ambities en doelen

30

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Nationale ambities en doelen

Collegeakkoord 2022-2026 De belangrijkste punten uit het collegeakkoord zijn dat de toeristische druk beter moet worden gereguleerd en dat de uitbreiding van slaapplaatsen moet worden gestopt. Ook is opgenomen dat onder andere bezoekers moeten worden verleid om de auto meer te laten staan bij de accommodatie. Dit kan door het faciliteren van alternatieven, zoals het realiseren van (meer) fietsparkeerplaatsen en betere bewegwijzering. Verder is opgenomen dat er in deze collegeperiode wordt gestreefd auto's zoveel mogelijk uit de dorpskernen te weren en funvoertuigen zoveel mogelijk te reguleren.

Het toepassen van een parkeerverwijssysteem voor auto's in Den Burg wordt genoemd als een middel om bezoekers beter te kunnen sturen. Pendeldiensten met hop-on-hop-off-faciliteit voor toeristische routes worden als oplossingsrichtingen aangedragen om te onderzoeken. Verder dient er een evaluatie van het fietspadenbeleid plaats te vinden, gericht op capaciteit en de veiligheid. Tot slot is er het streven om verplichte routes voor het vrachtverkeer in te stellen om de dorpen en smalle wegen te ontzien. 7 Texelprincipes De Texelprincipes zijn zeven leidende uitgangspunten die richting geven aan de ontwikkeling van Texel, met respect voor de unieke kernwaarden van het eiland. Ze dienen als inspiratie voor beleidsvorming en projecten, waarbij natuur, landschap en de authentieke Texelse identiteit centraal staan. Deze principes zijn beschreven in het onderzoek 'Planet Texel'. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Vertrek vanuit natuur en landschap Koppel Schoonheid aan schoonheid Ga voor echt Tessels en Texels eigen Blijf jutten, pionieren en innoveren Ruim op en revitaliseer Beweeg mee met de seizoenen Koester eenheid in diversiteit

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

31

Regionale ambities en doelen Visie infrastructuur Den Helder 2025 In de Visie Infrastructuur Den Helder 2025 wordt ingezet op vlotte verbindingen van en naar voorzieningen in de regio en een kortere reistijd naar economische centra. Betrouwbare verbindingen van en naar de haven krijgen prioriteit. Voor toeristisch-recreatief verkeer zijn aantrekkelijke routes en stadsentrees voor auto en fiets van belang. Hierbij wordt een mogelijke nieuwe aanlandingsplaats van TESO aan de noordoostzijde als optie gezien. Alle wijken, deelcentra en werklocaties blijven goed bereikbaar per auto, fiets en openbaar vervoer. Overmatig autoverkeer mag de leefbaarheid bij verblijfs- en andere waardevolle locaties niet beperken. Gezamenlijke mobiliteitsaanpak Texel en Den Helder 2040 De gezamenlijke Mobiliteitsaanpak zet in op duurzame bereikbaarheid. Texel stimuleert duurzame mobiliteit om toerisme en leefbaarheid in evenwicht te houden. Bezoekers worden aangemoedigd om zonder auto te reizen of deze tijdens hun verblijf minder te gebruiken. Er wordt geïnvesteerd in fietsvoorzieningen, openbaar vervoer en deelmobiliteit als volwaardige alternatieven. De aansluiting tussen de veerboot, het OV en andere vervoersmiddelen wordt verbeterd. Parkeren wordt gereguleerd, met een voorkeur

32

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

voor locaties aan de randen van dorpen. Het streven is om de groei van autoverkeer te beperken, ondanks de toenemende mobiliteitsvraag door toerisme en economie. Mobiliteitsvisie provincie Noord-Holland 2040 De Mobiliteitsvisie van de provincie NoordHolland 2040 richt zich op bereikbaarheid van woningen en bedrijven, een goede dagelijkse deur-tot-deur reis en het stimuleren van lopen en fietsen. De ketenreis speelt een centrale rol, waarbij veilig en toegankelijk reizen centraal staat. Er is een ambitie om de negatieve effecten van mobiliteit zoveel mogelijk te voorkomen. Er wordt ingezet op laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen en op duurzame aanleg en beheer van infrastructuur.

Nationale ambities en doelen Mobiliteitsvisie 2050 Deze visie zet in op toekomstbestendige bereikbaarheid, met mobiliteit als kern van maatschappij en economie. Vrije verplaatsing blijft gewaarborgd, terwijl integrale bereikbaarheidsdoelen, efficiënt vervoer en gebiedsgerichte sturing de basis vormen.

Tour de Force Tour de Force is een samenwerkingsverband dat fietsgebruik stimuleert, met als doel 20% meer fietskilometers in 2027 ten opzichte van 2017. Tour de Force richt zich op verbeterde fietsroutes en betere overstapmogelijkheden tussen fiets, OV en auto.

Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) Het SPV 2030 is de landelijke strategie om verkeersveiligheid te verbeteren en het aantal verkeersslachtoffers terug te dringen. De focus ligt op een risicogestuurde aanpak, waarbij naast ongevallen ook onderliggende risicofactoren worden geanalyseerd. Het doel is 50% minder slachtoffers in 2030 en nul verkeersdoden in 2050. Elke gemeente wordt sterk aangeraden een eigen Strategisch Plan Verkeersveiligheid op te stellen om bij te dragen aan deze doelstellingen. Texel heeft een eigen SPV opgesteld.

Nationaal Preventieakkoord Dit akkoord richt zich op het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik. Beweging speelt een rol in het verminderen van overgewicht. Het akkoord benoemt dat mensen meer moeten bewegen en dat de omgeving dit moet ondersteunen. Dit sluit aan bij mobiliteitsmaatregelen die lopen en fietsen als vanzelfsprekende keuze maken voor korte afstanden en dagelijks verkeer.

Klimaatakkoord In het Klimaatakkoord (2019) zijn maatregelen vastgelegd om de CO₂-uitstoot met 55% te verminderen in 2030 en met 95% in 2050 ten opzichte van 1990.

VN-verdrag Handicap in Nederland Deze nationale strategie benadrukt dat mensen met een beperking zich vrij en zelfstandig moeten kunnen verplaatsen. Openbaar vervoer moet toegankelijk zijn, met duidelijke reisinformatie en alternatieven zoals doelgroepenvervoer. Ook de openbare ruimte moet geschikt zijn voor voetgangers, rolstoelgebruikers en aangepaste fietsen. In 2040 moeten alle vervoersmogelijkheden volledig inclusief zijn.

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

33

3 Mobiliteitsprincipes

Texelse mobiliteitsprincipes: de koers voor de toekomst Om de komende tien jaar houvast te creëren bij het maken van keuzes op het gebied van mobiliteit en openbare ruimte, zijn vijf mobiliteitsprincipes opgesteld. De mobiliteitsprincipes kunnen worden gezien als richtinggevende doelen. Ze bieden houvast bij het vormgeven van een toekomst waarin mobiliteit niet alleen functioneel is, maar ook bijdraagt aan een prettige leefomgeving en het behoud van de unieke kwaliteiten van Texel. Daarnaast vormen ze een belangrijke bouwsteen voor de Omgevingsvisie van Texel. De mobiliteitsprincipes weerspiegelen de gezamenlijke ambities voor veilige, duurzame en toegankelijke mobiliteit op Texel. Ze zijn tot stand gekomen op basis van de inventarisatie zoals omschreven in hoofdstuk 2. De vijf mobiliteitsprincipes

o

Verkeersveiligheid op 1

o

Gezonde mobiliteit als basis

o

Jong & oud bereikbaar op Texel

o

Leefbare dorpscentra

o

Wij helpen onze bezoekers op weg

36

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

De mobiliteitsprincipes versterken elkaar onderling De mobiliteitsprincipes zijn bedoeld om in samenhang te worden toegepast. Zo versterken ze elkaar onderling, het ene principe is dus niet belangrijker dan de ander. De principes kennen geen prioritering. Neem bijvoorbeeld Verkeersveiligheid op 1: dit principe kan worden versterkt door de toepassing van het principe Leefbare dorpscentra, en het principe, Gezonde mobiliteit als basis. Door verkeersstromen in dorpscentra te beperken en veilige fiets- en wandelroutes aan te leggen, wordt niet alleen de verkeersveiligheid verbeterd, maar ook de leefbaarheid vergroot en gezond reisgedrag gestimuleerd. De mobiliteitsprincipes zijn bewust abstract geformuleerd om ruimte te bieden voor maatwerk in toekomstige (gebieds)ontwikkelingen. In het uitvoeringsprogramma worden deze principes verder uitgewerkt in concrete maatregelen. Denk bijvoorbeeld aan het ondersteunen van bezoekers door slimme parkeeroplossingen aan de randen van dorpen aan te bieden, gekoppeld aan goede fietspaden en openbaar vervoersverbindingen. Op deze manier worden bezoekers gestimuleerd om hun auto vaker te laten staan en over te stappen op duurzamere vormen van vervoer.

Bouwstenen voor de Texelse mobiliteitsprincipes De mobiliteitsprincipes zijn gebaseerd op een inventarisatie van zorgen, wensen en ambities, alsmede een analyse van verkeersveiligheidsrisico’s. Deze principes vatten de kernpunten samen in beknopte en toegankelijke teksten (zie pagina 38-47).

Participatie

Op basis van deze mobiliteitsprincipes zijn in hoofdstuk 5 maatregelen op hoofdlijnen geformuleerd. Deze vormen de basis voor een separaat uitvoeringsprogramma, waarin de maatregelen in detail worden uitgewerkt en gekoppeld aan financiering en fasering. Onderstaande figuur toont de drie bouwstenen van het Mobiliteitsprogramma: participatie, beleidswensen en risicobeoordeling. Op basis hiervan zijn de mobiliteitsprincipes opgesteld, die vervolgens de leidraad vormen voor de maatregelen en de verdere uitwerking in het uitvoeringsprogramma.

Beleidswensen

Risicoanalyse Strategisch Plan Verkeersveiligheid

Mobiliteitsprogramma (Mobiliteitsprincipes)

Maatregelen op hoofdlijnen Uitvoeringsprogramma (maatregelen in detail)

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

37

1

Verkeersveiligheid op 1

Inwoners en bezoekers van Texel vinden verkeersveiligheid een belangrijk onderwerp, zo blijkt uit de digitale vragenlijst. Inwoners beoordeelden de verkeersveiligheid met een rapportcijfer van 5,9, terwijl bezoekers dit onderwerp een 7 gaven. Voor inwoners is verkeersveiligheid op wegen en kruispunten het belangrijkste thema. Verkeersongevallen brengen veel leed met zich mee, en daarom willen we vol inzetten op het verbeteren van de verkeersveiligheid. Het verkeersbeeld verandert namelijk: vervoersmiddelen worden sneller, stiller en groter, wat nieuwe uitdagingen met zich meebrengt. Grote massaverschillen (vrachtwagens – fietsers) kunnen zorgen voor verkeersonveilige situaties op wegen die niet berekend zijn op deze typen voertuigen. Dit principe sluit naadloos aan bij de landelijke ambitie van het Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV2030), namelijk het halveren van de verkeersdoden in 2030 en het streven naar nul verkeersdoden in 2050.

38

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Verkeersveiligheid op 1 Dit principe draait om het veilig inrichten van wegen en het prioriteren van risicovolle locaties. We willen toewerken naar een wegennet dat vanzelf duidelijk maakt welk gedrag van weggebruikers wordt verwacht, dit zorgt ervoor dat weggebruikers zich beter aan de snelheid houden6. Door middel van het eenduidig aanbrengen van wegmarkeringen, bestrating en verkeersborden zorgen we ervoor dat iedereen direct begrijpt welke verkeersregels er gelden en hoe de ruimte gebruikt moet worden7. Voor Texel betekent dit een focus op het verder herkenbaar en consistent maken van de infrastructuur. We willen op Texel zorgen dat de functie van de infrastructuur tot uitdrukking komt in de vormgeving (het ontwerp en de inrichting) en dat de vormgeving leidt tot het bedoelde en gewenste gebruik en gedrag. Het Strategisch Plan Verkeersveiligheid (SPV) vormt de basis voor deze aanpak. De risicovolle locaties op Texel zijn in het SPV systematisch in kaart gebracht, zo kunnen we gericht prioriteiten stellen en maatregelen treffen op locaties waar de grootste veiligheidswinst te behalen is. Naast infrastructurele maatregelen zetten we ook in op educatie en handhaving. We willen de handhavingsbevoegdheden van boa’s uitbreiden, zodat deze taken van de politie kunnen overnemen. 6 Charlton e.a., 2010; Kaptein & Claessens, 1998) 7 Theeuwes e.a. 2012

Voor de verkeersveiligheid stemmen we met transportorganisaties af dat vrachtverkeer zoveel mogelijk gebruikmaakt van geschikte routes met vrijliggende fietspaden. We zetten hierbij in op stimuleren, niet verbieden. Daarnaast willen we de zichtbaarheid van kruispunten op buitenwegen met reflectoren verbeteren. Nachtelijke duisternis blijft het uitgangspunt. Alleen als andere maatregelen niet voldoende werken, overwegen we dynamische verlichting als laatste optie. Concretisering van dit principe Dit principe wordt verder uitgewerkt aan de hand van de volgende punten die bijdragen aan het verbeteren van de verkeersveiligheid: • Wegen inrichten op basis van het nieuwe wegencategoriseringsplan (zie pagina 52-53) • Het aanpakken van risicolocaties die voortkomen uit het SPV Texel • Het herinrichten van infrastructuur volgens landelijke richtlijnen van CROW • Het inzetten op educatie gericht op jongeren en senioren • Het opschalen van handhaving om naleving van verkeersregels te verbeteren • Bevoorradingsroutes bundelen op de daardoor geschikte wegen • Verbeteren zichtbaarheid van kruispunten in het buitengebied Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

39

2

Leefbare dorpscentra

Dit principe sluit aan bij het collegeakkoord ’Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel (2022-2026)’, waarin is opgenomen om auto zoveel als mogelijk te weren uit onze dorpskernen, uiteraard in goed overleg en samenspraak met de omgeving en belanghebbenden.

Uit de digitale vragenlijst blijkt overigens dat zowel bezoekers als inwoners aangeven dat autoluwe dorpscentra als prettig worden ervaren. In Den Burg en in De Koog zijn inmiddels al diverse straten autoluw. Dit smaakt naar meer! Zo willen we in Den Burg het winkelrondje autoluw te maken. Daarnaast willen we onderzoeken of de winkelstraat van Oudeschild autoluw gemaakt kan worden. Het verder autoluw maken helpt bij het verhogen van de leefbaarheid en het aantrekkelijk(er) maken van onze dorpskernen. Landelijk is er een beweging gaande waarbij gemeenten ervoor kiezen om de auto een minder prominente plek te laten innemen in woon/verblijfsgebieden. Dit heeft veel voordelen. Zo wordt de openbare ruimte rustiger, veiliger en krijgt de voetganger meer ruimte. De vrijgekomen openbare ruimte kan worden ingezet om centra te vergroenen en daarmee leefbaarder te maken. 40

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Leefbare dorpscentra Door te investeren in leefbare dorpscentra worden de dorpen op Texel aantrekkelijker om te verblijven. Het ruimtebeslag van een rijdende fiets is 28 keer kleiner dan dat van een rijdende auto, en een geparkeerde fiets neemt 10 keer minder ruimte in dan een geparkeerde auto8. Tegelijkertijd is een goede bereikbaarheid voor alle vormen van mobiliteit (dus ook de auto) belangrijk. Toch is het niet altijd wenselijk om auto’s vanzelfsprekend en onbeperkt de ruimte te geven.

achten we het niet realistisch om, zoals op andere Waddeneilanden, vracht(vervoer) op de vaste wal te clusteren.

Een maatregel om dit principe kracht bij te zetten is het minder aantrekkelijk maken van doorgaand autoverkeer in dorpscentra. Dit kan bijvoorbeeld door dorpskernen (verder) autoluw te maken en parkeervoorzieningen aan de randen of nabij drukke gebieden te realiseren. Zo blijven de kernen vrij van doorgaand (auto)verkeer.

• Waar mogelijk parkeerplaatsen verwijderen ten gunste van onder andere fietsparkeren en meer groen in de dorpscentra • Onderzoek naar prijsstelling parkeren in relatie tot terugdringen autogebruik • Autoparkeren zoveel mogelijk situeren aan de randen van dorpen/aantrekkelijke gebieden • Prettig verblijven als uitgangspunt bij gebiedsontwikkelingen • Autoluw maken van het winkelrondje Den Burg • Onderzoek naar autoluw maken van het centrum van Oudeschild • Realiseren van centrale fietsparkeerplaatsen • Filevorming in het hoogseizoen in De Koog integraal aanpakken

Op Texel zetten we in op een leefbare omgeving, zonder daarbij de bereikbaarheid voor ondernemers uit het oog te verliezen. Vrachtverkeer moet daarom niet onnodig worden belemmerd. We blijven dan ook werken met venstertijden voor leveringen. Gezien de aantallen en omvang van de bevoorrading,

8 Fietscommunity (2017)

Concretisering van dit principe

Dit principe wordt verder uitgewerkt aan de hand van de volgende punten die bijdragen aan het (nog) leefbaarder en aantrekkelijker maken van de dorpskernen:

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

41

3

Gezonde mobiliteit als basis

Op nationaal niveau streeft de rijksoverheid in het ‘Nationaal Preventieakkoord’ ernaar om het percentage volwassenen met overgewicht terug te dringen naar maximaal 38% in 2040. Mede door het stimuleren van actieve mobiliteit wil Texel bijdragen aan deze nationale ambitie. In het coalitieakkoord ‘Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel’ (2022-2026) wordt het belang van een duurzame leefomgeving ook onderstreept. Waarbij wordt benadrukt dat mobiliteit een belangrijke pijler is voor de vitaliteit van onze inwoners en bezoekers. Het bevorderen van actieve mobiliteit, zoals fietsen en wandelen, sluit hierbij dan ook goed aan. Deze wens om extra ruimte te creëren voor actieve mobiliteit komt ook naar voren uit de digitale vragenlijst. Uit de resultaten blijkt namelijk dat met name inwoners van Texel zich storen aan het autogebruik op het eiland. In diverse reacties wordt verkeersoverlast als reden van het ervaren knelpunt genoemd. Dit zet volgens de respondenten de leefbaarheid en gezondheid in onder andere de dorpskernen onder druk. Bezoekers vinden daarnaast de fietsinfrastructuur hét belangrijkste mobiliteitsthema voor Texel.

42

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Gezonde mobiliteit als basis Dit principe is geformuleerd om het stimuleren van actieve en gezonde vervoersmiddelen, zoals fietsen en wandelen, als voorkeurskeuze voor korte afstanden te bevorderen.

Actieve mobiliteit bevordert de gezondheid van inwoners en bezoekers. Ook helpt het om de verkeersdrukte en vervuiling te verminderen9. Het STOMP-idee sluit naadloos aan op dit mobiliteitsprincipe. STOMP staat voor Stappen, Trappen, OV, Medegebruik, Personenauto en staat voor de volgorde waarbij in nieuwe (gebieds)ontwikkelingen rekening wordt gehouden met mobiliteit. Bij het STOMPprincipe ligt de focus bij nieuwe gebiedsontwikkelingen als eerste op de S (met een hoge prioriteit), gevolgd door de T, de O, de M en dan pas de P. Elke reis begint en eindigt per slot van rekening wandelend. Texel kent in het hoogseizoen diverse fietsroutes die erg populair zijn onder bezoekers. We willen zorgen voor een fietsnetwerk dat robuust is en ook op piekmomenten de fiets- en voetgangersstromen aankan. Dit kan door het aanleggen en/of verbreden van bestaande infrastructuur, maar kan ook door het spreiden van de (weg)gebruikers. Texel biedt een natuurlijke omgeving die zeer aantrekkelijk is voor actieve en recreatieve mobiliteit, waardoor dit principe extra relevant is. Naast de 9 Hendriksen, I. en R. van Gijlswijk (2010)

recreatieve mogelijkheden biedt het eiland ook goede kansen om functionele (utilitaire) verplaatsingen, zoals woon-werk- of schoolverkeer, nog meer te ondersteunen en te stimuleren. Dit komt mede door de relatief veel solitaire fietsvoorzieningen.

Concretisering van dit principe Dit principe wordt verder uitgewerkt aan de hand van de volgende punten die bijdragen aan het verder ontwikkelen van Texel als aantrekkelijk fietseiland: • Scheiden van fiets en voetgangers op drukke en veel gebruikte routes • Fietsvoorzieningen uitbreiden, zoals rust/ parkeerplaatsenbewegwijzering als basis (bij bijvoorbeeld fietsknooppunten) • Introduceren en toepassen van het STOMPprincipe • Dit principe onderschrijven door het ondertekenen van de Charter for Walking • Drukke fiets- en wandelroutes krijgen extra aandacht op basis van monitoring • Fietsnetwerken zoveel als mogelijk eenduidig en homogeen inrichten doormiddel van het gebruik van de CROW-richtlijnen • De functie van wegen zonder verkeersfunctie aanpassen ten behoeve van de fiets + verkenning naar missinglinks fiets(knooppunt)netwerk Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

43

4

Wij helpen onze bezoekers op weg

Uit de digitale vragenlijst onder bezoekers blijkt dat meer dan 50% van de respondenten bereid is om bij het volgende bezoek de auto meer te laten staan. Tegelijkertijd maken inwoners zich zorgen over de drukte op het eiland, met name tijdens het hoogseizoen. Deze zorgen zijn niet ongegrond: in 2023 viel 50% van de gewonde verkeersslachtoffers in de drukste maanden van het jaar (juli-september). Bovendien blijkt uit de inventarisatie voor dit Mobiliteitsprogramma dat bezoekers vaak niet goed op de hoogte zijn van de verkeersregels op Texel. Dit leidt regelmatig tot onveilige situaties, zoals bij het navigeren/parkeren van campers of caravans door/in dorpskernen of over/langs smalle wegen die hier niet geschikt voor zijn. Daarbij verwacht onder andere het NBTC richting 2030/2040 dat het aantal bezoekers zal toenemen. Belangrijk feit is dat dit beeld niet integraal wordt onderschreven. In de vervoerscijfers van de TESO is namelijk de afgelopen jaren een afvlakking van het aantal overzettingen te zien. Het coalitieakkoord ‘Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel’ (2022-2026) stelt dat een balans tussen toerisme en leefbaarheid van groot belang is voor het eiland. Het akkoord benadrukt dat bezoekers goed geïnformeerd moeten worden over bijvoorbeeld geschikte parkeerplaatsen voor zowel auto's als fietsen, zodat dorpen veilig en leefbaar blijven.

44

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Wij helpen onze bezoekers op weg Dit principe richt zich op het bieden van duidelijke informatie en faciliteiten om bezoekers te helpen met hun mobiliteit op Texel. We richten ons hierbij op bewegwijzering, ondersteuning bij het begrijpen van de verkeersregels en het vinden van duurzame vervoersopties. Het is belangrijk dat bezoekers zich ook met een elektrische auto vlot kunnen verplaatsen op het eiland. Elektrisch rijden wordt steeds gebruikelijker. Daarom zorgen we voor voldoende laadmogelijkheden voor elektrische auto’s, afgestemd op de daadwerkelijke behoefte. Daarbij houden we rekening met eventuele beperkingen door netcongestie. We bieden bezoekers de juiste informatie, zodat zij zich gemakkelijk en veilig kunnen verplaatsen, ook zonder afhankelijk te zijn van de auto of caravan. We zien graag dat bezoekers hun auto of camper vooral gebruiken als bagagewagen: prima om mee naar Texel te komen, maar op het eiland zelf stimuleren we het gebruik van de fiets. Voor campers geldt dat voordat men de boot naar Texel neemt, er een standplaats moet zijn gereserveerd. Campers zijn niet welkom bij bijvoorbeeld supermarkten. We gaan onderzoeken hoe we het parkeren van campers op zulke plekken verder kunnen ontmoedigen of voorkomen.

Als gemeente willen we ons blijven inzetten om samen met de VVV en alle belangenorganisaties te werken aan een veilig en bereikbaar Texel voor zowel inwoners als bezoekers. Ook bij nieuwe (gebieds)ontwikkelingen zullen we er op inzetten om het bezoekers (nog) aantrekkelijker te maken om gebruik te maken van de fiets. Concretisering van dit principe

Dit principe wordt verder uitgewerkt aan de hand van de volgende punten die bijdragen aan het optimaliseren van de mobiliteitservaring voor zowel inwoners als bezoekers: • Bezoekers voorafgaand en tijdens hun bezoek informeren over de (verkeers)regels • In overleg met stakeholders zorgen voor goed bewegwijzerde wandel- en fietsroutes • Het faciliteren van duurzame vormen van mobiliteit zoals de elektrische auto • het stimuleren van actieve mobiliteit onder bezoekers; de auto als bagagewagen naar de accommodatie • We onderzoeken hoe we onze ondernemers kunnen ondersteunen bij het aantrekkelijker maken van alternatieve vervoerswijzen, zodat bezoekers worden verleid de auto minder te gebruiken – of zelfs helemaal thuis te laten.

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

45

5

Jong & oud bereikbaar op Texel

Vanuit het ’Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein Kind en Jongeren (2024-2027)’ wordt ingezet op het toegankelijk en veilig inrichten van de openbare ruimte voor met name jongeren, zodat deze doelgroep veilig kan opgroeien in de openbare ruimte. Ook in het ’Uitvoeringsprogramma Sociaal Domein Ouderen (2024-2027)’ ligt de nadruk op het inclusief inrichten van de openbare ruimte en de zelfredzaamheid van ouderen. Daarnaast haakt dit principe in op het ’VN-verdrag Handicap’ waarin Nederland zich heeft gecommitteerd aan een inclusieve samenleving waarin iedereen, ongeacht fysieke beperkingen, zich vrij kan verplaatsen en volwaardig kan deelnemen aan het dagelijks leven. Op Texel neemt naar verwachting de komende jaren de vergrijzing toe. Vanuit dit gegeven willen we de komende jaren de openbare ruimte nog inclusiever inrichten met extra aandacht voor toegankelijkheid. We willen dit principe vertalen naar een openbare ruimte die voor iedereen toegankelijk is, met aandacht voor obstakelvrije routes, voldoende zitplekken en veilige oversteekplaatsen.

46

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

Jong en oud bereikbaar op Texel Dit principe richt zich op het verbeteren van mobiliteit voor alle leeftijden, met speciale aandacht voor de vergrijzende bevolking en de relatief oudere bezoekers van Texel. Met een gemiddelde bezoekersleeftijd van 50 jaar10 – hoger dan het nationale gemiddelde van 42 jaar en de lokale gemiddelde leeftijd van 46 jaar11 – staat Texel voor de uitdaging om mobiliteit toegankelijk en aantrekkelijk te houden en te maken voor een divers publiek.

iedereen, van jong tot oud, zich veilig, zelfstandig en comfortabel kan verplaatsen op Texel.

Voor de oudere doelgroep betekent dit bijvoorbeeld goed toegankelijke en onderhoudsvriendelijke fietspaden, wandelvoorzieningen met voldoende rustpunten en een openbaarvervoerssysteem dat frequent rijdt, duidelijk, comfortabel en toegankelijk is voor iedereen, inclusief mensen met een mobiliteitsbeperking. Tegelijkertijd moeten voorzieningen ook zijn afgestemd op jongere generaties, zoals gezinnen met kinderen, om een inclusieve bereikbaarheid te garanderen. Daarnaast kan slimme inzet van technologie bijdragen aan betere toegankelijkheid. Denk aan realtime informatie over openbaar vervoer, rolstoelvriendelijke routes of deelmobiliteit die eenvoudig te gebruiken is voor alle leeftijdsgroepen. Dit principe heeft als doel dat

Concretisering van dit principe

10 F. Spooren (2021) 11 CBS (2024)

Het in kaart brengen van de multimodale intensiteiten op wegen is tevens van groot belang. Als we als gemeente (beter) inzicht krijgen in hoeveel auto’s, fietsers en/of voetgangers er gebruikmaken van wegen, kunnen we hier beter op sturen.

Dit principe wordt verder uitgewerkt aan de hand van de volgende punten die bijdragen aan het inrichten van de openbare ruimte zodat iedereen zich veilig, zelfstandig en comfortabel kan verplaatsen:

• Optimalisatie van het verkeerseducatieplan • Infrastructuur vergevingsgezind inrichten (bijv. toepassen van lage stoepranden, verwijderen van paaltjes op fietspad, het faciliteren van faciliteiten bij bushaltes etc.) • Stimuleren van fietsen naar school en werk • Structureel multimodale verkeerstellingen uitvoeren • Onderzoek starten naar het efficiënter inzetten van budget voor OV-concessie 2028

Ontwerp Mobiliteitsprogramma Texel

47

Samenvattende visie De komende tien jaar geven we met vijf principes richting aan mobiliteit op Texel. Deze principes zijn op voorgaande pagina’s in detail omschreven. In deze paragraaf vatten we het visiedeel op mobiliteit, voor de komende jaren algemeen samen. Op Texel willen we werken aan een verkeerssysteem dat past bij de schaal, identiteit en seizoensdynamiek van het eiland. We kiezen voor veilige wegen, leefbare dorpen, gezonde en duurzame mobiliteitskeuzes en toegankelijke mobiliteit; voor inwoners én bezoekers. In voorgaande beleidsplannen stond het verleiden van bezoekers, om meer de fiets te gebruiken, centraal. Zonder dat hier harde maatregelen voor zijn opgenomen. In dit Mobiliteitsprogramma willen we juist meer inzetten op sturende en harde maatregelen om het gebruik van actieve verkeersmodi en/of het openbaar vervoer verder te stimuleren en veraangenamen. De komende tien jaar willen we daarom met onze infrastructuur sturen. Dit doen we door deze herkenbaarder en begrijpelijk te maken en soms ook uni modaal in te richten, zodat