CConstaterende datTexel
Koppel je AI →
Document · PDF

Adviesrapport W+B Veilig naar 80km/u op Texelse verbindingswegen tussen dorpen

Raadsvergadering 21 oktober 2026, gemeente TexelBij agendapunt: Rapport Witteveen + Bos 'Veilig naar 80km/u op Texelse verbindingswegen tussen dorpen'30.644 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

Precies het argument waarmee wij elders een smallere rijbaan verantwoorden, ontbreekt hier. Dat is de reden dat wij op beide delen van de Postweg niet 6,20 meter maar 7,00 meter aanhouden als voor | waarde voor 80 km/u: de minimale maat uit de provinciale ERBI, en daarmee zo dicht bij de standaardmaat van 7,50 meter als op deze wegvakken redelijkerwijs inpasbaar is. Waar de onderbouwing voor een smallere rijbaan wegvalt, kan de gemeente niet op de ondergrens van 6,20 meter blijven zitten. 3.4 | Netwerkeffecten en landbouwverkeer Het CROW-afweegkader (paragraaf 2.4) doorloopt drie stappen. De eerste stap, de aanleiding, is in dit dossier gegeven: twee aangenomen moties en het Mobiliteitsprogramma Texel 2035. De derde stap, de haalbaarheid en de geloofwaardigheid, is wat de vorige p | aragrafen per weg in beeld hebben gebracht. De tweede stap, de effecten op het netwerk, verdient aparte aandacht. Een snelheidswijziging op één wegvak werkt namelijk door op de wegen eromheen: op de routes die het verkeer kiest, op het aantal overgangen tussen 60 en 80 km/u, en op de bereikbaarheid van de dorpen. Die effecten zijn daarom niet per weg te beoordelen, maar alleen voor het Texelse wegennet als geheel.

Datzelfde geldt voor het landbouwverkeer, dat aan het slot van deze paragraaf apart wordt beha | ndeld: 25 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief 26 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief - samenhang van snelheidsregimes: het kader vraagt om een aaneengesloten geheel van snelheidsregimes en om zo min mogelijk snelheidsovergangen; liggen twee kruispunten minder dan 400 meter uit elkaar, dan is hetzelfde regime wenselijk. Dat raakt Texel op drie plaatsen. Op de Waalderweg/Oosterenderweg ligt een gedeelte bij De Waal dat 60 km/u blijft, waardoor een overgang ontstaat die herkenbaar moet zijn. Op de Schilderweg breekt het risicopunt bij de brouwerij de weg feitelijk in twee korte stukken, wat een eigen snelheidsregime daar onlogisch maakt. En de Postweg zuid is met circa 1.500 meter kort genoeg om alleen samen met het noordelijke deel te worden bezien; - fietsers en voetgangers: een hogere limiet maakt oversteken moeilijker, en juist de oversteken zijn op Texel het zwakke punt: op vijf van de zeven wegen die naar 80 km/u zouden kunnen liggen gevaarlijke oversteek- of kruispunten. Daar komt bij dat het fietsverkeer op Texel sterk seizoensgebonden is en voor een groot deel uit recreanten bestaat die de wegen niet kennen.

Dat is de reden dat afscherming van het fietspad in dit advies geen optionele maatregel is maar een voorwaarde; - openbaar vervoer en nood- en hulpdiensten: het kader schrijft voor dat de concessieverlener en de vervoerder worden geraadpleegd over de gevolgen voor rijtijden en dienstregeling, en dat overleg met de verkeersadviseur van de politie verplicht is. Op Texel werkt een snelheidsverhoging voor deze partijen gunstig uit, omdat de aanrijtijden korter worden. Dat overleg moet niettemin plaatsvinden voordat een verkeersbesluit wordt genomen; wij hebben het in dit onderzoek niet gevoerd; - landbouw- en vrachtverkeer: dit is op Texel het aspect dat het duidelijkst tégen een hogere limiet pleit; het krijgt daarom hieronder een eigen toelichting; - verschuiving van verkeer: omdat de wegen op Texel een beperkt netwerk vormen met weinig alternatieve routes, is de kans op ongewenste verschuiving kleiner dan op het vasteland. Het aandachtspunt zit vooral bij de rode wegen: blijft daar 60 km/u gelden terwijl de parallelle verbinding naar 80 km/u gaat, dan kan verkeer zich naar de snellere route verplaatsen. Tussen Den Burg en Den Hoorn, waar de Hoornderweg en de Westerweg naast elkaar liggen, en tussen Den Burg en De Cocksdorp, waar de Nieuwlanderweg en de Postweg dat doen, is dat het overwegen waard.

Deze punten veranderen het oordeel per weg niet, maar zij horen wel in de bestuurlijke afweging en in het verkeersbesluit thuis. Hoofdstuk 5 komt daarop terug. Landbouwverkeer: het argument dat tegen 80 km/u pleit Op de onderzochte wegen ontbreken parallelwegen. Landbouwvoertuigen rijden daardoor mee op de rijbaan, ook op de wegen die mogelijk naar 80 km/u zouden gaan. Een landbouwvoertuig rijdt in de praktijk 25 tot 40 km/u. Bij een limiet van 60 km/u is het snelheidsverschil met het overige verkeer daarmee ongeveer 20 tot 35 km/u; bij 80 km/u loopt dat op tot 40 tot 55 km/u. Het verschil verdubbelt dus vrijwel, en juist het snelheidsverschil tussen voertuigen bepaalt in sterke mate de kans op en de ernst van een ongeval. Dat effect valt bovendien samen met een tweede: hoe groter het snelheidsverschil, hoe vaker bestuurders willen inhalen. Dat geldt op elke weg met meerijdend landbouwverkeer, ook op een brede. Wat de Texelse situatie ongunstig maakt, is niet het inhaalmotief zelf maar de ruimte die ervoor beschikbaar is: de rijbanen zijn smal, het fietspad ligt dicht langs de weg en de rechtstanden zijn lang . De lange rechtstanden zijn voor het inhalen op zichzelf juist gunstig, omdat een tegenligger van ver zichtbaar is; het risico zit in de smalle rijbaan en in het fietspad dat er dicht langs ligt.

Op de Texelse wegen is inhalen van een landbouwvoertuig niet mogelijk zonder de tegenliggende rijstrook te gebruiken. Wij wegen dit als volgt, vooruitlopend op het oordeel per weg in paragraaf 3.6. Op de rode wegen speelt het niet, omdat de limiet daar 60 km/u blijft. Op de rustige wegen die voor 80 km/u in aanmerking komen is de intensiteit laag, waardoor de kans dat een inhalende bestuurder tegelijk een tegenligger treft klein is; daar weegt het risico op tegen de winst van een geloofwaardige limiet. Op de Postweg is de situatie anders: daar komen hoge intensiteit, veel aansluitingen en meerijdend landbouwverkeer samen. Dat is een extra reden om op dat wegvak niet naar de ondergrens maar naar 7,00 meter te verbreden, zodat een landbouwvoertuig veiliger gepasseerd kan worden en tegenliggers voldoende ruimte hebben ten opzichte van elkaar. Wij bevelen aan dit punt vóór het verkeersbesluit te toetsen bij de brancheorganisaties Cumela en LTO en bij de lokale agrarische ondernemers, zoals het CROW-afweegkader ook voorschrijft. Zij kennen de werkelijke routes en de piekmomenten in het seizoen. Waar dat aanleiding geeft, kan een inhaalverbod met een uitzondering voor landbouwvoertuigen worden overwogen; het Handboek wegontwerp voorziet daar expliciet in met een dubbele 9-3-markering.

Dat is een dubbele asmarkering waarvan beide strepen onderbroken zijn, met streepdelen van 9 meter en tussenruimten van 3 meter. Die uitvoering is nodig omdat een doorgetrokken dubbele asmarkering volgens de Wegenverkeerswet 1994 op zichzelf al een inhaalverbod inhoudt en daarom alleen is toegestaan op wegen die voor landbouwverkeer gesloten zijn. Blijft landbouwverkeer op de rijbaan toegestaan, zoals op Texel, dan hoort daar de onderbroken 9 | -3-uitvoering bij, in combinatie met bord F1 en een onderbord dat het inhalen van l | andbouwvoertuigen uitzondert. 3.5 | Twee risicovolle punten nader bekeken Twee plekken die op basis van ongevallengegevens en tijdens de schouw opvielen, hebben wij op woensdag 29 april 2026 ter plaatse bekeken. Het was die dag meivakantie, met veel vakantiegangers op het eiland; het weer was zonnig, ongeveer 16 °C, met een stev | ige wind uit het oostnoordoosten en geen neerslag. Wat wij op deze twee punten adviseren, staat bij de aanbevelingen in paragraaf 6.3. Dit hoofdstuk blijft beperkt tot de analyse. Kruispunt Nieuwlanderweg – Kogerweg – Burgerdijk Dit kruispunt ten noorden van Den Burg is bekeken omdat hier regelmatig ongevallen plaatsvinden, inclusief één dodelijk ongeval in 2023. Het kruispunt is in 2021 opnieuw ingericht, sindsdien is het aantal ongevallen verminderd.

Het dodelijke ongeval gebeur | de na die herinrichting: volgens de toelichting van de raadscommissie betrof het een fietser die een oversteek in de verkeerde richting gebruikte (het kruispunt heeft twee fietsoversteken met elk éénrichtingsverkeer). In de toekomst komt er tussen dit krui | spunt en de rotonde Postweg – Rozendijk een tweerichtingsfietspad; het kruispunt wordt dan aangepast tot één oversteek voor twee richtingen om de verkeersveiligheid nog verder te verbeteren. Tijdens tien minuten observeren (14:18–14:28 uur) passeerden 78 m | otorvoertuigen (waarvan 19 afsloegen en 14 vanuit een zijweg invoegden), 42 fietsers, van wie er 17 overstaken, en 3 bromfietsers. Wat opviel: - | er is veel afslaand, invoegend en overstekend verkeer. Dat levert veel ‘conflictpunten’ op en bestuurders moeten veel kanten op kijken om de situatie te overzien; - | overstekende fietsers twijfelen soms welke van de twee oversteken zij moeten gebruiken; daardoor kijken zij niet altijd goed uit voor het oversteken; - | groepjes fietsers (zoals families) stemmen het oversteken soms te laat onderling af; vooral jonge fietsers gooien het stuur dan plotseling om en staan door de smalle berm snel met hun voorwiel op de rijbaan. Uitrit Texelse Bierbrouwerij (Schilderweg) De uitrit van de Texelse Bierbrouwerij is bekeken omdat die om meerdere redenen risicovol is.

De uitrit ligt in de binnenbocht van een krappe bocht; door begroeiing is het zicht op naderend verkeer vanuit Oudeschild slecht. Bestuurders vanuit Oudeschild ri | jden bovendien eerst over een lang, open recht stuk dat plotseling overgaat in een krappe bocht in een beboste omgeving, zonder waarschuwing; de kans is groot dat zij dit punt met hoge snelheid naderen. De brouwerij is een toeristische bestemming, dus veel | weggebruikers kennen de situatie niet, en het proeflokaal vergroot de kans dat bezoekers iets gedronken hebben. Tijdens tien minuten observeren (13:42 | –13:52 uur) passeerden 52 motorvoertuigen (waaronder 3 vrachtwagens), 35 fietsers en 3 voetgangers. Wat opviel: - | tegenover de uitrit hangt een goed afgestelde verkeersspiegel; - | fietsers vanuit Oudeschild moeten onder een lastige hoek achteromkijken om veilig naar de brouwerij te kunnen oversteken; - | fietsers vanuit Den Burg steken soms te vroeg over (aan de verkeerde kant van het gebouw) en rijden dan nog een stuk over de rijbaan. Tijdens de schouw gebeurde dit twee keer; - | voor de bevoorrading moet een vrachtwagen achteruit de uitrit in steken, onder begeleiding van twee verkeersregelaars die het verkeer stilzetten. 3.6 | Het oordeel per weg Op basis van de afweegkaders delen wij de wegen in vier categorieën in.

Leidend zijn drie vragen: haalt de rijbaan het absolute minimum van 6,20 meter of is dat met een redelijke ingreep te bereiken, gelden de omstandigheden die op Texel een rijbaan onder | de landelijke maat verantwoord maken (een geringe 27 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief hoeveelheid verkeer, lange rechtstanden en voldoende stopzicht), en welke limiet is op dit moment het meest geloofwaardig? Belangrijk vooraf: nergens gaat 80 km/u vanzelf. Elke weg vraagt om maatregelen - | groen (80 km/u handhaven): de weg voldoet al aan het GOW80 | -profiel en een maximumsnelheid van 80km/u is hier geloofwaardig en veilig, mits de fietsers worden afgeschermd; - | geel (80 km/u met maatregelen): | de gereden snelheid past nu al bij 80 km/u; met bescheiden ingrepen is 80 km/u veilig: een beperkte verbreding naar minimaal 6,20 m van de rijbaan, aangepaste belijning naar GOW80 en afscherming van het fietspad. Afbeelding 3.6 Het Texels afweegkader als beslisschema: drie vragen leiden tot vier categorieën.

De volgorde is bewust: pas als de rijbaanbreedte haalbaar is, komen de overige voorwaarden aan de orde - | oranje (op termijn 80 km/u, grootschaliger maatregelen nodig): | 60 km/u is nu het meest geloofwaardig, maar met een grotere verbreding (naar minimaal 6,20 meter), aangepaste belijning en afscherming kan de weg op termijn alsnog naar 80 km/u, dat dan ook geloofwaardig wordt; zolang die ingrepen niet zijn uitgevoerd, geldt 60 km/u; - | rood (60 km/u handhaven): de weg is te smal en/of te bochtig, met veel onoverzichtelijke in | - en uitritten, en verbreden of rechttrekken is niet mogelijk (onder meer door de ligging op een dijk); ook met forse maatregelen is 80 km/u hier niet verantwoord. Hieronder motiveren wij per categorie waarom een weg daarin valt en wat dat voor het advies betekent. De rode draad is telkens dezelfde: de geloofwaardigheid van de limiet ter plaatse, de afstand tot het landelijke 80-profiel en de daaruit volgende juridis | che houdbaarheid. Daarbij passen twee kanttekeningen die het beeld eerder terughoudender dan gunstiger maken. Ten eerste geldt de onderbouwing waarmee wij op Texel een rijbaan van 6,20 meter verantwoord achten (§2.6) niet overal even sterk.

Op de Postweg is de intensiteit zo hoog dat het argument van de zeldzame ontmoeting met een tegenligger niet opgaat; daar houden wij daarom 7,00 meter aan, de maat uit de provinciale ERBI, in plaats van de ondergrens van 6,20 meter. Op de Ruigendijk, de Schilderweg en de Redoute is het st | opzicht korter dan 100 meter, waardoor het argument van de tijdig zichtbare tegenligger wegvalt. Op die wegen wegen wij zwaarder mee dat 80 km/u pas na ingrijpen aan de orde kan zijn. | Ten tweede is 6,20 meter een absolute ondergrens en geen streefwaarde. Ook na verbreding tot die maat blijft elke weg onder de 7,00 meter uit de ERBI en ver onder 28 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief de standaardmaat van 7,50 meter uit het Handboek wegontwerp 2025. Waar de gemeente meer ruimte heeft dan het minimum, bevelen wij aan die ruimte ook te benutten. Groen - 80 km/u handhaven De Pontweg staat als enige al dicht bij het profiel voor een gebiedsontsluitingsweg met 80 km/u: een rijbaan van 7,00 meter, ruim boven de ondergrens van 6,20 meter en gelijk aan de maat uit de ERBI, en een wegbeeld dat op doorstroming is gericht. De stand | aardmaat van 7,50 meter uit het Handboek wegontwerp 2025 wordt daarmee niet gehaald. Wij achten dat hier aanvaardbaar.

De weg is recent gereconstrueerd en voldeed bij die reconstructie aan het Handboek wegontwerp 2013, waarin 7,00 meter de geldende maat wa | s. Een recent gereconstrueerde weg opnieuw openbreken voor vijftig centimeter staat niet in verhouding tot de veiligheidswinst die daarmee te behalen valt, zeker niet omdat het alignement, het stopzicht en de overzichtelijkheid hier op orde zijn en de weg | het breedste profiel van alle elf heeft. De feitelijk gereden snelheid ligt met 76 tot 79 km/u dicht bij de limiet, waardoor 60 km/u hier ongeloofwaardig zou zijn en slecht zou worden nageleefd. Handhaven van 80 km/u is dan ook de enige geloofwaardige én h | andhaafbare keuze. Anders dan op de overige wegen gaat het hier niet om een verhoging maar om het bestendigen van de bestaande situatie; er is dus geen verkeersbesluit nodig en geen maatregel die aan de limiet voorafgaat. Wij bevelen wel met nadruk aan het | fietspad ook hier af te schermen: met 3,30 meter ligt het nog altijd binnen de obstakelvrije zone die bij 80 km/u hoort, en daarmee is de huidige situatie voor fietsers niet veilig genoeg. Geel - 80 km/u met maatregelen Op deze wegen past de gereden snelheid al bij 80 km/u, zodat 60 km/u ook hier ongeloofwaardig is. Op de Waalderweg en Oosterenderweg wordt in beide meetmaanden al rond 80 km/u gereden, op de Nieuwlanderweg 75 tot 79 km/u.

Het verschil met het 80 | -profiel is beperkt: de Waalderweg haalt de 6,20 meter al, de Nieuwlanderweg mist 20 centimeter. Even belangrijk is dat de omstandigheden die op Texel een rijbaan van 6,20 meter verantwoord maken hier volledig gelden: het verkeer is beperkt in omvang, de rechtstanden zijn lang of het wegbeeld is dat van een lange rechte weg, en het stopzicht haalt overal de 100 meter. Een bescheiden verbreding, aangepaste belijning en het afschermen van het fietspad volstaan daarom. Wel vragen de oversteken en het kruispunt Kogerweg | –Burgerdijk op de Nieuwlanderweg om een veilige inrichting voordat de limiet omhoog gaat; het dodelijke ongeval op dat kruispunt bevestigt dat risico. Oranje, op termijn 80 km/u Hier maken de drukte en het wegbeeld 60 km/u op dit moment het meest geloofwaardig, en blijft de weg verder van het 80-profiel af. De vier oranje wegen vallen daarbij in twee groepen, met een verschillende opgave. Op de Laagwaalderweg en de Ruigendijk gaat | het om de ondergrens van 6,20 meter. De Laagwaalderweg is met 5,50 meter 70 centimeter te smal en vraagt dus een grotere, kostbaardere verbreding; de Ruigendijk mist met 6,10 meter maar 10 centimeter, maar heeft een stopzicht korter dan 100 meter, wat pas met het terugsnoeien van begroeiing of een andere ingreep is op te lossen.

Op beide wegen gelden de voorwaarden uit paragraaf 2.6 verder wel: het is er rustig en de rechtstanden zijn lang. Op de Postweg, zuid en noord, ligt het anders. De rijbaan is met 6,00 meter dicht bij de ondergrens, maar juist de voorwaarde waarop die ondergrens rust ontbreekt: dit zijn de drukste wegen van het eiland, waar bestuurders voortdurend tegenliggers tegenkom | en. Op het noordelijke deel komen daar kortere rechtstanden bij. Daarom adviseren wij op beide delen van de Postweg niet naar 6,20 maar naar 7,00 meter te verbreden voordat 80 km/u aan de orde kan zijn. Dat is de maat uit het Handboek wegontwerp; op de rijbaanbreedte is dan geen afwijking meer nodig, wat op de drukste wegen van het eiland ook het meest verdedigbaar is. Het maakt de opgave op de Postweg wel aanmerkelijk zwaarder dan op de andere oranje wegen, zowel in ruimtebeslag als in kosten. Voor alle vier de wegen geldt dat 80 km/u pas verdedigbaar is na verbreding, aangepaste belijning en afscherming van het fietspad, en dat de gevaarlijke oversteek- en kruispunten daarbij worden aangepakt. Zolang die ingrepen niet zijn uitgevoerd, geldt 60 km/u. Rood - 60 km/u Deze wegen combineren een rijbaan die ver onder het absolute minimum van 6,20 meter blijft met bochtigheid, onvoldoende stopzicht of veel onoverzichtelijke in- en uitritten.

De Hoornderweg en de Westerweg zijn met 5,1 meter ruim een meter te smal, de Schilderweg met 5,50 meter en de Redoute met 5,30 meter aanzienlijk. Op de Schilderweg en de Redoute is het stopzicht bovendien korter dan 100 meter, waarmee ook de tweede pijler onder onze Texelse onderbouwing wegvalt, en op de Redoute is verbreden 29 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief door de ligging op een dijk praktisch nauwelijks mogelijk. Een verbreding van die omvang staat op deze rustige wegen niet in verhouding, en zou de resterende bezwaren niet wegnemen. Ook met forse maatregelen is 80 km/u hier niet geloofwaardig te maken en n | iet verantwoord. 60 km/u sluit aan bij het wegbeeld en wordt daardoor vanzelf beter nageleefd; op de Redoute rijden bestuurders met 62 tot 63 km/u zelfs nu al vrijwel precies de limiet. Tabel 3.3 geeft het oordeel per weg met een korte onderbouwing weer; de maatregelen en de afwijkingen van de CROW- en ERBI-richtlijnen staan in hoofdstuk 4. De rode wegen werken wij daar niet verder uit. Tabel 3.3 Het uiteindelijke oordeel per weg Nr. | Weg | Oordeel | Korte onderbouwing 1 | Nieuwlanderweg | 80 km/u - met maatregelen | hoge gereden snelheid (november ca. 79 km/u) maakt 60 km/u ongeloofwaardig; rijbaan 6,0 m en ruim stopzicht. Rijbaan verbreden naar 6,20 meter vergroot veiligheid.

Kansrijk, maar niet zonder maatregelen: fietspad afschermen, belijning naar GOW80 en het risicovolle kruispunt Kogerweg–Burgerdijk veilig inrichten met lokaal 60 km/u en maatregelen bij de fietsoversteken 2 | Postweg (zuid) | 60 km/u - op termijn 80 | zeer hoge drukte (ca. 19.750/etmaal) en lage zomersnelheid (ca. 66 km/u) op een rijbaan van 6,0 m. 80 km/u is hooguit op termijn denkbaar en vergt forse maatregelen. Door de hoge intensiteit adviseren wij hier verbreding naar 7,00 m in plaats van de ondergrens van 6,20 m; voorlopig is 60 km/u het meest geloofwaardig. Per deeltraject afwegen 3 | Postweg (noord) | 60 km/u - op termijn 80 | druk (ca. 13.200/etmaal), gereden snelheid 68 | – 72 km/u op een rijbaan van 6,0 m met korte rechtstanden. 80 km/u alleen op termijn en met forse maatregelen; door de drukte adviseren wij verbreding naar 7,00 m in plaats van 6,20 m. Nu pleiten drukte en wegbeeld voor 60 km/u 4 | Waalderweg / Oosterenderweg | 80 km/u - met maatregelen | gereden snelheid in beide maanden al rond 80 km/u; rijbaan 6,20 m haalt de ondergrens; rustig. Echter ook hier is 80 km/u niet vanzelfsprekend: het fietspad moet worden afgeschermd en de belijning naar GOW80.

Daarnaast extra attentiewaarde nodig bij het deel 60 km/u bij De Waal 5 | Laagwaalderweg | 60 km/u - op termijn 80 | hoge gereden snelheid (77–79 km/u) maakt 60 km/u ongeloofwaardig en de weg is rustig; maar de rijbaan is met 5,5 m fors te smal en dient verbreed te worden. 80 km/u is alleen op termijn mogelijk, na verbreding naar 6,20 m en afscherming van het fietspad en het veiliger maken van de overgang van het deel met naar het deel zonder vrijliggend fietspad. Zolang die verbreding niet is uitgevoerd, adviseren wij hier geen 80 km/u 6 | Schilderweg | 60 km/u - geen 80 | stopzicht korter dan 100 m, veel uitritten en het risicopunt bij de uitrit van de Bierbrouwerij breekt de weg in twee korte wegvakken; rijbaanbreedte slechts 5,5 m. Ook met forse maatregelen niet veilig naar 80 km/u te brengen; blijft 60 km/u 30 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief Nr. | Weg | Oordeel | Korte onderbouwing 7 | Redoute | 60 km/u - geen 80 | laagste gereden snelheid (62–63 km/u), smalle rijbaan (5,30 m), stopzicht korter dan 100 m en bochtig. 80 km/u is hier geen optie; ook met forse maatregelen niet verantwoord naar 80 km/u. Blijft 60 km/u 8 | Hoornderweg | 60 km/u - geen 80 | rustig, maar de rijbaan is met 5,1 m fors te smal en kent krappe bochten en in- en uitritten.

Ook met forse maatregelen niet veilig naar 80 km/u; blijft 60 km/u 9 | Westerweg | 60 km/u - geen 80 | deels open, maar de rijbaan is met 5,1 m fors te smal en deels bochtig met veel in- en uitritten. Ook met forse maatregelen niet veilig naar 80 km/u; blijft 60 km/u 10 | Pontweg | 80 km/u - handhaven | Al ingericht als GOW80; breedste rijbaan (7,0 m), belijning al GOW80 en verbreden niet nodig. Wel blijft afscherming van het fietspad aanbevolen (het fietspad ligt dicht op de weg) en vragen de oversteekpunten aandacht 11 | Ruigendijk | 60 km/u - op termijn 80 | gereden snelheid 71–74 km/u en rijbaan 6,1 m (net onder de ondergrens), maar stopzicht korter dan 100 m en matige drukte. 80 km/u alleen op termijn, na verbreding naar 6,20 m, afscherming fietspad en het verbeteren van het stopzicht Onderstaande kaart vat het oordeel samen. De nummers komen overeen met tabel 1.1 en de kleur geeft de categorie weer. 31 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief 32 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief Afbeelding 3.7 Oordeel per weg: groen = 80 km/u handhaven, geel = 80 km/u met maatregelen, oranje = op termijn 80 km/u (nu 60), rood = 60 km/u (80 geen optie)

4 MAATREGELEN EN KOSTEN In dit hoofdstuk werken wij de maatregelen uit voor de wegen die naar 80 km/u kunnen of dat op termijn zouden kunnen: de groene Pontweg (80 km/u handhaven), de gele wegen (80 km/u met maatregelen) en de oranje wegen (op termijn 80 km/u). De vier rode wegen | blijven 60 km/u en worden niet besproken in dit hoofdstuk. Voor elke overige weg geven wij de benodigde maatregelen, de punten waarop wordt afgeweken van de CROW- en ERBI-richtlijnen, en de ingeschatte kosten. Die kosten zijn ingeschat door onze kostendeskundigen en zijn steeds investeringskosten exclusief | omzetbelasting (zie de uitgangspunten aan het slot van dit hoofdstuk). Leidend is dat 80 km/u nergens vanzelf gaat: zelfs de groene Pontweg vraagt om het afschermen van het fietspad en aangepaste belijning. Op alle wegen is de ruimte tot het fietspad kleiner dan de CROW | -richtwaarde van 6,0 meter en ook kleiner dan het minimum van 4,5 meter. Het afschermen of verleggen van het fietspad is daarom op elke weg nodig, ook op de Pontweg, waar het fietspad eveneens | dicht op de rijbaan ligt. Het aanpassen van de belijning naar een GOW80-inrichting is overal nodig, behalve op de Pontweg, die al zo is gemarkeerd. Waar de rijbaan smaller is dan de ERBI-ondergrens van 6,20 meter, is het sowieso nodig dat de rijbaan wordt | verbreed om veilig naar 80 km/u te kunnen.

Met 6,20 meter wijkt Texel alsnog af van de CROW | -richtlijn die 7,0 meter als minimale breedte aanhoudt voor 80 km/u. 4.1 | Afscherming van het fietspad en aangepaste belijning Voor alle wegen geldt dat het fietspad afgeschermd dient te worden van de rijbaan om de verkeersveiligheid te waarborgen, voordat de snelheid naar 80 km/u verhoogd kan worden. Daarom behandelen we deze maatregel hier algemeen; de geschatte kosten per weg s | taan in bijlage II. Omdat Texel een eiland is met een grote culturele waarde en aantrekkingskracht voor toeristen, adviseren we een afscherming die prettig oogt en aanvoelt en past bij de omgeving. Daarom adviseren wij een natuurlijke ogende afscherming la | ngs alle wegen in de scope van dit onderzoek: een houten geleiderail. Een haag is in dat opzicht de meest natuurlijke afscherming, maar biedt geen voertuigkering; wij zien haagbeplanting daarom als aanvulling op en niet als vervanging van de geleiderail (zie het slot van deze paragraaf). De ingeschatte kosten voor afscherming omvatten zowel het plaatsen van deze houten geleiderail als het aanpassen van de belijning naar een GOW80-inrichting. Alleen bij de Pontweg gaat het uitsluitend om de geleiderail: die | weg is al als GOW80 gemarkeerd, waardoor nieuwe belijning niet nodig is.

Nog te onderzoeken: past de geleiderail overal? | Een voertuigkering vraagt zelf ook ruimte: naast de constructie is er ruimte nodig om te kunnen uitbuigen bij een aanrijding. Op de smalste wegvakken is de berm tussen rijbaan en fietspad 1,60 tot 2,10 meter. Of een houten geleiderail daar met de benodigde uitbuigingsruimte inpasbaar is, is in dit onderzoek niet getoetst en hangt ook af van de eventuele aanwezigheid van ondergrondse objecten (kabels en leidingen zijn niet geïnventariseerd). Wij bevelen aan dat per wegvak te laten uitwerken aan de hand van h | et CROW-kennisproduct Veilige inrichting van bermen en de productspecificaties van de leverancier, voordat het maatregelenpakket bestuurlijk wordt vastgesteld. Blijkt de kering ergens niet inpasbaar, dan is bermverbreding nodig of moet naar een andere oplo | ssing worden gezocht; in beide gevallen vallen de kosten op dat wegvak hoger uit. 33 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief 34 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief Afbeelding 4.1 Schematisch dwarsprofiel van de huidige en de gewenste situatie. Het gaat om twee ingrepen: de rijbaan naar ten minste 6,20 meter en een afscherming tussen rijbaan en fietspad.

Schematisch en niet op schaal; de maten verschillen per weg Afbeelding 4.2 Houten geleiderail als afscherming tussen fietspad en rijbaan Deze houten geleiderail biedt fietsers veiligheid: mocht een auto van de weg raken, dan belandt deze niet op het fietspad. Daarnaast breekt deze ook de zuigende werking van hard langsrijdend (vracht)verkeer, waardoor fietsers op Texel nu soms worden verrast. Afscherming vraagt op een gebiedsontsluitingsweg wel om een uitdrukkelijke motivering. Het Handboek wegontwerp 2025 merkt op dat afschermingsvoorzieningen op stroomwegen gebruikelijk zijn, op erftoegangswegen in principe niet worden toegepast, en op gebiedsontsluitingswegen alleen bij uitzondering en in bepaalde situaties zijn toegestaan. Er is geen objectieve maatstaf; de afweging verschilt per situatie. Het handboek noemt daarbij een aantal voorbeeldsituaties waarin afscherming passend kan zijn, en drie daarvan doen zich op Texel voor: - een drukbereden fietspad binnen de obstakelvrije zone. Op alle onderzochte wegen ligt het fietspad op 1,60 tot 3,30 meter van de rijbaan en dus binnen die zone, terwijl het fietsgebruik in het zomerseizoen hoog is en grotendeels bestaat uit recreanten die de weg niet kennen. Dit is op Texel de belangrijkste grond;

35 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief - bomen binnen de obstakelvrije zone met landschappelijke waarde. Op onder meer de Schilderweg en delen van de Ruigendijk staan bomen dicht op de rijbaan die vanwege hun landschappelijke betekenis behouden moeten blijven; - locaties waar bestuurders snel worden afgeleid. Het handboek noemt de omgeving van een vliegveld expliciet. Op de Postweg (noord) ligt de oversteek bij het vliegveld, een van de aangewezen risicopunten in dit onderzoek. Het handboek wijst er ook op dat afscherming een keerzijde heeft: de weg kan de beleving van een stroomweg krijgen, wat op wegen met lange rechtstanden juist een hogere snelheid kan uitlokken. Dat is voor Texel een reëel aandachtspunt, omdat het raakt aan de geloofwaardigheid van de limiet (paragraaf 2.5). Het handboek noemt als middelen daartegen onder meer een kleine kruispuntafstand, gelijkvloerse kruisingen die bij een gebiedsontsluitingsweg passen, inpassing in de landschappelijke context en ander materiaalgebruik, in het bijzonder afschermingsvoorzieningen van hout of met een houten uitstraling. Op de Texelse wegen zijn de kruispunten gelijkvloers en liggen zij relatief dicht op elkaar; met de keuze voor een houten geleiderail is daarmee aan alle genoemde punten voldaan.

Tot slot noemt het handboek haagbeplanting als middel om de subjectieve veiligheid van fietsers langs een gebiedsontsluitingsweg te verbeteren. Waar de ruimte in de berm dat toelaat, is dat een waardevolle aanvulling op de geleiderail die bovendien goed past bij het Texelse landschap. De kosten daarvan zijn in dit rapport niet meegenomen. 4.2 Verbreding rijbaan Bij de meeste wegen is ook het verbreden van de rijbaan naar minimaal 6,20 meter noodzakelijk. Die 6,20 meter is de absolute ondergrens uit de Noord-Hollandse ontwerprichtlijn (ERBI) en de norm die wij in dit advies als minimum voor 80 km/u op Texel hanteren (§2.6). Let wel: de standaardmaat uit het Handboek wegontwerp 2025 is 7,50 meter en de ERBI gaat uit van 7,00 meter. Ook na verbreding blijft er dus een afwijking bestaan, die wij onderbouwen met de geringe hoeveelheid verkeer, de lange rechtstanden en het ruime stopzicht op de betreffende wegen. Die onderbouwing staat of valt met de afscherming van het fietspad: verbreden zonder afschermen is geen optie. Waar de ruimte in het profiel het toelaat, adviseren wij ruimer te verbreden dan de 6,20 meter. Het verschil in kosten tussen 6,20 en bijvoorbeeld 6,50 meter is beperkt zolang de weg toch wordt opengebroken, terwijl de marge ten opzichte van de landelijke richtlijn en daarmee de juridische houdbaarheid van het besluit er merkbaar door toeneemt.

De Pontweg is al 7,0 meter en voldoet daarmee aan de CROW-richtlijn qua rijbaanbreedte. De Waalderweg/Oosterenderweg kent nu een rijbaanbreedte van 6,20 meter en voldoet daarmee aan de ondergrens van de ERBI en hoeft derhalve niet verbreed te worden. De Nieuwlanderweg en de Ruigendijk hebben een rijbaanbreedte van 6,00 tot 6,10 meter; daar is een kleinschalige verbreding voldoende om aan de ondergrens van de ERBI te voldoen. Voor de Postweg (zuid en noord) adviseren wij een uitzondering op de ondergrens. De rijbaan is daar eveneens 6,00 meter, maar dit zijn de drukste wegen binnen de scope, en juist de geringe kans op een ontmoeting met een tegenligger is het argument waarmee wij elders een rijbaan onder de landelijke maat verantwoorden (§2.6). Dat argument gaat hier niet op. Wij adviseren daarom op beide delen van de Postweg te verbreden naar 7,00 meter, de maat uit de provinciale ERBI. Daarmee resteert nog een verschil met de standaardmaat van 7,50 meter, maar is de rijbaan zo breed als op deze wegvakken redelijkerwijs inpasbaar is. Let op: de kosten voor de verbreding van de Postweg zijn in de kosteninschatting in dit hoofdstuk gebaseerd op 7,00 meter, en dus op een verbreding van een volle meter in plaats van 20 centimeter. Dat is terug te zien in de kostenposten voor de wegvakken 2 en 3.

Waar zowel de geleiderail als de verbreding nodig is, kunnen die werkzaamheden tegelijkertijd worden uitgevoerd. Dat is niet alleen efficiënter in de uitvoering, maar drukt ook de kosten: de weg hoeft dan maar één keer te worden opengebroken en opnieuw te worden afgewerkt. 4.3 Aanpak gevaarlijke kruispunten en oversteekplaatsen 36 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief Op vrijwel alle wegen zijn één of meer gevaarlijke kruispunten en/of (fiets)oversteekpunten gedefinieerd. Wanneer de maximumsnelheid verhoogd wordt naar 80 km/u is het zaak deze punten aan te pakken om het veilig oversteken van de autorijbaan mogelijk te maken voor fietsers en voetgangers. Het aanleggen van een middeneiland bij de gevaarlijke oversteekpunten is nodig. In de ingeschatte kosten per locatie is niet alleen het middeneiland zelf opgenomen, maar ook de reconstructie van de weg ervoor en erna en voorzieningen als lichtmasten, zodat de oversteek ook ’s avonds veilig en herkenbaar is. De kosten per locatie verschillen daarom per weg: waar de rijbaan toch al wordt verbreed, kan de oversteek in één keer worden meegenomen en valt de aanpak duidelijk goedkoper uit dan op een weg waar geen verbreding plaatsvindt en de weg speciaal voor de oversteek moet worden gereconstrueerd.

Bij de Laagwaalderweg is het daarnaast nodig om de overgang van het wegdeel binnen en buiten de scope extra aandacht te geven: daar is het wegdeel buiten de scope niet voorzien van een vrijliggend fietspad. Dat betekent dat doorgaande fietsers hier de rijbaan moeten oversteken om op het vrijliggende fietspad te kunnen fietsen. Het is van belang om zowel de fietsers te wijzen op het vrijliggende fietspad als de automobilisten te attenderen op het niet-vrijliggende fietspad richting De Waal en de oversteek die de fietsers hier maken. Op de Waalderweg is er ook een deel dat 60 km/u blijft, bij de bebouwde kom van De Waal. Ook daar is van belang dat dit duidelijk wordt gemaakt en dat 60 km/u de logische maximumsnelheid wordt, door het wegbeeld te laten aansluiten bij 60 km/u. 4.4 Zachte maatregelen: gedrag, zichtbaarheid en communicatie Naast de fysieke ingrepen zijn er zachte, gedragsgerichte maatregelen: communicatie, educatie en attentieverhoging. Ze zijn relatief goedkoop en snel in te zetten, maar hun effect is ondersteunend en vaak tijdelijk, gedrag in het verkeer verloopt grotendeels automatisch, en het wegontwerp bepaalt het gedrag structureel (zie de hoofdstukken 2 en 5). Voorlichting werkt aantoonbaar beter wanneer zij is toegespitst op een doelgroep en samengaat met handhaving en met de fysieke inrichting.

Zachte maatregelen vervangen de geleiderail, de verbreding en de middeneilanden dus niet, maar versterken ze; ze zijn vooral waardevol op de oranje wegen en als verantwoorde tussenstap zolang de fysieke ingrepen nog niet zijn uitgevoerd. Bij de gevaarlijke oversteek- en kruispunten uit paragraaf 4.3 kan de zichtbaarheid met lichte middelen worden vergroot: opvallende markering en kleurvlakken, accentverlichting die de oversteek ook ’s avonds herkenbaar maakt, attentieborden en, waar gewenst, actieve signalering, zoals LED- of knipperverlichting of een verlichte oversteekvoorziening die feller wordt zodra een overstekende fietser wordt gedetecteerd. Waar het middeneiland pas op termijn wordt aangelegd, maken zulke maatregelen de oversteek in de tussentijd veiliger en beter zichtbaar. Op de Laagwaalderweg, waar doorgaande fietsers de rijbaan moeten oversteken naar het niet-vrijliggende deel richting De Waal, helpen duidelijke markering en bebording om zowel de fietsers als de automobilisten te attenderen. Om de gereden snelheid te beïnvloeden zijn dynamische snelheidsdisplays (‘smileyborden’) bruikbaar: zij tonen de bestuurder direct zijn eigen snelheid en halen hem even uit zijn automatische gedrag. Ze zijn goedkoop, verplaatsbaar en leveren meteen snelheidsdata op.

Het effect is echter plaatselijk, en na verloop van tijd nemen bestuurders het bord niet meer waar; het advies is dan ook om de displays te rouleren en gericht in te zetten: op de oranje wegen, vlak vóór de oversteek- en kruispunten, en bij de overgang naar het 60 km/u-deel bij De Waal, waar de limiet geloofwaardig moet blijven. Een bijkomend voordeel is dat de displays de monitoring ondersteunen: door de gereden snelheid (V85) vóór en ná een maatregel te meten, wordt zichtbaar of de gekozen limiet daadwerkelijk wordt gereden. 37 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief Afbeelding 4.3 Voorbeeld van een snelheidsindicator: groen voor een juiste snelheid (lager dan de limiet), rood voor een te hoge snelheid (boven de limiet) De bestuurders op Texel vallen grofweg in twee groepen uiteen, elk met een eigen aanpak. De vele toeristen kennen de wegen en de fietsdrukte niet; hen bereik je het best op het moment van aankomst, via de veerboot, de VVV, campings en fietsverhuurbedrijven, met een korte, herkenbare boodschap over snelheid, ruimte geven aan fietsers en oplettendheid bij oversteekpunten. De vaste, lokaal bekende bestuurders kennen de weg juist zó goed dat routine en een hoge snelheid op de loer liggen; voor hen past een periodieke, bij voorkeur seizoensgebonden campagne (vóór en tijdens het hoogseizoen), samen met de politie en lokale partners.

Zo’n campagne beklijft alleen als communicatie en zichtbare handhaving hand in hand gaan. De kern is telkens de juiste zachte maatregel op de juiste locatie te kiezen. Op de groene en gele wegen volstaat vooral heldere communicatie rond de (nieuwe) limiet, met gerichte snelheidsfeedback waar nodig. Op de oranje wegen zijn zichtbaarheids- en snelheidsmaatregelen een waardevolle aanvulling op, en soms een tussenstap naar, de fysieke ingrepen. En op de rode wegen, die 60 km/u blijven, dragen zichtbaarheid en communicatie eraan bij dat 60 km/u als de logische snelheid wordt ervaren. Daarmee sluiten de zachte maatregelen aan bij de lijn van dit rapport: de inrichting als basis voor veiligheid en geloofwaardigheid, en gedrag als versterking. De meeste zachte maatregelen zijn licht in de uitvoering en daardoor relatief goedkoop; ze kunnen vaak vooruitlopen op de fysieke ingrepen of daar een tussenstap naar vormen. Onderstaande tabel vat samen waar elke maatregel het best past en wat de ordegrootte van de kosten is. De bedragen zijn indicatief en exclusief omzetbelasting; ze dienen nog door de kostendeskundigen te worden aangescherpt en zijn niet in de kosteninschatting per weg (§4.5) verwerkt.

Tabel 4.1 Zachte maatregelen: geschikte inzet en indicatieve kosten Zachte maatregel Waar / wanneer inzetten Indicatie kosten (ordegrootte, exclusief omzetbelasting) communicatie rond de nieuwe limiet alle gewijzigde wegen, bij invoering enkele duizenden euro’s; deel van de reguliere communicatie bewustwordings- en gedragscampagne eilandbreed en seizoensgebonden; toeristen via veerboot, VVV, campings en fietsverhuur, plus vaste bestuurders € 5.000,-- – € 25.000,-- per campagne of seizoen dynamisch snelheidsdisplay (‘smileybord’) gele en oranje wegen, vlak vóór oversteek- en kruispunten en bij de € 5.000,-- per display; huur vanaf enkele honderden euro’s per maand

Zachte maatregel | Waar / wanneer inzetten | Indicatie kosten (ordegrootte, | exclusief omzetbelasting) 60-overgang bij De Waal; rouleren tussen locaties attentiebebording | bij oversteken en overgangen, o.a. | € 750,-- per bord (inclusief plaatsing) Laagwaalderweg zichtbaarheid oversteek: markering en | gevaarlijke oversteek- en kruispunten | € 2.000,-- – € 15.000,-- per locatie accentverlichting | (§4.3) actieve of interactieve signalering (LED, | gevaarlijke of beruchte | € 10.000,-- – € 30.000,-- + per locatie detectie) | oversteekpunten, waar passieve maatregelen onvoldoende zijn 4.5 | Maatregelen en kosten per weg Per weg is uitgewerkt welke maatregelen nodig zijn, van welke richtlijn daarbij wordt afgeweken en wat dat kost. Die uitwerking staat in bijlage II, met voor elk wegvak een eigen tabel en een korte toelichting. Voor de vier rode wegen is geen uitwerking gemaakt: daar blijft 60 km/u gehandhaafd en worden geen maatregelen voorgesteld. De kosten zijn per maatregel uitgesplitst: afscherming van het fietspad inclusief belijning, verbreding van de rijbaan en de aanpak van de gevaarlijke oversteek | - en kruispunten. Waar afscherming en verbreding op hetzelfde wegvak samenvallen, is ervan uitgegaan dat de werkzaamheden in één keer worden uitgevoerd; dat drukt de kosten, omdat de weg dan maar één keer hoeft te worden afgesloten.

| Onderstaande tabel vat de kosteninschatting samen. De rode wegen zijn hierin niet opgenomen: daar blijft 60 km/u gehandhaafd en worden geen maatregelen voorzien. Tabel 4.2 Kosteninschatting per weg (investeringskosten, exclusief | omzetbelasting) Nr. | Weg | Afscherming | Verbreding rijbaan | Gevaarlijke punten | Totaal per weg fietspad 1 | Nieuwlanderweg | € 1.350.000,-- | € 1.890.000,-- | € 300.000,-- | € 3.540.000,-- 2 | Postweg (zuid) | € 562.500,-- | € 937.500,-- | – | € 1.500.000,-- 3 | Postweg (noord) | € 1.500.000,-- | € 2.500.000,-- | € 300.000,-- | € 4.300.000,-- 4 | Waalderweg / | € 3.500.000,-- | – | € 187.50,-- | € 3.687.500,-- Oosterenderweg 5 | Laagwaalderweg | € 750.000,-- | € 1.100.000,-- | € 187.500,-- | € 2.037.500,-- 10 | Pontweg | € 1.762.500,-- | – | € 187.500,-- | € 1.950.000,-- 11 | Ruigendijk | € 750.000,-- | € 1.050.000,-- | – | € 1.800.000,-- Totaal | € 10.175.000,-- | € 7.477.500,-- | € 1.162.500,-- | € 18.815.000,-- NB: Alle bedragen in tabel 4.2 zijn ingeschat door onze kostendeskundige en zijn exclusief omzetbelasting, gepresenteerd als investeringskosten (bouwkosten, engineeringskosten en overige bijkomende kosten). Voor aanpassingen aan de rijbanen is ervan uitgegaan dat deze thans bestaat uit volledig teervrij asfalt, en bij de verbreding van een nieuwe asfalttoplaa | g wordt deze over de gehele breedte toegepast.

Bij een verbreding van enkele decimeters vraagt de aansluiting op de bestaande verharding bijzondere aandacht: zonder maatregelen zoals asfaltwapening hecht de nieuwe strook mogelijk niet goed aan de bestaande rijbaan en ontstaat op termijn scheurvorming. Of die wapening nodig is, moet per wegvak in de ontwerpfase worden bepaald; in deze inschatting is daarvan nog niet uitgegaan. De kosten voor de zachte maatregelen uit paragraaf 4.4 e | n voor het verbeteren van het stopzicht op de Ruigendijk zijn hierin niet opgenomen. 38 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief 39 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief De bedragen omvatten niet alleen de maatregel zelf, de afscherming, de verbreding en de belijning, maar ook wat er nodig is om het werk uit te voeren en vast te leggen: het geheel of gedeeltelijk afsluiten van de weg tijdens de uitvoering, de verkeersmaatregelen ter plaatse en het opstellen van het verkeersbesluit. Die laatste posten zijn overhead: zij hangen aan de weg en niet aan de afzonderlijke maatregel. Waar op een weg meerdere maatregelen nodig zijn, worden zij over die maatregelen verdeeld; waar maar één maatregel nodig is, komen zij volledig bij die ene post terecht.

Dat verklaart bijvoorbeeld waarom de afscherming van het fietspad op de Waalderweg en Oosterenderweg per strekkende meter hoog uitvalt: die rijbaan is met 6,20 meter al breed genoeg, verbreding is daar niet noodzakelijk, en daardoor wordt de volledige overhead aan de afscherming toegerekend. Bovenstaande bedragen betreffen een globale kostenindicatie en niet een kostenraming. Per weg moet eerst een ontwerp worden gemaakt voordat een raming kan worden opgesteld. De huidige indicatie heeft een bandbreedte van 40 procent: de werkelijke kosten kunnen dus zowel 40 procent hoger als 40 procent lager uitvallen, afhankelijk van onder meer de gekozen uitvoering, wat er in de berm wordt aangetroffen en de marktomstandigheden. Naarmate meer details bekend zijn, wordt de inschatting nauwkeuriger. Wij bevelen daarom aan de bedragen te gebruiken als ordegrootte voor de bestuurlijke afweging en de fasering, en niet als budget. 4.6 Beheer en onderhoud De bedragen in dit hoofdstuk zijn investeringskosten: wat het kost om de maatregelen aan te leggen. Daar komt een jaarlijkse last bij die in deze kosteninschatting niet is opgenomen. Die last is op twee punten wezenlijk anders dan de huidige situatie: - de geleiderail zelf. Een houten geleiderail heeft een kortere levensduur dan een stalen constructie en vraagt periodieke inspectie, herstel na aanrijdingen en uiteindelijk vervanging.

Over vrijwel de volledige lengte van zeven wegvakken gaat het om een aanzienlijke hoeveelheid constructie. De levensduur hangt af van de houtsoort, de constructie en de mate waarin de rail is behandeld; wij adviseren die bij de leverancier te laten bevestigen; - het bermonderhoud. Een afscherming tussen rijbaan en fietspad maakt machinaal maaien lastiger, omdat de strook tussen rail en verharding niet meer in één doorgang bereikbaar is. Dat verhoogt de onderhoudsinspanning per strekkende meter. Daarnaast geldt dat een bredere rijbaan meer verhardingsoppervlak betekent, en dus een iets hogere last voor het reguliere wegonderhoud. Wij hebben deze kosten niet ingeschat, omdat daarvoor de beheerdersgegevens van de gemeente nodig zijn: de gehanteerde onderhoudscycli, de eenheidsprijzen en de afschrijvingstermijnen. Wij bevelen aan dat de gemeente deze extra beheerlast in beeld laat brengen voordat het maatregelenpakket bestuurlijk wordt vastgesteld, zodat de raad zowel de investering als de structurele last kan wegen. 4.7 Wat er verder nodig is voordat er gebouwd kan worden De maatregelen in dit hoofdstuk zijn verkeerskundig van aard, maar de uitvoering ervan raakt aan meer dan het wegprofiel alleen. De volgende punten zijn in dit onderzoek niet onderzocht en vragen om nadere uitwerking in de voorbereidingsfase.

Zij kunnen de planning en de kosten beïnvloeden: - ruimtebeslag en grondeigendom: verbreding van de rijbaan vraagt ruimte in de berm. Waar die ruimte er niet is, is aankoop van grond of een aanpassing van de bermsloot nodig. Op de Postweg gaat het om een volle meter over bijna zes en een halve kilometer; daar is dit het meest bepalende punt; - kabels, leidingen: in de bermen liggen doorgaans kabels en leidingen. Verlegging daarvan is mogelijk kostbaar en tijdrovend, en moet vroeg in het proces met de netbeheerders worden afgestemd; - watercompensatie. Verbreding vergroot het verharde oppervlak. Het waterschap kan daarvoor compensatie verlangen in de vorm van extra waterberging of een aanpassing van de bermsloten; dat vraagt vroegtijdige afstemming en kan ruimte en budget kosten; 40 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief - bomen en landschap: op onder meer de Schilderweg en delen van de Ruigendijk staan bomen dicht op de rijbaan. Waar verbreding of afscherming raakt aan bomen met landschappelijke of ecologische waarde, is een kapvergunning en mogelijk compensatie aan de orde; - natuurwetgeving en stikstof: Texel grenst aan Natura 2000-gebied. Voor werkzaamheden van deze omvang moet worden nagegaan of een natuurtoets en een stikstofberekening nodig zijn.

Dit is landelijk een veelvoorkomende oorzaak van vertraging bij infrastructurele projecten; - afstemming met de onderhoudsplanning: verbreden is aanzienlijk goedkoper wanneer het samenvalt met groot onderhoud, omdat de weg dan toch al wordt opengebroken en de toplaag toch al wordt vervangen. Wij bevelen aan de fasering uit hoofdstuk 6 naast het meerjarenonderhoudsprogramma te leggen; dat kan de volgorde van uitvoering wijzigen en levert naar verwachting besparingen op; - bereikbaarheid tijdens de uitvoering: op een eiland met een beperkt wegennet en een sterke seizoenspiek vraagt de fasering van de werkzaamheden aandacht, zeker op de Postweg en de Pontweg. Uitvoering buiten het hoogseizoen ligt voor de hand. Afbeelding 4.4 Overzicht van de kosten voor de harde maatregelen (verbreding, afscherming fietsers en aanpak gevaarlijke kruispunten) per weg

41 | 48 Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief 5 JURIDISCHE ONDERBOUWING VAN HET BESLUIT De landelijke richtlijnen zijn aanbevelingen, geen wet. Ervan afwijken mag, mits daarvoor een goede verkeerskundige onderbouwing is, de risico’s in beeld zijn gebracht, de belangenafweging zorgvuldig is vastgelegd en waar nodig aanvullende maatregelen worden getroffen. Dit hoofdstuk beschrijft hoe een verkeersbesluit op die basis zorgvuldig wordt opgebouwd en gemotiveerd. 5.1 Opbouw en motivering van het verkeersbesluit Het besluit bouwt voort op de feiten, het Texels afweegkader en de beoordeling per weg. De motivering maakt duidelijk op welke punten van de richtlijn wordt afgeweken, waarom dat verantwoord is, en welke maatregelen een veilig niveau borgen. Het besluit om op een weg 80 of 60 km/u in te stellen is een verkeersbesluit in de zin van artikel 15 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW 1994). Voor wegen buiten de bebouwde kom die in beheer zijn bij de gemeente, is het college van burgemeester en wethouders het bevoegde gezag (artikel 18, eerste lid, onder d, WVW 1994). Buiten de bebouwde kom geldt op grond van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990) van rechtswege een maximumsnelheid van 80 km/u.

Een afwijkende, lagere limiet van 60 km/u wordt ingesteld met een bord A1 en vergt daarvoor een verkeersbesluit; ook het verwijderen van zo’n bord, nodig om een weg van 60 naar 80 km/u te brengen, is een verkeersbesluit (artikel 15, eerste lid, WVW 1994 in samenhang met artikel 12 BABW). Voor de wegen die naar 80 km/u gaan, betekent dit dat de bestaande 60- bebording bij besluit wordt ingetrokken; voor de wegen die 60 km/u houden, blijft of komt het bord A1 met de bijbehorende motivering. Een verkeersbesluit moet berusten op de belangen die in artikel 2 van de WVW 1994 zijn genoemd. Voor dit dossier zijn dat vooral het verzekeren van de veiligheid op de weg en het beschermen van weggebruikers, in het bijzonder de kwetsbare fietsers op het vrijliggende fietspad, naast het waarborgen van de bruikbaarheid van de weg en, zo veel mogelijk, de vrijheid van het verkeer. Deze belangen kunnen tegen elkaar in werken: een hogere snelheid dient de doorstroming, maar kan ten koste gaan van de veiligheid. De afweging die in de hoofdstukken 2 tot en met 4 is gemaakt, vormt de kern van de motivering van het besluit.

De motivering van het verkeersbesluit moet ten minste vermelden welke doelstelling ermee wordt beoogd en welke van de in artikel 2 WVW 1994 genoemde belangen eraan ten grondslag liggen; spelen meerdere belangen, dan moet zichtbaar zijn hoe die tegen elkaar zijn afgewogen (artikel 21 BABW). Daarbij geldt een inhoudelijk uitgangspunt dat rechtstreeks aansluit op hoofdstuk 2: de ingestelde snelheid moet in overeenstemming zijn met het wegbeeld, zó dat de beoogde snelheid redelijkerwijs voortvloeit uit de aard en de inrichting van de weg en zijn omgeving (Uitvoeringsvoorschriften BABW). Sluit het wegbeeld daar niet vanzelf op aan, dan zijn aanvullende maatregelen nodig om dat alsnog te bereiken. Over de handhaafbaarheid wordt bovendien overleg gevoerd met de politie, die het concept toetst op rechtmatigheid, wetmatigheid en handhaafbaarheid; de uitkomst van dat advies wordt in het besluit opgenomen (artikel 24 BABW). Wij komen op de handhaafbaarheid terug in paragraaf 5.3. Het besluit moet zorgvuldig zijn voorbereid, berusten op een deugdelijke belangenafweging en deugdelijk zijn gemotiveerd (artikelen 3:2, 3:4 en 3:46 van de Algemene wet bestuursrecht).

Bij de rechter heeft de wegbeheerder beoordelingsruimte: een verkeersbesluit wordt terughoudend getoetst, waarbij vooral wordt bezien of het besluit niet in strijd is met wettelijke voorschriften en of de belangenafweging niet onevenwichtig is. In de vaste bestuursrechtelijke lij | n zijn de CROW- en ERBI-richtlijnen daarbij richtlijnen van een deskundige organisatie: afwijken is toegestaan, mits dat berust op een goede verkeerskundige onderbouwing en een kenbare belangenafweging. Dezelfde maatstaf werkt door in de civielrechtelijke aansprakelijkheid van de wegbeheerder (zorgplicht): een van de richtlijn afwijkende inrichting zonder toereikende onderbouwing en compenserende maatregelen vergroot het aansprakelijkheidsrisico als zich een ongeval voordoet, juist tegenover de kwetsbare fi | etser. De besluitvorming verloopt langs de gebruikelijke procedure: het ontwerpbesluit wordt met de onderbouwing ter inzage gelegd, belanghebbenden kunnen een zienswijze indienen, en na vaststelling en bekendmaking in het Gemeenteblad staan bezwaar en beroep open | bij de rechtbank (artikel 20 WVW 1994; artikel 26 BABW). Juist omdat op vrijwel alle wegen van de landelijke ontwerprichtlijnen wordt afgeweken (zie hierna), moet per weg controleerbaar zijn waarom de gekozen snelheid, met de bijbehorende maatregelen, verantwoord is.

5.2 | Afwijken van CROW en ERBI De landelijke richtlijnen (CROW) en de provinciale ontwerprichtlijn van Noord | -Holland (ERBI) zijn aanbevelingen, geen wettelijke normen. Afwijken mag, maar vergt een deugdelijke motivering. In dit dossier is de afwijking structureel en daarom expliciet ben | oemd. Voor de rijbaanbreedte gelden twee kaders naast elkaar. Het Handboek wegontwerp 2025 van CROW kent één standaardmaat van 7,50 meter voor een gebiedsontsluitingsweg van het type 1x2, met dezelfde maat in het CROW | -afweegkader voor de keuze tussen 80 en 60 km/u; een afwijkende maat voor bestaande wegen is voor de rijbaanbreedte niet opgenomen. De provinciale ERBI gaat uit van 7,00 meter en noemt 6,20 meter als absolute ondergrens voor bestaande wegen. Geen van de onderzochte wegen haalt 7,50 meter, allee | n de Pontweg haalt 7,00 meter, en verschillende wegen halen ook de 6,20 meter niet. Op de Postweg, zuid en noord, adviseren wij om die reden niet de ondergrens maar 7,00 meter aan te houden: daar is de intensiteit zo hoog dat de onderbouwing voor een smallere rijbaan niet opgaat. Daarnaast is op alle wegen de obstakelvrije ruimte kleiner dan de richtwaarde van 6,00 meter. Bij die 6,20 meter past één kanttekening.

De ERBI noemt deze maat als absolute ondergrens voor bestaande wegen; het is geen expliciete on | twerpmaat voor een weg met 80 km/u, en in het Handboek wegontwerp 2025 komt zij niet voor. De onderbouwing steunt daarmee op een afgeleide maat en niet op een standaardmaat. Dat is de reden dat wij de drie voorwaarden uit paragraaf 2.6 expliciet hebben ged | efinieerd en per weg hebben getoetst: zonder die toets zou de keuze voor 6,20 meter neerkomen op een versobering waarvan niet is aangetoond dat zij verantwoord is. | Wij adviseren de gemeente om die keuze in het verkeersbesluit expliciet te maken en te onderbouwen, in plaats van haar impliciet te laten. Concreet betekent dit dat het besluit per weg drie dingen vastlegt. Ten eerste welke maat wordt aangehouden: 6,20 met | er als absoluut minimum voor 80 km/u. Ten tweede waarom die maat op de betreffende weg verantwoord is: de geringe hoeveelheid verkeer, waardoor de kans op een ontmoeting met een tegenligger klein is; de lange rechtstanden en het stopzicht van ten minste 10 | 0 meter, waardoor een tegenligger al van ver zichtbaar is en de ontmoeting is aangekondigd in plaats van plotseling; en de open, overzichtelijke omgeving zonder onverwachte krappe bochten. Ten derde welke compenserende maatregelen daar tegenover staan, in | de eerste plaats de afscherming van het fietspad.

Deze onderbouwing is per weg toetsbaar en dus ook weerlegbaar. Waar de intensiteit hoog is of het stopzicht korter dan 100 meter, gaat zij niet of minder op; dat is precies de reden dat de Postweg en de Ruigendijk in de oranje categorie vallen en de Schild | erweg en de Redoute in de rode. Door die grens zichtbaar te maken laat het besluit zien dat de afwijking niet algemeen maar situatiegebonden is, wat de motivering aanzienlijk sterker maakt dan een enkele verwijzing naar de ERBI | -ondergrens. De verhouding tot de besluiten van 2023 Een voorspelbaar tegenargument is dat de gemeente in 2023 dezelfde wegen juist heeft verlaagd naar 60 km/u, en dat verhoging nu in strijd zou zijn met die eerdere afweging. Het besluit moet daar een antwoord op geven. Dat antwoord is er, en het is inhoudel | ijk sterk. Bij de verlaging van 2023 is de inrichting van de wegen niet wezenlijk aangepast. Aan de belijning is wel gewerkt: middenstrepen zijn op veel plaatsen 42 | 48 | Witteveen+Bos | 152353/26-013.996 | Definitief verwijderd en kantstrepen zijn hier en daar iets naar het midden gelegd, waarmee de rijloper optisch smaller werd. Maar het profiel is ongemoeid gebleven: er zijn geen fysieke versmallingen aangebracht en geen kruispunten aangepast.

De wegen zijn daarmee i | n essentie gebleven wat zij waren, en de metingen laten zien dat het gedrag ook niet bij de limiet past: op tien van de elf wegvakken wordt aanzienlijk harder gereden dan 60 km/u. Van vóór 2023 zijn geen vergelijkbare metingen beschikbaar, zodat niet is va | st te stellen of de gereden snelheid sindsdien is gedaald; wel staat vast dat zij nu ruim boven de geldende limiet ligt. De verlaging heeft het beoogde effect dus niet bereikt. Wat nu voorligt is geen terugdraaien van die afweging, maar het alsnog uitvoeren ervan: de inrichting wordt in overeenstemming gebracht met de snelheid, in plaats van alleen het bord. Belangrijk daarbij is dat de volgorde in het besluit zichtbaar is. Waar de maatregelen zijn uitgevoerd, is verhoging naar 80 km/u verdedigbaar; waar da | t niet is gebeurd, blijft 60 km/u gelden. Een besluit dat de limiet verhoogt vóórdat de maatregelen zijn getroffen, zou wel op gespannen voet staan met de afweging van 2023, en zou bovendien niet voldoen aan de eis dat de snelheid redelijkerwijs voortvloeit uit de aard en inrichting van de weg. Aansprakelijkheid van de wegbeheerder Naast het verkeersbesluit speelt de aansprakelijkheid van de gemeente als wegbeheerder.

Op grond van artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek is de wegbeheerder aansprakelijk voor schade door een weg die niet voldoet aan de eisen die men daaraan in de gege | ven omstandigheden mag stellen. Bij de beoordeling daarvan wordt in de praktijk gekeken naar de geldende richtlijnen, naar de vraag of de beheerder de risico’s kende en naar wat hij daarmee heeft gedaan. Juist omdat dit dossier structureel van de richtlijn | afwijkt, is een vastgelegde en per weg toetsbare afweging hier van waarde. Die laat zien dat de gemeente de afwijking kende, de gevolgen heeft onderzocht en er compenserende maatregelen tegenover heeft gezet. Dat is precies wat het Handboek wegontwerp 202 | 5 voorschrijft wanneer de standaardmaat niet haalbaar is. Het omgekeerde geldt eveneens: een verhoging zonder die maatregelen en zonder vastgelegde onderbouwing zou de positie van de gemeente juist verzwakken. Wat ook met maatregelen blijft afwijken De afwijkingen zijn onder te verdelen in drie soorten. Ten eerste de rijbaanbreedte: de standaardmaat van CROW is 7,50 meter en de ERBI gaat uit van 7,00 meter; geen enkele weg haalt de eerste maat en alleen de Pontweg de tweede. Waar wordt verbreed, gebeu | rt dat in de regel tot 6,20 meter, de absolute ondergrens van de provinciale ERBI; op de Postweg (zuid en noord) adviseren wij vanwege de hoge intensiteit te verbreden tot 7,00 meter.

Ten tweede de obstakelvrije ruimte: die is op alle wegen kleiner dan de standaardmaat van 6,00 meter en op alle wegen ook kleiner dan de 4,50 meter die bij reconstructie geldt; een vlucht- en bergingszone ontbreekt overal. Ten derde de ligging van het fietspad: dat ligt overal dichter op de rijbaan dan gewenst, waardoor afsche | rming nodig is. De consequentie is dat elke verhoging naar 80 km/u een gemotiveerde afwijking van de landelijke richtlijn is en blijft. Dat mag, richtlijnen zijn geen wet, maar het vraagt een deugdelijke, controleerbare motivering per weg en, belangrijker, compenserende maatregelen om het veiligheidsrisico te beperken. Naarmate een weg verder van de norm af blijft, neemt dat risico toe, vooral voor de kwetsbare fietser, en wordt de motiveringsplicht zwaarder. Waar ook met maatregelen te veel afwijking resteert, de rode weg | en, is 80 km/u niet verantwoord en blijft 60 km/u de aangewezen limiet. 5.3 | Juridische houdbaarheid en handhaafbaarheid bij deze afwijkingen De handhaafbaarheid van een snelheidslimiet hangt sterk samen met de geloofwaardigheid ervan: een limiet die aansluit bij het wegbeeld wordt vanzelf beter nageleefd, terwijl een limiet die niet bij de weg past om voortdurende politie-inzet vraagt en toch vaak wordt overtreden.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://texel.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/dfaf4e59-f915-4792-a303-8ccbad754da7?agendaItemId=5d614151-6a03-4744-8efc-f4dea0f8f6fa