Agendabundel

Ken je gast! Een goede website wordt steeds meer een cruciale factor Iwan Groothuis – De Krim

21

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

2 De weg naar 2030

Pijler 4 - Stimuleer gastvrij en toekomstbestendig ondernemerschap De coronapandemie heeft aangetoond hoe afhankelijk de Texelse economie is van het toerisme. Om te kunnen voortbestaan hebben ondernemers hun reserves moeten aanspreken en al hun creativiteit moeten aanwenden om overeind te blijven. Voor de komende jaren moeten toeristische en recreatieve ondernemers plannen maken om in te spelen op nieuwe ontwikkelingen. En de concurrentie staat ook niet stil. De bezoeker verandert mee. De tendens in Nederland is dankzij corona wel dat Nederlanders vakantievieren in eigen land weer omarmen en kiezen voor een duurzame en natuurlijke omgeving. Buiten recreëren is de allernieuwste trend sinds corona. De toerist van de toekomst wil geen enorme footprint achterlaten en zoekt steeds vaker naar duurzame accommodaties of attracties. De benodigde energiebehoefte moet dan wel op Texel aanwezig zijn. De eisen van bezoekers worden steeds hoger: meer luxe, kleinschaliger, individueler. Geen eenheidsworst meer. Een hoge kwaliteitsbeleving is belangrijk. De gast wil minimaal dezelfde luxe als thuis. Binnen de doelgroep kamperen zijn verschillende typen gasten te onderscheiden. Kampeerders boeken ook gerust een all-inclusive vakantie of maken een verre reis. Kamperen komt voor in alle varianten: van kamperen in een compleet ingerichte tent tot kamperen in een tentje op een natuurcamping.

Ook de groep die er met een camper op uittrekt wordt steeds groter. Texel wordt geroemd om haar uitgebreide voorzieningenniveau met veel horeca en een aantrekkelijk winkelaanbod. Kanttekeningen zijn er ook. Als zwakten worden onder andere genoemd: ● het middensegment in aanbod bevat veel van hetzelfde (mainstream accommodaties / horeca in De Koog) ● innovatiekracht wordt niet gestimuleerd (klant komt vanzelf) ● tekort aan gekwalificeerd personeel, hierdoor dalen kwaliteit en gastvrijheidsniveau

Zorg dat je onderscheidend en gastvrij blijft Herman Blom - TX20

Ondernemers moeten zich dus meer specialiseren. Traditionele segmentatie bestaat niet meer. Er wordt nu gesegmenteerd op lifestyle (bijvoorbeeld de natuurzoekers). Verblijfsaccommodaties op Texel uit de jaren zeventig moeten opgewaardeerd worden. Ditzelfde geldt voor een deel van de horeca en detailhandel. Upgrading is nodig om aan de eisen van bezoekers te kunnen voldoen. Onderscheidend aanbod, dat past bij de authenticiteit van Texel, hoort daarbij. Doordat de consument steeds kritischer wordt, zijn gastvrijheid en een goede prijs/kwaliteitverhouding belangrijk. Om de bedreigingen het hoofd te bieden en kansen te benutten, is het zaak dat ondernemers ook meegaan in relevante technologische ontwikkelingen. Wie online niet zichtbaar is, behoort tot de verliezers van de toekomst¹⁰. Daarnaast bieden de online-mogelijkheden veel kansen: het is makkelijk om de klant vooraf, tijdens en achteraf de reis te benaderen. NBTC¹¹ geeft daarbij ook aan dat influencers belangrijker worden. Veel mensen vertrouwen meer op deze informatiebron dan op reclame vanuit bedrijven. Nu de coronapandemie wat afneemt, gaan mensen er graag weer op uit en willen ze best wat meer besteden voor hun langverwachte uitje of vakantie. Als het maar goed zit met de kwaliteit en aandacht voor de gast. Investeren is noodzakelijk en dat vraagt lef in deze economische lastige tijd.

¹⁰ R&T Magazine (mei 2021): Quote Hans van Leeuwen, Trendwatcher en Leisure Expert ¹¹ NBTC Holland Marketing, Perspectief 2030 – Bestemming Nederland

22

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

2 De weg naar 2030

Adviezen 1. Zet in op gastvrij ondernemerschap

3. Werk samen, dan kom je verder

Uit de SWOT-analyse blijkt dat gastvrijheid belangrijker wordt, maar ook dat de consument steeds kritischer wordt. Ondernemers kunnen hier nog meer op inzetten. Denken vanuit de beleving van de gebruiker of gast wordt belangrijker. Gastvrijheid is het geven of ontvangen van persoonlijke aandacht. Door goed voor de gast te zorgen en hem/haar een ontspannen gevoel te geven. Hogeschool Saxion heeft een instrument ontwikkeld om dit te kunnen meten.

Al meerdere keren is de afgelopen tijd de uitspraak 'Wie niet kan delen, kan ook niet vermenigvuldigen' voorbij gekomen. Niet over elkaar praten, maar met elkaar. Dit moet ook de insteek zijn voor het verder uitwerken van het Toeristisch Toekomstplan. In de klankbordgroep blijkt nu al dat er veel gedeelde belangen en wensen zijn. Iedereen werkt hard, maar vanuit eigen (zakelijk) belang. Ondernemers, organisaties, belangenverenigingen en VVV weten elkaar te vinden, maar door te werken met een gezamenlijke doelenagenda kan er meer worden bereikt. Met de uitvoeringsagenda in handen kan bijvoorbeeld een regulier toeristisch overleg worden opgesteld, tussen vertegenwoordigers van diverse sectoren, wethouder en ambtenaar toerisme.

2. Stimuleer of faciliteer verblijfsaccommodaties die passen bij authentiek Texel en voldoen aan de behoeften van de toekomstige bezoeker Uit de aanbodanalyse in deel 2 blijkt dat er nog wel ruimte is voor hotelkamers in het hogere segment, op een bijzondere locatie of met een bijzonder product. Ook vraagt de markt naar bijzondere vormen van overnachten: zowel op kampeerterreinen als bijvoorbeeld op kleinschalige boutiqueachtige vakantieparken. Dit gaat niet om luxe. Juist andere vormen van overnachtingen zijn in trek: slapen in het hooi of in het bos. Van een tentje, tot een luxe ingerichte tent, trekkershut of een zelfvoorzienend houten huisje. En voor camperaars blijkt dat een groot deel graag overnacht op een (boeren)camping. Stel hierbij elke keer het landschap centraal. Daarnaast zijn er in Nederland zo'n 2,5 miljoen mensen met een beperking. Toegankelijk toerisme, een inclusieve reisindustrie, wordt steeds belangrijker. Europese regelgeving (de Europese Toegankelijkheidsakte) stelt ook eisen aan de toegankelijkheid.¹² Er moet ruimte voor ontwikkeling zijn. Dat is wezenlijk wat anders dan capaciteitsuitbreiding en blijft binnen de bestaande slaapplaatsencapaciteit. Aanbieders van verblijfsaccommodaties moeten binnen hun (planologische) plancapaciteit hun aanbod kwalitatief verbeteren.

4. Foodtrends en korte keten De samenwerking in de korte keten tussen horeca/detailhandel, de agrarische sector en de visserij kan verder versterkt worden. Veel restaurants werken al met lokale producten. Daarnaast worden Texelse producten ook al verkocht aan de overkant. Dit kan verder worden uitgebreid en beter in de etalage worden gezet.

5. Verbeter de Texels Retail duurzaam en verantwoord Ook in de Retail zijn ontwikkelingen waar te nemen. Verantwoord ondernemen wordt steeds belangrijker. Waar komt het product vandaan, waarvan is het gemaakt en hoe is de prijs tot stand gekomen. De consument zal in toenemende mate transparantie vragen en sustainability van het aanbod waarderen. Het belevingsaspect speelt ook een rol bij het winkelen. Ook het kopen van een zwembroek is een beleving en zorgt voor een blijvende herinnering. Daarnaast spelen ook in de Retail gastvrijheid, circulariteit en de relatie tussen offline en online een belangrijke rol. Op basis van deze ontwikkelingen moet de sector aan de slag om te verduurzamen. In de Retail visie staat dit nader omschreven.

¹² https://www.nritmedia.nl/kennisbank/42200/op-weg-naar-een-inclusieve-reisindustrie/?topicsid=

23

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

2 De weg naar 2030

Pijler 5. Stuur vanuit inzicht en heldere regelgeving Om te kunnen sturen op bewust en waardevol bezoek is er behoefte aan kennis en inzicht: welke bezoekers zijn gewenst voor Texel, waar bevinden ze zich en hoe kunnen we deze groep (nog beter) bereiken? En hoe kunnen we het gedrag van deze bezoekers zo sturen dat dit niet teveel impact heeft op de directe leefomgeving van de Texelaars?

Zorg voor een gelijk speelveld dat helder en duidelijk is René Jager - TOP

Ook is het belangrijk om inzicht te hebben in het toeristisch aanbod, en dan vooral in het aantal slaapplaatsen. Over het algemeen worden de concentratiegedachte en een maximum aan slaapplaatsencapaciteit als een groot goed gezien. Op andere bestemmingen wordt dit aangehaald als goed voorbeeld. Wel was er wat onduidelijkheid over het slaapplaatsenregistratiesysteem van de gemeente Texel. Dit wordt in deel 2 (hoofdstuk 4) toegelicht. Daar blijkt dat de opgenomen slaapplaatsen in dit systeem aardig overeenkomen met de werkelijkheid, op een paar uitzonderingen na. Inzicht moet vooral komen in de slaapplaatsen die nog niet planologisch geregistreerd staan. In de praktijk zien we ook dat de regelgeving soms niet eenduidig genoeg is: wat is ondergeschikt in een woning met drie slaapkamers: twee of één? Wat wordt precies verstaan onder verstening? Door deze onduidelijkheid ontstaat soms willekeur in het aanbieden van accommodaties en kan niet stringent gehandhaafd worden. Ook blijkt dat sommige definities in bestemmingsplannen toe zijn aan een nieuwe omschrijving: het kampeermiddel van nu, of dat in 2030, ziet er anders uit dan een kampeermiddel uit de jaren zeventig. Heldere regelgeving voor verblijfsaanbod zoals logies met ontbijt en een goede definiëring van begrippen als 'kampeermiddel' of 'verstening' is dus van groot belang voor zowel inwoners als ondernemers.

24

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

2 De weg naar 2030

Adviezen 1. Behoud de planologische slaapplaatsenregistratie, maar houd deze up-to-date

5. Herijking van aantal definities in bestemmingsplan Een aantal definities uit de bestemmingsplannen wordt onder de loep genomen en er wordt bekeken of ze nog voldoen aan de huidige tijdsgeest. Dit betreft onder andere: kampeermiddel en reëel agrarisch bedrijf.

We houden vast aan de planologische slaapplaatsenregistratiesystematiek. Dit geeft een goed beeld van de slaapplaatsen die op verschillende locaties vergund zijn en is in de bestemmingsplannen goed verankerd. Het is een dynamisch systeem: bij wijzigingen in slaapplaatsen, worden deze ook genoteerd. Wel kan een actualisatieslag gemaakt worden. Daarnaast kan in de toekomst ook worden onderzocht of voor een beter, actueel overzicht kan worden geïnvesteerd in een digitaal nachtregister. Zie als voorbeeld ook www.visitordata.nl

We nemen maatregelen om verdere verstening tegen te gaan. Denk aan het versmallen van de stolpenregeling of het opnemen van een extra toetsmoment voor het beoordelen van een omgevingsvergunningaanvraag bij verblijfsrecreatieve terreinen.

2. Behoud de concentratiegedachte (voor verblijfsrecreatie)

7. Verzamel data over de (gewenste) bezoeker

Houd vast aan de concentratiegedachte om verdere verstening op het eiland tegen te gaan. Uit alles blijkt dat er geen draagvlak is voor nieuwe ontwikkelingen, of nieuwbouw, op locaties die niet als zodanig voor verblijfsrecreatie bestemd zijn.

Om de juiste bezoeker te kunnen aantrekken zijn meer datasets nodig: over het profiel, gedrag en ook de behoeften van de bezoeker. Maar ook over de tevredenheid in relatie tot pijler 4: hoe ervaart de bezoeker gastvrijheid op Texel? Hierbij is het belangrijk dat er verschillende bronnen van informatie bij elkaar worden gebracht.

6. Tegengaan van verstening

3. Registratieplicht voor toeristische verhuur van (delen van) woningen Om inzicht te krijgen in het aantal recreatieve slaapplaatsen in particuliere woningen en de daadwerkelijk verhuur hiervan komt er een registratieplicht voor alle vormen van toeristische verhuur in woningen: of dit nu de gehele woning (bij tweede woningen) betreft of een deel (logies/ ontbijt).¹³

4. Duidelijkheid over logies met ontbijt Voor veel mensen is het aanbieden van logies met ontbijt een belangrijke bron van (neven)inkomsten. De woningprijzen zijn op Texel daarom veelal ook wat hoger dan het landelijk gemiddelde. Aan de andere kant is een tendens waar te nemen dat logies met ontbijt-adressen steeds luxer worden en de inkomsten uit logies met ontbijt bijna een hoofdinkomen zijn geworden. Met al deze factoren moet rekening worden gehouden. Wat verstaan we onder ondergeschiktheid of onder het begrip 'in de woning'? Er komt regelgeving met heldere, en ook handhaafbare, toetsingscriteria voor logies met ontbijt.

¹³ Zie voor meer toelichting over de registratieplicht en de Wet toeristische verhuur van woonruimte paragraaf 4.3.2 en bijlage 7

25

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

2 De weg naar 2030

Pijler 6. Wees duurzaam in woorden en daden Duurzaamheid wordt vaak omschreven aan de hand van de drie P's: People, Planet en Profit (later is Profit vervangen door Prosperity). Het gaat er bij duurzaamheid om dat deze drie - mens, milieu en welvaart – met elkaar in evenwicht zijn. Op die manier zorgen we dat de aarde niet uitgeput raakt en ook op langere termijn leefbaar blijft.¹⁴ Veel ondernemers hebben deze drie P's intussen geadopteerd als richtlijn voor Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO).

Niet alles kan in één keer. Soms is een langere adem nodig. Zo is de capaciteit van het elektriciteitsnet van Liander pas eind 2025 op orde. Dit heeft consequenties voor duurzaamheidsplannen van ondernemers op het noordelijk deel van het eiland. In de tussentijd wordt gekeken naar andere oplossingen.

Duurzaamheid wordt bij deze pijler dus bedoeld in de breedste zin van het woord. Het gaat hier niet alleen over het plaatsen van windmolens, zonnepanelen of oplaadpunten, maar het duurzaam verbeteren van Texel als woon- en werkomgeving, en als vakantiebestemming. Dat kan in kleine zaken toegepast worden, bijvoorbeeld in de inkoop. In de omgevingsanalyse in hoofdstuk 5 staat dat duurzaamheid steeds belangrijker wordt. De bezoeker kijkt hier ook steeds meer naar. Ook Europese en landelijke regelgeving vereisen steeds meer van ons in de jaren tot 2030. Daarom is duurzaamheid de trendfase voorbij en in veel gevallen al een randvoorwaarde of uitgangspunt. Dus is dit de rode, of eigenlijk groene draad, voor de uitvoering van het Toeristisch Toekomstplan. Die moet zichtbaar zijn bij nieuwe initiatieven op het eiland. Texel is op een aantal punten al goed bezig. Zo staan in elk dorp nu watertappunten. Hiermee wordt meteen ook het gebruik van plastic teruggedrongen. Veel parken scheiden hun afval al of gebruiken biologisch afbreekbare schoonmaak- of bestrijdingsmiddelen. Een mooi voorbeeld van een circulair initiatief: TESO levert koffieprut aan zorgboerderij Novalishoeve waarop oesterzwammen worden gekweekt die vervolgens op de veerboot verwerkt worden in producten. En zo zijn er nog meer initiatieven.

¹⁴ Definitie uit Wikipedia

26

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

2 De weg naar 2030

Adviezen 1. Zorg voor minder plastic op het eiland

4. Stimuleer het verduurzamen van de sector

Texel heeft zich gecommitteerd en een contract getekend voor 'Texel als plasticvrij eiland'. Draag dit uit zoals dat ook sinds het voorjaar van 2020 al op de boot van TESO gebeurt.¹⁵ Ondernemers op Texel kunnen en moeten hier meer in meegaan. Dit moet verder uitgewerkt worden in de uitvoeringsagenda. Hier liggen kansen om dit samen met de andere Waddeneilanden op te pakken.

Ook ondernemers kunnen hun steentje bijdragen. Met het plaatsen van een laadpaal voor elektrische fietsen of auto's of het verminderen van afvalstromen. In de toekomst gaat dit steeds meer spelen: in 2050 moeten alle vakantiewoningen van het aardgas af zijn. Klimaat adaptief bouwen is steeds meer een vereiste: woningen moeten bestemd zijn tegen extreme omstandigheden (hittestress, wateroverlast, droogte). Maar het kan ook in Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen: door duurzaam in te zetten op personeel, met veel individuele aandacht voor de medewerkers, zorgt een ondernemer voor betrokken en blij personeel en minder ziekteverzuim. Dat straalt ook af op de gast. Duurzaam gastvrij dus.

2. Stimuleer het gebruik van duurzame vervoermiddelen In de communicatie richting de gast (dagbezoeker/verblijfsbezoeker) wordt het dringend advies opgenomen zoveel mogelijk gebruik te maken van duurzame vervoersmiddelen. Niet alleen op de bestemming, maar ook al bij het boeken van de accommodatie. Verhuurorganisaties kunnen mogelijk verder gestimuleerd worden om in de toekomst meer in te zetten op duurzame vervoermiddelen in de verhuur. Hetzelfde geldt voor het opzetten van een elektrisch deelnetwerk. Daarnaast moet het makkelijk zijn om van duurzaam vervoer gebruik te maken. In brede samenwerking tussen ondernemers, gemeente en TBOTexel moet verder onderzoek plaatsvinden naar mogelijkheden voor verbetering van het openbaar vervoernetwerk op het eiland of particuliere varianten, zoals een Hop-on Hop-off elektrische bus of strandbus.

3. Stimuleer projecten die inzetten op de circulaire economie en benut subsidiekansen Provincie Noord-Holland heeft een Actieagenda Circulaire Economie 20212025 opgesteld. Hierbij worden financiële middelen ingezet voor het opstarten van projecten waarop gemeenten/ondernemers/stichtingen kunnen aanhaken en van kunnen leren. Er wordt inmiddels ook gewerkt aan een subsidieregeling die gemeenten helpt om de circulaire economie te stimuleren. Bedoeld als aanjager van nieuwe ontwikkelingen. Ook vanuit het Programma Waddeneilanden wordt, samen met de andere Waddeneilanden, gekeken naar kansrijke projecten. Voor het toerisme kan gedacht worden aan: ondersteunen van circulaire festivals en evenementen, inzetten op lokale voedselproducten en slimmer omgaan met water (waterbesparing/hergebruik).

Randvoorwaarden voor succes Om alle pijlers goed te kunnen uitwerken en onze ambitie te kunnen realiseren, is een aantal randvoorwaarden van belang: ● Samenwerking. Frequent, regulier toeristisch overleg, ook na vaststelling van dit plan, tussen een afvaardiging van de sector/natuurorganisaties/samenleving, de portefeuillehouder toerisme en ambtenaar toerisme. De nadruk moet liggen op het gedeelde belang in deze visie. Samen kan worden gewerkt aan activiteiten die bijdragen aan dit gedeelde belang. Door met elkaar te praten en te zoeken naar oplossingen kom je verder. ● Gezamenlijke uitvoeringsagenda. Die wordt elke twee jaar geëvalueerd en aangepast aan de hand van nieuw ontstane ontwikkelingen. In de uitvoeringsagenda zijn financiële middelen en inzet van mankracht opgenomen. Zowel de gemeente als het bedrijfsleven en andere organisaties dienen bereid te zijn te investeren in mankracht (professioneel of vrijwillig) en in het beschikbaar stellen of vinden van financiële middelen. De uitvoeringsagenda is een vast agendapunt bij het regulier toeristisch overleg. ● Mobiliteitsvraagstukken zijn grotendeels opgelost. De fietspaden zijn op orde en de mobiliteit op het eiland is duurzaam doorontwikkeld.

¹⁵ Zie: https://de-de.facebook.com/2026822190716263/posts/gisteren-hebben-we-een-bezoek-gebracht-aan-teso-op-de-texelstroom-werden-we-verw/3527989053932895/

27

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Houd elk Texels dorp uniek, leefbaar en vitaal

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering In hoofdstuk 1 startten we met de doelstelling uit de startnotitie uit 2018: Texel moet haar geliefde karakter met haar eigen identiteit en uniciteit blijven behouden en als 'Bestemming Texel' aantrekkelijk blijven voor bezoekers, inwoners en bedrijven. Als vakantiebestemming willen wij ons onderscheiden ten opzichte van andere bestemmingen. Tegelijkertijd moet er een balans zijn tussen de Texelse economie en ruimtelijke kernwaarden, zonder dat het unieke geheel van het eiland wordt aangetast. Het gaat in dit Toeristisch Toekomstplan niet alleen om de balans tussen economie en ruimtelijke aspecten, maar juist ook om de balans tussen toerisme en de draagkracht van uit de samenleving. Het gevoel van drukte hoort daar ook bij. Om de juiste balans te houden tussen inwoners en bezoekers moeten maatregelen worden genomen die daadwerkelijk het gevoel van drukte en overlast verminderen. De zes strategische pijlers en de daarbij genoemde adviezen bieden hiervoor het raamwerk. Pijlers 1 en 2 bewaken de identiteit van het eiland en zorgen dat Texel meer in haar kracht komt te staan. We gaan op alle pijlers inzetten. Niet alles kan tegelijk, maar op een aantal fronten moeten op korte termijn stappen worden gezet.

Helder is in elk geval dat de onderstaande zaken prioriteit hebben en zorgen voor oplossingen: Voor de gemeente Texel: ● het opstellen van een paraplu-bestemmingsplan Toeristisch Toekomstplan en daarin alle genoemde adviezen uit paragraaf 4.3 meenemen; ● het actualiseren van de planologische slaapplaatsenregistratie en ook logies met ontbijt hierin opnemen; ● het opstellen van nieuw beleid logies met ontbijt met meetbare criteria (en opnemen in paraplu bestemmingsplan); ● het toepassen van de Wet toeristische verhuur van woonruimte met als eerste stap het invoeren van een registratieplicht. En vervolgens inzetten op een handhavingstraject; ● voor het tegengaan van verstening een aantal maatregelen nemen (ook straks in paraplu bestemmingsplan) zoals een extra toetsmoment inbouwen in de omgevingsvergunning aanvraag en de stolpenregeling versmallen; ● het verbeteren van de infrastructuur en het inzetten op behoud van authentieke elementen in het landschap. Voor veel andere zaken is het een samenspel tussen ondernemers, diverse organisaties, VVV Texel en inwoners, vaak ook in samenspraak met de gemeente: ● het inzetten op gastvrijheid en duurzaamheid ● het beperken van autobewegingen en inzetten op duurzaam vervoer Hierin is goede en gezamenlijke communicatie van belang (met behulp van een communicatieplan of bijvoorbeeld informatiesessies).

VVV Texel, in samenspel met alle toeristische aanbieders, zal een steeds grotere rol krijgen in het managen van het bezoek, boven het actief promoten van Texel als vakantiebestemming. Spreiding in tijd en ruimte wordt van belang om drukte te managen. In dit Toeristisch Toekomstplan is de richting aangegeven die nodig is om het toerisme in goede banen te blijven leiden. Nu gaat het om de verdere uitvoering. Hierbij is het van belang dat de dialoog en samenwerking tussen gemeente, ondernemers, VVV Texel, (natuur)organisaties en inwoners blijft doorgaan. Hiervoor stellen wij tweejaarlijks een uitvoeringsagenda op. De eerste uitvoeringsagenda (20212023) zal de belangrijkste acties bevatten die allereerst moeten worden opgepakt. De acties uit het Actieplan Toeristisch Toekomstplan uit 2019 die nog actueel zijn, worden hierin meegenomen.¹⁶ De nieuwe uitvoeringsagenda wordt echter het nieuwe vertrekpunt. Op de volgende pagina's vindt u een doorkijk naar de uitvoering.

¹⁶ De aandachtspunten uit het Actieplan zijn grotendeels meegenomen in dit Toeristisch Toekomstplan (denk aan slaapplaatsen, logies met ontbijt, Kamperen bij de boer enzovoort) en worden nu verder opgepakt bij de uitvoering.

29

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Doorkijk naar de uitvoering per pijler

30

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

Pijler 1 Stel het landschap met haar authentieke elementen centraal Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

1. Authentieke elementen in stand houden

Neveninkomsten zijn voor boeren van belang en landbouw is ook belangrijk voor bezoekers

Behoud van kamperen bij de boer en andere bronnen van inkomsten zoals landschapsbeheer.

We houden vast aan huidige regelgeving Kamperen bij de Boer

15 kampeermiddelen bij Kamperen bij de Boer is voldoende als nevenfunctie

We vragen aandacht voor goede landschappelijke inpassing

Schapenboeten e.d. moeten behouden blijven

Verder onderzoek en plan opstellen om schapenboeten langdurig te behouden

Dit wordt in een kleine werkgroep (gemeente en externe partijen) verder opgepakt

Oudeschild en haven hebben belangrijke toegevoegde waarde

Werk het historisch perspectief van Oudeschild en haar haven verder uit; hier liggen kansen

Uitgangspunten Havenvisie Oudeschild samen met stakeholders verder uitwerken

2. Kleinschalige ontwikkelingen Waddenkant

Waddenkant wordt slechts fragmentarisch belicht

Creëer kleinschalige plekjes of belicht bestaande locaties wat meer/sluit aan bij project Waddenfonds

In kleine groep met stakeholders dit verder onderzoeken en uitwerken

3. Nieuwe authentieke iconen

Er is nog ruimte voor een nieuwe beleving of ervaring. Dit kan ook digitaal

Op agenda zetten bij stakeholders en in samenwerking uitwerken

In kleine groep, speciale denktank, dit verder uitwerken. Eventueel een groter project/ icoon aanmerken voor subsidie (bijvoorbeeld de zoetwateropslag)

4. Verbeter kwaliteit van de buitenruimte

Verrommeling in het landschap draagt niet bij aan kwaliteit buitenruimte

Communiceer richting burgers/ondernemers over beeldkwaliteitsplan en gebruik voorbeelden/

Communicatieplan opstellen, in gesprek gaan met eigenaren schapenboeten (zie ook punt 1 hierboven)

Blijf investeren in de kwaliteit van de buitenruimte

Bij alle grootschalige projecten ook investeren in de buitenruimte (parkeren achter groenstrook, fietsenstallingen enz.)

Zet in op het eilandgevoel

Ondersteun plan 'Aankomst in de duinen’

BTW-compensatiegelden inzetten voor verbetering uitstraling haven TESO

Beleving van landschap moet in balans zijn met draagkracht daarvan

Infrastructuur en voorzieningen moeten op orde zijn en meegaan met hun tijd

Inzetten op duurzaam vervoer en faciliteiten daarvoor (laadpalen), inventarisatie verbetering OV, beter zichtbaar maken openbare toiletten, vervanging van oude bewegwijzering.

5. Houd de basis op orde

Denk ook aan toegankelijkheid voor mindervaliden (inclusie)

31

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

Pijler 2 Houd elk Texels dorp uniek, leefbaar en vitaal Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

1. Uitgaan van eigen kracht van elk dorp en haar inwoners e.d.

Tevreden en betrokken inwoners zijn de beste ambassadeurs voor hun dorp

Betrek inwoners bij planvorming rondom toerisme. Dit is warme citymarketing: behouden van eigen doelgroepen i.p.v. nieuwe aan te trekken

Dialoog blijven aangaan tussen gemeente, bedrijven, verenigingen en inwoners

2. Betere spreiding van bezoekers over het eiland

Elk dorp kan zich onderscheiden met activiteiten die bij haar karakter passen

Trek samen met VVV Texel en ondernemers op om bezoekers te verleiden te reizen op minder drukke momenten of naar een andere locatie te gaan. Zet ook in op duurzaam vervoer

Dit is doorlopend van belang en wordt nader uitgewerkt bij de uitvoering in concrete acties

3. Ontmoediging auto in kernen

Eén van de grootste ergernissen is de auto's van bezoekers in de kernen

Zorg voor een helder vergunningensysteem en betrek regels logies met ontbijt hier ook bij

Per kern is maatwerk nodig. Voor De Koog en Den Burg liggen er al plannen Overige dorpen: in samenspraak kijken wat past

Stimuleer gasten om duurzaam vervoer te gebruiken

32

4. Registratie logies met ontbijt

Inwoners wensen dat alle woonadressen in beeld zijn waar verhuurd wordt en dat bij uitwassen maatregelen genomen kunnen worden

Zie pijler 5

Zie pijler 5

5. Voortbestaan van kleinschalige/goedkope accommodaties

De kracht van Texel is volgens inwoners ook de diversiteit in het aanbod, dus ook toegankelijk voor mensen met kleinere beurs

Houd kamperen bij de boer en logies met ontbijt in stand, mits aanbieders zich aan de voorwaarden houden

Regelgeving voor logies met ontbijt wordt aangescherpt, daarnaast kijken we naar definities als ondergeschiktheid of kampeermiddel

6. Behoud van goed onderwijs en uitbreiding daarvan

Jeugd is van belang voor voorbestaan van dorpen; maar eigen beroepsbevolking kan niet alle banen invullen

Trek jeugd aan van de overkant door uitbreiding in opleidingen, bijvoorbeeld bij Texel Academy

Met/door stakeholders laten onderzoeken wat mogelijkheden zijn om opleidingen uit te breiden

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

Pijler 3 Creëer bewust en waardevol bezoek Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

1. Verleg het accent in communicatie/promotie

Bewustzijn en gedrag van de bezoekers kan beïnvloed worden via de juiste communicatie en promotie

Zet kernwaarden als ruimte/rust, diversiteit in landscha en unieke dorpen wat meer in etalage. Vraag om respect voor de omgeving, ook aan eigen inwoners

Dit wordt nader uitgewerkt met stakeholders zoals VVV Texel, natuurorganisaties en ondernemers en afvaardiging van dorpscommissies

2. Verleid tot spreiding

Zorg dat er aanbod ligt dat de bezoeker verleid om andere plekken te bezoeken, maar wat ook past bij zijn/haar behoefte

Ontwikkel tools om bezoeker beter te spreiden over het eiland en beloon de bezoeker ook die op een rustig moment een locatie bezoekt

VVV Texel en ondernemers zullen dit in gezamenlijkheid moeten opzetten

3. Rem op capaciteit

Het wordt steeds drukker in Nederland, ook op Texel. Van belang is het beperken van groei in accommodaties en het beperken van autobewegingen naar en op het eiland

Geen verdere groei in slaapplaatsen of verplaatsing ervan toestaan en uitbreidingsmogelijkheden zoals bij stolpen inperken zie ook pijler 5

In paraplu- bestemmingsplan Toeristisch Toekomstplan worden aantal regels aangepast

Ontmoedig dagbezoek op piekmomenten en faciliteer zoveel mogelijk duurzaam vervoer. Ook verblijfsgasten stimuleren we gebruik te maken van duurzaam vervoer

In gezamenlijkheid alle middelen benutten die hiervoor ingezet kunnen worden zoals: beloningssystemen, onderzoek naar beter openbaar vervoer, stimuleren fietsgebruik

Er komen geen speciale camperplaatsen, daar is ook geen behoefte aan. Wel communiceren we dat een reservering voor een overnachting vereist is

Campers zijn welkom, maar in alle communicatie geven we aan dat een reservering voor een overnachting, bij camping of kamperen bij de boer, vereist is

Dit wordt meegenomen in uitwerking uitvoeringsagenda en in communicatieplan

Veel jongeren zijn bewust bezig met gezondheid en sport; dit zijn potentiële bewuste bezoekers

Licht de uitdagende sporten op Texel meer uit. Texel als sporteiland. Gebruik hiervoor ambassadeurs

VVV Texel en ondernemers kunnen dit in gezamenlijkheid oppakken

4. Zet in op sportieve jeugd

33

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

Pijler 4 Stimuleer gastvrij en toekomstbestendig ondernemerschap Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

1. Zet in op gastvrij ondernemerschap

De consument wordt kritischer en verwacht goede prijs/kwaliteitverhouding. Denken uit beleving van gebruiker wordt belangrijker

Zorg goed voor de gast die Texel bezoekt en wees gastvrij. Niet nog meer willen verkopen (dit kan veelal ook niet door tekort aan personeel) maar gaan voor kwaliteit. Denk ook aan de presentatie van het product richting gast (vooraf, fysiek en achteraf: Customer Journey)

Sector kan inzetten op trainingen en projecten op gastvrijheid (voorbeeld: Gastvrij Overijssel)

Consument vraagt naar bijzondere overnachtingsadressen

VVV Texel, TOP en Hiswa-Recron kunnen voortouw nemen om dit onder de aandacht te brengen

Ondernemers zijn zelf aan zet om marktonderzoek te doen en zich te onderscheiden. Wel kan aandacht gevraagd worden voor een kwaliteitsimpuls

Er is op Texel nog ruimte voor hotelkamers in hogere segment, of op bijzondere locatie of met bijzonder product (binnen slaapplaatscapaciteit!)

Pas terminologie in bestemmingsplan aan: wat is een kampeermiddel (denk ook aan yurt, ingerichte tent)

In paraplu bestemmingsplan Toeristisch Toekomstplan worden definities nader omschreven

3. Werk samen, dan kom je verder

Door met een gezamenlijke doelenagenda te werken kan er met elkaar meer bereikt worden

Creëer een Toeristisch Platform waarin wethouder/medewerker toerisme op reguliere basis met sector op basis van uitvoeringsagenda in overleg zijn

Opzetten van Toeristisch Platform voor het algehele (toeristisch) belang van Texel en aan de hand van uitvoeringsagenda acties opstellen en uitwerken

4. Foodtrends en korte keten

Er zijn nog kansen om dit te versterken

Versterk de samenwerking in de korte keten tussen horeca, detailhandel en agrarische sector

Ondernemers zijn zelf aan zet om dit op te pakken.

5. Verbeter de Texelse Retail duurzaam en verantwoord

Actiepunten uit de Retailvisie verder uitvoeren

Gemeente en Retail sector kunnen samen een uitvoeringsstructuur hiervoor opzetten

Dit wordt verder uitgewerkt bij opstellen van de uitvoeringsagenda

2. Stimuleer/faciliteer verblijfsaccommodaties die passen bij Texel en haar bezoeker

34

Evalueren en meten hoe gastvrijheidsbeleving er voor staat (bijvoorbeeld twee jaarlijks)

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

Pijler 5 Stuur vanuit inzicht en heldere regelgeving Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

1. Up-to-date houden planologische slaapplaatsenregistratie

Werkelijk aantal slaapplaatsen komt aardig overeen met planologische werkelijkheid, maar kan update gebruiken

Actualisatie van het slaapplaatsregistratie-systeem om een goed overzicht te behouden en ook logies met ontbijt meenemen na registratieplicht (zie advies 3)

Extra capaciteit inzetten voor tijdelijke 'slaapplaatscoördinator': actualiseren slaapplaatsenregistratie en opzetten van registratie voor logies met ontbijt

2. Behoud de concentratiegedachte voor verblijfsaccommodaties

Er is geen draagvlak om hier vanaf te wijken. Het wordt gezien als een groot goed

Aan dit beleid dus niet tornen

In algehele communicatieplan dit ook als uitgangspunt meenemen

3. Registratieplicht toeristische verhuur woningen

Om inzicht te behouden in deze verhuur, en dus vooral logies met ontbijt, is het noodzakelijk hiervoor een systeem op te tuigen

Er wordt een registratieplicht ingevoerd op basis van de wijziging in de Wet toeristische verhuur van woonruimte

Invoeren registratieplicht op basis van huidige bestemmingsplan - Huisvestingsverordening conform aanpassen - 6 maanden na invoering handhaving intensiveren - Goed communicatieplan bij uitvoering opstellen en vervolgens uitvoeren

Inwoners informeren over reden en doel hierachter

4. Duidelijkheid over logies met ontbijt

Beleidsregels zijn niet handhaafbaar; Het heeft hoge prioriteit om het beleid logies met ontbijt te verbeteren

Intrekken beleidsregels toepassing logies met ontbijt en voorlopig uitgaan van huidig bestemmingsplan

- Intrekken beleidsregels toepassing logies met ontbijt - Meetbare criteria opnemen in Paraplu Bestemmingsplan

Nieuw beleid opstellen

35

5. Herijking definities in bestemmingsplan

Vergunningverlening van Kamperen bij de boer voldoet waarvoor hij bedoeld is: als neveninkomsten naast agrarisch bedrijf

Kijk nog even goed naar de definities van 'reëel agrarisch bedrijf' en 'ondergeschiktheid’

Deze definities kunnen nog bijgesteld worden bij opstellen van paraplu-bestemmingsplan Toeristisch Toekomstplan

6. Tegengaan van verstening

Verplaatsen van slaapplaatsen heeft geen draagvlak en leidt tot meer verstening op een andere locatie

Trek het beleid m.b.t. het verplaatsen van slaapplaatsen in

De nota verblijfsrecreatie 2016 ‘De Texelse maat voor een zonnige toekomst’ trekken we in. Hierdoor is het verplaatsen van slaapplaatsen niet meer mogelijk

Omzetten van kampeerplaatsen naar zomerhuizen leidt tot meer verstening, maar is alleen mogelijk bij verblijfsrecreatieve terreinen

Om zicht en grip te houden hierop: bouw weer een extra toetsmoment in met als criterium 'een goede landschappelijke inpassing'

In paraplu bestemmingsplan Toeristisch Toekomstplan dit aanpassen. Dit is voor aanvraag omgevingsvergunning voor wijziging van kampeermiddelen naar zomerhuizen bij verblijfsrecreatieve terreinen (college heeft afwijkingsbevoegdheid). Ditzelfde kan ook voor verblijfsrecreatieve gebouwen.

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

vervolg - Pijler 5 Stuur vanuit inzicht en heldere regelgeving Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

6. Tegengaan van verstening

Het slopen van een stolp voor nieuwbouw met vier recreatie appartementen schiet haar doel voorbij

Stop op het maken van appartementen in agrarische nieuwbouwstolpen en breng het maximum van vier terug naar twee appartementen in een bestaande stolp

In paraplu bestemmingsplan Toeristisch Toekomstplan wordt regeling aangepast naar het maximaal realiseren van 2 appartementen en alleen nog met behoud van de oude stolp

7. Verzamel data over de (gewenste) bezoeker

Er zijn meer datasets nodig over profiel/gedrag en behoeften van bezoeker om juiste bezoeker aan te trekken

Zet in op een breed onderzoek, wat ook herhaaldelijk terugkomt, om bezoek te meten (gedrag, tevredenheid), maar ook hoe inwoners hier tegen aan kijken

We voeren tweejaarlijks een continu (terugkerend) bezoekersonderzoek uit. Niet alleen op papier of digitaal, maar ook in het veld Ook bij inwoners dient dit regelmatig herhaald te worden: Zien zij effect van alle maatregelen?

36

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

3 Conclusies en aanbevelingen voor de verdere uitvoering

Pijler 6 Wees duurzaam in woorden en daden

37

Advies

Conclusies

Aanbevelingen

Wat gaan we er mee doen?

1. Zorg voor minder plastic op eiland

Texel Plasticvrij is een goed initiatief en kan verder uitgedragen worden

Onderzoek de verdere mogelijkheden en werk dit uit in de uitvoeringsagenda

Dit wordt verder opgepakt in de uitvoeringsagenda

2. Stimuleer gebruik van duurzame vervoermiddelen

Stimuleer vooral zoveel mogelijk het gebruik van duurzaam vervoer (in welke vorm dan ook)

Onderzoek de mogelijkheden voor verbetering van openbaar vervoer of particuliere varianten

Ondernemers, VVV Texel, TESO en TBO-Texel kunnen dit samen met gemeente nader onderzoeken. Een kleine werkgroep is intussen gestart

Stimuleer verhuurorganisaties om zoveel mogelijk in te zetten op duurzaam vervoer

In gesprek gaan met deze organisaties en zien wat op termijn mogelijk is. Eventueel kunnen er nog aanpassingen komen in APV

Stimuleer gebruik van (elektrische fiets) en faciliteer hier ook in

De sector en VVV Texel kunnen dit actief promoten, vooral ook al voor aankomst op bestemming (bij boeking)

3. Stimuleer projecten circulaire economie

Circulaire economie wordt steeds belangrijker en moet ook toegepast worden in toerisme

Benut de kansen voor ondersteuning en subsidies

Dit wordt verder uitgewerkt via de uitvoeringsagenda, gemeente heeft centrale rol hierin

4. Stimuleer het verduurzamen van de sector

Ook ondernemers kunnen hun steentje bijdragen in het nemen van duurzame maatregelen

Maak ondernemers bewust van de mogelijkheden, maar ook de vereisten waar zij in de toekomst aan moeten gaan voldoen (klimaatadaptief, gasloos enzovoort)

Dit wordt verder als aandachtspunt meegenomen in de uitwerking bij uitvoeringsagenda

Voor ondersteuning kan ook worden aangesloten bij: www.greendeals.nl

Mogelijkheden verduurzaming meenemen in uitvoeringsagenda en communicatieplan

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Deel 2. Analyse van de huidige situatie op Texel

38

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

4 Toeristisch-recreatief profiel gemeente Texel 4.1 Inleiding Om een goed en gewenst toekomstbeeld te kunnen schetsen, is het belangrijk de huidige toeristische situatie in kaart te brengen. Eerst volgt een algemene omschrijving van de gemeente Texel en haar belangrijkste kenmerken. Vervolgens is er een aanbodanalyse opgesteld, waarbij gebruik is gemaakt van diverse bronnen. Verder wordt een toelichting gegeven op het slaapplaatsenregistratiesysteem van de gemeente Texel. Zo ontstaat inzicht in het aanbod van de verblijfsrecreatieve sector. Daarna wordt het huidig recreatief beleid voor het verblijfsaanbod toegelicht: wat is er nu geregeld, wat geeft geen problemen, waar loopt Gemeente Texel tegeaan in de uitvoering en waar liggen kansen om het beleid nog beter te laten aansluiten op de toekomstige ontwikkelingen in de markt? Ook wordt een globaal overzicht gegeven van het overige aanbod op het eiland. Vervolgens kijken we naar de bezoekers die voor Texel kiezen: welk type bezoekers komen hier, wat is de reden van hun bezoek en wat doen ze vooral op het eiland. Ook geven we inzicht in het profiel van de toekomstige bezoeker.

4.2 Context: Texel en haar algemene kenmerken Ligging en bevolking¹⁷ De gemeente Texel is de noordelijkste gemeente van provincie NoordHolland en maakt daarnaast ook onderdeel uit van de vijf Nederlandse (bewoonde) Waddeneilanden. Texel is het grootste Waddeneiland, zowel qua oppervlakte (8 bij 20 km) als qua inwonersaantal.¹⁸ Texel bestaat in totaal uit zeven kernen waarvan Den Burg de meeste inwoners heeft. In totaal staan 13.676 inwoners op Texel geregistreerd, verdeeld over 6.414 huishoudens. De gemiddelde leeftijd is 46,5 jaar. Dat ligt iets hoger dan het landelijk gemiddelde (42,2 jaar).

Verwachte demografische ontwikkelingen op Texel tot 2050¹⁹: daling bevolking en toename vergrijzing Tot 2035 zal nog sprake zijn van een lichte bevolkingsgroei op Texel. Deze blijft achter bij de landelijke groei: 1,3 procent groei ten opzichte van 2019, tegenover een bevolkingsgroei van 8,8 procent landelijk. Na 2035 neemt de bevolkingsgroei langzaam af en zal de totale eilandbevolking

uiteindelijk dalen tot zo'n 13.000 inwoners in 2050. De daling zal vooral te zien zijn in de leeftijdscategorie 45 tot 64 jaar, en ook wel in de groep 65 tot 74 jaar. De categorie 75+'ers groeit ruim door met 20,6 procent ten opzichte van 2019. De vergrijzing is een landelijke tendens: in heel Nederland zal de gemiddelde groei in de groep 65- tot 74-jarigen uitkomen op 15,4 procent ten opzichte van 2019. Op Texel ligt de groei van de 75+ groep dus hoger dan het landelijk gemiddelde.

Werkgelegenheid en Bruto Binnenlands Product in relatie tot toerisme Als we kijken naar het Bruto Binnenlands Product (BBP) van Texel zien we dat toerisme en horeca, en indirect ook de Retail, hierin een groot aandeel hebben. Volgens VVV Texel kan minimaal 80 procent van de Retail omzet ook gerelateerd worden aan het toerisme. Daarmee komt het aandeel directe en indirecte toegevoegde waarde (BBP) gelieerd aan toerisme uit op circa 75 procent. BRANCHE Toersime/horeca Retail Visserij Landbouw Diversen Totaal BTP

2021 360 275 20 51 46 752

2020 350 255 19 49 44 717

2019 357 265 20 51 46 739

2017 350 250 20 50 45 715

Tabel 1: Bruto Texels Product 2017-2021, bron: Jaarplan VVV Texel 2021

Op basis van de cijfers van de LISA²⁰ database 2020 van de Provincie Noord-Holland heeft Texels Ondernemers Platform (TOP Texel) berekend hoeveel werkgelegenheid, direct en indirect, op Texel aan toerisme is verbonden. Er is gekeken naar alle sectoren, van bouwnijverheid tot groothandel tot openbaar bestuur. Dit percentage komt afgerond uit op 60 procent. Dit lijkt een realistische aanname. Vrijwilligers die bijdragen aan de toeristisch/recreatieve sector (vrijwilligers in musea, diverse stichtingen en commissies, natuurgidsen) zijn hierin niet meegenomen. De cijfers uit de provinciale LISA database komen uit op 28 procent aan direct gerelateerde werkgelegenheid in toerisme (met een wegingsfactor). 2.357 banen is 28 procent die direct aan toerisme en recreatie zijn te koppelen (cultuur, recreatie, amusement, sport, horeca, logies, vervoer, detailhandel). Dit lijkt misschien niet zoveel, maar is in de gehele provincie Noord-Holland één van de hoogste percentages. Zowel in Schagen als Den Helder is dit slechts 9 procent.

¹⁷ Texel in cijfers (maart 2021), www.texel.incijfers.nl ¹⁸ ANWB (2020), Texel - De 15 hoogtepunten op Texel – ANWB Extra. ¹⁹ Texel in cijfers, www.texel.incijfers.nl ²⁰ LISA is een databestand met gegevens over alle vestigingen in Nederland waar betaald werk wordt verricht

39

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

Creëer bewust en waardevol bezoek

4 Toeristisch-recreatief profiel gemeente Texel

Waddenzee: Unesco Werelderfgoed

Landbouw en visserij

Het Nederlands Waddengebied bestrijkt zo'n 14 procent van Nederland en omvat niet alleen de eilanden en de Waddenzee, maar ook de vastelandskust van de aangrenzende provincies Noord-Holland, Friesland en Groningen. De Waddenzee van Nederland en Duitsland is in 2009 aangewezen als Unesco Natuurlijk Werelderfgoed vanwege haar unieke natuurwaarden. Het deel in Denemarken werd hier in 2014 aan toegevoegd. De Waddenzee is 's werelds grootste aaneengesloten systeem van zand- en moddervlakten die droogvallen tijdens eb. Er komt een groot aantal planten- en diersoorten voor, waaronder zeezoogdieren zoals de gewone zeehond, de grijze zeehond en de bruinvis. Het is ook broedplaats en overwinteringsgebied van tien tot twaalf miljoen vogels per jaar.²¹ Texel ligt in het meest westelijke deel en is de toegangspoort tot de Wadden vanuit de Randstad. In het Unesco Werelderfgoed liggen drie nationale parken: Duinen van Texel, Schiermonnikoog en Lauwersmeer. Aan de aanwijzing van Werelderfgoed zijn niet direct regels verbonden. De aanwijzing is bedoeld als stimulans om het gebied te behouden en beheren. Werelderfgoedtoeristen vragen wel kwaliteit. Regionale marketingbureaus uit Friesland, Groningen en Noord-Holland (Holland Boven Amsterdam in samenwerking met VVV Texel) werken aan een gezamenlijke strategie voor het ontwikkelen van duurzaam toerisme in het gebied.

Hier liggen ook kansen voor Texel.

Landbouw en visserij hebben een kleiner aandeel in het Bruto Binnenlands Product van Texel, maar bepalen mede de uitstraling en identiteit van het eiland. De Texelse landbouw geeft kleur en afwisseling aan het landschap. De sector omvat akkerbouw, tuinbouw (vooral bloembollen), melk- en vleesveehouderij en schapenhouderij. Vaak ook in mengvorm.

Nationaal Park Duinen van Texel²² Het Nationaal Park beslaat de gehele westkust van Texel inclusief het zuidelijkste gedeelte bij de Hors en de Mokbaai en in het noorden het Krimbos bij De Cocksdorp. Het gehele gebied bevat een diversiteit aan natuur en er liggen diverse wandel- en fietsroutes, MTB- en ruiterpaden. Texel is ook bekend als vogeleiland: er komen maar liefst vierhonderd soorten voor. Op het eiland zijn diverse vogelkijkpunten. Daarnaast worden excursies georganiseerd door Staatsbosbeheer en Natuurmonumenten. Het bekendste natuurgebied is De Slufter, een uniek gebied dat in open verbinding staat met de Noordzee. Een andere bekende attractie is natuurmuseum Ecomare dat excursies op het Wad organiseert en educatieve programma's verzorgt voor basisscholen en vervolgonderwijs.

De landbouw gebruikte in 2015 8.671 hectare grond, waarvan zo'n 6.750 hectare met een agrarische bestemming. De totale omzet van de Texelse landbouw wordt geraamd op 50 miljoen euro. Ruim 10 procent van de beroepsbevolking is in de sector werkzaam.²³ Het aantal agrarische boerenbedrijven neemt af en zal naar verwachting in de komende jaren verder dalen vanwege striktere regelgeving, hogere kosten en het gebrek aan bedrijfsopvolging. De verbrede landbouw biedt deze sector kansen. Te denken valt aan agrarisch natuur- en landschapsbeheer, maar ook aan agrotoerisme, rondleidingen of kamperen bij de boer. Van oudsher vormt de visserij op Texel een belangrijke economische pijler. Vroeger was Oosterend het belangrijkste vissersdorp, maar tegenwoordig is dat Oudeschild. Dat is de thuishaven van de Texelse vissersvloot die op dit moment nog maar 14 kotters telt. De Texelse vloot is vooral actief op de Noordzee en richt zich hoofdzakelijk op de vangst van schol en tong. Enkele kleinere kotters houden zich bezig met de vangst van haring en garnalen. In de sector loopt het aantal actieve vissers hard terug. De Europese regelgeving, met een recent verbod op de pulsvisserij, maakt het de visserij zeer lastig. Enkele Texelse visserijbedrijven hebben hun schepen aangepast en varen nu met toeristen uit.

Deze tochten, voor garnalenvissen, een waddentocht of om zeehonden te bekijken, zijn een belangrijke aanvulling op het toeristisch aanbod.

²¹ Unesco, Nederlandse Commissie, www.unesco.nl/erfgoed/waddenzee ²² Nationaal Park Duinen van Texel, www.npduinenvantexel.nl ²³ LTO Noord- afdeling Texel (2016), Nu verbinden is de toekomst van morgen – toekomstbeeld gezien vanuit de Texelse landbouw

41

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

4 Toeristisch-recreatief profiel gemeente Texel

De haven van Oudeschild bestaat uit meerdere delen, die allemaal hun eigen waarde aan het authentieke karakter van dit gebied geven. Er liggen kansen om die waarde te versterken voor zowel de bevolking als de bezoeker. De jacht- en passantenhaven hebben een duidelijke toeristische functie, waarop de ontwikkeling van het dorp inmiddels behoorlijk steunt. Ook het historische havendeel, het noorder- en zuiderbassin, zijn van toeristische waarde en geven het dorp, samen met museum Kaap Skil, een historisch karakter. Tussen deze twee gebieden in ligt de visserijhaven; een industrieel complex dat aan functionaliteit in de afgelopen twintig jaar sterk heeft ingeboet en lijdt onder de inkrimping van de visserij. Toch heeft dit havengedeelte nog een behoorlijk grote authentieke waarde, omdat het de thuishaven is van de kotters. Evenementen als Havenvistijn en de havenentourage tijdens 'Concerten aan zee', samen met een groot 'pre-Sail'-evenement, versterken die waarde. Desondanks dreigt dit deel van de haven te verdwijnen als er op korte termijn niet wordt ingegrepen. In de Toekomstvisie haven Oudeschild (2016) is nagedacht over manieren om de drie hierboven genoemde gebieden met elkaar te verbinden.²⁴ Nu ligt het toeristisch belangrijkste deel van de haven op de grootste afstand van de toeristische attracties in het dorp. Hier liggen nog veel kansen in de uitvoering.

Unieke dorpen op Texel Naast het afwisselende landschap beschikt Texel over zeven unieke dorpen met elk een eigen karakter. Van badplaats De Koog, met haar vele restaurants en winkeltjes, tot de kleine, karakteristieke dorpen als Den Hoorn, De Waal en Oosterend. Met de dorpscommissies van alle kernen is op 10 juni 2021 gesproken over de positieve en minder positieve kanten van toerisme voor hun dorp, mede naar aanleiding van de dorpenrondes in 2019 en het eerder gehouden inwonersbelevingsonderzoek. Ook is gevraagd naar het wensbeeld voor de toekomst. In bijlage 4 is een beschrijving van elk dorp opgenomen, aangevuld met de belangrijkste constateringen vanuit de dorpscommissies.

²⁴ In 2020 is de visie geëvalueerd en is geconcludeerd dat de speerpunten hieruit nog steeds actueel zijn.

42

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

4 Toeristisch-recreatief profiel gemeente Texel

4.3 Aanbod toeristische verblijfsaccommodaties 4.3.1 Analyse verblijfsaccommodaties Sinds de jaren zeventig gebruikt de gemeente Texel een normtelling voor het aantal slaapplaatsen per object. Dit is opgenomen in de bestemmingsplannen en dus planologisch vastgelegd. In bijlage 5 is een uitvoerige beschrijving opgenomen per categorie slaapplaatsen. Hieronder volgt een uitleg van de systematiek en de belangrijkste conclusies. In de laatste bestemmingsplanronde is opgenomen dat het slaapplaatsenplafond is gesteld op 47.000, waarbij is besloten om vooralsnog 2.000 slaapplaatsen in reserve te houden en bij uitgifte vanaf 45.000 pas op de plaats te maken. Om dan te bezien of en zoja hoe, de laatste 2.000 slaapplaatsen uitgegeven kunnen worden. Het aantal uitgegeven slaapplaatsen kan bijvoorbeeld toenemen als bestaande bedrijven gebruik wensen te maken van hun uitbreidingsmogelijkheid of, zoals bij kamperen bij de boer, er een nieuw verzoek van een agrariër wordt ingediend. Het is een dynamisch systeem dat door de gemeente wordt bijgehouden in een slaapplaatsenregistratie.

Belangrijk om te weten: ● slaapplaatsen vervallen niet zomaar, dit zijn rechten ● bij omzetting van accommodaties start de gemeente een procedure om overgebleven slaapplaatsen te saneren ● de 25% regeling (kwaliteitsuitbreiding) is in veel gevallen verlopen, deze was voor vijf jaar afgegeven ● er is een maximale plaatsingsdichtheid per hectare bij verblijfsrecreatieve terreinen. In de bestemmingsplannen staat dus hoeveel eenheden op een locatie mogen staan. Bij tenten is dat meer dan bij zomerhuizen. De gemeente registreert planologisch alles, uitgezonderd de particuliere slaapplaatsen bij logies met ontbijt en de slaapplaatsen in de jachthavens. De gemeente Texel kan op elk moment een overzicht geven van de geregistreerde slaapplaatsen. Het is echter een dynamisch systeem. Soms zijn er wijzigingen op een perceel (binnen de mogelijkheden van het bestemmingsplan) en er kunnen bijvoorbeeld kamperen bij de boerlocaties bijkomen of afvallen.

Er wordt gerekend met een normtelling per categorie. In onderstaande tabel staat de gehanteerde normering per categorie. CATEGORIE Hotels Campers, toercaravans, blokhutten en tenten Stacaravans Zomerhuizen Recreatieve opstal Appartementencomplexen Familiehuizen

Groepsverblijven Tweede woningen

AANTAL RECREATIEVE SLAAPPLAATSEN 2 3 4 5 5 5 10 15 20 per locatie bepaald 5

CRITERIUM per kamer per object per stacaravan per zomerhuis per opstal per appartement oppervlakte 100-200 m2 oppervlakte 200-300 m2 oppervlakte 300-400 m2 zoals vastgelegd in bestemmingsplan bestemd voor recreatieve en permanente bewoning

Tabel 2: Normtelling planologische slaapplaatsen zoals deze zijn opgenomen in de bestemmingsplannen

43

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

4 Toeristisch-recreatief profiel gemeente Texel

De schrijfster van dit plan heeft zich ondergedompeld in het slaapplaatsenregistratiesysteem en onderzocht of hetgeen hier wordt omschreven ook klopt met de werkelijkheid. Er is gekeken naar de normtellingen per adres en dit is, waar dat mogelijk was, vergeleken met de informatie die aanbieders hierover verstrekken via websites en andere communicatiekanalen. Hieronder volgt een overzicht van het aantal planologisch geregistreerde slaapplaatsen. In bijlage 5 wordt elke categorie apart behandeld en wordt aangegeven wat hier opvalt.

Geregistreerde slaapplaatsen²⁵ In totaal zijn er 44.057 slaapplaatsen geregistreerd. Hieronder een overzicht van de verschillende categorieën: CATEGORIE Hotels en pensions Appartementen Tenten en toercaravans Stacaravans Zomerhuizen Groepsverblijven Kamperen bij de boer Recreatieve opstallen Tweede woningen Kamperen bij particulieren Totaal:

SLAAPPLAATSEN 3.773 2.885 10.762 5.252 12.476 1.777 2.760 2.845 1.305 222 44.057

Tabel 3: Slaapplaatsenregistratie – opname 29-06-2021

Opvallende Opvallende zaken: zaken: ●bijna bijna overal overal moet moet dede gast gast zelf zelf koken. koken. Van Van het het aantal aantal slaapplaatsen slaapplaatsen bijbij hotels blijkt 36 procent een appartement te zijn veel particuliere adressen bieden een vorm van recreatieve verhuur ●veel particuliere adressen bieden een vorm van recreatieve verhuur aan aan of kunnen dit eventueel aanbieden ●erer zijn 429 adressen bekend met een recreatief opstal zijn 429 adressen bekend met een recreatief opstal ●7474 adressen staan inin dede registratie met een kampeerplek adressen staan registratie met een kampeerplek ● 262 262adressen adressenzijn zijnbestemd bestemdals alstweede tweedewoning woning ●opop verschillende adressen zijn appartementen voor dede recreatieve verschillende adressen zijn appartementen voor recreatieve verhuur bestemd ●erer komt relatief veel toeristische verhuur voor inin dede kleinere dorpen: komt relatief veel toeristische verhuur voor kleinere dorpen: In Den Hoorn zijn dat maar liefst 4.638 slaapplaatsen (dit is wel inclusief Camping Loodmansduin, waar 2.614 slaapplaatsen staan geregistreerd en bij kamperen bij de boer 558 slaapplaatsen). Den Hoorn maakt onderdeel uit van het concentratiegebied (toeristische slaapplaatsen), maar op een klein inwoneraantal is dit nog steeds een behoorlijke hoeveelheid toeristische bedden.

In Oosterend zijn dit 1.644 slaapplaatsen. Hier worden de grootste aantallen genoteerd door zomerhuizen, appartementen en kamperen bij de boer. Opvallend is hier het grote aantal tweede woningen en recreatieve opstallen bij particuliere adressen ●inin DeDe Koog is is dede grootste concentratie slaapplaatsen, inin verschillende Koog grootste concentratie slaapplaatsen, verschillende categorieën. Hier zijn de meeste accommodaties die wel een opknapbeurt kunnen gebruiken

Conclusie: Na een actieve controle van adressen en via allerlei websites blijkt dat het werkelijke aantal geregistreerde slaapplaatsen de planologische werkelijkheid dicht benadert. Er is planologisch een goed systeem om vinger aan de pols te houden. Bij een aantal categorieën (hotels, appartementen en groepsverblijven) zijn er zelfs minder slaapplaatsen in gebruik. Ook eigenaren van de grote verblijfsrecreatieve terreinen en kampeerterreinen geven aan niet alle slaapplaatsen te benutten. De rechten blijven echter nog van kracht, conform het bestemmingsplan.

²⁵ Slaapplaatsen Texel, slaapplaatsen registratie – opname 29-06-2021

44

TOERISTISCH TOEKOMSTPLAN TEXEL 2021

4 Toeristisch-recreatief profiel gemeente Texel

Slaapplaatsen die niet meer benut worden

Advies: Advies:

Aan de Nota Verblijfsrecreatie uit 2016 is op 26 juni 2019 beleid toegevoegd om alleen nog onder stringente voorwaarden slaapplaatsen te verplaatsen. Dit zou alleen nog kunnen met slaapplaatsen die al gerealiseerd waren of al bedrijfsmatig geëxploiteerd werden. Doel was kwaliteitsverbetering: door opruimen van slaapplaatsen op een bepaalde adres en verplaatsen naar een ander adres. De laatste jaren blijkt echter in de praktijk dat elke voorgestelde verplaatsing van slaapplaatsen, in welke hoedanigheid dan ook (of het nu om al bedrijfsmatig geëxploiteerde slaapplaatsen gaat of niet), zorgt voor nieuwbouw en dus verstening op een andere locatie: er komt een nieuw concept op een andere locatie bij en dat zorgt voor meer drukte. Hier is tot nu toe nooit een meerderheid voor gevonden in de gemeenteraad. Om verdere uitbreiding van drukte tegen te gaan (nieuwe, hoogwaardig ingevulde slaapplaatsen geven altijd een hogere bezetting dan slaapplaatsen die op de nominatie staan te verdwijnen) is het raadzaam om te onderzoeken of afroming op een deel van deze slaapplaatsen een oplossing kan bieden. In ieder geval is het verstandig deze beleidsregel uit 2019 in zijn geheel weer in te trekken. De mogelijkheid van verplaatsing kan bijdragen aan handel in slaapplaatsen en zorgt voor prijsopdrijving.

1. Er Erkan kaneen eeninventarisatie inventarisatieop opde degrote groteparken parkenworden wordengestart, gestart,maar maarhet het lijkt veel nuttiger om in te zetten op het actualiseren en blijvend beheren van de slaapplaatsenregistratie. Het systeem deugt, maar moet goed onderhouden worden. Een deel van de gegevens is al wat ouder, zoals bijvoorbeeld de nog geregistreerde particuliere kampeerplekken. Die plekken worden nu niet meer bijgehouden en in buitengebied mag op elk(tijdelijk) moment (tijdelijk) tent of toercaravan worden geplaatst. moment tent of toercaravan worden geplaatst. Ook kan in gesprek gegaan worden met eigenaren en kijken of slaapplaatsen eventueel ingeleverd kunnen worden. Zelfde geldt met zogenaamde 'spookslaapplaatsen'. zogenaamde 'spookslaapplaatsen'. Dit is maatwerk per locatie en moet alleen gebeuren bij locaties waarvan de verwachting is dat bepaalde slaapplaatsen geen nieuw leven meer zullen krijgen en altijd met een reële overgangsperiode. Dan kan een ondernemer deze slaapplaatsen nog benutten of kiezen voor een kwaliteitsimpuls in de overige slaapplaatsen. Deze actualisatie, dus het bekijken per adres, kost tijd en inspanning. Hiervoor zal extra capaciteit binnen de gemeente Texel vrijgemaakt moeten worden. Te denken valt aan een 'slaapplaatscoördinator'.

Bij het daadwerkelijk terugnemen van slaapplaatsen is uiteindelijk een bestemmingsplannodig is ter beoordeling van de raad. ter wijziging beoordeling vanen dedit raad. Hetverplaatsen verplaatsenvan vanslaapplaatsen slaapplaatsenheeft heeftgeen geenmaatschappelijk maatschappelijk draag2. Het vlak en leidt veelal tot meer verstening op andere locaties. Geadviseerd wordt het beleid met betrekking tot het verplaatsen van slaapplaatsen in trekken. te trekken. slaapplaatsen in te

Niet-geregistreerde slaapplaatsen Sinds 2009 wordt het aantal slaapplaatsen in de haven en die van logies met ontbijt, niet meer meegeteld in het slaapplaatsenregistratiesysteem. Doordat deze categorieën niet inzichtelijk meer worden gemaakt en in vorige publicaties met schattingen werd gewerkt, zijn er bij veel inwoners vragen ontstaan over hoeveel extra slaapplaatsen we het dan hebben, boven op het aantal geregistreerde slaapplaatsen. In bijlage 6 geven wij inzicht in de huidige stand van zaken.²⁶