Agendabundel

Leerlingen van OSG De Hogeberg, die in juni 2021 nog met TOP in gesprek zijn gegaan over het toerisme, noemen in de Texelse Courant bijvoorbeeld ook het rijgedrag van Duitse gasten. In De Waal ziet men een enorme toename van groepen, vaak in lawaaierige of vervuilende TukTuks die het dorp alleen gebruiken om doorheen te crossen. Nu is dit misschien generaliserend en soms wat overtrokken (zoals bij de OSG-leerlingen), maar het geeft wel aan hoe de relatie tussen bezoeker en inwoner kan verslechteren. In de coronaperiode werd ook nog een ander type bezoeker aangetroffen: een bezoeker die normaliter naar de goedkopere buitenlandse

strandvakantiebestemmingen gaat en nu op Texel zijn vertier zocht. Deze gasten hadden een redelijk goed bestedingspatroon, maar pasten zich niet altijd aan, zoals 1,5 meter afstand houden of met één persoon tegelijk de supermarkt bezoeken. “Al op de boot werden de regels overboord gegooid.”⁵¹ Daarnaast wordt gekeken naar de draagkracht van een bestemming. Dit is het fysieke en sociale vermogen van een bestemming zonder dat sprake is van een significante verstoring. Hierbij gaat het om zes fysieke aspecten: mobiliteit, vastgoed, openbare ruimte, erfgoed, natuur en milieu, en de twee sociale aspecten publieke ruimte en persoonlijke leefomgeving. Uit de inwonersbelevingsonderzoeken en uit de gehouden gesprekken met de klankbordgroep en met stakeholders blijkt dat bij draagkracht de irritaties vooral oplopen bij de volgende aspecten: mobiliteit (meer autobewegingen, meer campers), vastgoed (hoge huizenprijzen, verdringing op woningmarkt), openbare ruimte (drukte bij markten, supermarkten), druk op de natuur (veel bezoekers, meer afval, meer auto's) en invloed op de eigen leefomgeving (niet meer kunnen parkeren in eigen straat, TukTuks door de straat). Er zijn verschillende oorzaken die er voor zorgen dat het drukker wordt op Texel.

In de klankbordgroep werden de onderstaande oorzaken benoemd: ● meer auto's per boeking ● gemiddelde verblijfsduur van toerist is korter en Nederlanders gaan dus ook vaker en korter op vakantie ● mensen maken meer vervoersbewegingen op een dag (even ijsje halen, twee uur naar het strand, even winkelen in Den Burg) dan vroeger het geval was ● parkeren gebeurt zo dicht mogelijk bij de centra/winkels. Soms is bewegwijzering ook niet helder (zoekgedrag zorgt voor meer bewegingen) ● steeds meer logies- met ontbijtadressen in centra ● afgelopen drie jaar zijn er veel wegopbrekingen geweest, dus een beperktere infrastructuur op het eiland. De oostkant van Texel was veelal afgesloten. Nu zijn soms ook fietspaden buiten bedrijf. ● ook veel verbouwingen op Texel zorgden voor overlast (busjes van werklui) ● klimaatverandering (een langere periode mooi weer) ● dagtoerisme komt op aantal piekmomenten en dan is het al druk op Texel

⁵⁰ Raad van de Leefomgeving (Rli), Waardevol toerisme, onze leefomgeving verdient dit ⁵¹ Bron: Dit kwam naar voren uit diverse interviews, en staat ook in het jaarplan 2021 van VVV Texel

67

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

5 Omgevingsanalyse

Dagtoerisme Dagbezoekers zijn Nederlanders die vanuit huis dagtripjes maken of dit vanuit hun vakantieadres aan de overkant doen (dagje Texel). Er zijn ook Duitsers en Belgen die voor een dagje de grens over gaan. Voor Texel zal er een beperkt aantal buitenlandse dagbezoekers zijn vanwege de afstand, met uitzondering van georganiseerde buitenlandse groepen die via lokale touroperators worden bediend. Dit geldt bijvoorbeeld voor attracties als Ecomare, Kaap Skil of een middag garnalen vissen vanuit Oudeschild. Ook de verblijfsrecreatieve sector in Noord-Holland Noord, bestaande uit 18 gemeenten, is volop in beweging. In 2016 is een inventarisatie gehouden en bleek dat er zo'n zeventig potentiële plannen lagen met in totaal 18.000 slaapplaatsen voor heel Noord-Holland Noord.⁵² Hierbij zaten echter ook veel plannen die nog lang niet concreet waren. Meer dan de helft van deze plannen bestond uit recreatiebungalows. Qua realisatie is en zal lang niet alles gerealiseerd worden. Het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord, dat nu de regie voert in de regio bij afstemming van nieuwe ruimtelijke accommodatieplannen, schat in dat er in de komende jaren wellicht nog 3.000 tot 5.000 slaapplaatsen bij komen. Dit heeft ook voor Texel consequenties.

Deze bezoekers kunnen ook een dagje naar Texel komen, maar aan de andere kant kan dit ook zorgen voor betere spreiding van verblijfsbezoek in Noord-Holland Noord (en dat zorgt dan weer voor minder druk op Texel). Er zijn geen exacte cijfers bekend van het aantal dagtoeristen op Texel. Het NBTC geeft ook aan dat dit moeilijk te meten is. TESO zegt uit te komen op zo'n 100.000 dagtoeristen per jaar die naar Texel komen. De schatting is dat zo'n vijf procent van alle aankomsten op Texel, dus inclusief bevolking en werklieden, uit dagtoeristen bestaat. Wel constateert TESO dat er bij mooie zomerdagen, bijvoorbeeld op de woensdagen, de laatste jaren meer fietsers over gaan.

Er zijn wel beschikbare instrumenten om dagbezoekers in kaart te brengen. In het trendrapport toerisme wordt verwezen naar het project 'Day Visitor Data Development'.⁵³ Hierin zijn verschillende methoden opgenomen die ingezet zouden kunnen worden om aantallen bezoekers te meten. Dergelijke methoden zouden ook ingezet kunnen worden voor Texel. TESO houdt sinds begin 2021, online, via een extra vraag in haar enquête, bij of gebruikers van de boot voor een dag of langer op Texel verblijven. Aan het einde van 2021 hebben we hierin dus meer inzicht. Niet iedereen op Texel is even gelukkig met het feit dat er ook dagtoeristen naar Texel komen. Deze bezoekers komen ook veelal op momenten dat het al druk is op Texel. Ecomare, Kaap Skil, maar ook de bemanning van de TX10 en TX20 geven echter aan ook blij te zijn met dagbezoekers. Deze groep toeristen bezoekt deze attracties regelmatig, ofwel individueel of in groepen, soms ook met een educatief karakter. Ecomare benadrukt hierbij nog dat zij 80 procent van alle dagbezoekers op de fiets ontvangen en dit wat hen betreft geen druk uitoefent op de infrastructuur. Ecomare en Kaap Skil geven aan dat er nog voldoende ruimte is voor dagbezoekers in voor- en naseizoen. Dagtoerisme beperken met een maximum aantal per dag is moeilijk en kan officieel ook niet conform Europese regelgeving. Dan moet je als eiland een speciale status krijgen.

Bovendien is de boot een verlengstuk van het openbaar vervoersysteem in Nederland. Als we naar de korte termijn kijken, zien we dus dat het op Texel op sommige plekken mede drukker werd door bijvoorbeeld wegopbrekingen. Dat geeft andere vervoersbewegingen. Ook was er extra drukte op bepaalde plekken in de natuur. Vanwege de beperkingen rondom corona trok iedereen massaal de natuur in. En als een attractie als Ecomare, die op een drukke dag tweeduizend bezoekers kan ontvangen, dan gesloten is cumuleren deze mensen weer op locaties die wel toegankelijk zijn. Het is vooral een 'gevoel' van drukte. Voor de langere termijn blijkt wel dat de Nederlandse bevolking zal groeien en ook dat er dus meer accommodaties bij zullen komen in Noord-Holland Noord. Dit zal zijn weerslag hebben op het algehele bezoek aan Texel.

⁵² ZKA Leisure Consultants, Regionale visie verblijfsrecreatie Noord-Holland Noord, peildatum 2016 ⁵³ Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd, pag. 112: Meten van dagbezoek: Van vergeten onderwerp naar urgentie: https://ddldagbezoek.nbtc.nl/vergelijking-meetmethoden dagbezoek/cover

68

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

5 Omgevingsanalyse

De onderstaande maatregelen kunnen wel worden genomen: 1. Het minder, of gerichter, promoten van dagtoerisme 2. Een belastingmaatregel in de vorm van dagtoeristenbelasting, vermakelijkhedenretributie, precario of een hoger parkeertarief voor de eerste uren of dag dat Texel wordt bezocht 3. Spreiding in tijd en ruimte en stimuleren duurzaam vervoer Hieronder worden deze mogelijkheden toegelicht: 1. Minder promoten dagtoerisme VVV Texel promoot al sinds 2016 geen dagtoerisme meer. Daarvoor in de plaats komen hotels nu soms met acties: 'Dagje winkelen op Texel'. Goede communicatie naar Texelse ondernemers is van belang (bezoek alleen promoten in laagseizoen of verleiden met OV te komen), maar ook naar potentiële bezoekers. Voor camperaars moet duidelijk zijn dat ze alleen met een vooraf gemaakte reservering voor een overnachting welkom zijn. Dit kan via de kanalen van TESO (website, op bootkaartje) aangegeven worden.

2. Belastingen Dagtoeristenbelasting zou een middel kunnen zijn om in ieder geval ook de dagtoerist mee te laten betalen aan het voorzieningenniveau op het eiland. Dan moet het ook wel zichtbaar zijn dat het voor het op orde houden van de infrastructuur ingezet gaat worden. Het zal echter niet helpen bij het afremmen van de bezoekersstroom. Uit diverse bronnen (andere Waddeneilanden, gemeente Waterland) blijkt dat er niet minder toeristen komen bij invoeren van een dergelijke belastingmaatregel. De kosten voor het invoeren wegen ook niet op tegen de baten. Bovendien moet er dan bij alle punten waar gasten binnenkomen belasting worden geheven, dus ook in de havens en op het vliegveld. Daarnaast zullen ook andere bezoekers, zoals familieleden, elke keer moeten betalen.

69

Toerisme moet organisch zijn: Geen druk, wel profijt. Toeristen moeten zich hier ook goed voelen, omdat ze iets bijdragen. Het is een wisselwerking Corina Hordijk - Kaap Skil

Voor TESO komt daar nog bij dat de stroom van het verkeer door Den Helder naar de boot zo snel mogelijk moet worden afgehandeld. Dit wordt vertraagd als er per persoon dagtoeristenbelasting moet worden geheven. Daarnaast zal de gemeente Den Helder dan ook willen meeliften op de invoering van een belastingsysteem. Dit kan uiteraard opgelost worden met reserveringen vooraf, of een 'poortje' op Texel, maar de vraag blijft of de kosten opwegen tegen de baten. Ook heeft een belastingmaatregel een negatief reclame-effect (niet gastvrij). Inwoners van Marken klaagden bijvoorbeeld dat de belasting niet ten goede kwam aan hun woonomgeving, terwijl zij wel het meest last hadden van het toerisme in hun gemeente. De bestemming Marken stond jarenlang bekend bij touroperators als de 'toeristenbelasting-bestemming'. Na diverse rechtszaken (overigens wel gewonnen) en de vele bezwaarschriften die moesten worden afgehandeld, heeft de gemeente Waterland besloten de dagtoeristenbelasting toch af te schaffen en de gederfde inkomsten te verwerken in de parkeergelden. Uiteindelijk is toen wel een deel van de verhoogde parkeerinkomsten geïnvesteerd in een openbaar toiletgebouw bij aankomst. Zowel inwoners als touroperators verzochten al jaren om dit uit de dagtoeristenbelasting te financieren. Andere mogelijkheden zijn het heffen van parkeergelden, precario of de vermakelijkhedenretributie.

Parkeergeld en precario worden al geheven op Texel. Met de parkeertarieven kan nog gestuurd worden (bijvoorbeeld een dagkaart duurder maken). De vermakelijkhedenretributie wordt in Nederland niet heel veel toegepast. Deze heffing kan worden opgelegd voor het aanbieden van vermakelijkheden waarvoor de gemeente voorzieningen heeft getroffen: bijvoorbeeld voor de aanleg van infrastructuur. De gemeente kan ervoor kiezen een deel hiervan te verhalen op een exploitant van de vermakelijkheid. Hiervoor dient een belastingverordening opgesteld te worden. De ondernemer wordt geacht dan elke bezoeker aan te slaan voor een vast tarief. Het is bekend dat dit gebeurt bij een rondgang door de Amsterdamse grachten (66 cent per klant in 2018), de Efteling, Keukenhof, TT-races in Assen, het Muiderslot en het eiland Pampus.

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

5 Omgevingsanalyse

3. Spreiding in tijd en ruimte en stimuleren duurzaam vervoer

Conclusie dagtoerisme en drukte

Ook spreiding helpt. Verblijfstoeristen kunnen ook verleid worden een dagje terug naar de overkant te gaan (De TESO boot weer vol terug). Rondvaartboten uit Oudeschild doen dit al. Verder helpt het ook om de bezoeker te verleiden andere duurzame vervoersmiddelen te gebruiken of op andere momenten te reizen: faciliteren in oplaadpunten voor fietsen, maar ook een goed openbaar, duurzaam, vervoersysteem (dit kan ook particulier), of een beloningssysteem opzetten met kortingen voor de bezoeker die op een rustige dag of tijd komt. Denk aan de vroegere Texelpoints. Het parkeren in Den Helder kan ook worden verbeterd, gekoppeld aan systeem voor bagagevervoer, maar niet iedereen zal de auto laten staan. De auto blijft heel makkelijk om bagage in mee te nemen naar de accommodatie. Op Texel kan echter ingezet worden op duurzaam vervoer.

Dagtoerisme moeten we niet stimuleren, in ieder geval niet voor de drukke dagen in het jaar. Het gaat vooral om het fenomeen 'drukte', dat op verschillende manieren voorkomt, vooral in de vorm van 'blik' en de vele vervoersbewegingen op het eiland. Dit zijn niet alleen verkeersbewegingen van dagtoeristen, maar ook van verblijfstoeristen. Aan veel zaken wordt al gewerkt. Er is een Verkeers- en Circulatieplan voor Den Burg. Voor De Koog is dit bijna vastgesteld. Ook de fietspaden worden aangepakt.

70

Aan de intensiteit en het gedrag van bezoekers kun je wel wat doen. Je kunt drukte op verschillende manieren monitoren. Belangrijk is echter om op de mobiliteitsbewegingen te sturen: met een goede en logische infrastructuur en goede bewegwijzering. Ook via de juiste communicatie kun je bezoekers sturen. Bijvoorbeeld: camperaars via diverse kanalen oproepen dat een reservering voor een overnachting dringend geadviseerd wordt en wild kamperen niet is toegestaan. Dagtoerisme draagt bij aan deze mobiliteitsbewegingen, maar relatief gezien beperkt. Ook spreiding, in tijd en ruimte, op het eiland helpt (zie punt 3 hiernaast). Niet iedereen zal de auto laten staan, maar op Texel kan duurzaam vervoer gestimuleerd worden. Het moet de bezoeker dan wel zo makkelijk mogelijk worden gemaakt om hiervan gebruik te kunnen maken.

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

6 SWOT-ANALYSE In hoofdstuk 4 is het toeristisch-recreatief profiel van de gemeente Texel omschreven. Daarin is gekeken naar zowel de vraag- als aanbodzijde van toeristisch Texel, maar ook naar het huidige toeristische beleid en wat daarbij aandacht behoeft. In hoofdstuk 5 is ingegaan op de trends en ontwikkelingen die we in Nederland, en ook op Texel, in de toekomst op ons af zullen zien komen. In de gesprekken met de klankbordgroep en met de verschillende stakeholders is dieper ingegaan op de sterkten en zwakten van Texel als toeristische bestemming. Ook is gekeken naar de kansen en bedreigingen waar Texel mee te maken kan krijgen, gezien de steeds sneller ontwikkelende wereld om ons heen. In dit hoofdstuk vatten we alle geconstateerde zaken samen in een zogenoemde SWOT-analyse.⁵⁴ In een dergelijke analyse koppel je de sterktes en zwaktes aan de kansen en bedreigingen. Het is een hulpmiddel om de grote hoeveelheid informatie die de afgelopen periode is opgehaald overzichtelijk en eenvoudig weer te geven.

⁵⁴ SWOT staat voor de Engelse termen Strengths, Weaknesses, Opportunities en Threats. In het Nederlands vertaald zijn dit Sterkten, Zwakten, Kansen en Bedreigingen.

71

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

STERKTEN Landschap/natuur/rust ● Kernwaarden rust en ruimte en rijkdom aan natuur ● Kleur van landschap is uniek (gewas/schapen/koeien/bos/duinen/strand/wad) ● 30 km aan stranden (altijd rustige plek te vinden) ● Authenticiteit van het eiland wordt bepaald door natuur en landbouw, maar ook door authentieke dorpen ● Waddenzee Unesco Werelderfgoed met Texel als toegangspoort ● Authentieke haven van Oudeschild waar een toekomstvisie voor is opgesteld Infrastructuur en mobiliteit ● Eilandgevoel (vooral genoemd door Texelse ondernemers en inwoners) ● Texel is goed bereikbaar ● Toename elektrische vervoersmiddelen (fiets/scooter/e-chopper) ● 60 km op eiland: zorgt voor minder snelverkeer Voorzieningen ● Veelzijdig eiland: uitgebreid voorzieningenniveau. Musea, horeca, detailhandel, golfbaan en vliegveld.

● Uitgebreid horeca-aanbod, divers en er wordt gewerkt met lokale producten ● Een eigen horecaopleiding: de Texel Academy ● Retailaanbod is prima vrijetijdsbesteding: funshoppen ● Groot fiets- en wandelnetwerk ● Diversiteit in verblijfaanbod en hoge bezettingsgraad Relatie inwoners met toerisme ● Ruim 50 procent van inwoners vindt toerisme belangrijk ● Veel inwoners hebben een goede boterham dankzij toerisme Marketing en promotie ● Texel heeft grote naamsbekendheid ● Veel herhaalbezoekers: loyaal en tevreden ● Dagtoerisme draagt bij aan omzet musea en rondvaartboten ● Jan Wolkers was een ware ambassadeur, nu nog: Maarten van Rosssum/ Jochem Myjer Regelgeving / planologie ● Concentratiegedachte en maximale slaapplaatsencapaciteit is een groot goed

S

ZWAKTEN Landschap/natuur/rust ● Verrommeling in het landschap: bebording, veel auto's in de natuur en in de kernen ● Bezoeker herkent niet altijd alle landschappelijke elementen ● De verbinding tussen de diverse delen in de haven Oudeschild en dorpscentrum ontbreekt nog; beleving is zo beperkt tot losse delen. Infrastructuur en mobiliteit ● Keerzijde bereikbaarheid: meer kans op massatoerisme, waardoor charme verloren gaat. ● Eilandgevoel niet herkenbaar bij aankomst (geen eilanduitstraling). ● Het onderhoud van bepaalde wegen en bewegwijzering (op bijv. wandelpaden) ● Openbaar vervoer niet op orde ● Meer verkeersproblemen door toerisme: parkeren in kernen/bij supermarkten, veel verkeersbewegingen auto's, campers zonder reservering ● TukTuks en andere vervoersmiddelen (vervuilend en niet passend bij kernwaarden) Voorzieningen ● Het middensegment in aanbod bevat wel veel van hetzelfde ● Hoge prijzen t.o.v.

kwaliteit (vooral in horeca genoemd)⁵⁵ ● Innovatiekracht wordt niet gestimuleerd (klant komt vanzelf) ● Tekort aan gekwalificeerd personeel, hierdoor daalt kwaliteit en gastvrijheidsniveau & klantvriendelijkheid ● In De Cocksdorp, Oosterend en Den Hoorn nog beperkte ontwikkeling van retail⁵⁶ ● Voorzieningen in openbare ruimte soms beperkt (openbare toiletten, volleybalvelden op het strand) Relatie inwoners met toerisme ● Tekort woonruimte voor eigen inwoners (jongeren) en personeel ● Aantal bewoners ervaart meer drukte dan rust door (dag)toerisme ● Grote economische afhankelijkheid van toerisme (corona liet dit nog eens zien) ● Logies met ontbijt zorgt voor extra druk in kernen (vooral m.b.t. parkeren) Marketing en promotie ● Profilering Texel ten opzichte van andere Waddeneilanden kan beter ● VVV Texel is vooral gericht op promotie, minder op destinatiemanagement ● Kwaliteiten van het landschap, o.a.

Nationaal Park Duinen van Texel, worden in de marketing nog niet volledig ingezet Regelgeving / planologie ● Bureaucratie belemmert innovatie of ontstaan van nieuwe evenementen ● Willekeur in uitvoering regelgeving: iedereen doet maar wat (ook in garages logies met ontbijt) ● Definities als kampeermiddel, ondergeschiktheid of begrip 'verstening' worden verschillend geïnterpreteerd ● Geen inzicht in beddenaantal logies/ontbijt ● Toeristenbelasting is in verhouding hoog, vooral voor goedkope locaties

⁵⁵ Bron: Texel Monitor 2020 – VVV Texel ⁵⁶ Retailvisie Texel – Voorzieningenstructuur 2025, Majolée Retailvastgoed Advies en WPM Research & Consultancy

72

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

KANSEN Infrastructuur en mobiliteit ● Verbeteren parkeren in Den Helder ● Verbeteren van OV: makkelijker en goedkoper/Hop-on Hop-off bus ● Extra passagiersboot 's avonds laten varen voor horecapersoneel dat terug moet ● Meer elektrische fietsen of andere elektrische vervoermiddelen op het eiland aanbieden ● Eilandgevoel bij aankomst op Texel versterken Voorzieningen ● Ontwikkelen van nieuwe toeristische iconen die qua technologie de aandacht trekken (door bureau IMA landmarks genoemd) ● Investeer in opleidingen, uitbreiding Texel Academy met meer vakgebieden ● Zet in op unieke buitengevoel: duurzame accommodaties en tenten die opgaan in de omgeving ● Upgrading van horeca en detailhandel, ook qua uitstraling, i.s.m.

verhuurders ● Afhalen/delivery blijft toenemen (ook in horeca) ● Nieuwe vormen van kamperen zijn trending Relatie inwoners met toerisme ● Maatschappelijke meerwaarde van toerisme moet helder zijn om draagvlak te creëren Marketing en promotie ● Texel kan haar unieke positie binnen de Wadden nog meer bestendigen⁵⁷ ● Toekomstige bezoeker is op zoek naar authenticiteit -> Creëer aanbod wat past bij authenticiteit van Texel (cultuur/natuur/landschap/landbouw) ● Maak het onderscheidend vermogen zichtbaar⁵⁸ ● Foodtrends gebruiken als inspiratie om het Texels product scherp neer te zetten ● Zet in op belevenis / Storytelling ● Gepensioneerde toerist verleiden in voor- en naseizoen naar Texel te komen. ● Zet influencers in op thema's als vogels en food of gebruik bekende ambassadeurs (Jochem Myjer, Ronald Giphart) ● Cultuurbeleving meer aandacht geven: meer ondersteuning en in etalage zetten (Gouden Driehoek, geschiedenis Oudeschild) ● Spreiding van toerisme over het eiland: beloon bezoeker hier ook voor of maak het makkelijk ● Technologische ontwikkelingen zijn een kans: bezoeker kan makkelijk benaderd worden, vooraf, tijdens de vakantie en achteraf Regelgeving en planologie ● Wet Toeristische Verhuur Woningen met o.a. registratieplicht zorgt voor sturing/inzicht

O

Trends en ontwikkelingen ● Remote werken: werken op afstand, ook op vakantie adres ● Gastvrijheid wordt nog belangrijker ● Steeds meer mensen hebben behoefte aan bewegen en rust. Buiten recreëren is nieuwe trend sinds Corona ● Verduurzaming en circulaire economie ● Korte keten: lokale producten (samenwerking horeca/detailhandel/boeren) ● Nederlanders omarmen weer het weggaan in eigen land sinds corona ● Digitalisering (online bereikbaar, gemak, nieuwe toepassingen) ● Online en offline combineren (in detailhandel en horeca)

73

BEDREIGINGEN Landschap/natuur/rust ● Landschappelijk aangezicht is in gevaar Behouden van tuunwallen en schapenboeten ● Druk op natuur wordt groter (houd balans!) ● Verstening/nieuwbouw belemmert het weidse uitzicht ● Klimaatverandering Infrastructuur en mobiliteit ● Toename van auto's op het eiland: meer auto's per boeking ● Meer verkeersbewegingen door toenemende mobiliteit (fiets/auto) ● Capaciteit netwerk Liander nog ontoereikend ● Dagtoeristen op drukke momenten op eiland met eigen auto Voorzieningen ● Word niet te duur, anders blijven mensen met jonge kinderen of een smalle beurs weg ● Aanbod loopt soms achter. Blijf vernieuwen ● Pas op dat Texel geen eenheidsworst aanbiedt. Geen massaproduct van maken ● Niet de mentaliteit vasthouden van een buurtschap: ga mee met je tijd ● Verloren gaan van groepsaccommodaties ● Sectoren landbouw en visserij hebben het moeilijk, ondersteuning of bijverdiensten zijn noodzakelijk om te overleven ● Haven van Oudeschild verliest haar bedrijvigheid door o.a.

terugloop visserij Relatie inwoners met toerisme ● Toerisme krijgt negatieve lading als er te vaak gecommuniceerd wordt dat het ‘te druk wordt' ● In kleine dorpen worden veel huizen benut voor recreatie of staan deze soms leeg⁵⁹ ● Tekort woonruimte voor personeel; huizenprijzen hoog Marketing en promotie ● Concurrentie met andere Waddeneilanden door de promotie van de Wadden (visitwadden.nl) en nog geen actieve rol van Texel hierin. ● Bepaald uniek aanbod op Texel verdwijnt in de massa: onbekend maakt onbemind Trends en ontwikkelingen ● Groei wereldbevolking: intensiever gebruik van openbare ruimte en infrastructuur ● Coronapandemie zorgt voor andere dimensie ● Consument wordt steeds kritischer ● Vergrijzing van bevolking, maar ook van toerist ● Daling beroepsbevolking ● Bedrijfsopvolging is lastig in sommige sectoren; jongeren vertrekken van Texel ● Traditioneel kamperen neemt af ● Werken in horeca heeft weinig aanzien ● Aantal boeren en vissers neemt af

⁵⁷ Uit: rapport IMA (2020), 'Thuis – Texel – Thuis: Texel heeft de sterkste positie door het brede toeristische aanbod en de grootste kansen door interactie te ontwikkelen met het niet-toeristisch aanbod'. ⁵⁸ Trendrapport toerisme, recreatie, en vrije tijd, 2020, NRIT Media ⁵⁹ Door sommige geïnterviewden werd gewaarschuwd om niet de kant van Vlieland op te gaan, waar in de winter een aantal voorzieningen dicht moet vanwege de leegstaande woningen.

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

6 SWOT-ANALYSE

De belangrijkste De belangrijkste elementen elementen die die voortkomen voortkomen uit uit de SWOT-analyse de SWOT-analyse kunnen worden kunnen samengebracht worden samengebracht tot de volgende tot deonderdelen: volgende onderdelen: ● Natuur Natuuren enlandschap landschapzijn zijnde debelangrijkste belangrijkstekernkwaliteiten kernkwaliteitenvan vanTexel Texelen en worden ook door iedereen genoemd. Deze kunnen echter nog beter zichtbaar worden gemaakt en benut, waarbij de genoemde bedreihet oog mogen worden verloren. nietgingen uit hetniet ooguit mogen worden verloren. Texelisisuniek unieken enauthentiek. authentiek.Ook Ookde debereikbaarheid bereikbaarheidisisgoed goeden ende de ● Texel ligging uniek, aan Unesco Werelderfgoed Waddenzee. Toch worden deze sterkten nog niet optimaal benut. Hier liggen kansen, door verbeteringen aan de infrastructuur en de mobiliteit door te voeren, met aandacht voor de potentiële risico's. de potentiële risico's. Deinwoners inwonershebben hebbenveel veelte tedanken dankenaan aanhet hettoerisme toerismeen enhet hetmerendeel merendeel ● De van de inwoners realiseert zich dat ook. Toch kan dit gevoel kantelen, omdat de drukte in woonwijken in ennatuurgebieden in natuurgebieden toeneemt. omdat de drukte in woonwijken toeneemt.

Vanuitmarketing marketingoogpunt oogpuntliggen liggener erkansen kansenvoor voorwat watbetreft betreftprofilering, profilering, ● Vanuit segmentatie en promotie. Deze moeten zorgvuldig worden ingevuld, om ervoor te zorgen dat de focus niet alleen ligt op kwantiteit, maar juist ook op de van bezoekers. op de kwaliteit vankwaliteit bezoekers. Ondernemerskunnen kunnende dekansen kansendie dieer erliggen liggenalleen alleengoed goedbenutten benuttenals als ● Ondernemers ze optimaal inspelen op belangrijke trends en ontwikkelingen zoals genoemd in SWOT-analyse. de SWOT-analyse. genoemd in de Eenduidigeen enheldere heldereregelgeving regelgevingvoor voorverblijfsaanbod, verblijfsaanbod,zoals zoalslogies logies ● Eenduidige met ontbijt, of heldere definiëring van begrippen als 'kampeermiddel' of 'verstening' is van groot belang voor zowel inwoners als ondernemers om de kansen van het toerisme te blijven benutten, maar ook om de leefbaarheid op het eiland in toekomst de toekomst te blijven garanderen. leefbaarheid op het eiland in de te blijven garanderen.

74

Conclusie Op dit moment gaat het op economisch vlak goed op Texel. Uiteraard zijn er uitzonderingen en deze moeten niet onderschat worden. Corona heeft eens te meer aangetoond hoe economisch afhankelijk Texel is van toerisme. Bedrijven die het op dit moment moeilijk hebben, zijn vooral de groepsaccommodaties, gevolgd door een aantal winkels en horecaondernemingen. De visserij staat onder druk. Ook het aantal boeren op het eiland zal de komende jaren afnemen. Er hoeft geen grote ommezwaai gemaakt te worden in het huidige toeristische beleid. Het goede moet bewaard blijven. De concentratiegedachte van verblijfsaccommodaties en het hanteren van een grens op het aantal slaapplaatsen wordt gezien als een sterkte. Wel vragen een aantal onderwerpen om verbetering en meer sturing. Ook kan Texel niet stil blijven staan: de wereld om ons heen draait door. Hier en daar begint het wel te knellen en wordt het 'verdienen' aan toerisme te veel het uitgangspunt. Om de balans tussen toerisme en leefbaarheid voor de inwoners op het eiland evenwichtig te houden, is het nu zaak om de strategie voor de toekomst met elkaar vast te stellen en hierin keuzes te durven maken. Hiervoor zijn maatregelen nodig. Dit kan de gemeente Texel niet alleen. Ook de inzet van ondernemers, VVV Texel en eigen inwoners is nodig.

De vertaling van deze SWOT-analyse in de zes strategische pijlers/ prioriteiten is terug te vinden in deel 1 van dit rapport

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Wees duurzaam in woorden en daden

Deel 3. Bijlagen

76

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Bijlage 1 – Bronnenlijst Amsterdam & Partners (2020). Visie 2025 – Herontwerp bezoekerseconomie Amsterdam. Amsterdam

Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) (2019), Waardevol toerisme, onze leefomgeving verdient het.Den Haag

ANWB bv (2020). Texel – De 15 hoogtepunten op Texel - ANWB Extra. Den Haag

Rijksoverheid (2020), Publicatie wijziging huisvestingswet, https://zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2020-460

Booking.com (2019), Van ambitieuze bucketlists tot avonturenreizen, G en Z-reizigers willen de wereld ontdekken

Texel in cijfers (2021). www.texel.incijfers.nl

Marleen Botman (2021), De Wet toeristische verhuur van woonruimte maakt regulering vakantiehuur mogelijk, Blog bestuursrecht

Gemeente Texel (2009-heden), diverse rapporten (structuurvisie, Planet Texel, Erfgoednota, Cultuurnota, huisvesting tijdelijke werknemers e.d.) en Slaapplaatsen registratie – opname 29-06-2021. Den Burg

IMA (2020), Thuis – Texel – Thuis. Amsterdam

Toerisme Vlaanderen (2019), Nota Kampeerautotoerisme in Vlaanderen

INRetail (2021), Retail richting 2030; Retail rules, vandaag weten, morgen doen. Zeist

VVV Texel (2019-2021). Vakantieonderzoek juli/augustus 2019 / Texel Monitor 2020 /Concept Jaarplan 2021. Den Burg

Leisure Brains (2021), Campers in Limburg – verkennend onderzoek naar de markt voor camperplaatsen in Limburg

Waddenhaven Texel (2021), Maatgevende capaciteit Waddenhaven Texel, 22-04-2021. Oudeschild

LTO Noord-afdeling Texel (2016), Nu verbinden is de toekomst van morgen – toekomstbeeld gezien vanuit de Texelse Landbouw. De Cocksdorp

ZKA Leisure Consultants (2019). Rapportage Vitaliteitsonderzoek Kop van Noord-Holland. Amsterdam

Majolée RetailvastgoedAdvies en WPM Research & Consultancy (2016), Retailvisie Texel – voorzieningenstructuur 2025 Nationaal Park Duinen van Texel (2021). www.npduinenvantexel.nl NBTC Holland Marketing (2019). Perspectief 2030 – Bestemming Nederland. Den Haag NRIT Media (mei 2021), R&T (Magazine voor professionals in de gastvrijheidssector). Vianen NRIT, CBS, NBTC Holland Marketing en CELTH (2020). Trendrapport toerisme, recreatie en vrije tijd 2020. Vianen Programma naar een Rijke Waddenzee (PRW) – Focussessie Duurzame mobiliteit Waddeneilanden: de mobiliteit-leefbaarheid paradox – 1 december 2020 Provincie Noord-Holland (20210, LISA database 2020. Haarlem Provincie Noord-Holland (2021), Visie Recreatie & Toerisme Noord-Holland 2030. Haarlem

77

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Bijlage 2 - Geraadpleegde personen Het college van B&W van Gemeente Texel bedankt iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan het tot stand komen van deze visie. Met bijzondere dank aan:

Klankbordgroep - Rita Dogger, Dorpscommissie Den Burg - Peter van Gaalen, Dorpscommissie De Koog - Ricardo de Graaf, Charmecamping 't Woutershok - Michel Gregoire, TOP - Heino Huizing en Rob Vos, Koninklijke Horeca Nederland afdeling Texel - René Jager, TOP - Patricia Keijser, Boerderijcamping De HAL/Kamperen bij de boer - Ralph Koning, Vakantiepark De Bremakker - Gerdina Krijger, Hiswa-Recron - Arnold Langeveld, LTO Noord - afdeling Texel - Paul Rutten, Staatsbosbeheer - Frank Spooren, VVV Texel - Wil Steenhof, KADO Texel - Cees de Waal, TESO - Henk Weijschede, KADO Texel

Deelnemers aan interviews/hulpbronnen - Herman Blom, TX 20 - Kees Boon & André van der Vliet, Stichting Kernwaarden Texel - Cees Brinkman & Géke McNab, Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord - Morten Eschweiler, Teambuilding Texel/Groepsaccommodatie Bloem en Bos - Jan Frederici, Marius Kikkert, Mark Poldner - STIFT - Michel Gregoire – TOP/detailhandel - Wander Groot, Projectteam vitalisering verblijfsrecreatie De Kop Werkt! - Iwan Groothuis, De Krim Texel - Cor van Heerwaarden, organisator culturele activiteiten/voormalig uitbater Klif 12 - Corina Hordijk, Museum Kaap Skil - Heino Huizing, Café De Slock, Koninklijke Horeca Nederland afdeling Texel - René Jager, voorzitter TOP / Paal 9/Groepsaccommodatie Jonkersbergen

78

- Gerdina Krijger, Hiswa-Recro - Arnold Langeveld, LTO Noord – afdeling Texel - Marianne Langeveld, Boutique Hotel Texel - Erwin van der Linde, Van der Linde Fietsen/Vakanties - Jook Nauta, Stichting Waddenhaven Texel - Anneke Schrama, Ecomare - Frank Spooren, VVV Texel - Anna Sprenkeling en Paul Rutten, Staatsbosbeheer Texel - Simone Stam en Maikel Wonder, Gemeente Bergen - Klaas Tjepkema, voorzitter TOP/KLV, Boerderijcamping De Vrije Vogel - Gerard van Veen, Vakantieburo Kobeko - Atie Voerman, B&B De Koog aan Zee - Bart de Vries, TBO-Texel - Cees de Waal, TESO/mobiliteit - Koen Witte, Beachclub Texel/Verenigde Strandpaviljoenhouders

Gemeente Texel (stuur- en projectgroep) - Don Boot - Linda Demmers - Linda Dinkelman - Gea van Essen - Hennie Huisman - Jan Douwe Kooistra - Eveline Lindenbergh - Marc Oosterdijk - Maarten Oudshoorn - Elly Rutten - Hans de Vries En alle andere collega's en belangstellenden die tijdens dit proces hebben meegedacht.

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021