Document · PDF

Kadernota 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028

Raadsvergadering 17 juli 2024, gemeente TerschellingBij agendapunt: (B) Kadernota 202515.178 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

59.000

SALDO PROGRAMMA 1

1.137.000

1.165.000

1.194.000

Kadernota 2025

2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat Wat willen we bereiken? Terschelling is een prachtig eiland om te wonen, te werken en te recreëren. Om ervoor te zorgen dat dit zo blijft, is het belangrijk om de infrastructuur en het water goed te onderhouden. Om de verschillende uitdagingen het hoofd te bieden, moeten we in sommige gevallen groot denken en groot doen. Zo ligt de focus de komende jaren op de aanpak van het havengebied: de levensader van ons eiland. Daarnaast besteden we veel aandacht aan de groeiende parkeerbehoefte en zorgen we voor de aanleg en het onderhoud van wegen en (fiets)paden.

Belangenafweging / onderzoek mobiliteit en prioriteitstelling polder De polder is een gebied waar veel (tegenstrijdige) belangen samenkomen, zoals agrarische activiteiten, toerisme, beschermen broedgebied voor vele vogelsoorten, natuur en verkeer. Op dit moment is er onduidelijkheid over de functie van de wegen in de polder, het is onduidelijk voor welk gebruik de wegen in de polder moeten worden ingericht. Om goed aan te kunnen sluiten met het onderhoud van de wegen en paden op de wensen van de verschillende gebruikers, is het nodig om een onderzoek uit te voeren naar de verschillende belangen en activiteiten in de polder en vast te leggen op welke locaties welke belangen prioriteit verdienen. Inschatting kosten ca. €35.000,-

Groot onderhoudsprojecten integraal beheer Afgelopen jaren is er door middel van inspecties op de verschillende beheerdisciplines inzicht verkregen in de onderhoudsbehoefte van de openbare ruimte. In 2024 (begin 2025) worden de beheerplannen per discipline aan de raad voorgelegd. De komende tijd worden waar mogelijk de onderhoudsplannen voor wegbeheer, riolering en groen met elkaar gecombineerd in integrale projecten, zodat er zo efficiënt mogelijk wordt gewerkt, met zo min mogelijk overlast voor bewoners en toeristen en tegen zo laag mogelijke kosten. In 2025 en volgende jaren worden de projecten ten uitvoer gebracht.

Verkeersveiligheid / mobiliteitsonderzoek Hoofdweg (coalitie akkoord) In het coalitieakkoord is een onderzoek naar verkeersveiligheid en (uniforme) inrichting van de Hoofdweg opgenomen. In 2025 wordt terzake een projectvoorstel opgesteld en aansluitend een onderzoek uitgevoerd. Inschatting kosten ca. €35.000,-

Wegenlegger actualiseren Het beschikken over een actuele wegenlegger is een wettelijk verplichting volgens de Wegenwet. In de wegenlegger staan alle openbare wegen en waterstaatswerken van de gemeente. De wegenlegger is in de afgelopen jaren onvoldoende bijgehouden. Om weer aan de wettelijke verplichting te voldoen moet deze worden geactualiseerd. Inschatting kosten ca. €45.000,-

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 2.1 - Verkeer en vervoer 2.3 - Recreatieve havens 2.4 - Economische havens en waterwegen Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

364.000 1.423.000 56.000 1.451.000

364.000 1.423.000 56.000 1.575.000

364.000 1.423.000 141.000 1.365.000

3.294.000

3.418.000

3.293.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 2.1 - Verkeer en vervoer 2.3 - Recreatieve havens 2.4 - Economische havens en waterwegen Totaal Baten

385.000 515.000 81.000 287.000

385.000 515.000 166.000 287.000

1.268.000

1.353.000

SALDO PROGRAMMA 2

2.026.000

2.150.000

1.940.000

Kadernota 2025

2.3 Economie Wat willen we bereiken? Gepersonaliseerd heffen en innen toeristenbelasting De gemeente Terschelling heeft in het coalitieakkoord ‘Meedenken, meepraten en meedoen’ het voornemen opgenomen om de toeristenbelasting via een gepersonaliseerd systeem te heffen en innen, waarbij bezoekers zelf verantwoordelijk zijn voor het betalen van de toeristenbelasting. De raad van Terschelling heeft besloten tot het beschikbaar stellen van € 100.000 procesgeld voor het vervolg om te komen tot een verdere uitwerking, welke moet leiden tot een raadsvoorstel tot het beschikbaar stellen van het benodigde krediet om het nieuwe systeem te realiseren. Medio 2024 zal de raad een voorstel worden gedaan over de toekomstige wijze van innen van toeristenbelasting. Voorop staat, dat de keuze voor een inningssysteem niet mag leiden tot onverantwoorde risico’s omdat de opbrengst zeer bepalend is voor de financiële positie van onze gemeente. Ondernemers Terschelling is welvarend geworden door de ondernemersgeest die veel inwoners steeds weer tentoon hebben gespreid. Wij willen en zullen goed bereikbaar blijven voor onze ondernemers. Door te luisteren, te sparren, mee te denken over het oplossen van eventuele knelpunten en daadwerkelijk (mee) te investeren in (het behoud van) voorzieningen.

Onderzoek parkeervignet We willen onderzoeken op welke manier we het autogebruik van toeristen op Terschelling kunnen beperken. Wellicht is het hanteren van een parkeervignet zoals dat op Texel wordt gedaan ook voor Terschelling een geschikt model. Hoewel dat niet de primaire insteek is, zou het invoeren van een dergelijk parkeersysteem ook extra structurele geldmiddelen op kunnen leveren. Havens In 2025 willen we goed op stoom raken met de ontwikkeling van het havengebied. Nog in 2024 willen we een voorlopig ontwerp (VO) voorleggen aan de gemeenteraad. Na accordering van dat VO kunnen we gestructureerd gaan werken aan het realiseren van de afgesproken doelen. Vanaf 2025 willen we de huidige passantenhaven voor recreatievaart en de gemeentelijke haven als één organisatie laten werken. Daar verwachten we de nodige efficiency-voordelen van. Hoe de nieuwe organisatie eruit zal komen te zien, wordt in het najaar van 2024 voorgelegd aan de gemeenteraad.

Lopende dossiers In 2024 wordt volop ingezet op voortgang in een aantal grote lopende dossiers, zoals Kampeerbeleid, Standplaatsenbeleid, Terrassenbeleid en Omgevingsvisie. Verwachting is dat afronding van deze dossiers in 2025 plaats zal vinden.

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 3 Economie Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 3.4 - Economische promotie Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0 404.000

0 377.000

0 352.000

404.000

377.000

352.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 3.4 - Economische promotie Totaal Baten

0 4.878.000

0 4.976.000

0 5.075.000

4.878.000

4.976.000

5.075.000

SALDO PROGRAMMA 3

-4.474.000

-4.599.000

-4.723.000

Kadernota 2025

2.4 Onderwijs Wat willen we bereiken? Toekomstbestendig onderwijs Toekomstbestendig onderwijs vraagt om een efficiënte bedrijfsvoering en weloverwogen investeringen in onder andere staf en gebouwen. Het college gaat hier in 2024/2025 mee aan de slag. In 2024 zal een plan van aanpak geschreven worden, wat in 2025 uitgerold zal worden. Ondersteuning van kinderen met een zorgbehoefte is hierbij belangrijk voor ons.

Duurzame en toekomstbestendige onderwijshuisvesting Met de vaststelling van het Integraal Huisvestingsplan (IHP) in juli 2023 is richting gegeven aan de herontwikkeling van de onderwijsgebouwen op Terschelling. Conform prioritering wordt begonnen met 't Schylger Jouw. Basisschool 't Jok in Hoorn maakt deel uit van de gebiedsontwikkeling Hoorn. Deze gebiedsontwikkeling valt binnen de Regiodeal en omvat naast ’t Jok ook De Stoek en woningbouw. Vanuit het in 2024 op te stellen plan van aanpak zal in 2025 verdere uitvoering plaatsvinden.

Kwaliteit en continuïteit Het leerlingenaantal op Terschelling neemt op dit moment af en dat is ook een een risico voor de kwaliteit en de continuïteit van het onderwijs. Dit geldt vooral het Openbaar onderwijs. In 2024 en 2025 wordt gezocht naar mogelijkheden om tot een nauwere samenwerking te komen van zowel het openbaar als het bijzonder onderwijs. De keuze hoe die nauwere samenwerking eruit zal zien moet worden uitgewerkt. Mede op advies van de onderwijsinspectie acht het college van burgemeester en wethouders wij het niet noodzakelijk achten om op termijn als Raad van Toezicht voor het openbaar onderwijs te blijven functioneren.

NHL Stenden Uniek dat de gemeente een HBO opleiding op maritiem gebied heeft, dat is de trots van Terschelling NHL Stenden wil een 2e faculteit duurzaamheid studies ontwikkelen waaraan wij graag medewerking verlenen.

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 4 Onderwijs Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 4.1 - Openbaar basisonderwijs 4.2 - Onderwijshuisvesting 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0 1.737.000

619.000 2.104.000

1.099.000 2.134.000

1.277.000 2.104.000

4.460.000

4.970.000

5.118.000

0 1.735.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 4.1 - Openbaar basisonderwijs 4.2 - Onderwijshuisvesting 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Totaal Baten

76.000 1.802.000

3.613.000

SALDO PROGRAMMA 4

847.000

1.357.000

1.505.000

Kadernota 2025

2.5 Sport, cultuur en recreatie Wat willen we bereiken? Lokaal Sportakkoord & Sportbeleid Er wordt actief uitvoering gegeven aan het Lokaal Sportakkoord (LSA) en de ambities van het Lokaal Sportakkoord II. Hiertoe wordt ook gewerkt aan het actualiseren van het sportbeleid. Op dit thema wordt nauw samengewerkt met Sport Fryslân en de lokale buurtsportcoach. Wij willen de buurtsportcoach graag zo breed mogelijk inzetten.

Lokale Inclusie Agenda (LIA) In 2024 wordt een plan van aanpak gemaakt waarna een toekomstbestendige LIA wordt opgesteld. Dit plan wordt in 2025 uitgevoerd. De LIA wordt breed aangevlogen en beperkt zich niet tot het bieden van gelijke kansen aan iedereen, maar gaat bijvoorbeeld ook over toegankelijkheid van gebouwen en openbare ruimte het in eenvoudige taal communiceren van de gemeente met haar inwoners.

Museum 't Behouden Huys De komende periode wordt benut om de Cultuurnota op te stellen. De maatschappelijke betekenis van het Gemeentemuseum en Historisch Centrum ’t Behouden Huys voor Terschelling is de afgelopen jaren aanzienlijk verbreed. In het verleden was vooral de collectiewaarde van belang: ’t Behouden Huys als de schatkamer van het eiland. Dat is het nog steeds, maar tegenwoordig zijn er, volgens de huidige eisen van onze samenleving en de richtlijnen van de overheid, vier andere waardes bijgekomen. Het museum is allang van het stoffige, hoogdrempelige imago af. Sterker nog, er wordt steeds meer van een museum verwacht en geëist: verantwoorde conserveringsvormen, toekomstbestendige ontsluiting en eigentijdse presentaties, museale samenwerking en afstemming, professionele schenking-, bruikleen- en aankoopprocedures. Dat zal in de komende jaren meer tijd en geld vragen ’t Behouden Huys heeft de komende jaren, naast de reguliere taken, drie prioriteiten waar vol op ingezet gaat worden. Deze drie speerpunten zijn: • de ontsluiting en digitalisering van een eilandbreed archief • de educatie-projecten voor de eilander jeugd en museumbezoek • de nieuwe, eigentijdse tentoonstellingen. Het is een overheidstaak voor de toekomst, want zonder geschiedenis is er geen toekomst.

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 5.2 Sportaccommodaties 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 - Musea 5.5 - Cultureel erfgoed 5.6 - Media 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0 810.000

0 815.000

0 799.000

181.000

676.000 61.000 272.000 144.000

681.000 61.000 276.000 144.000

2.144.000

2.158.000

2.142.000

0 237.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 5.2 Sportaccommodaties 5.3 - Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 - Musea 5.6 - Media 5.7 - Openbaar groen en (openlucht) recreatie Totaal Baten

92.000 68.000 2.000

399.000

SALDO PROGRAMMA 5

1.745.000

1.759.000

1.743.000

Kadernota 2025

2.6 Sociaal Domein Wat willen we bereiken? Participatiewet in balans Op 19 februari 2024 is het wetsvoorstel 'Participatiewet in balans' overlegd aan de Raad van State. De Participatiewet in balans is een fundamentele herziening van de Participatiewet. Met dit programma wil het ministerie er voor zorgen dat vanuit de Participatiewet een passend perspectief op werk en participatie ontstaat. Daarbij vindt het ministerie het belangrijk dat de rechten en plichten van de wet voor iedereen begrijpelijk en goed na te leven zijn. De wetgever wil dat inwoners voelen dat de wet hen ondersteuning biedt. Er moet sprake zijn van zekerheid en voorspelbaarheid voor de doelgroep die gebruik maakt van de Participatiewet. Daarnaast moet de wet een toereikend inkomen bieden en in breder perspectief moet de regelgeving ook passen in de bredere vormgeving van het sociaal domein. Met dit laatste bedoelt de wetgever dat er binnen de wetten in het sociaal domein verschillende mensbeelden bestaan, en dat dit het liefste op 1 lijn komt met elkaar zodat elke uitvoerder dezelfde taal spreekt en de bejegening naar de inwoner gelijk is vanuit alle domeinen. Streven is de wet in te voeren met ingang van 2025. Het is onzeker of dat gaat lukken. De wijze waarop gemeenten worden gefaciliteerd (financieel) bij invoering, implementatie en uitvoering is nog onduidelijk en kan nog niet worden geraamd.

Duurzame infrastructuur Sociaal ontwikkelbedrijven en banenplan Voor behoud en verbeteren van de infrastructuur van Sociaal ontwikkelbedrijven en voor een banenplan voor mensen die ‘tussen wal en schip dreigen te raken’ (dat zijn inwoners die niet voldoen aan criteria voor een Baanafspraakbaan of Beschut werkbaan) stelt het Rijk vanaf 2024 structureel middelen beschikbaar aan gemeenten. In de meicirculaire 2024 worden de financiële implicaties verder bekendgemaakt. De bedoeling is dat gemeenten in regioverband -en in samenwerking met de sociaal ontwikkelbedrijven een meerjarige strategie ontwikkelen. Deze plannen moeten worden vastgesteld door de gemeenteraden waarna via uitvoeringsplannen inhoud kan worden gegeven aan de strategie. Hoewel Terschelling geen deelnemer is in een sociaal ontwikkelbedrijf kan het banenplan wel relevant zijn. Het Rijk combineert de beide ontwikkelingen. Naar verwachting is bij de Meicirculaire meer bekend hierover. Dit zal bij de Begroting verder verwerkt worden.

Opvang Oekraïners De oorlog in Oekraïne duurt nog voort. In 2024 vangen we op Terschelling ongeveer 53 mensen op in diverse panden. Als de oorlog zich voortzet dan zullen we dat in 2025 ook gaan doen, waarbij we onderzoeken of we meer plaatsen kunnen bieden. Tot nu toe verstrekt het Rijk de middelen om deze opvang te realiseren. Het is op dit moment niet bekend wat de compensatie vanuit het Rijk in de toekomst zal zijn. Ook is nog niet bekend wat de mensen uit Oekraïne zelf moeten gaan betalen, maar Oekraïners maken deel uit van de Terschellinger samenleving.

Kadernota 2025 Daarnaast speelt ook nog het vraagstuk voor asielzoekers. Het is op dit moment nog niet duidelijk wat de gevolgen voor Terschelling zijn van de invoering van de Spreidingswet c.q. de afschaffing daarvan. Statushouders worden tot nu toe door de gemeente Leeuwarden gehuisvest.

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 6 Sociaal Domein Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 - Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 - WSW en beschut werk 6.5 - Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.7 - Jeugd Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0 688.000

0 697.000

71.000

75.000

45.000

648.000

675.000

702.000

286.000

288.000

289.000

39.000 1.093.000

40.000 1.116.000

40.000 1.139.000

1.384.000 4.209.000

1.410.000 4.301.000

1.434.000 4.346.000

0 30.000

422.000

417.000

419.000

43.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie 6.3 Inkomensregelingen 6.4 - WSW en beschut werk 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) Totaal Baten

39.000

534.000

529.000

531.000

SALDO PROGRAMMA 6

3.675.000

3.772.000

3.815.000

Kadernota 2025

2.7 Volksgezondheid en milieu Wat willen we bereiken? Volksgezondheid Continuering uitvoering nota Gemeentelijk Gezondheidsbeleid (GGB) De speerpunten van de nota Gemeentelijk Gezondheidsbeleid worden al in vele andere programma’s verwerkt zoals Helder Terschelling, Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG), FrIza, Lokaal Sportakkoord etc. Uitvoering Fries Integraal Zorgakkoord (FrIza) De FrIza is in het leven geroepen om toekomstige problemen met de zorg voor te zijn en/of op te vangen. In samenwerking met diverse partijen wordt in 2024 een regioplan opgesteld. Aan de hand van die inhoud, zal het FrIza uitgevoerd worden. Uitvoering Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Voor de uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord krijgen we t/m 2026 gelden vanuit het rijk. De uitvoering gebeurt aan de hand van acties die voortvloeien uit andere programma’s, verplichtingen en burgerinitiatieven. Helder Terschelling Sinds 2024 is de werkgroep opgesplitst in kleine groepen op basis van hun doelgroep. Uit deze groepen vloeien acties voort die ten behoeve komen aan de bestrijding van overmatig middelengebruik.

Duurzaamheid Wat willen we bereiken? We willen in Nederland en op Terschelling in 2030 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990. De meeste uitstoot op ons eiland is afkomstig van de gebouwde omgeving: de eilander woningen en bedrijven. Om het doel te bereiken hebben we het uitvoeringsprogramma ‘Terschelling Samen Duurzaam 2022-2026’ vastgesteld. Dat richt zich op energiebesparing en op de opwek van duurzame energie, op een toekomstbestendig energiesysteem en op circulaire economie. Daarmee sluiten we aan bij de speerpunten die in het coalitieakkoord zijn benoemd. Het programma heeft drie programmalijnen: • Duurzaam wonen, werken en recreëren • Naar een zelfvoorzienend eiland • We doen het samen. Het programma bouwt voort op het uitvoeringsprogramma uit de vorige coalitieperiode, en sluit aan bij de regiodeal die de eilanden eind vorig jaar hebben gesloten met de provincies en het rijk.

Kadernota 2025 Wat gaan we daarvoor doen? We stimuleren eilander bewoners en bedrijven om hun huis of bedrijfspand energiezuiniger te maken. Dat doen we met energiecoaches die advies geven, bijeenkomsten als energiecafés en de gemeentelijke subsidieregeling voor isolatiemaatregelen waar veel gebruik van wordt gemaakt. We hebben een energiecoach voor mensen met een kleine beurs. Die werkt nauw samen met het eilandteam en de woningcorporatie. Hij helpt mensen met praktische zaken als het aanbrengen van tochtstrips en radiatorfolie. Daarnaast hebben we een regeling om oude koelkasten en ander witgoed om te ruilen voor moderne, energiezuinige apparaten. We gaan verder met het ontwikkelen van een innovatief warmtenet voor een deel van WestTerschelling. We gaan daar ook de bewoners en bedrijven bij betrekken. Pas als alle consequenties duidelijk zijn, nemen we een beslissing of het project haalbaar is om uit te voeren. Dit is waarschijnlijk in 2025. In het kader van de regiodeal stimuleren we samen met de andere eilanden de verduurzaming van recreatiewoningen, maatschappelijke panden en oude en karakteristieke panden die vaak moeilijk te isoleren zijn. We werken de aanpak samen uit.

We ondersteunen projecten voor de opwek van duurzame energie, binnen de regels van gemeente, provincie en rijk We werken samen met de andere eilanden, de provincie en de netbeheerder Liander aan een toekomstbestendig netwerk van kabels en leidingen. Vanwege de voorzienbare congestieproblematiek zullen we hier in 2024/2025 bijzondere aandacht aan geven door de problematiek samen met eilanders te inventariseren en er nadrukkelijk aandacht voor te vragen bij Liander.

Herplant plan bomen In de afgelopen jaren zijn met name in West, maar ook in andere dorpskernen veel bomen gekapt. Daardoor is in sommige straten een gatenpatroon ontstaan in de bomenrij, een deel van de straten is zelfs helemaal kaal geworden. Dit doet niet alleen afbreuk aan de (historische) beeldkwaliteit van de buurten, het heeft ook als nadelig effect dat het hittestress-effect daar toeneemt. Daarom wordt in de komende jaren gewerkt aan herplant van bomen op plekken waar deze ooit al stonden. In OudWest worden vanwege het element historische waarde (tegen iepziekte resistente) iepen herplant. In Nieuw-West en in de andere dorpskernen wordt gekozen voor een gemengde samenstelling waar o.a. bloeiers als zoete kers onderdeel van worden. Dit levert niet alleen een fraai straatbeeld op, het is ook goed voor de biodiversiteit. Naast de mens profiteren bijen, (nacht)vlinders en vogels hiervan. In de komende drie jaar worden minstens 200 bomen herplant. De kosten komen naar schatting uit op 50.000 euro.

Afronden inrichting beheersysteem In 2023 en 2024 is gewerkt aan het inventariseren en in kaart brengen van het groenareaal. In 2025 wordt gewerkt aan het verder inrichten van het beheersysteem volgens de keuzes uit het beheerplan. Geschatte kosten: 8.000 euro

Bestrijding exoten 42

Kadernota 2025 In samenwerking met de andere twee gebiedspartners, Staatsbosbeheer en Wetterskip Fryslan, wordt momenteel gewerkt aan een plan van aanpak om exoten als de Japanse duizendknoop en de reuzeberenklauw te bestrijden. Deze soorten zijn invasief en bedreigen onze unieke, inheemse flora. Uit het op te stellen plan van aanpak zal blijken wat de meest optimale/kansrijke bestrijdingsmethodiek is. Vanaf 2025 wordt overgegaan tot uitvoering van deze uitkomst. Voor de meeste exoten geldt dat dit een jaarlijks terugkerend proces behoeft (uitputting van de soort) waaraan voor de komende 5 jaar kosten zijn verbonden. Geschatte jaarlijkse kosten 10.000 euro

Renovatie beplantingsvakken Ieder jaar moet (in verband met ver/uitval van de beplanting) in een deel van de beplantingsvakken, de beplanting worden vervangen. Hierbij wordt een soortkeuze gemaakt die niet alleen een fraaie beeldkwaliteit oplevert, maar ook duurzaam is (droogtebestendig), gebiedseigen is en goed is voor insecten. Geschatte jaarlijkse kosten: 5.000 euro

Aanbesteding 3 jaar onderhoudswerkzaamheden groen Voor het reguliere onderhoud van ons groenareaal wordt een deel van de werkzaamheden uitbesteed aan externen. Denk hierbij aan het onderhoud van de heestervakken en perken in het centrum van West. Dit werk dient te worden aanbesteed bij verschillende partijen, bij voorkeur voor een periode van minstens 3 jaar. Voor de komende drie jaar worden de benodigde, jaarlijkse kosten geschat op 20.000 euro

Rioolbeheer Optimaliseren van de waterberging en het waterstelsel door het invoeren van een telemetrienetwerk en een grondwaternetwerk Huishoudelijk afvalwater wordt door de gemeente ingezameld met riolering. Die bestaat uit een vrij vervalstelsel en een drukrioolstelsel. Afvalwater in een vrij “verval” stelsel stroomt door de zwaartekracht naar het laagste punt, waar een pompgemaal het afvalwater afvoert naar de rioolwaterzuivering. Bij een drukriolering start de afvoer van afvalwater met een pompput, waarna het via een drukleiding loost in een vrij verval stelsel of een pompgemaal. In een vrij verval stelsel zonder mechanische voorzieningen is enkel de zwaartekracht de aansturende factor van waterstroming en -berging, een statisch stelsel. Aansturing van een statisch vrij verval rioleringsstelsel is niet mogelijk, waardoor een dynamische optimalisatie van het functioneren van de stelsels niet mogelijk is. Door de toepassing van telemetrie en voorzieningen in een rioolstelsel, wordt een stelsel dynamisch en wordt er meer inzicht verkregen in waterstromen en afvoerhoeveelheden. Door geautomatiseerde aansturing van schuiven, stuwen en pompen is optimalisatie van de afvalwaterafvoer en -berging mogelijk, leidend tot vermindering van dagelijks onderhoud en beperking van noodzakelijke randvoorzieningen.

Grondwaterstelsel

Kadernota 2025 Sinds 2008 ligt het beheer van de grondwaterstanden binnen de bebouwde kom bij de gemeente. Wij hebben nu geen langdurig (continu) inzicht in grondwaterstanden binnen de bebouwde kom, slechts data op projectbasis. Voor berekening van de drooglegging van gebouwen, kademuren, wegen, groen etc. is het noodzakelijk te beschikken over langdurig verzamelde data voor een onderbouwing van o.a. bestemmingsplannen, fundatie berekeningen etc. Het is tevens een instrument om andere stakeholders in de waterketen te kunnen informeren/overtuigen van gemeentelijk beleid. projectuitwerking beheerplan / inspecties / GRP We zitten is de afrondende fase voor het schrijven van het vGRP. De herberekening van het rioolrecht wordt gekoppeld aan 2 of 3 onderhoud scenario’s. De scenario’s hebben betrekking op; • Achterstallig onderhoud (inspectie resultaten) • Integraal beheer • Klimaat adaptatie In hoeverre klimaatadaptatieve maatregelen al te verrekenen zijn in een rioolrecht wordt uitgezocht. Zo niet dan worden deze kosten als een indicatief scenario meegenomen. De inspecties van 2022 en 2024 worden meegenomen in het vGRP. Met deze inspectie is dan ruim 21 km van het vrij verval riolering in beeld gebracht. projectvoorbereiding 2024 o Torenstraat / Brandarisplein 2025-2027 (prioriteit nader te bepalen) o Schoolstraat, riolering vertoont scheuren i.v.m.

belasting van het riool door bevoorrading, aansluitend op programma 2024 o Kern West Terschelling o.a. samen met klinkerbestrating • Commandeurstraat • Westerbuurtstraat • Burgemeester Mentzstraat • Burgemeester Eschauzierstraat o Midsland • Oosterburen, vervanging riool, afkoppeling persleiding Wetterskip SSW per kern Voor West-Terschelling is in 2010 een basisrioleringsplan geschreven en afgegeven aan het Wetterskip Fryslan (verplichting waterzuivering). Voor de andere kernen (bemalingsgebieden) zijn geen brp’s vervaardigd. De brp is vervangen voor het SSW (Systeemoverzicht Stedelijk Water) In de huidige zorgplichten voor afval-, hemel- en grondwater zijn behalve de riolering ook de openbare ruimte en het oppervlaktewater betrokken. In het SSW beschrijven we alle deelsystemen van het stedelijk watersysteem, het functioneren, de beoordeling van het functioneren en eventuele maatregelen.

Kadernota 2025 Deze worden na het vaststellen van het vGRP per kern vervaardigd.

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 7 Volksgezondheid en milieu Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 7.1 - Volksgezondheid 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria Totaal Lasten

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

0 433.000 761.000 1.034.000 679.000 20.000

0 436.000 761.000 1.054.000 484.000 20.000

0 276.000 761.000 1.054.000 485.000 20.000

2.927.000

2.755.000

2.596.000

Baten 0.10 - Mutaties reserves 7.1 - Volksgezondheid 7.2 - Riolering 7.3 - Afval 7.4 - Milieubeheer 7.5 - Begraafplaatsen en crematoria Totaal Baten

0 74.000 940.000 1.073.000 197.000 11.000

0 59.000 940.000 1.092.000 0 11.000

0 0 940.000 1.092.000 0 11.000

2.295.000

2.102.000

2.043.000

SALDO PROGRAMMA 7

632.000

653.000

553.000

Kadernota 2025

2.8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Wat willen we bereiken? VTH pool Wat gaan we doen en wat zijn de verwachte ontwikkelingen in de komende jaren. In 2025 zullen we samen met de gemeente Harlingen verder werken aan een voortdurende verbetering van de samenwerking. We streven er naar om de inwoners van Terschelling zo goed en efficiënt mogelijk te helpen. De Omgevingswet zal verder geïmplementeerd worden. Systemen zullen beter op elkaar afgestemd raken. Ook de pool zal steeds meer een geheel worden, waardoor we over en weer in staat zullen zijn om voorliggende werkzaamheden goed op te pakken. Hoe gaan we dat doen? De arbeidsmarkt is nog steeds krap. Goed opgeleide mensen zijn nauwelijks te krijgen. Daarom zullen we genoodzaakt blijven zelf mensen op te leiden. De opleiding bestaat uit cursussen, maar ook uit coaching door de coördinator en de senior, die er wel zijn. Dat leidt tot een verminderde productiviteit. Om toch alle werkzaamheden goed af te kunnen ronden binnen de gestelde termijnen is het noodzakelijk om medewerkers in te huren van externe bureaus. Ook die kunnen niet alles leveren, vandaar dat er bijna structureel zaken bij een daarvoor gespecialiseerd bureau worden weggezet. De loonstijging de komende jaren kan ook nog van invloed zijn op de stijging van de kosten.

Wonen Wat gaan we doen en wat zijn de verwachte ontwikkelingen in de komende jaren? Er moet een nieuwe ‘’Woonvisie’’ opgesteld worden. De Woonvisie gaat op in de Omgevingsvisie en een Volkshuisvestingsprogramma. De woonzorgvisie wordt er onderdeel van. We werken aan de lopende woningbouwprojecten en particuliere initiatieven. Samen met TOV wordt verder gewerkt aan de plannen voor tijdelijke huisvesting. We maken afspraken over de definitie van tijdelijke huisvesting en de doelgroepen waarvoor de tijdelijke huisvesting is bedoeld. Als de Wet versterking regie volkshuisvesting van kracht wordt kan dit betekenen dat we de Huisvestingsverordening aan moeten passen aan de nieuwe wet. Deze Wet en de Algemene maatregel van Bestuur bij deze wet regelen ook welke onderdelen verplicht opgenomen moeten worden in het Volkshuisvestingsprogramma. Nieuwe Rijksregelgeving met impact op het wonen op de Waddeneilanden wordt kritisch gevolgd. Waar nodig wordt in Waddenverband geprobeerd om passende regelgeving voor de Waddeneilanden te bewerkstelligen. Dellewal en Victoria (campus) Uiterlijk in 2025 willen we duidelijk hebben hoe deze bijzondere locaties in de toekomst kunnen/moeten worden ingericht.

Kadernota 2025 Hoe gaan we dit doen? Om het Volkshuisvestingsprogramma slagvaardiger op te kunnen pakken is er extra inzet van personeel nodig. Ook voor de uitvoering van de Regiodeal Waddeneilanden is extra inzet van personeel nodig. In 2024 is bekend welke extra inzet dit vergt. Het Volkshuisvestingsprogramma wordt in 2025 vastgesteld. Dit programma gaat inhoudelijk in op de woningbouwprojecten en plannen. Lopende projecten, zoals Zuidermiede en West Aleta fase III worden verder ontwikkeld. De bouw van 12 woningen voor sociale woningbouw is opgenomen in de prestatieafspraken met Woon Friesland. Nieuwe projecten, zoals de CNL locatie en de Stoek, worden opgepakt. Er wordt bepaald hoe we de tijdelijke huisvesting gaan realiseren en welke locaties daarvoor ontwikkeld worden. Dit moet in 2025 leiden tot de eerste realisatie van benodigde tijdelijke huisvesting.

Beheer gemeentelijk vastgoed In 2025 en verder geven we uitvoer aan het gebouwenonderhoud volgens het MJOP gebouwenonderhoud. Daaraan gekoppeld zit de uitvoer van de verduurzamingsprojecten aan gemeentelijke gebouwen en de uitvoer groot onderhoudsprojecten. Op het gebied van het gebouwenbeheer wordt komende jaren via verschillende sporen gewerkt. Na vaststelling van het gebouwenbeheerplan kan uitvoering worden gegeven aan planmatig onderhoud volgens het MJOP (meerjarenonderhoudsplan). Ook willen we komen tot een herijking van ons kernvastgoed-bezit in relatie tot arbeidsmarktpositie van onze gemeente. Hoe kunnen we onze gebouwen zo goed mogelijk inzetten voor het huisvesten van onze medewerkers van buiten en voor die van andere door de raad aangewezen prioriteitsgroepen. Grotere werkzaamheden die in het MJOP zijn opgenomen worden samengevoegd en projectmatig aangepakt in groot onderhoudsprojecten. Daarnaast moeten de gemeentelijke gebouwen worden verduurzaamd. De verduurzamingsprojecten worden als investeringen in de begroting opgevoerd. De verduurzaming van panden wordt projectmatig worden aangepakt en tegelijkertijd met groot onderhoudsprojecten uitgevoerd. Projecten zijn: Havenkantoor Voor het havenkantoor aan de Willem Barentszkade is onderhoud meermaals doorgeschoven. Op dit gebouw zal een heroriëntatie plaatsvinden.

Reddingbootschuur Dit betreft de voormalig Reddingbootschuur die oorspronkelijk geplaatst was boven de westelijke havendam. deze staat nu aan de Willem Barentszkade. Het dateert uit 1904 is uniek en is ook een beschermd rijksmonument. Onderhoud aan de gevel en dak is noodzakelijk en een projectmatige aanpak is, gecombineerd met de aanpak van de voormalig strandvonderijschuur in Hoorn, uitvoer

Kadernota 2025 werkzaamheden zijn ingepland in 2024 - 2025. Voor dit onderhoud is € 239.000 opgenomen in het mjop in het concept gebouwenbeheerplan 2024-2028. Strandvonderijschuur De voormalig strandvonderijschuur aan de Duinweg in Hoorn is gebouwd in 1897. De schuur is in gebruik bij de buurtschappen op Oost Terschelling en is daar beter bekend als ‘het pakhuis’. Ook voor dit gebouw is onderhoud aan de constructie en gevel noodzakelijk en is een projectmatige aanpak, gecombineerd met de aanpak van de voormalige reddingbootschuur, ingepland in 20242025. Voor dit onderhoud is € 65.000 opgenomen in het mjop in het concept gebouwenbeheerplan 2024-2028. Gemeentewerf De gemeentewerf op het bedrijventerrein Nieuwe Dijk is gebouwd in 1996. Functioneel is het gebouw nog steeds redelijk op orde. Maar na meer dan 25 jaar is het toe aan groot onderhoud. Uitvoering van groot onderhoud kan hier goed gecombineerd worden met een verduurzaming van dit gebouw. Deze gecombineerde aanpak staat gepland voor 2025. Voor dit project is € 164.000 in het mjop en een investeringsaanvraag van 1.085.000, opgenomen in het concept gebouwenbeheerplan 2024-2028. Sportgebouw Hoorn De kantine/kleedruimte op het sportveld bij Hoorn is gebouwd eind jaren 70.

De afgelopen jaren is met de gebruiker gesproken over overdracht van het gebouw, zoals dat ook in Midsland is gebeurd, en waarbij de gebruiker dan een bruidsschat zou meekrijgen voor groot onderhoud en verduurzaming. Dat is echter niet van de grond gekomen. De gemeente blijft eigenaar en groot onderhoud, gecombineerd met de verduurzaming van het pand is ingepland voor 2025. Voor dit onderhoud is € 65.000 opgenomen in het concept gebouwenbeheerplan 2024-2028. Voor dit project is € 57.000 in het mjop en een investeringsaanvraag van 438.000, opgenomen in het concept gebouwenbeheerplan 2024-2028.

Kadernota 2025

Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 8.1 - Ruimte en leefomgeving 8.2 - Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 - Wonen en bouwen Totaal Lasten Baten 0.10 - Mutaties reserves 8.2 - Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 - Wonen en bouwen Totaal Baten SALDO PROGRAMMA 8

Begroting 2025

Begroting 2026

Begroting 2027

Begroting 2028

282.000

232.000

8.000

1.333.000

1.308.000

1.623.000

1.548.000

707.000

916.000

841.000

Kadernota 2025

3. Conclusie De staat van de gemeentefinanciën zal de komende jaren in het hele land onderwerp zijn van voortdurende discussie. Dat zal onvermijdelijk ook op Terschelling het geval zijn. De Kadernota die wij u hierbij aanbieden laat in meerjarenperspectief, maar niet voor de jaren 2025 en 2026, een sluitende begroting zien. Zoals de inventarisatie van lopende ontwikkelingen, wettelijke verplichtingen en wensen laat zien, moeten wel belangrijke keuzes worden gemaakt om de begroting voor 2025 daadwerkelijk (bijna) sluitend te krijgen. Bij een deel van de genoemde ontwikkelingen betreft het wettelijke taken, hetgeen ons voor extra uitdagingen plaatst. De financiële vooruitzichten voor 2025 vereisen een zorgvuldige herziening van onze uitgaven en inkomsten om te waarborgen dat de begroting in balans blijft. De noodzaak om wettelijke verplichtingen na te komen, betekent dat we mogelijk extra kosten moeten incalculeren, die nu nog niet volledig zijn opgenomen. Dit vraagt om een proactieve benadering en mogelijk om een herprioritering van bestaande plannen en projecten. Daarnaast is het van belang om te anticiperen op de financiële impact van de uitvoering van deze wettelijke taken, zodat we tijdig kunnen bijsturen en voorkomen dat de begroting voor 2025 uit balans raakt.

Een gedetailleerde analyse en regelmatig overleg zullen essentieel zijn om de financiële stabiliteit te handhaven en eventuele risico's effectief te beheren. In het licht van deze uitdagingen zullen wij de financiële situatie voortdurend blijven monitoren en waar nodig aanvullende maatregelen treffen om de begroting voor 2025 sluitend te krijgen. We blijven ons inzetten voor een gezonde financiële huishouding van onze gemeente en zullen u op de hoogte houden van verdere ontwikkelingen en eventuele aanvullende noodzakelijke beslissingen.

Kadernota 2025

Bijlage

Kadernota 2025

Begrippenlijst Begrippenlijst - Kadernota 2025 Afkorting ALO AOV BBP BRP CAO CEP ChatGPT

CNL CO2 DU EHBO FrIza FTE FUMO GALA GGB GR GRP HBO ICT IHP IOB IU IVP JOGG KNRM LIA LPO LSA MJOP OZB PBBP SER SIGMA SSC SSW SPUK TOV vGRP VHROSV VTH VRF

Verklaring Adviseur Lokale Overheid Algemeen overlegvorming Bruto binnenlands product Basis rioleringsplan Collectieve arbeidsovereenkomst Centraal Economisch Plan Chat Generative Pre-trained Transformer; een geavanceerd taalmodel dat gebruikmaakt van deep-learning technieken om natuurlijke taal te begrijpen en te genereren Centrum voor Natuur en Landschap Koolstofdioxide Decentralisatie uitkering Eerst Hulp Bij Ongevallen Fries Integraal Zorgakkoord Fulltime-equivalent Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing Gezond en Actief Leven Akkoord Gemeentelijk Gezondheidsbeleid Gemeenschappelijke Regeling Gemeentelijk rioleringsplan Hoger Beroepsonderwijs Informatie- en Communicatietechnologie Integraal Huisvestingsplan Integraal Ondermijningsbeeld Integratie uitkering Integraal Veiligheidsplan Jongeren op Gezond Gewicht Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij Lokale Inclusie Agenda Loon en prijs ontwikkeling Lokaal Sportakkoord Meerjarenonderhoudsplan Onroerende zaakbelasting Prijs bruto binnenlands product Sociaal-Economische Raad Snel Inzetbare Groep ter Medische Assistentie Shared Service Centrum Systeemoverzicht Stedelijk Water Specifieke Uitkering Terschellinger Ondernemers Vereniging Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening & Stedelijke Vernieuwing Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving Veiligheidsregio Fryslân 53

Kadernota 2025 Begrippenlijst - Kadernota 2025 WABO WKB WVRV WW WMO WOZ

Wet Algemene Bepalingen Omgevingsrecht Wet Kwaliteitsborging Bouw Wet Versterking regie volkshuisvesting Werkloosheidswet Wet Maatschappelijke Ondersteuning Waardering onroerende zaken

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Terschelling&id=f2f24d4f-8c39-43b1-9ec2-f38d83860927