Kadernota 2025 en meerjarenperspectief 2026-2028
Tekst van het document
Kadernota 2025
Kadernota 2025
Inhoudsopgave Homepage ............................................................................................................................................... 3 Inleiding................................................................................................................................................... 4 1. Financiële hoofdlijnen ......................................................................................................................... 9 2. Begroting per programma ................................................................................................................ 18 2.0 Bestuur en Ondersteuning .......................................................................................................... 19 2.1 Veiligheid..................................................................................................................................... 26 2.2 Verkeer, vervoer en waterstaat .................................................................................................. 30 2.3 Economie .................................................................................................................................... 32 2.4 Onderwijs ....................................................................................................................................
34 2.5 Sport, cultuur en recreatie .......................................................................................................... 36 2.6 Sociaal Domein............................................................................................................................ 38 2.7 Volksgezondheid en milieu ......................................................................................................... 41 2.8 Volkshuisvesting, RO en stedelijke vernieuwing......................................................................... 47 3. Conclusie ........................................................................................................................................... 51 Bijlage .................................................................................................................................................... 52 Begrippenlijst .................................................................................................................................... 53
2
Kadernota 2025
Homepage Kadernota 2025 - 2028
Aan de leden van de Raad van de gemeente Terschelling. Terschelling, 11 juni 2024 Geachte leden van de Raad Voor u ligt de Kadernota 2025-2028 van de gemeente Terschelling. In deze Kadernota staan globaal de prioriteiten en kosten voor de komende jaren. We geven een beeld van nieuwe ontwikkelingen op basis van wetswijzigingen, eerder vastgestelde besluiten en nieuwe wensen. De belangrijkste speerpunten per programma worden genoemd. Daarnaast is er het afgelopen jaar gewerkt aan een uitvoeringsagenda op basis van het coalitie akkoord “Meedenken, meepraten, meedoen”. De financiële vertaling van deze agenda is ook opgenomen in deze Kadernota. Deze Kadernota heeft een sterke samenhang met de 1e bestuur rapportage 2024, die in dezelfde vergadering van uw Raad wordt behandeld. Omdat sommige ontwikkelingen ook betrekking hebben op 2024, zijn deze voor de volledigheid in beide rapportages opgenomen. De Kadernota wordt op 3 juli behandeld in de vergadering van de raadscommissie en zal vervolgens op 17 juli in de vergadering van de gemeenteraad worden vastgesteld. De audit-commissie is gepland op 26 juni. Heeft u vragen over de Kadernota 2025-2028? Mail deze dan voor 18 juni naar: grifts@terschelling.nl. Uw vragen zullen dan op 26 juni worden beantwoord. Met vriendelijke groet, Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Terschelling.
H.M de Jong,
mr. R.S. Cazemier,
Secretaris/directeur
Wnd burgemeester
3
Kadernota 2025
Inleiding Inleiding Halverwege de lopende bestuursperiode willen wij met nieuw elan uitvoering geven aan het realiseren van stevige ambities. Wij vinden het noodzakelijk daarbij stevig te investeren in de kracht van de gemeentelijke organisatie. "Koers naar de toekomst: Meedenken, Meepraten, Meedoen” is de titel van het coalitieakkoord 2022-2026. In dit coalitieakkoord staan voor deze bestuursperiode meer dan 82 wensen opgenomen. Dat zijn zowel grote ambitieuze projecten zoals woningbouw, het havenfront, Dellewal, Campus Victoria en de realisatie van een nieuwe gymzaal als ook middelgrote en kleine wensen. Een deel daarvan is ook al gerealiseerd. Hiervan wordt binnenkort via de midterm review een overzicht gegeven. De overige wensen en de uitvoering van wettelijke en reguliere taken moeten de komende jaren een plek krijgen binnen de daarvoor beschikbare uren en middelen. Want door mensen en middelen kunnen de wensen gerealiseerd worden. Voor u ligt de Kadernota 2025-2028 van gemeente Terschelling. Dit is een belangrijk document, omdat de raad hiermee de beleidsmatige en financiële kaders vaststelt voor de begrotingsperiode 2025-2028. Het is een moment van integrale afweging tussen wensen en ambities in relatie tot de beschikbare financiële middelen.
Deze nota laat zien waar het college de komende tijd op wil (bij)sturen en is een eerste, maar zeer belangrijke stap om te komen tot de definitieve begroting voor 2025. Voor de komende jaren zien wij een tweetal grote uitdagingen. De ene uitdaging is om de gemeente Terschelling financieel gezond te houden. De andere uitdaging is het realiseren van voldoende kwalitatief goede ambtelijke capaciteit om de taken die de gemeente Terschelling uitvoert te kunnen realiseren. Daarbij staat buiten kijf dat de wettelijke taken en de publieksdienstverlening altijd uitgevoerd moeten kunnen worden. Er zijn twee oorzaken voor het benoemen van juist deze uitdagingen: 1. Voor iedere gemeente is het hebben van een gezond financieel huishoudboekje van groot belang. Maar in een kleine gemeente als Terschelling heeft ieder besluit met financiële consequenties al snel een grote impact op de begroting. Het verlagen van de bouwleges en het beperkt verhogen van de toeristenbelasting zijn hier voorbeelden van. Dat maakt het sluitend houden van de begroting een gecompliceerde taak. Als we dat gegeven koppelen aan onze ambities dan is de conclusie snel getrokken: er moet wat gebeuren. 2. Wereldwijd is sprake van een gebrek aan arbeidskrachten. Het aantal vacatures is in Nederland en zeker op Terschelling groot..
En het gaat daarbij niet alleen over de beschikbaarheid van arbeidskrachten, maar ook de kwaliteit en ontwikkelbaarheid van arbeidskrachten. Dit wordt ook wel de talentkloof genoemd. De afgelopen weken hebben vertegenwoordigers van de VNG en van tal van gemeenten hun grote zorgen uitgesproken over de financieel penibele situatie van het gros van de gemeenten in de jaren vanaf 2026. Voor een kleine gemeente als de onze is dat reden extra waakzaam te zijn. Bas ter Weel, directeur SEO Economisch Onderzoek, hoogleraar economie Universiteit van Amsterdam, kroonlid SER concludeert in het rapport “Waardevol werk: publieke dienstverlening onder druk” (4-4-2023): “De arbeidsmarkt is oververhit. Dit kun je wel een ‘perfect storm’ noemen. Alles hielp mee om deze situatie te creëren. Voordat de coronapandemie uitbrak, was de arbeidsmarkt al krap, en toen de economie weer op gang kwam, nam die krapte alleen maar toe. Het echte besef, dat we te maken hebben met een groot en structureel probleem, lijkt nog te ontbreken. Sterker nog: dankzij financiële steun van de overheid zijn veel bedrijven overeind gebleven die het onder normale omstandigheden niet zouden hebben gered. De kranen zijn met
4
Kadernota 2025 jarenlange lage rente en forse overheidsimpulsen opengedraaid, maar we zijn vergeten ze langzamerhand dicht te draaien. Natuurlijk: de grote transitievraagstukken hebben urgentie, maar die vraagstukken zijn niet van vandaag of gister. Waarom moeten ze per se morgen zijn opgelost? Waarom moeten ze allemaal tegelijk aangepakt? Het risico van dit beleid is dat de gestelde doelen niet worden behaald of tegen veel hogere kosten dan met een normale arbeidsmarkt.” Ook vanuit het A&O fonds wordt de noodklok geluid. In de Personeelsmonitor gemeenten 2023, een onderzoek onder alle 342 gemeenten, is te lezen: “het is 5 voor 12 en tijd om scherpe keuzes te maken. Als er nu niets verandert dan loopt de gemeentelijke dienstverlening voor de inwoners in de toekomst vast.” Met name in de functiegebieden ruimtelijke ordening/milieu, bouwkunde en civiele techniek blijft het een enorme uitdaging om de openstaande vacatures in te vullen. Tegelijkertijd komt er een pensioengolf aan, een mogelijk financieel ravijn, ligt het ziekteverzuim hoog en is het door de hoog ervaren werkdruk lastig om alle gemeentelijke taken uit te voeren De gemeente Terschelling is op de arbeidsmarkt overheid een van de kleinste spelers. Daar komt bij dat het salarisgebouw van een kleine gemeente in financiële zin weinig te bieden heeft voor sollicitanten.
Dit maakt het extra lastig, soms zelfs onmogelijk, medewerkers te vinden die bij de gemeente Terschelling aan de slag willen en/of om ze voor langere termijn te behouden. Budgetten voor inhuur zijn daarnaast beperkt beschikbaar. Dat betekent dat binnen de beschikbare gelden minder uren ingekocht kunnen worden. Eigen cijfers laten zien dat er niet voldoende uren beschikbaar zijn om de taken die er op dit moment liggen te realiseren. Dat geldt zowel voor de uitvoering van het coalitieakkoord als voor de wettelijke en reguliere taken. Zie ook het onderstaande overzicht. Met ‘going concern’ wordt gedoeld op taken die bijvoorbeeld nog niet zijn afgerond vanuit het vorige coalitieakkoord, taken die meer tijd in beslag nemen dan bij de planning voorzien of onvoorziene zaken. In het overzicht is in de beschikbare uren nog geen rekening gehouden met uitval door ziekte of andersoortige uitval van uren. Het overzicht aan inzetbare uren is inclusief inhuur van derden. Het schetst dus het meest optimale beeld van de beschikbare uren. Zowel een uur als een euro kunnen slechts een keer ingezet worden. Hierin zijn een beperkt aantal keuzes te maken: inkomsten verhogen/de uitgaven verlagen, faseren of de ambities bijstellen. In de Kadernota staan globaal de prioriteiten en de kosten van de gemeente voor de komende jaren. Hierin zijn deze keuzes op onderwerpen verwerkt.
U vindt er een overzicht van de verwachte ontwikkelingen en de beleidsvoornemens. Het document is een ‘opmaat’ naar de begroting 2025. De Kadernota geeft daarnaast een beeld van het financiële meerjarenperspectief voor de drie jaar na het komende begrotingsjaar (2026-2028) Uitgangspunten In de Kadernota brengen we op hoofdlijnen de ontwikkelingen in beeld voor de komende jaren. We beperken ons tot de kaders. Deze Kadernota is dan ook geen wensenlijst, maar geeft een beeld van hoe de gemeente in de komende jaren weloverwogen met haar geld omgaat, in relatie tot de opgaven die er eerder al lagen. In deze Kadernota gebruiken we de financiële uitgangspunten uit het coalitieakkoord als leidraad om de meerjarenraming op te stellen. Naast de punten in het coalitieakkoord hanteren we ook een aantal algemene uitgangspunten: • •
We houden rekening met een indexatie van de loonsom met 2% Bijstellingen lasten en baten gemeenschappelijke regelingen: wijzigingen conform extern aangeleverde ramingen;
5
Kadernota 2025 • De mei-circulaire van het Gemeentefonds. Inkomsten verhogen 1. Structureel (Leges, tarieven en OZB verhogen met indexatie, toeristenbelasting extra verhogen) 2. Incidenteel (verkoop onroerend goed) 3. Diverse domeinen onvoorzien verlagen/schrappen Faseren: 1. Grote projecten en programma’s temporiseren (havenproject) 2. Temporiseren realisatie coalitieakkoord Uitgaven beperken: 1. Taken uitbesteden 2. Ambitieniveau bijstellen 3. Taken niet uitvoeren Al deze zaken leveren meer financiële armslag voor de gemeente Terschelling op. Het betekent echter niet dat er op alle vlakken met diezelfde keuzes uren voor het uitvoeren van taken gewonnen worden. Zo heeft het structureel verhogen van de inkomsten geen effect op het takenpakket van de gemeente Terschelling. Op dit moment is het, gezien de druk op de arbeidsmarkt en de consequenties daarvan voor de gemeente Terschelling, van groter belang te temporiseren in taken, meer taken uit te besteden of taken niet meer uit te voeren. Temporiseren Het college stelt voor niet in te boeten op de publieksdienstverlening maar in beperkte mate te temporiseren en vooral in te zetten op nieuwe/extra personele capaciteit. Temporiseren is uiteraard niet goed mogelijk op het vlak van wettelijke taken.
Uitstel is bijvoorbeeld mogelijk op het vlak van het maken van beheerplannen zolang de gemeente Terschelling aan de hieraan gestelde wettelijke eisen blijft voldoen. Begin 2022 is met als basis het coalitieakkoord ‘Meepraten, meedenken, meedoen’ de eerste uitvoeringsagenda opgesteld. Op basis van de toen beschikbare informatie. In de afgelopen 2 jaar is gebleken dat deze planning te strak is opgesteld (met de kennis van toen). Ook waren destijds de gevolgen van de huidige arbeidsmarktcrisis nog minder sterk. Deze twee constateringen maken dat er een aangepaste uitvoeringsagenda is opgesteld waarbij de uitdagingen zoals gesteld in het coalitieakkoord meer passend in de tijd zijn verspreid over 2024, 2025 en 2026. Investeren in talent! Lokaal talent een kans bieden en de arbeidsmarktcrisis te lijf gaan! Zoals bekend moeten steeds meer werkgevers vissen in een steeds kleiner wordende vijver. En hoewel Terschelling volledig omgeven is door water, geldt dit in nog sterkere mate voor Terschelling. Dit was de reden om te kijken op welke manier we dit bijzondere en forse arbeidsmarktprobleem op zouden kunnen lossen. Wij denken dat er voldoende potentieel op het eiland aanwezig is. Alleen de op de gemeente toegespitste opleiding en ervaring ontbreekt (vaak) bij eilanders die wij goed zouden kunnen gebruiken.
Het reizen naar de wal met de daarbij behorende kosten vormt in de praktijk verder een belemmering om te gaan studeren, zowel voor onze medewerkers als voor de eilander in het algemeen. Met deze gegevens in het achterhoofd ontstond al in 2009 het idee om de wereld dan maar om te draaien. ‘Als Mozes niet naar de berg komt, dan moet de berg richting Mozes!’ De oplossing is gevonden in het creëren van een incompany opleidingstraject. Niet alleen voor ons eigen gemeentelijk personeel, maar juist ook door het gratis aanbieden van dit traject aan eilanders met een HBO niveau. Samen met de Bestuursacademie zijn we de twee jarige HBO+ opleiding
6
Kadernota 2025 Adviseur Lokale Overheid (ALO) en de differentiaties financiën, algemeen Juridische Zaken of Omgeving, incompany op Terschelling gaan organiseren. Dit heeft als extra voordeel dat op deze manier de gemeente zich als werkgever op een aantrekkelijke manier kan profileren richting eilanders, waardoor de geconstateerde schroom om te solliciteren afneemt. Dit project is met groot succes afgerond en heeft de organisatie flink rendement opgeleverd. Nu is het tijd voor een herhaling hiervan met een extra component. Niet alleen gaan we de opleiding herhalen en op dezelfde wijze aanbieden, maar alle personen die starten met de opleiding worden ook gelijk geplaatst binnen de organisatie op basis van een traineeship. Dat betekent dat in een klap het ambtelijk apparaat wordt uitgebreid met maximaal 20 lokale medewerkers. Een uniek project voor een organisatie van onze omvang. In dit geval gaan de kosten deels voor de baten uit. Maar het is wat ons betreft een prima mogelijkheid om een flinke impuls te geven aan de gemenetelijke organisatie en de relatie met de Terschellinger samenleving. Daarbij is de intentie dit project onder te brengen binnen de regiodeal onder de pijler ‘Toekomstbestendig ondernemen en ontwikkelen’ en mogelijk ook onder de pijler ‘Goed Wonen en Leven’.
Publieksdienstverlening Een ieder die een rol heeft binnen de gemeentelijke organisatie, of dat nou een medewerker of een raadslid is, doet dit ter dienstverlening aan de inwoners van Terschelling. Open en laagdrempelig in de communicatie willen we daarin zijn. Eerder is de raad al geïnformeerd over de stappen die gezet worden om dit verder te realiseren. En dat geldt ook over het gebruik van het gemeentehuis zelf en de aanpassingen die daarvoor nodig zijn aan het gebouw. Dat resulteert in laagdrempeligheid in communicatie en gebouw. Dat uit zich voor de burger in een meer gestandaardiseerde behandeling van zijn vragen. Dit betekent duidelijkheid in de processen, dus een helder begin en eind met periodiek een update van de stand van zaken. En dat is wat de burger prettig vindt en waardeert, weten we uit eerder onderzoek. Wij ambiëren een gemeentehuis te hebben dat voldoet aan de wens van de burger om een plek te hebben waar op informele wijze overlegd kan worden. Voor raadsleden geldt hetzelfde. En dat kan zowel digitaal als fysiek. Met daarbij een multifunctioneel gebruik van de publieke ruimtes voor voorlichtingsavonden, publieke ontvangsten etc.
7
Kadernota 2025
Uren bedrijfsvoering 2024
8
Kadernota 2025
1. Financiële hoofdlijnen Bestemming rekening resultaat 2023 De jaarstukken 2023 zijn nog niet door de raad vastgesteld. Het resultaat van 2023 (€ 351.000) en de budgetoverheveling van 2023 naar 2024 (€ 456.000) zijn vooruitlopend op de vaststelling door de gemeenteraad in deze Kadernota 2025-2028 conform het voorstel van het college verwerkt. Indien uw raad anders mocht besluiten, zal dit in de eerstvolgende bestuur rapportage en begroting 2025, alsnog worden verwerkt. Voorstel bestemmingsresultaat jaarrekening 2023 Voorstel bestemmingsresultaat jaarrekening 2023 In € Toevoeging aan de algemene reserve Gerealiseerd resultaat jaarrekening 2023
351.000 351.000
Verwacht verloop resultaten 2025-2028 en het effect op het weerstandsvermogen In de onderstaande tabel is het verloop vanaf 2025 tot en met 2028 te zien. Opbouw resultaat Kadernota 2025 2028 in € Resultaat primitieve (meerjaren) begroting 2024 Wijziging 2e bestuur rapportage 2023 Voorgestelde wijziging Kadernota 20252028 Geraamd resultaat
2025 1.176.000
2026 - 321.000
2027 309.000
2028 309.000
- 406.000
- 353.000
6.000
0
- 281.500
86.000
36.300
335.000
488.500
- 588.000
351.300
644.000
De uitwerking van deze resultaten op de algemene reserve en het weerstandsvermogen zijn te zien in onderstaande tabellen. Algemene reserve in € Stand per 1 januari
2025 2.983.000
2026 3.471.500
2027 2.883.500
2028 3.234.800
9
Kadernota 2025 Algemene reserve Toevoegen resultaat boekjaar Onttrekken resultaat boekjaar Stand per 31 december
Weerstandscapaciteit in € Stand algemene reserve per 31 december Stand van reserve recreatie per 31 december Totaalstand reserves per 31 december Minimaal benodigde weerstandscapaciteit Overschot/tekort weerstandscapaciteit
488.500
351.300
644.000
2.883.500
3.234.800
3.878.000
2025 3.471.500
2026 2.883.500
2027 3.234.800
2028 3.878.800
248.000
159.000
159.000
159.000
3.719.500
3.042.500
3.393.800
4.037.800
3.712.000
3.768.000
3.824.000
3.881.000
7.500
-725.500
-430.200
156.800
-588.000
3.471.500
Doorkijk 2025-2028 Een aantal ontwikkelingen heeft invloed op het resultaat tot en met 2028. In onderstaande tabel zijn deze ontwikkelingen zichtbaar. We lichten de ontwikkelingen hierna toe. Overzicht wijzigingen ten opzichte van de begroting 2024 Hieronder worden de voorgestelde wijzigingen kort toegelicht. Een uitgebreide omschrijving van nieuw beleid en wensen is te vinden in de programma’s. Het financieel perspectief start met het begrotingssaldo na vaststelling van de 2e bestuursrapportage 2023. Overzicht wijzigingen ten opzichte van primitieve begroting 2024 In € Resultaat primitieve begroting 2024
10
2025 1.176.000
2026 -321.000
2027 309.000
2028 309.000
Kadernota 2025 Overzicht wijzigingen ten opzichte van primitieve begroting 2024
amendementen 8 november 2023 autonome ontwikkelingen Startsaldo na 2e bestuurrapportage 2023 amendement 13 december 2023 1. Autonome ontwikkelingen 2. Reeds genomen raadsbesluiten Resultaat Kadernota 2025
-448.000
-382.000
-233.000
42.000
29.000
239.000
770.000
-674.000
315.000
309.000
-200.000
-200.000
-200.000
-200.000
-135.000
232.000
186.800
520.000
53.500
54.000
49.500
15.000
488.500
-588.000
351.300
644.000
Autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn ontwikkelingen die op de gemeente afkomen en waar de gemeente zelf geen invloed op kan uitoefenen. Deze hebben voornamelijk betrekking op indexeringen. Onderstaande tabel laat het effect van de autonome ontwikkelingen op de meerjarenraming zien. Autonome ontwikkelingen In € a. Meicirculaire 2024 b. Caoontwikkelingen c. Indexatie personeel d. Fumo ontwerpbegroting 2025 e. Dienst sociaal domein f. ICT de Wadden Totaal
2025 332.000
2026 588.000
2027 572.000
2028 1.083.000
Taakveld divers
-411.000
-419.000
-428.000
-436.000
0.4
-150.000
-150.000
-150.000
-150.000
-3.000
-15.000
-27.200
-41.000
7.4
157.000
288.000
280.000
124.000
6.0
-60.000 -135.000
-60.000 232.000
-60.000 186.800
-60.000 520.000
11
Kadernota 2025 Meicirculaire De mei circulaire is op 28 mei 2024 ontvangen en daardoor tijdig genoeg om te worden verwerkt in de kadernota 2025. Het opnemen van de meicirculaire in de kadernota is afhankelijk van het tijdstip van aanleveren en wil niet impliceren dat de meicirculaire standaard verwerkt wordt in de kadernota. De raad zal te allen tijde tijdig worden geïnformeerd inzake de effecten van de meicirculaire wanneer deze niet is opgenomen in de kadernota. Deze samenvatting biedt een overzicht van de belangrijkste veranderingen en financiële impacts die in de meicirculaire 2024 zijn opgenomen. Volume accres Vanaf 2024 is de koppeling van het accres aan de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) ingevoerd. Het volume accres wordt nu gebaseerd op een 8-jaars historisch gemiddelde van de bbp-ontwikkeling. Hierdoor zijn de tranches voor 2024 en 2025 lager dan eerder voorspeld en worden structureel opgenomen in plaats van incidenteel. Dit resulteert in lagere accres voor 2024 en 2025, maar hogere vanaf 2026. LPO accres (Loon en prijs ontwikkeling) Het LPO accres is geactualiseerd op basis van de macro-economische cijfers van het CEP 2024 en de indexatie is vanaf 2024 gebaseerd op de prijs bruto binnenlandse product (pbbp). Door de vervroegde bbp-indexatie dalen het volume en LPO accres voor 2024-2029.
Voor 2024 wordt dit volledig gecompenseerd en voor 2025 gedeeltelijk, resulterend in een tekort van € 675 miljoen. Vanaf 2026 wordt een positief saldo verwacht van € 675 miljoen door het schrappen van de opschalingskorting. Opschalingskorting De opschalingskorting die sinds 2015 gemeenten belastte, wordt vanaf 2026 geschrapt, waardoor een structurele uitname van € 675 miljoen vervalt. Taakmutaties Er zijn vijftien taakmutaties opgenomen in de meicirculaire 2024. Enkele significante mutaties zijn: • Aanpak armoede en schulden: € 40 miljoen structureel vanaf 2024. • Werkdruk verlaging jeugdbescherming: € 30 miljoen structureel vanaf 2024. • Besparingsverlies Jeugd: € 500 miljoen in 2025. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen Twee nieuwe decentralisatie-uitkeringen zijn opgenomen en er zijn wijzigingen in 26 bestaande uitkeringen. Enkele opvallende mutaties zijn: •
IU Participatie: Loon- en prijsbijstelling € 113,3 miljoen in 2024, aflopend naar € 93,7 miljoen in 2029. • DU Nationaal Actieplan dakloosheid: € 55 miljoen vanaf 2024. Inkomstenmaatstaven OZB Voor uitkeringsjaar 2025 worden de WOZ-waarderingen aangepast aan de waardeontwikkeling van 2023 (+3,5% voor woningen en +1,25% voor niet-woningen). Gemeenten moeten rekening houden met inflatiecorrectie van 6,3% voor budgettaire neutraliteit.
12
Kadernota 2025 Ontwikkeling van de uitkeringsbasis Er is sprake van een stijging van de uitkeringsfactor door dalingen in verschillende maatstaven zoals het aantal huishoudens met laag inkomen en het aantal bijstandsontvangers. De gegevens voor de belastingcapaciteit worden vanaf 2024 uitsluitend via de Landelijke Voorziening WOZ vastgesteld, en gemeenten kunnen geen directe correcties meer indienen. CAO-ontwikkelingen De Cao Gemeenten regelt de arbeidsvoorwaarden voor werknemers die in dienst zijn bij een gemeente. De huidige cao loopt van 1 januari 2024 tot en met 31 maart 2025. Een belangrijke punt uit de cao: Salarisverhoging: Ambtenaren die in dienst zijn van de gemeente zien hun loon volgend jaar met 6 procent stijgen: 4,75 procent vanaf 1 januari en 1,25 procent per 1 oktober 2024. Indexatie personeel Op grond van verwachtingen houden we rekening met een indexatie van de begrote loonsom met 2%. Fumo ontwerpbegroting 2025 De ontwerpbegroting is besproken en vastgesteld in de raad van 14 april 2024 en verwerkt in de kadernota 2025. Dienst sociaal domein De begroting 2025 is besproken en vastgesteld in de raad van 19 juni 2024 en verwerkt in de kadernota 2025. ICT de wadden Door de steeds strenger wordende eisen van de overheid op gebied van informatiebeveiliging moeten we als overheid steeds meer maatregelen nemen om hieraan te voldoen.
We hebben hiervoor bij SSC Leeuwarden ondersteuning gevraagd. Voor 2025 worden in Waddenverband hiervoor € 60.000 extra kosten in rekening gebracht en hiervoor zullen extra uren van de Chief Information Officer en de Functionaris Gegevensbescherming worden gerealiseerd. Reeds genomen raadsbesluiten In de afgelopen periode zijn er meerdere raadsbesluiten genomen die consequenties hebben voor het financieel perspectief. Deze besluiten zijn verwerkt in de meerjarenraming. Een overzicht van de besluiten is te zien in de volgende tabel. Reeds genomen raadsbesluiten in € Begroting VRF Kapitaallasten krediet boot havendienst
2025 73.000 -4.000
2026 64.500 -4.000
2027 60.000 -4.000
2028 19.000 -4.000
Taakveld 1.2
13
Kadernota 2025 Reeds genomen raadsbesluiten Strandveiligheid Onttrekking reserve recreatie Extra kosten 0,1 fte wethouders Bijdrage GR de Wadden Totaal
-89.000 89.000
-89.000 89.000
-9.500 -6.000
-6.500
-6.500
53.500
54.000
49.500
15.000
Lopende ontwikkelingen De kadernota laat een sluitend saldo zien. Echter, de gemeente staat de komende jaren voor een aantal ontwikkelingen. Om een goede prioriteitsstelling te kunnen maken, hebben we de aankomende ontwikkelingen en financiële gevolgen opgesplitst in vier categorieën: • wettelijke taken • niet-wettelijke taken, maar onvermijdelijk • niet-wettelijke taken, maar wenselijk • handreiking raad. De ontwikkelingen opgenomen in de tabel zijn tekstueel toegelicht in de programma's, maar niet meegenomen in de begrotingswijzing die voorligt in deze kadernota. Lopende ontwikkelingen In € Wettelijke taken Actualiseren wegenlegger Herplantplicht bomen Bestrijdingsplicht exoten Eenmalige injectie vastgoedbeheer Riolering Torenstraat en brandarisplein Schoolstraat Commandeurstraat Westerbuurtstraat Burgemeester Mentzstraat Burgemeester Eschauzierstraat Oosterburen vervanging en
14
2025
2026
2027
2028
-45.000 -17.000
-17.000
-17.000
-10.000
-10.000
-10.000
-10.000
-31.500
-31.500
-31.500
-31.500 -14.000
-31.500 -14.000 -21.000 -13.000 -13.000
-15.000
-15.000
-15.000
Kadernota 2025 Lopende ontwikkelingen afkoppeling persleiding Wettelijke taken Niet wettelijk, maar onvermijdbaar Kapitaallasten verduurzaming vastgoed Mjop structurele ophoging dotering Trillingen Lies motie kapitaallasten Transactie kosten Campus Victoria (WRO10) Haven (HVN33, HVN34, HVN35) Niet wettelijk, maar onvermijdbaar Niet wettelijk, maar gewenst Toeristenbelasting naar €2,60 Kampeerbeleid (TR47) Standplaatsenbeleid (TR47) Omgevingsplannen/ ruimtelijke plannen (WRO01) Transactie kosten Dellewal (DLW13) Woonvisie (WRO04) Woonprogramma (WRO04) Beleidsregels evenementen beleid (EV51) Toeristische visie (TR46) Onderwijsvisie en samengaan primair en voortgezet onderwijs (ODW20)
-72.000
-73.500
-119.000
-149.000
-21.000
-160.000
-184.000
-286.000
-18.000
-18.000
-18.000
-18.000
-21.000
-21.000
-21.000
-21.000
-
-
-
-
-75.000
-199.000
-223.000
-325.000
906.000
906.000
906.000
906.000
-15.000
-20.000 -20.000 -100.000
-15.000 -50.000 -50.000 -25.000
-52.000 -20.000
15
Kadernota 2025 Lopende ontwikkelingen Beleid vermindering auto gebruik nieteilanders (TR50) Inrichting brutis groenareaal Verhoging budget BAG/BGT Onderzoek mobiliteit polder Groenbeheerplan Verkeersveiligheid hoofdweg (WG40) Niet wettelijk, maar gewenst
-25.000
-8.000 -38.000
-38.000
-38.000
413.000
868.000
868.000
868.000
-775.000
-825.000
-795.000
-795.000
Handreiking Raad
-775.000
-825.000
-795.000
-795.000
Totaal effecten
-509.000
-229.500
-269.000
-401.000
Handreiking Raad Kosten project Talent Lokaal Centraal (ROL64, ROL65, ROL 67, FIN79)
-38.000 -35.000
-35.000
Extra opbrengsten De extra opbrengsten van toeristenbelasting, die is opgenomen onder "niet-wettelijk, maar gewenst", is meegenomen om het mogelijke effect in de kadernota zichtbaar te maken. Toeristenbelasting Tijdens de behandeling van de kadernota 2025 wordt ook de toeristenbelasting besproken en vastgesteld. In het advies is een onderbouwing opgenomen waarin wordt aangegeven waar de opbrengsten aan kunnen worden toegerekend. Voor de toerekening van kosten is gebruik gemaakt van de budgetten die momenteel in de kadernota 2025 zijn opgenomen. De lopende ontwikkelingen zijn hierin niet meegenomen, waardoor het saldo hoger uitkomt dan wanneer deze ontwikkelingen wel zouden zijn meegenomen. OZB Het vaststellen van het OZB tarief 2025 vindt plaats gelijktijdig met de begroting 2025. Impact lopende ontwikkelingen op de kadernota In de onderstaande tabel is te zien welke impact de lopende ontwikkelingen hebben op de voorliggende kadernota.
16
Kadernota 2025 Resultaat kadernota incl. lopende ontwikkelingen In € 2025 2026 2027 2028 Voorlopig 488.500 -588.000 351.300 644.000 resultaat kadernota 2025 Lopende -509.000 -229.500 -269.000 -401.000 ontwikkelingen Resultaat -20.500 -817.500 82.300 243.000 kadernota incl. lopende ontwikkelingen De lopende ontwikkelingen hebben een aanzienlijke invloed op het resultaat van de kadernota 2025. Het is van groot belang dat de raad weloverwogen keuzes maakt om de financiële balans van de gemeente te waarborgen. Deze keuzes zullen bepalend zijn voor de stabiliteit en duurzaamheid van onze financiële positie op de lange termijn. De onderstaande investeringskredieten zijn verbonden met de kapitaallasten die in de tabel lopende ontwikkelingen zijn opgenomen. Investeringskredieten In €
2025
2026
2027 2028
Investeringskrediet verduurzaming vastgoed Trillingen Lies Torenstraat en Brandarisplein Schoolstraat Commandeurstraat Westerbuurtstraat Burgemeester Mentzstraat Oosterburen vervanging en afkoppeling persleiding Burgemeester Eschauzierstraat
-1.520.000
-260.000
-1.110.000
-1.800.000 -1.800.000 -800.000 -1.200.000 -750.000 -800.000
-750.000
17
Kadernota 2025
2. Begroting per programma Inleiding Dit hoofdstuk gaat over de verschillende programma's en taakvelden die zijn opgenomen in het totale programmaplan. In totaal zijn er negen programma's en taakvelden waarbinnen we activiteiten uitvoeren om de beoogde bestuurlijke doelen te bereiken. Om deze doelen te omschrijven, gebruiken we de volgende drie vragen: 1. Wat willen we bereiken? 2. Wat gaan we daarvoor doen? 3. Wat zijn de kosten? Elk programma begint met een inleidende tekst. Vervolgens geven we antwoord op de vragen wat we willen bereiken en wat we daarvoor gaan doen. Onder het kopje 'financiën' worden de baten en lasten uitgesplitst per taakveld en wordt er een overzicht gegeven van de voorstellen per taakveld. De uitwerking op kostenplaatsniveau is terug te vinden in bijlage 2.
18
Kadernota 2025
2.0 Bestuur en Ondersteuning Wat willen we bereiken? Het programma 'Bestuur en Ondersteuning' is bedoeld om ondersteuning te bieden op verschillende gebieden. De onderwerpen die binnen dit programma vallen, zijn onder andere het faciliteren van de Raad en het College, Burgerzaken en Personeel en Organisatie. Het programma biedt dus een breed scala aan onderwerpen, elk met hun eigen specifieke doel. Het faciliteren van de Raad en het College omvat het verlenen van ondersteuning aan deze organen op verschillende gebieden. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan het ondersteunen bij vergaderingen en het opstellen van beleidsstukken. Burgerzaken richt zich op het bieden van dienstverlening aan burgers, zoals het verstrekken van paspoorten en rijbewijzen. Tot slot richt Personeel en Organisatie zich op het ondersteunen van medewerkers en het zorgen voor een goed functionerende organisatie.
Investeren in talent: handreiking Raad Wensen versus wettelijk & regulier Er liggen grote vraagstukken op het bord van de gemeente Terschelling. •
Er is sprake van een ambitieuze raad die graag een aantal grote projecten en wensen gerealiseerd ziet (project havenfront, tonnenloods, woningbouw, Dellewal, Victoria/campus, toeristenbelastinginning) en MJOP. Hiervoor is slechts 10% van alle inzetbare tijd beschikbaar. • Daarnaast wordt gewerkt aan de realisatie van de wettelijke (80%) en reguliere taken (10%) die tijd vragen. En ook hierin zitten grote onderwerpen ondergebracht die het nodige vergen van de ambtelijke organisatie. We noemen speciaal de werkzaamheden die voortvloeien uit de Regiodeal. Dit wordt gedaan met een organisatie die zowel kwantitatief (hoge werkdruk) maar soms ook kwalitatief beperkingen kent. Daarbij raakt de bestuurlijke situatie ook de bedrijfsvoering en de mensen die het werk verzetten. Ook is in een klein apparaat het opvangen van piek en ziek, zeker gezien de overspannen arbeidsmarkt, nauwelijks mogelijk. Dit vormt een dagelijkse grote uitdaging, zeker in combinatie met het vraagstuk arbeidsmarkt. Arbeidsmarkt De krapte op de arbeidsmarkt is een landelijk fenomeen: er zijn al geruime tijd meer vacatures dan werkzoekenden op de arbeidsmarkt en dit tekort lijkt de komende jaren alleen nog maar toe te zullen nemen. En dat zegt nog niets over de mogelijkheid om uit deze krappe markt de juiste mensen te selecteren.
Valt er überhaupt nog iets te selecteren of is het roeien met de korte riemen die we hebben? We raken nog nauwelijks het water! Daarbij komt ook nog kijken dat bij deze kleine gemeente de salarissen op een lager niveau liggen en er weinig doorgroeimogelijkheden zijn. Ook op de vragen die wij bij bureaus neerleggen, hetzij voor tijdelijke vacatures/hetzij voor het wegzetten van opdrachten, krijgen we steeds vaker ‘nul’ op het rekest. Ook zij kampen met personeelsgebrek. Daarbij komt dat ook de tarieven bij dergelijke bureaus door krapte steeds verder stijgen en er geen ruimte is in de salarisbegroting voor het opvangen hiervan. Sollicitanten en ZZP-ers kunnen immers kiezen waar ze willen werken en gaan vaak gewoon voor de hoogste bieder. Ook de onrustige bestuurlijke situatie op Terschelling is de afgelopen jaren natuurlijk niet uitnodigend geweest.. Wervingsprocedures lopen om diverse redenen steeds vaker op niets uit. En dit leidt dan vaak
19
Kadernota 2025 langere tijd weer tot hogere werkdruk bij het kleine ambtelijke apparaat. Een vicieuze cirkel waar we steeds verder in verstrikt raken en maar moeilijk uit kunnen komen Strategische personeelsplanning Door het maken van een strategische personeelsplanning in 2018 met een looptijd van 4 jaar was voorzien dat de krappe arbeidsmarkt een probleem zou worden. Zowel voor de instroom van nieuwe medewerkers als voor het behouden van zittende medewerkers. Daarbij was gedacht aan een langere termijn (10 jaar) dan de realiteit nu laat zien. Binnen een periode van 4 jaar is er nu al extreme krapte ontstaan. Daarop zijn al diverse acties ingezet. 1. Wijziging budgetverantwoordelijkheid teamleiders 2. (Open) sollicitaties breder intern verspreiden 3. Arbeidsmarktcampagne; andere vacatureteksten, drempels wegnemen 4. Eilanders als interne kandidaten meenemen in procedures 5. Interne en externe procedure gelijk op laten lopen, 6. Scholen actief benaderen voor afstudeerders, 7. Op “arbeidsmarkt” staan, 8. Talent centraal actief uitvoeren Handreiking Raad Al met al zijn de genoemde maatregelen toch onvoldoende gebleken. Dit wordt onderbouwd door een analyse van de inzetbare en benodigde uren over 2024. In het coalitieakkoord is ook deze zorg geuit.
In de raadscommissie van 10 januari 2024 is door de Raad een handreiking gedaan richting het college om verbetering in deze situatie te brengen. De handreiking geeft de mogelijkheid al ingezette acties, wensen en al geplande zaken op het vlak van het verstevigen van het ambtelijk apparaat voor het voetlicht te brengen inclusief de financiële consequenties hiervan. Daarnaast is door onze raad de wens uitgesproken om met name zoveel mogelijk lokaal talent in te zetten binnen onze organisatie. Nu wordt daar al op vele vlakken op ingezet (stages, kennismakingsdagen, scholenbezoek en eilanders gelden als interne kandidaten). Een ambitieuze impuls op dit vlak zou alle eindjes bij elkaar kunnen brengen: dus inzet van vele lokale handen die we op de werkvloer, door middel van een opleiding en traineeship, geschikt gaan maken voor de diverse functies in onze organisatie. Dit onder de noemer TLC, Talent Lokaal Centraal!
Project Talent Lokaal Centraal (TLC) Dat de afkorting TLC ook staat voor Tender Loving Care is hierbij mooi van toepassing. Want alles wat je liefdevolle aandacht geeft groeit! En dat is exact wat we met onze lokale arbeidsmarkt willen doen. Groei en ontwikkeling creëren. Lokaal talent een kans bieden en tegelijkertijd de arbeidsmarktcrisis te lijf gaan en de leefbaarheid op het eiland behouden! Daarbij is lokaal talent bekend met het wonen en werken op het eiland. Want zoals bekend moeten steeds meer werkgevers vissen in een steeds kleiner wordende vijver. En hoewel Terschelling volledig omgeven is door water, geldt dit in nog sterkere mate voor Terschelling. Daarbij is er slechts een handvol werkgevers die uitdagingen op HBO niveau en hoger bieden op de lokale arbeidsmarkt. Dit is de reden om te kijken op welke manier we dit bijzondere en forse arbeidsmarktprobleem met grote gevolgen voor zowel de werkgever als de leefbaarheid op het eiland op zouden kunnen lossen.
20
Kadernota 2025 Is dit helemaal nieuw voor de gemeente Terschelling? Nee! We kunnen laven aan de kennis die in 2009 is opgedaan met een vergelijkbaar succesvol traject waarbij we eveneens deze opleiding lokaal hebben gegeven aan eilanders. Alleen is dat destijds gedaan zonder de talenten een traineeship aan te bieden. Naar verwachting is er voldoende potentieel op het eiland aanwezig. Alleen de op de gemeente toegespitste opleiding en ervaring ontbreekt (vaak). Ook het reizen naar de wal met de daarbij behorende kosten vormt een belemmering om te gaan studeren. Een dergelijke studie kost voor 1 jaar ca. € 9.500,- per persoon. En dat is een flinke kostenpost, zeker zonder baangarantie. Dat geldt zowel voor onze medewerkers als voor de eilander in het algemeen. Daarbij speelt ook nog dat de beeldvorming over de gemeente niet altijd even positief is. Daar staat tegenover dat als men eenmaal binnen onze organisatie heeft kunnen kijken, dat beeld 180 graden omdraait. Met dit in het achterhoofd ontstond het idee om de wereld dan maar om te draaien, want als Mozes niet naar de berg komt, dan moet de berg richting Mozes! De oplossing is gevonden in het creëren van een incompany opleidingstraject. Dit door het gratis aanbieden van dit traject aan eilanders met een HBO niveau.
Samen met de Bestuursacademie zal de twee jarige HBO+ opleiding Adviseur Lokale Overheid (ALO) en de differentiaties financiën, algemeen Juridische Zaken of Omgeving, incompany op Terschelling georganiseerd worden. Dit heeft als extra voordeel dat op deze manier de gemeente zich als werkgever op een aantrekkelijke manier kan profileren richting eilanders, waardoor het imago als werkgever beter wordt en ook in de toekomst de geconstateerde schroom om te solliciteren afneemt. Daar komt bij dat alle personen die starten met de opleiding ook gelijk geplaatst worden binnen de organisatie op basis van een traineeship. Dat betekent dat in een klap het ambtelijk apparaat wordt uitgebreid met maximaal 15 lokale medewerkers. Een uniek project voor een organisatie van onze omvang. In dit geval gaan de kosten deels voor de baten uit. Maar het is een unieke mogelijkheid om een flinke impuls te geven aan de Terschellinger samenleving. Daarbij is de intentie dit project onder te brengen binnen de regiodeal onder de pijler ‘Toekomstbestendig ondernemen en ontwikkelen’ en mogelijk ‘Goed Wonen en Leven’. Een uniek project voor een organisatie van onze omvang. De hierboven benoemde intenties zijn omgezet in financiële consequenties. Daarbij moet goed in ogenschouw gehouden worden dat het hier gaat om een investering in de toekomst en dat op dat vlak de lasten voor de baten uit gaan.
Tevens zijn hier nog geen aan te vragen subsidiegelden in verwerkt. Zo is de intentie het project om lokaal talent op te leiden in te brengen in de regiodeal. Dat maakt dat in dit overzicht sprake is van een ‘worst-case scenario’. Jaar Totaal investering
2025 € 775.000,-
2026 € 825.000,-
2027 en verder € 795.000,-
Wat doen we nog meer? De handreiking geeft de mogelijkheid al ingezette acties, wensen en al geplande zaken voor het voetlicht te brengen inclusief de financiële consequenties hiervan. Als grootste project hierin wordt gewerkt aan het realiseren van Talent Lokaal Centraal (TLC). Daarnaast wordt er nog op vele andere fronten gewerkt aan het realiseren van een kwalitatief en kwantitatief stabiel en hoog opgeleid ambtenaren apparaat. De aanpak hierop is gesplitst in de korte, middellange en lange termijn. Dit om de benodigde inzet op bedrijfsvoering te realiseren om de taken waar onze gemeente nu en in de toekomst voor staat uit te kunnen (blijven) voeren. Korte termijn: •
Voorbereiding en uitvoering in 2024 21
Kadernota 2025 Invoering ChatGPT Soms heeft iets een nieuwe naam nodig om weer populair te worden. Vroeger hadden gemeenten al iets vergelijkbaars met wat nu ChatGPT is, namelijk een schrijver. En eigenlijk missen we dat nu in onze organisatie. Daarom worden medewerkers getraind om ChatGPT te gebruiken, te communiceren op B1-niveau en te kunnen adviseren over politieke sensitiviteit. Dit zal resulteren in duidelijke en begrijpelijke stukken, zowel intern als extern. de uitwerking en ondersteuning. Formatieve uitbreiding business pool Het is een groep teamondersteuners die taken oppakken die ervoor zorgen dat specialisten zich meer kunnen concentreren op hun eigen werkzaamheden. Continue werven; het opzetten van een werkgeverscampagne De Raad heeft vragen gesteld over de werkgeverscampagne van de gemeente Dantumadiel. Hoewel de redenen hiervoor anders waren en de kosten niet hetzelfde zijn, betekent dit niet dat een soortgelijke aanpak niet zou kunnen werken voor de gemeente Terschelling. Daarom zal de gemeente de komende jaren investeren in een werkgeverscampagne. Dit betekent niet dat er minder of helemaal niet meer wordt geadverteerd voor functies, maar er zal een doorlopende campagne worden opgezet om de gemeente Terschelling als werkgever te promoten.
Social media doelgroepen onderzoek Hoe zorgen we ervoor dat onze advertenties bij de juiste mensen terechtkomen? Om ervoor te zorgen dat we zoveel mogelijk mensen bereiken met zo min mogelijk middelen, is het belangrijk om hier onderzoek naar te doen. Meer uitnodigen tot het doen van een open sollicitatie 'sjansen met kansen'. Hierbij gaat het erom om al in een vroeg stadium in contact te komen met potentiële kandidaten voor onze organisatie, los van specifieke vacatures. Dit gaan we doen door aanpassingen aan de website en door mensen uit te nodigen voor een informeel gesprek, zoals een kopje koffie of een speeddate. Dit kost tijd en inzet, maar het levert ook veel op. Ambtelijke meeleesgroep kwaliteit stukken Dit is een selectie medewerkers die meelezen in adviezen en nota’s en deze beoordelen op begrijpelijkheid en klare taal. Middellange termijn: •
Voorbereiding en uitvoering 2024 en 2025
Urenverantwoording koppelen aan de uitvoeringsagenda Zo krijgen we een duidelijker beeld van de taken die moeten worden uitgevoerd, hoeveel tijd hiervoor is gepland, en hoeveel tijd er daadwerkelijk aan deze taken wordt besteed. Daardoor kunnen we bekijken of de planning realistisch is, of dat sommige taken moeten worden uitgesteld, of zelfs helemaal niet kunnen worden uitgevoerd. Dubbel draaien voor pensionering Het is belangrijk om de kennis die al in de organisatie aanwezig is, te behouden. Dit kan een probleem worden wanneer mensen die lang bij de organisatie hebben gewerkt met pensioen gaan. Dat betekent dat we 6 maanden lang een nieuwe medewerker naast de vertrekkende medewerker plaatsen, zodat alle kennis tijdens die periode kan worden overgedragen. Natuurlijk kost dit extra inzet, omdat het meer personeel vergt. Formatief gezien zal dit betekenen dat de inzet die
22
Kadernota 2025 gerealiseerd wordt binnen het project TLC hierop ingezet wordt waar mogelijk. Is dat niet mogelijk, omdat een functie niet aansluit bij een TLC profiel, dan zal sprake zijn van extra loonkosten. Recruiter voor de Wadden Voor alle taken wordt gekeken of samenwerking binnen de Waddeneilanden mogelijk is. Om dit beter te kunnen organiseren en om de druk van werving bij de eilanden te verminderen, is het voorstel om een Wadden Recruiter aan te stellen. Hun doel is om de beste kandidaten te vinden die passen bij de vereisten en de cultuur van de organisatie. Als we dit in Waddenverband oppakken zorgt het voor een centraal punt waarbij taken voor verschillende eilanden mogelijk kunnen worden gecombineerd binnen een functie en waardoor de specialisatie voor de werving gecentreerd is. Afschaffing payroll, creëren WW-voorziening Een van de onderhandelingsresultaten voor de nieuwe cao gemeenten is dat per 1 januari 2028 het gebruik van payrollers op de gemeentelijke werkvloer wordt stopgezet. Dit is onderdeel van het streven om het gebruik van externe inhuur bij gemeenten te verminderen. De gemeente Terschelling wil echter al vanaf 1 januari 2025 stoppen met het aanbieden van payrollconstructies. Daarvoor moet echter een solide voorziening worden opgebouwd om de transitiekosten en WWrechten te dragen, omdat de gemeente Terschelling hiervoor verantwoordelijk is.
Overname studiekostenschulden medewerkers Een nieuwe ontwikkeling op de arbeidsmarkt is dat werkgevers de studieschuld van werknemers overnemen. Ze sluiten een overeenkomst met de werknemer waarin staat dat de werknemer zich voor een bepaald aantal jaren aan de organisatie verbindt en in die periode de studieschuld aflost aan de werkgever. Dit is voordelig voor beide partije Meeloopdag als 2e sollicitatiegesprek In plaats van een 2e gesprek van 1 uur, laten we kandidaten een volledige dag meelopen in de organisatie. Men maakt dus kennis met de collega’s, de werkplek en de organisatie. Dat geeft zowel de kandidaat als de collega’s en de leidinggevende een beter beeld van wat men kan verwachten! Lange termijn: • Voorbereiding 2024-uitvoering 2024-2025 en verder Werken is leuker dan carrière maken; het aanspreken van de (lokale) 50+ markt Waar je 50 jaar geleden met 50 jaar gezien werd als ‘oud’ en kon je bijna met pensioen, moet je nu als je 50 bent nog bijna 20 jaar werken. En dat is nog los aan de schat van kennis en kunde die deze categorie medewerkers in de binnenzak heeft zitten. Alle reden om in de werving veel meer in te steken op deze groep inwoners.
Automatisering en informatiebeveiliging Automatisering Met een aantal Friese gemeenten wordt in de centrumregeling Shared Service Centrum (SSC) samengewerkt. Dat betekent dat de gemeente Leeuwarden voor ons de ICT-voorzieningen realiseert. Als gemeente nemen we via ambtelijke werkgroepen deel aan de beleidsvorming van het SSC en werken we gezamenlijk aan het uitvoeren van ICT-projecten zoals de nieuwe digitale werkomgeving, de gezamenlijke inrichting van personeelsprocessen en de vervanging van het telefonieplatform.
23
Kadernota 2025 Door deze investeringen, de stijging in de werkplektarieven en een verdere toename van het aantal devices en accounts zien we dat de kosten de afgelopen jaren stijgen. Voor 2025 zal de ICT bijdrage daarom per eiland met 5% worden verhoogd. Informatiebeveiliging Door de steeds strenger wordende eisen van de overheid op gebied van informatiebeveiliging moeten we als overheid steeds meer maatregelen nemen om hieraan te voldoen. We hebben hiervoor bij SSC Leeuwarden ondersteuning gevraagd. Voor 2025 worden in Waddenverband hiervoor € 60.000 extra kosten in rekening gebracht en hiervoor zullen extra uren van de Chief Information Officer en de Functionaris Gegevensbescherming worden gerealiseerd. Regiodeal Wadden Nog in 2024 willen we scherp zien te krijgen hoe op de beste manier invulling kunnen geven aan de mogelijkheden van de Regiodeal. In de Regiodeal worden vijf programmalijnen onderscheiden: • Goed Wonen & Leven • Toekomstbestendig Ondernemen & Ontwikkelen • Optimaal Bereikbaar & Verbonden • Duurzame Energie • Circulaire Economie Op alle vijf programmalijnen willen we projecten starten die een bijdrage leveren aan wat wel 'brede welvaart' wordt genoemd op Terschelling.
24
Kadernota 2025
Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 0 Bestuur en Ondersteuning Taakveld Lasten 0.1 - Bestuur 0.10 - Mutaties reserves 0.11 - Resultaat van de rekening van baten en lasten 0.2 - Burgerzaken 0.4 - Overhead 0.5 - Treasury 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB nietwoningen 0.64 - Belastingen overig 0.8 - Overige baten en lasten Totaal Lasten
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
1.240.000 1.000 1.718.000
1.278.000 1.000 529.000
1.285.000 1.000 1.048.000
1.285.000 1.000 1.048.000
110.000 8.175.000 0 72.000 0
110.000 8.451.000 0 72.000 0
110.000 8.303.000 0 72.000 0
110.000 8.303.000 0 72.000 0
0
0
0
0
0
0
0
0
11.316.000
10.441.000
10.819.000
10.819.000
14.000 450.000 448.000
14.000 450.000 703.000
14.000 450.000 233.000
14.000 450.000 233.000
130.000 145.000 393.000 1.468.000 1.418.000
130.000 145.000 393.000 1.504.000 1.449.000
130.000 145.000 393.000 1.542.000 1.481.000
130.000 145.000 393.000 1.542.000 1.481.000
133.000
136.000
138.000
138.000
13.191.000
12.585.000
13.131.000
13.131.000
Baten 0.1 - Bestuur 0.10 - Mutaties reserves 0.11 - Resultaat van de rekening van baten en lasten 0.2 - Burgerzaken 0.4 - Overhead 0.5 - Treasury 0.61 - OZB woningen 0.62 - OZB nietwoningen 0.64 - Belastingen overig 0.7 - Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 - Overige baten en lasten Totaal Baten
30.000
30.000
30.000
30.000
17.820.000
17.539.000
17.687.000
17.687.000
SALDO PROGRAMMA 0
-6.504.000
-7.098.000
-6.868.000
-6.868.000
25
Kadernota 2025
2.1 Veiligheid Wat willen we bereiken? Als gemeente zijn we verantwoordelijk voor het beleid op het gebied van veiligheid. Samen met verschillende partijen, waaronder de politie, het openbaar ministerie, de Veiligheidsregio, ondernemers en inwoners, werken we dagelijks aan een veilige woon- en leefomgeving. Hierbij richten we ons op zaken als crisisbeheersing, rampenbestrijding, overlast door jongeren, relletjes in het uitgaansleven en drugshandel. Elk incident of gebeurtenis kan de veiligheid of het gevoel van veiligheid bedreigen. De prioriteiten die we als gemeente hebben op het gebied van veiligheid leggen we vast in een Integraal Veiligheidsplan (het IVP).
Crisisbeheersing en rampenbestrijding Zowel de Veiligheidsregio Fryslân (VRF) als de gemeentelijke organisatie dragen verantwoordelijkheid voor het vakbekwaam houden van vrijwilligers en crisisfunctionarissen. De kadernota 2025 voor crisisbeheersing en rampenbestrijding richt zich op het versterken van de paraatheid van onze eigen gemeentelijke organisatie. In 2024 zullen we ons inzetten voor de ontwikkeling van een uitgebreid trainingsprogramma dat alle rollen en taken binnen verschillende afdelingen omvat. Door scenario's na te bootsen, streven we ernaar om de vaardigheden en kennis bij een crisis of een ramp te verbeteren, Daardoor zijn we beter voorbereid op diverse crisissituaties en kunnen we adequaat en multidisciplinair optreden wanneer dat nodig is. Deze aanpak benadrukt de gezamenlijke verantwoordelijkheid van zowel de VRF als de gemeentelijke organisatie om een robuuste en veerkrachtige crisisrespons te waarborgen. De bouw van een nieuwe kazerne op West-Terschelling is opgenomen in de bouwagenda van Brandweer Fryslân voor de periode 2019-2025. Er wordt gezocht naar een geschikte locatie, Dit blijkt lastig vanwege beperkte ruimte en diverse bestemmingswensen. De kosten voor de nieuwe of verbouwing van de huidige kazerne zijn opgenomen in de begroting van de VRF.
De investeringen zijn vastgesteld in het dekkingsplan 2.0 en de daaropvolgende bouwagenda van Brandweer Fryslân. De bouwagenda schrijft voor dat alle kazernes in Friesland tegen eind 2025 up-to-date moeten zijn. De werkgroep "Kazerne West Terschelling" bestaande uit Brandweer Fryslân, brandweer WestTerschelling en gemeente, ziet goede vooruitgang. Hierdoor blijft de ambitie om in 2025 een nieuwe brandweerkazerne op West-Terschelling te realiseren recht overeind staan. Naast de brandweerkazerne verdienen ook de huisvesting van vrijwilligers, zoals SIGMA en EHBO Terschelling, aandacht. Er wordt samengewerkt met deze partners om veilige en professionele onderkomens voor de toekomst te kunnen blijven garanderen.
Integraal veiligheidsplan In 2016 werd het streven naar één Integraal Veiligheidsplan (IVP) voor met name de vier Friese Waddeneilanden geïnitieerd. Echter, destijds bleek dit streven niet succesvol te zijn, voornamelijk omdat er onvoldoende rekening werd gehouden met de "kaderstellende rol" van de raad bij het vaststellen van beleid. De raad had destijds slechts de optie om ja of nee te zeggen bij de vaststelling, waardoor er weinig betrokkenheid was bij het opstellen van veiligheidsmaatregelen voor het eiland. Terschelling, Ameland Vlieland en Texel zijn alle vier toe aan het opstellen van een integraal veiligheidsplan In het jaar 2024 is op ambtelijk en dagelijks bestuurlijk niveau aanzienlijke vooruitgang geboekt in de samenwerking binnen het Waddengebied, met name op het gebied van veiligheid. Door de beperkte
26
Kadernota 2025 capaciteit en de beperkte middelen op Waddenniveau te bundelen konden verschillende prioriteiten wel gezamenlijk worden opgepakt. Het uitvoeringsplan ondermijning en de verbeterign van de samenwerking met RWS tijdens maritieme ongevallen zijn hier goede voorbeelden van. In 2024 is onderzocht of er nu mogelijk wel een basis is om gezamenlijk op te trekken bij het opstellen van een IVP dat aansluit op de behoeften en betrokkenheid van alle betrokken partijen. In 2025 werken we in het uitvoeringsplan met de inzichten en prioriteiten van het IVP 2025
Strandveiligheid Het college heeft besloten de strandbewaking op Terschelling toe te blijven kennen aan de Koninklijke Nederlandse Redding Maatschappij (KNRM) voor de periode 2024-2026. Dit besluit is genomen vanwege de verantwoordelijkheid om de strandveiligheid te waarborgen, vooral op de drukst bezochte stranden van het eiland. Tijdens het zomerseizoen en in de bouwvak zullen er gedurende acht weken lifeguards aanwezig zijn. Om deze verantwoordelijkheid te kunnen blijven vervullen en de strandveiligheid te handhaven, heeft het college de raad gevraagd om het jaarlijkse budget voor strandveiligheid vanaf 2024 met 90.000 euro te verhogen. Deze verhoging is nodig om de kosten van de nieuwe overeenkomst met de KNRM en de huisvestingskosten te dekken. Het beperkte aantal partijen dat de benodigde diensten kan leveren, zoals blijkt uit de analyse met andere Waddengemeenten, vormt een uitdaging. De afhankelijkheid van organisaties zoals de KNRM en de Reddingsbrigade kan leiden tot beperkte keuzemogelijkheden en onderhandelingsruimte, wat de kosten kan verhogen voor deze dienstverlening op Terschelling.
Ondermijning In december 2022 werd het Integraal Ondermijningsbeeld (IOB) van de Waddeneilanden voltooid en overhandigd aan het Bestuurlijk Waddenoverleg, bestaande uit de burgemeesters van de Waddeneilanden. Tijdens het Bestuurlijk Waddenoverleg in december 2023 hebben de burgemeesters besloten om zich gezamenlijk te concentreren op specifieke onderwerpen: • Vastgoedfraude en misbruik • Drugscriminaliteit Ook voor het onderwerp mensenhandel, is door de Algemeen Overlegvorming (AOV) van de Waddeneilanden besloten tot een gezamenlijke aanpak. Daarnaast hebben de burgemeesters besloten om de volgende twee aanbevelingen op te pakken: •
Het initiëren van het project 'Van wie zijn de Waddeneilanden', waarbij via een vastgoeden/of gebiedsscan inzicht wordt verkregen in de belangrijkste spelers en de snelle groeiers op de eilanden. • Het benutten van de toolbox 'Ondermijning in Jachthavens' De onderwerpen en aanbevelingen zijn in 2024 uitgewerkt in een uitvoeringsplan en bepalen tot en met 2026 de koers voor de aanpak ondermijning op de Wadden.
Veilige woon en leefomgeving Het integrale veiligheidsplan 2019-2022 heeft de afgelopen jaren een significante impact gehad op het verminderen van overlast en het handhaven van de orde rondom uitgaansgebieden, kleine verkeersovertredingen in de dorpskernen, en veiligheid tijdens evenementen. Deze positieve resultaten zijn mede te danken aan de doelmatige inzet van gastheren en boa's, evenals de verbeterde samenwerking met handhavingspartners.
27
Kadernota 2025 Echter, we staan voor nieuwe uitdagingen, zoals loonstijgingen en een toenemende vraag naar toezichthouders en sfeerbeheerders in het hele land. Dit kan de verdere ontwikkeling van ons inzetplan voor handhaving beïnvloeden. Om de raad volledig op de hoogte te houden en transparantie te waarborgen, stellen wij voor om jaarlijks een veiligheidsinformatieavond te organiseren. Tijdens deze avond kunnen we de raad informeren over het nieuwe integrale veiligheidsplan, het uitvoeringsplan en de beschikbare budgetten. Op deze manier kunnen we samen zorgen voor een veilig en leefbaar eiland voor al onze inwoners en bezoekers.
Zorg en Veiligheid Op Terschelling, net als op veel andere plaatsen, is er behoefte aan een geïntegreerde aanpak van complexe situaties die zowel zorg- als veiligheidsaspecten omvatten. Het Eilandteam heeft een cruciale rol te spelen in deze aanpak, aangezien zij verantwoordelijk zijn voor het bieden van passende zorg en ondersteuning aan inwoners. In de afgelopen jaren zijn er op het eiland twee casussen geweest waarbij de inzet vanuit veiligheid nodig was om verdere escalatie te voorkomen. Om de capaciteit en middelen doelmatig in te zetten, is een proactieve benadering van essentieel belang. Het opstellen van protocollen moet niet alleen gericht zijn op reactief handelen bij escalaties, maar ook op preventieve maatregelen en vroegtijdige interventies. Door bijvoorbeeld de informatie-uitwisseling tussen verschillende instanties te verbeteren en samen te werken aan het signaleren en aanpakken van risicovolle situaties, kan worden voorkomen dat situaties escaleren tot een punt waarop ze moeilijk te beheersen zijn. Dit vereist samenwerking tussen verschillende instanties en disciplines om effectief te kunnen reageren op diverse uitdagingen, zoals verward gedrag, (de)radicalisering, kindermishandeling en huiselijk geweld. Vanuit veiligheid wordt de integrale aanpak bij (mogelijke) escalatie de komende jaren verder ontwikkeld.
Dit kan onder meer inhouden dat er meer nadruk wordt gelegd op preventie, dat er intensievere samenwerkingen tussen verschillende instanties worden opgezet en dat er betere procedures worden ontwikkeld voor het identificeren en aanpakken van potentiële risicosituaties. Het doel is om situaties waarbij zowel zorg- als veiligheidsaspecten spelen, effectief en efficiënt aan te pakken, met als uiteindelijk doel het welzijn en de veiligheid van de inwoners van Terschelling te waarborgen.
28
Kadernota 2025
Financiële verantwoording Kadernota 2025 - 2028 Programma 1 Veiligheid Taakveld Lasten 0.10 - Mutaties reserves 1.1 - Crisisbeheersing en brandweer 1.2 - Openbare orde en veiligheid Totaal Lasten
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Begroting 2028
0 827.000
0 853.000
0 880.000
0 880.000
369.000
371.000
373.000
373.000
1.196.000
1.224.000
1.253.000
1.253.000
Baten 0.10 - Mutaties reserves 1.2 - Openbare orde en veiligheid Totaal Baten
0 59.000
0 59.000
0 59.000
0 59.000
59.000