c. Rekenkamerrapport Mobiliteit - 23 december 2024

19

3

STURING

3.1

Sturingsmogelijkheden van de gemeenteraden

3.1.1

Texel

Afspraken en informatievoorziening De Mobiliteitsvisie Texel 2015-2025 is in 2015 door de gemeenteraad van Texel vastgesteld. De raad is toentertijd bij de voorbereiding van de visie betrokken onder meer door een brainstormsessie. In het Actieplan is een afspraak opgenomen over de rol van de raad bij verschillende deelplannen en projecten: “Elk uitvoeringsplan zal, nadat uit onderzoek duidelijk is geworden welke acties en middelen nodig zijn, eerst ter accordering aan de raad worden voorgelegd”.62 Gezien de tijd die verstreken is, is het in het kader van deze quick scan niet mogelijk om voor de gehele beleidsperiode te bekijken of dit ook is gebeurd. Meer recent zijn een aantal concrete uitvoeringsplannen in de raad aan de orde geweest: het “Wegencategoriseringsplan 2019” (2020), het “Parkeer- en Verkeerscirculatieplan Den Burg” (2020), het “Parkeer- en verkeerscirculatieplan De Koog” (2021), en het “Beheerplan Wegen Texel 2024 – 2028”(2023). Ook is het Wandelnetwerk Texel aan de orde gekomen.63 Voorgestelde projecten en maatregelen uit het coalitieakkoord, dat de raad ter informatie krijgt, zijn in het kader van de midterm review in de raad aan de orde geweest. Afzonderlijke projecten en maatregelen komen ook bij de behandeling van de programmabegroting terug. Bij de programmabegroting komen uitvoeringsplannen aan de orde binnen het “Programma 2: Goede bereikbaarheid”.

In de programmabegroting gaat het om concrete plannen, zoals reconstructie van parkeerplaatsen en wegen, fietspad verlengen, en bestrating vervangen. De informatie gaat over planning en budget op projectniveau. De raad is actief betrokken bij concrete maatregelen en projecten, wat blijkt uit een aantal moties over met name concrete infrastructurele maatregelen.64 De raad is ook geïnformeerd via het coalitieakkoord, waarin mobiliteit een van de onderwerpen is. Mede vanwege de Omgevingswet is bij de nieuw op te stellen mobiliteitsvisie nadrukkelijk aandacht voor participatie en consultatie van burgers en andere partijen. De raad is via een Raadsinformatiebrief geïnformeerd over het proces van totstandkoming van de nieuwe visie. Daarin is ook de rol van de raad daarbij verwoord: “1. In fase 2 (dialoogfase) van de uitwerking vindt een dialoogsessie met de gemeenteraad plaats (zie pagina 14 van het plan van aanpak). 2. Voordat het ontwerp van de mobiliteitsvisie wordt opgesteld zal deze eerst aan de gemeenteraad gepresenteerd worden (stap 13 pagina 18)”.65 Evaluatie en monitoring Bij de vaststelling van de Mobiliteitsvisie 2015-2025 zijn ondanks de ruime termijn geen momenten afgesproken over (tussentijdse) evaluatie of monitoring. Door de gemeente is aangegeven dat dat ook niet gebruikelijk is, onder meer vanwege beperkte capaciteit om evaluaties uit te voeren.

De gemeenteraad heeft op onderdelen van het beleid wel gevraagd om monitoring, maar een

62 Actieplan, p.15. 63 Raadsvergadering 17 april 2024. 64

Bijvoorbeeld motie “Een minder onveilige kruising totdat de langverwachte rotonde er is” (over de kruising Pontweg, Keesomlaan en Westerweg) van 21 juni 2023 (aangenomen), motie “Ingrepen infrastructuur laten aansluiten op de nieuw op te stellen Mobiliteitsvisie” van 21 juni 2023 (aangehouden), motie “Bereikbaar voor iedereen en fietsen stimuleren” van 20 maart 2024 (aangenomen), motie “Geen parkeerplaatsen onttrekken aan de openbaarheid bij Paal 20 (Maar uitwisselen met Paal 21)” van 20 maart 2024 (verworpen), motie 'Veilig nachtvervoer tussen alle dorpen” van 22 mei 2024 (aangenomen), . 65 Raadsinformatiebriefstart 8 mei 2024. De dialoogsessie is op 8 oktober j.l. gehouden.

20

systematische evaluatie is er niet. Bij het coalitieakkoord is wel een zogenoemde midterm review gehouden, die ook in de raad aan de orde is gekomen.66 In het Plan van Aanpak voor de nieuwe mobiliteitsvisie wordt aangekondigd dat het vigerende beleid wordt meegenomen en de huidige situatie wordt geïnventariseerd. In hoeverre dat een evaluatie op doelrealisatie van het oude beleid is, is niet geheel duidelijk uit het Plan van Aanpak op te maken. In de planning staat wel “Eerdere mobiliteitsvisies analyseren & evalueren”, maar hoe die evaluatie er uit gaat zien, staat niet beschreven.67 Bereikbaarheid (veerdiensten) TESO krijgt voor het uitvoeren van de veerverbinding geen subsidie van de overheid, ook niet van de gemeente. De formele relatie tussen gemeente en TESO is dat de gemeente één aandeel heeft, en dus stemrecht in de aandeelhoudersvergadering (ALV; zie het kader). De rol van de raad is daardoor ‘op afstand’ en betreft het meegeven van aandachtspunten aan de vertegenwoordiger van de gemeente in de ALV en in de overige overleggen tussen gemeente en TESO, en de terugkoppeling van informatie daarover door het college. TESO De formele relatie met TESO bestaat er uit dat de gemeente Texel één aandeel bezit. De gemeente kan aanwezig zijn tijdens aandeelhoudersvergaderingen, en dat wordt voldoende geacht (zie Nota verbonden partijen Texel 2023, p. 5).

De gemeenteraad van Texel heeft vervolgens mogelijkheden om informatie te vragen aan het college over het stemgedrag van het college in de TESO, en eventueel wensen en bedenkingen kenbaar te maken. De gemeente heeft met één aandeel weinig invloed bij een stemming. Gemeente en TESO hebben wel met elkaar te maken als het gaat om (overleggen over) bijvoorbeeld (gemeentelijke) infrastructuur. TESO neemt ook deel in de VVV/Stichting Texel Promotie (zie Programmabegroting 2024). De TESO directeur vertegenwoordigt met drie andere ondernemers het bedrijfsleven van Den Helder (OVDH) en Texel (TOP) bij politieke en ambtelijke processen op het vlak van de bereikbaarheid bij de gemeenten Den Helder en Texel en de provincie Noord-Holland (Jaarverslag 2022/2023, p. 9).

In 2024 is een motie van de gemeenteraad van Terschelling en een brief van het Samenwerkingsverband GR De Waddeneilanden aan de leden van de minister van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) over de nieuwe concessies aan de orde gekomen in de raad.68 Die motie en brief hadden geen betrekking op de veerdienst naar Texel, maar op de veren naar de Friese Waddeneilanden. Andere overheden De gemeenteraad van Texel heeft 4 september 2018 ingestemd met het Advies Convenant Zero Emissie Mobiliteit Waddeneilanden. Daarmee is ingestemd met het gezamenlijke convenant Zero Emissie Mobiliteit Waddeneilanden.69 In de Mobiliteitsvisie uit 2015 is een paragraaf opgenomen over het belang voor Texel van goede bereikbaarheid van de veerhaven in Den Helder. Daarbij is aangegeven dat verbetering daarvan in samenwerking moet plaatsvinden met de gemeente Den Helder, de provincie Noord-Holland en Rijkswaterstaat. In 2022 is de raad via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over het inzetten van ‘restgelden’ van het Programma de Kop Werkt! voor maatregelen in het kader van een Regionale Agenda Mobiliteit samen met de gemeenten in de Kop van Noord-Holland en de provincie NoordHolland. In een raadsinformatiebrief uit 2023 wordt het opstellen van een gezamenlijke mobiliteitsvisie met de gemeente Den Helder aangekondigd. In het plan van aanpak daarvan is een werksessie met de betreffende raden opgenomen.

De raad is actief betrokken geweest in het voortraject van de regionale mobiliteitsvisie met werksessies ‘op de boot’ samen met raadsleden van Den Helder. 66

Raadscommissie van 23 oktober 2024. Plan van Aanpak, p. 18. 68 Raadsvergadering 17 april 2024. 69 Ook werd daarmee besloten burgemeester Van Gent te machtigen om namens de Waddeneilanden de landelijke Green Deal Zero Emissie Logistiek te ondertekenen. 67

21

Voor Texel geldt dat de Regiodeal een samenwerking is met de andere eilanden waarop kan de raad geen directe sturing geven; de raad wordt wel geïnformeerd.

3.1.2

Ameland

Afspraken en informatievoorziening Voor de totstandkoming van de Vervoersvisie is een proces doorlopen, samen met gemeenteraad, belangenverenigingen, ondernemers en inwoners. Het voorkeursscenario is in een drietal workshops met beleidsmakers, vervoerders, ondernemers en de dorpsraden verder uitgewerkt. Er zijn enquêtes en een workshop gehouden onder inwoners en bezoekers. In een raadinformatieavond zijn de onderzoeksresultaten gedeeld, toegelicht en aanbevelingen opgehaald bij raadsleden. De gemeenteraad van Ameland heeft in oktober 2023 de Vervoersvisie Ameland bediscussieerd en als beleidskader vastgesteld. Daarbij is onder meer een motie ingediend om de expliciete doelstelling van 35% reductie in auto overzettingen niet op te nemen, maar die motie is met 9-1 verworpen. In Vervoersvisie zijn drie ambities geformuleerd, maar slechts één is concreet meetbare en controleerbare geformuleerd – de 35% reductie van autoverkeer. De Vervoersvisie wordt in de komende jaren uitgewerkt aan de hand van twee programmalijnen: Fysiek en Beleid. In de Vervoersvisie is een gedetailleerde tijdsplanning opgenomen van Beheerplannen en Projectplannen tot eind 2025, maar er staat heel weinig in over de inhoud van deze plannen en hoe de raad hier verder bij betrokken gaat worden en het is ook nog niet weer aan de orde geweest in de raad.

Om de projectplannen tot uitvoering te brengen is voor de komende tweeënhalf jaar € 251.500 geraamd, maar dit is verder niet gespecifieerd naar projecten. Over de periode na 2025 tot 2030 is verder niets opgenomen en ook niet over de te volgen procedure en de rol van de gemeenteraad daarbij. Evaluatie en monitoring Er is geen systematische rapportage en monitoring van de maatregelen op het gebied van mobiliteit. Ook bij de nieuwe Vervoersvisie is niet een duidelijk (tussen)evaluatiemoment en wijze van monitoring opgenomen bij de vaststelling door de raad. Bereikbaarheid (veerdiensten) De keuzes ten aanzien van de nieuwe concessie vanaf 2029 voor de veerverbinding en de lange termijn ontwikkeling van de vaarverbinding zijn van groot belang, maar hebben een eigen traject dat vooral bij partijen buiten de gemeente ligt. De raad wordt door het college op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen m.b.t. de concessieverlening. Ook is er vanuit de Waddeneilanden gezamenlijk een zienwijze vastgesteld over de concessie, waar de raad bij is betrokken.

Andere overheden Hoewel de Vervoersvisie vooral betrekking heeft op het verkeer en vervoer óp Ameland wordt zeer expliciet aangegeven dat de keuzes die de gemeente maakt in de Vervoersvisie ook een belangrijke inbreng zijn ten aanzien van de inhoud van de nieuwe concessie vanaf 2029 voor de veerverbinding en de lange termijn ontwikkeling van de vaarverbinding. De 3e ambitie in de Vervoersvisie ´Ameland optimaal bereikbaar en verbonden´ gaat hier expliciet op in. De gemeente gaat zich maximaal inzetten om meer invloed te krijgen op het besluitvormingsproces rondom de haven en de volumes en frequentie van de veerverbinding. Ook voor Ameland geldt dat de Regiodeal een samenwerking is met de andere eilanden waarop kan de raad geen directe sturing geven; de raad wordt wel geïnformeerd.

22

3.1.3

Schiermonnikoog

Afspraken en informatievoorziening De gemeenteraad heeft geen specifiek beleidsdocument m.b.t. het vervoersbeleid vastgesteld, zodat er geen duidelijk beleidskader is op basis waarvan de raad het beleid kan toetsen. De gemeenteraad is echter wel actief berokken bij mobiliteit. Zo heeft de raad op 15 december 2020 een plan van aanpak vastgesteld waarmee het proces voor het onderzoek naar geschikte oplossingsrichtingen is vorm gegeven. Een raadsvoorstel met concrete voorstellen voor verkeersveiligheidsmaatregelen van maart 2021 is diverse keren aangehouden en uiteindelijk waarschijnlijk gecombineerd met de behandeling van het ´Eindrapport ruimtelijke ontwikkelingen Schiermonnikoog´. Het eindrapport is in juni 2021 door de raad vastgesteld. Het Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 is in juli 2023 in de raad vastgesteld. Daarna zijn diverse voorstellen aangenomen in de raad voor het verbeteren van de veiligheid. Ook de laadvisie is in de raad aangenomen. De raad was ook actief betrokken bij de discussie over de rondweg, die uiteindelijk niet doorging onder ander vanwege te weinig draagvlak in de raad.70 Evaluatie en monitoring Over de voortgang en evaluatie van mobiliteitsbeleid zijn geen afspraken gemaakt.

Wel heeft de gemeente Schiermonnikoog samen met de gemeente Vlieland in 2020 de voertuigbewegingen in kaart gebracht en het ontheffingenbeleid geanalyseerd om inzicht te krijgen in de werking hiervan.71 Bereikbaarheid (veerdiensten) De raad is geïnformeerd door het college over de zienswijze die de gemeente mocht indienen. De raad staat wat dat betreft enigszins ‘op afstand’, maar de veerverbinding is ook minder een issue dan op Ameland. Het onderwerp komt wel regelmatig aan de orde in de raad. Andere overheden De gemeente deed mee in een gezamenlijk SPES-project van de gemeenten Den Haag, Utrecht, Schiermonnikoog en Vlieland. Hiervoor is financiële ondersteuning ontvangen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.72 Ook voor Schiermonnikoog geldt dat de Regiodeal een samenwerking is met de andere eilanden waarop kan de raad geen directe sturing geven; de raad wordt wel geïnformeerd.

3.1.4

Terschelling

Afspraken en informatievoorziening De Toekomstvisie (TS25) en de Toeristische Toekomstvisie zijn respectievelijk in 2016 en 2007 vastgesteld door de raad. TS25 en de Toeristische Toekomstvisie worden door de gemeenteraad gezien als niet meer echt actuele documenten, waardoor bij plannen die geagendeerd worden in de gemeenteraad niet of nauwelijks de kaders uit die nota’s aangehaald. Het meer recente coalitieakkoord is ook vastgesteld door de raad, maar dat wordt eerder als een soort wensenlijst gezien dan als een beleidskader. De raad is zeker betrokken bij zaken die rond mobiliteit spelen, vaak gedetailleerd op het niveau van verkeerstechnische zaken. Hierdoor kan het zijn dat de raad zich zo nauw betrokken voelt dat ook raadsbesluiten worden genomen die meer een “hoe” vraag zijn dan een “wat” vraag. Dat gebeurt ook 70

Om toch iets te doen aan verkeersdrukte en te snel rijden, zijn door de gemeente verkeersdrempels voorgesteld, maar ook dat plan is afgewezen, met name vanwege bezwaren van ondernemers. 71 Hiervoor is financiële ondersteuning ontvangen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat; zie Rapport SPES Waddeneilanden: Schiermonnikoog & Vlieland, Analyse vervoersbewegingen en ontheffingen met een voorstel tot maatregelen voor aanscherping toegangsbeleid uit 2020). 72 Rapport SPES Waddeneilanden: Schiermonnikoog & Vlieland, Analyse vervoersbewegingen en ontheffingen met een voorstel tot maatregelen voor aanscherping toegangsbeleid uit 2020).

23

wel na signalen vanuit de inwoners of als er ergens problemen worden gesignaleerd. Het beleid rond mobiliteit komt ad hoc in de raad aan de orde. Mobiliteitszaken komen in elk geval aan de orde als er ook budgettaire gevolgen zijn. Maar vanwege het ontbreken van een specifiek beleidsdocument m.b.t. het mobiliteitsbeleid zijn er ook geen afspraken over systematische informatievoorziening over mobiliteit. Evaluatie en monitoring Er ontbreken structurele afspraken m.b.t. evaluatie en monitoring van het beleid en van maatregelen. In de Toeristische Toekomstvisie is opgenomen dat het plan een looptijd heeft van 10 jaar, en “regelmatig moet worden geëvalueerd, zeker na 5 jaar”.73 Er is geen nieuwe of geëvalueerde visie aangetroffen. Ondanks dat de Toeristische Toekomstvisie alweer van een tijd terug is, is de visie nooit geëvalueerd. Bereikbaarheid (veerdiensten) Raadsleden van Terschelling zijn betrokken bij de concessie middels een door de raad van Terschelling zelf georganiseerde bijeenkomst over de concessie Waddenveren, op 17 april 2024.74 Ook heeft de raad van Terschelling met een motie, o.a.

richting de staatssecretaris van het ministerie I&W, opgeroepen om in het proces van besluiten over de definitieve Nota van Uitgangspunten en Programma van Eisen voor de concessies, ruimte voor de eilander bestuurders en bewoners te creëren.75 Op dit moment heeft de raad geen bepalende invloed en het college kan alleen een zienswijze indienen. Vanuit de Waddeneilanden is gezamenlijk een zienwijze vastgesteld over de concessie, waar de raad bij is betrokken. Het college is actief in haar informatievoorziening middels onder meer schriftelijke informatieverstrekking. Het college heeft toegezegd haar zienswijze te blijven geven, dit zowel ambtelijk als bestuurlijk en zowel vanuit de Wadden samenwerking als vanuit de gemeente Terschelling. Tevens staat het college altijd open voor nadere discussie met de raad over de inbreng in de gesprekken met het ministerie. Het college beraadt zich nog op de invulling van de aangenomen moties in samenwerking met de andere eilanden.76 Andere overheden Ook voor Terschelling geldt dat de Regiodeal een samenwerking is met de andere eilanden waarop kan de raad geen directe sturing geven.

De Regiodeal is op verschillende manieren ingebed: in de raadsvergadering bij mededelingen over de samenwerking, bij informatieavonden over de Regiodeal en bij de toezegging van het college om regelmatig in de raad ruimte te nemen om de stand van zaken toe te lichten. Kortom de raad wordt hierover geïnformeerd.

3.1.5

Vlieland

Afspraken en informatievoorziening De autoluwe ambitie wil niet zeggen dat er geen beleid is m.b.t. mobiliteit, want ondanks het autoluwe karakter van Vlieland komen verkeersaspecten met enige regelmaat aan de orde in de gemeenteraad.77 Ook komen beleidsnota’s die verband houden met mobiliteit aan de orde. In mei 2023 heeft de gemeenteraad het beleid en het meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 20232027 vastgesteld.

73

Gemeente Terschelling, Toeristische toekomstvisie, 2007, p7. https://www.youtube.com/live/49KsHgHVehg 75 Gemeente Terschelling, motie 10 april 2024- concessie Waddenveren 76 Bron: gemeente. 77 Het gaat dan onder meer om de “Notitie Havenweg-Dorpsstraat” (2024), het “Plan van Aanpak Dorpsstraat" (2018).. 74

24

Bij de vaststelling van het ‘meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023 – 2027’ is een amendement aangenomen om het ontheffingenbeleid voor auto’s en vrachtauto’s te koppelen aan de emissie classificatie. Het amendement is een tekstwijziging waarmee aan het beleid wordt toegevoegd dat vanaf 2024 er geen nieuwe ontheffingen meer worden verleend voor personenauto’s en vrachtauto’s uit de meest vervuilende klasse van emissie (uitstoot van uitlaatgassen). Vervolgens moet elke twee jaar steeds de meest vervuilende emissieklasse voor beide categorieën vervallen om voor een ontheffing in aanmerking te kunnen komen. Zo wordt stapsgewijs het doel van een qua uitstoot ‘schoner wagenpark’ in 2034 bereikt. Een uitzondering wordt gemaakt voor de auto’s die de eilanders al in het bezit hebben en waarvoor ontheffing is verleend. En ook voor de oldtimers van de eilanders van 'Keep them Rolling’ met bouwjaar 1970 of ouder.78 Het meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling wordt jaarlijks in meer gespecificeerd jaarprogramma uitgewerkt en ter kennisgeving aan de raad toegezonden. In 2025 wordt een tussenevaluatie opgemaakt en, zo nodig met een bijgesteld meerjarenprogramma, ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Na 2027 wordt een eindevaluatie ter besluitvorming aan de raad voorgelegd.79 De gemeenteraad heeft op 17 juni 2024 de startnotitie ‘mobiliteit, vervoer en parkeren’ vastgesteld.

In de startnotitie is aangegeven dat de gemeenteraad wordt betrokken bij het proces. Medio 2025 wordt de mobiliteitsvisie aangeboden aan de raad. Het is vervolgens aan de gemeenteraad om een bindend advies te geven aan het college over het te ontwikkelen beleid.80 Verder is in de startnotitie een lijst opgenomen met besluitvormingsmomenten alsmede tussentijdse producten per fase. In de startnotitie voor de nieuwe mobiliteitsvisie is ook een participatietraject opgenomen, inclusief de rol van de raad. Het participatieproces moet zich richten op particulieren, bedrijven en transport. De analyse en input uit participatie moet richting geven aan de visie op mobiliteit, vervoer en parkeerproblematiek. De resultaten uit het participatietraject zullen worden teruggekoppeld aan de raad, en naar aanleiding van deze resultaten kan de raad ook denkrichtingen meegeven voor de visie, zo vermeldt de startnotitie. Evaluatie en monitoring In de startnotitie voor de nieuwe mobiliteitsvisie is een monitoringscyclus geïntroduceerd, waarmee periodiek de behaalde resultaten kunnen worden geëvalueerd en teruggekoppeld in het staand beleid.81 De intenties voor informatievoorziening aan de raad zijn daarmee vooraf al benoemd. Eerder waren er geen heldere afspraken over evaluatie en monitoring.

De gemeente Schiermonnikoog samen met de gemeente Vlieland in 2020 de voertuigbewegingen in kaart gebracht en het ontheffingenbeleid geanalyseerd om inzicht te krijgen in de werking hiervan.82 Bereikbaarheid (veerdiensten) De nieuwe concessies komen regelmatig aan de orde in de raad. Recent is een motie over de concessies door de gemeenteraad unaniem aangenomen, met de oproep aan de alle betrokken gemeenteraden om zich tot de leden van de Vaste Kamercommisise IenW te wenden.83 De gemeenteraad is niet direct betrokken bij het proces rond de concessies; de burgemeester heeft de veerdienst in portefeuille en onderhoudt de contacten met Doeksen. De raad krijgt een terugkoppeling van de burgemeester of wethouder over de stukken en de zienswijzen rondom de concessie. De informele gesprekken tussen Doeksen en de burgemeester zijn geen onderdeel van het traject rondom de concessie. De gemeente heeft eigenlijk alleen maar invloed door een zienswijze in te

78

https://www.vlieland.nl/kort-verslag-raadsvergadering-17-juli-2023 Aan de slag met duurzame ontwikkeling, beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023-2027, mei 2023, p.14. 80 Startnotitie, mobiliteit vervoer en parkeren, 1 mei 2024, p.11. 81 Startnotitie, mobiliteit vervoer en parkeren, 1 mei 2024, p.5. 82 Hiervoor is financiële ondersteuning ontvangen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat; zie Rapport SPES Waddeneilanden: Schiermonnikoog & Vlieland, Analyse vervoersbewegingen en ontheffingen met een voorstel tot maatregelen voor aanscherping toegangsbeleid uit 2020). 83 Motie van 4 november 2014, Concessie Friese Waddenveren vanaf 2029. 79

25

dienen op de Concept uitgangspunten nota rond de nieuwe concessie. De zienswijze wordt opgesteld door B&W en wordt die ter kennisname of besproken in de raad. Andere overheden De gemeente deed mee in een gezamenlijk SPES-project van de gemeenten Den Haag, Utrecht, Schiermonnikoog en Vlieland. Hiervoor is financiële ondersteuning ontvangen van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.84 Het gezamenlijke convenant Zero emissie Mobiliteit Waddeneilanden (van begin 2019) wordt genoemd in de startnotitie Mobiliteit van 1 mei 2024 van Vlieland. Ook voor Vlieland geldt dat de Regiodeal een samenwerking is met de andere eilanden waarop kan de raad geen directe sturing geven; de raad wordt wel geïnformeerd door de eigen beleidsmedewerkers of door medewerkers van het samenwerkingsverband.

3.2

Bevindingen

Op basis van het voorgaande kunnen de volgende bevindingen worden gedaan. Algemeen  Mobiliteit krijgt in alle raden veel aandacht, en komt regelmatig aan de orde. Het beleidsthema speelt zeker in de raden. De raden zijn ook actief betrokken bij mobiliteitsthema’s, meestal als het gaat om concrete projecten en maatregelen.  Raadsinformatie over mobiliteit betreft soms beleidskaders, maar meestal concrete maatregelen en projecten, en dan vooral als er projectvoorstellen met budgettaire gevolgen aan de orde komen of via de programmabegroting - dus via het budgetrecht.  Evaluatie en monitoring zijn tot nu toe zwak georganiseerd. Er missen duidelijke afspraken tussen colleges en raden, en de raden vragen er ook niet altijd om.  Bij de nieuwe concessies hebben de Friese raden geen directe invloed. Ze zijn alleen ‘op afstand’ betrokken via de zienswijze die de gemeenten indienen.  Alle vijf gemeenten zijn betrokken bij de Regiodeal. Alhoewel de Regiodeal van belang is voor het thema mobiliteit, betreft het een samenwerking waardoor de afzonderlijke raden niet direct sturing geven op de uitvoering; wel worden ze op de hoogte gehouden en geraadpleegd als daar aanleiding voor is. Texel  De raad heeft in 2015 het beleidskader vastgesteld voor 2015-2025 en in 2016 het uitvoeringsplan.

De raad is verder vooral betrokken bij concrete plannen en projecten, en er is ook veel aandacht van de in raad voor die onderwerpen. Er wordt gewerkt aan een nieuwe mobiliteitsvisie, waar de raad ook bij betrokken is.  De raad stelt zich actief op bij concrete maatregelen en projecten, wat bijvoorbeeld blijkt uit moties over met name concrete infrastructurele maatregelen  Er zijn geen momenten afgesproken over (tussentijdse) evaluatie of monitoring van het oude beleidskader. De gemeenteraad heeft op onderdelen van het beleid wel gevraagd om monitoring, maar systematische evaluatie is er niet.  De rol van de raad bij TESO is ‘op afstand’ en betreft het meegeven van aandachtspunten aan de vertegenwoordiger van de gemeente in de ALV en in overige overleggen tussen gemeente en TESO, en de terugkoppeling van informatie daarover door het college.  Texel werk ook samen met andere overheden in het opstellen van een regionale mobiliteitsvisie, waar de raad in een voortraject bij is betrokken.

84

Rapport SPES Waddeneilanden: Schiermonnikoog & Vlieland, Analyse vervoersbewegingen en ontheffingen met een voorstel tot maatregelen voor aanscherping toegangsbeleid uit 2020).

26

Ameland  Voor de totstandkoming van de nieuwe Vervoersvisie is een proces doorlopen, samen met de gemeenteraad, belangenverenigingen, ondernemers en inwoners. Een voorkeursscenario is in drie workshops met beleidsmakers, vervoerders, ondernemers en de dorpsraden verder uitgewerkt. Er zijn enquêtes en een workshop gehouden onder inwoners en bezoekers. In een raadinformatieavond zijn de onderzoeksresultaten gedeeld, toegelicht en aanbevelingen opgehaald bij raadsleden.  Er is geen systematische rapportage en monitoring van de maatregelen op het gebied van mobiliteit, ook bij de nieuwe vervoersvisie is dat niet vastgelegd.  Ameland heeft van alle eilanden de grootste problemen met de bereikbaarheid en de raad vindt dat de gemeente te weinig invloed heeft bij de totstandkoming van de nieuwe concessie. De 3e ambitie in de Vervoersvisie ´Ameland optimaal bereikbaar en verbonden´ gaat hier expliciet op in. De gemeente gaat zich maximaal inzetten om meer invloed te krijgen op het besluitvormingsproces rondom de haven en de volumes en frequentie van de veerverbinding. . Schiermonnikoog  De gemeente Schiermonnikoog heeft geen mobiliteitsvisie, maar de raad is bij specifieke mobiliteitsonderwerpen wel actief betrokken. Mobiliteit komt op ad hoc basis aan de orde in de raad.  Er zijn geen duidelijke afspraak over monitoring en evaluatie en hoe de raad daar bij betrokken gaat worden.

 Schiermonnikoog valt ook onder een nieuw concessie vanaf 2029, en dat onderwerp komt regelmatig aan de orde in de raad. Terschelling  De raad is zeker betrokken bij zaken die rond mobiliteit spelen, vaak gedetailleerd op het niveau van verkeerstechnische zaken.  De raad heeft zich actief opgesteld ten aanzien van de nieuwe concessie met het organiseren van een bijeenkomst en een met de andere eilanden gedeelde motie.  Er ontbreken structurele afspraken m.b.t. evaluatie en monitoring van het beleid en van maatregelen. Vlieland  Concrete mobiliteitsmaatregelen worden in de raad besproken als daar een besluit over moet worden genomen. Op een meer beleidsmatig niveau heeft de raad kaders voor mobiliteitsbeleid vastgesteld bij het vaststellen van het Meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling.  De raad is betrokken bij de startnotitie voor de nieuwe mobiliteitsvisie en het nieuwe mobiliteitsprogramma, waarin ook ambities en actielijnen zijn aangegeven.  De raad heeft zich actief opgesteld ten aanzien van de nieuwe concessie.  Eerder waren er geen duidelijke afspraken over evaluatie en monitoring voor mobiliteit, maar in de startnotitie voor de nieuwe mobiliteitsvisie is een datagedreven evaluatie- en monitoringscyclus geïntroduceerd.

27

4

SAMENVATTING, CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN

In dit hoofdstuk worden belangrijkste bevindingen samengevat en volgen conclusies en aanbevelingen. Die zijn verdeeld naar mobiliteit op de eilanden en mobiliteit naar de eilanden (veerdiensten).

4.1

Mobiliteit op de eilanden

Samenvatting Mobiliteit speelt sterk op alle eilanden en alle gemeenteraden houden zich er actief mee bezig. Dat is ook niet verwonderlijk: mobiliteitsmaatregelen zijn vaak zichtbaar in de openbare ruimte en hebben gevolgen voor eilanders en toeristen. Investeringen in bijvoorbeeld fietspaden zijn zichtbaar tijdens de bouw en hebben een concreet ruimtelijk resultaat. Een ander voorbeeld is een beoogde verlaging van de maximumsnelheid, wat iedereen – eilanders en toeristen – raakt. Ondanks dat mobiliteit sterk speelt, is en was het beleid op de meeste eilanden niet verankerd in beleidskaders (een mobiliteitsvisie) of zijn beleidskaders verouderd. Dat wil niet zeggen dat er geen uitganspunten of kaders voor beleid zijn, maar ze zijn niet vastgelegd in een beleidsdocument dat door de raad als toetsingskader kan worden gebruikt. Recent is door de gemeente Ameland wel een nieuwe mobiliteitsvisie vastgesteld en zijn ook andere gemeenten met een visie bezig. Gemeenteraden houden zich, mede doordat beleidskaders ontbreken of verouderd zijn, vooral bezig met concrete mobiliteitsmaatregelen en projecten; vaak op het moment dat de raad een beslissing moet nemen over het daarmee gepaard gaande budget. Gemeenteraden houden zich daardoor veelal bezig met de details van de uitvoering van een maatregel of project.

Er wordt dan vooral over de uitvoering gesproken – iets waar uiteindelijk het college verantwoordelijk voor is – terwijl het integraal toetsen van de maatregel of het project aan de hogere doelen die men wil bereiken op mobiliteitsgebied weinig gebeurt. De raden sturen daardoor minder op hoofdlijnen en meer op details. De vijf Waddengemeenten hebben ook gezamenlijk beleid, bestaande uit het convenant ‘Zero emissie Mobiliteit’ (uit 2019) en meer recent de Regiodeal. Het is opvallend dat aan het convenant lang niet altijd wordt gerefereerd in de gemeentelijke beleidsplannen rond mobiliteit, terwijl het wel een actueel beleidskader is. De Regiodeal is voor de uitvoering van mobiliteitsbeleid van belang en kent ook een thema ‘Optimaal Bereikbaar en Verbonden’, maar omdat de Regiodeal een samenwerking is met de andere eilanden kunnen de afzonderlijke raden geen directe sturing geven. De raden worden wel geïnformeerd over de voortgang van plannen en projecten uit de Regiodeal. In geen van de gemeenten zijn duidelijke afspraken over het monitoren en evalueren van mobiliteitsbeleid, terwijl de controlerende taak van een raad alleen goed kan worden gedaan met monitoring en evaluatie. Omdat beleidskaders tot nu toe ontbreken of verouderd zijn, is monitoring en evaluatie vaak niet geregeld op het niveau van doelen die men op het gebied van mobiliteit wil bereiken.

28

Conclusies 1.

Mobiliteit is een belangrijk thema voor de eilandgemeenten, maar bij vier van de vijf eilanden ontbreekt een overkoepelend beleidskader of is het bestaande kader verouderd; de doelen zijn vaak niet of nauwelijks meetbaar. Op alle eilanden spelen mobiliteitsvraagstukken sterk; de gemeenten houden zich onder meer bezig met autobewegingen, verkeersinfrastructuur, parkeren, fietsen, openbaar vervoer en verkeersveiligheid. De groei van het toerisme en de groei van het (auto)verkeer en de parkeerproblematiek die daarmee gepaard gaan, spelen ook een rol, en zijn in een aantal gemeenten de aanleiding om (opnieuw) kaders voor mobiliteitsbeleid op te stellen. In de kaders die er zijn, zijn doelen meestal algemeen (niet SMART) geformuleerd en niet als concrete doelen waarvan realisatie ook meetbaar is. Conclusies per eiland:  Texel: de gemeente heeft in 2015 het beleidskader “Mobiliteitsvisie Texel 2015-2025” vastgesteld dat nog steeds dient als het actuele beleidskader. Recent is de gemeente gestart met het voorbereiden van een nieuwe visie, waarvoor een plan van aanpak is opgesteld.  Ameland: de gemeente heeft een recente Vervoersvisie Ameland, die in oktober 2023 als beleidskader is vastgesteld.  Schiermonnikoog: de gemeente heeft geen beleidskader mobiliteit.  Terschelling: de gemeente heeft geen beleidskader mobiliteit.

 Vlieland: de gemeente heeft geen beleidskader, maar is recent wel gestart met het proces om een mobiliteitsvisie te ontwikkelen door het opstellen van een startnotitie. 2.

In beleidsnota’s over duurzaamheid en toerisme staan doelen die een relatie hebben met mobiliteit, maar die doelen zijn wat betreft mobiliteit niet of nauwelijks meetbaar. Mobiliteit hangt samen met beleidskeuzes op andere terreinen. Op alle eilanden is die samenhang zichtbaar, maar niet altijd expliciet in concrete doelen ten aanzien van mobiliteit vastgelegd. Het gaat met name om samenhang met duurzaamheid en toerisme. De relatie met wonen wordt meestal niet duidelijk gelegd, terwijl de omvang en het type huishoudens wel invloed hebben op mobiliteit. Conclusies per eiland:  Texel: de gemeente heeft beleid op het gebied van duurzaamheid en toerisme dat in grote lijnen consistent is met het mobiliteitsbeleid, maar dat geen concrete doelen ten aanzien van mobiliteit bevat.  Ameland: in de nieuwe vervoersvisie wordt expliciet een relatie gelegd naar andere beleidsstukken van de gemeente Ameland, met name waar het gaat om toerisme. De Toerismevisie was er eerder dan de Vervoersvisie en diende mede als input voor de Vervoersvisie.  Schiermonnikoog: onderdelen van mobiliteitsbeleid zijn ingebed in andere beleidsstukken over veiligheid en ruimtelijke ordening, maar er zijn geen meetbare mobiliteitsdoelen.  Terschelling: mobiliteit komt in andere beleidsdocumenten aan de orde, maar de kaders zijn verouderd en niet altijd meetbaar geformuleerd.

 Vlieland: de gemeente kent een duurzaamheidsprogramma waar mobiliteit een belangrijk onderdeel van is; de doelen zijn kwantitatief gemaakt, maar niet goed meetbaar in termen van doelrealisatie. 3.

Specifieke uitvoeringsvraagstukken over mobiliteit komen in de raad geregeld aan de orde, maar vaak zonder relatie met integrale beleidskaders. Gemeenteraden zijn actief betrokken bij mobiliteitsthema's, maar meestal is de betrokkenheid op het niveau van concrete projecten, verkeerstechnische zaken en concrete infrastructurele maatregelen. Raadsinformatie over mobiliteit betreft meestal concrete maatregelen en projectvoorstellen met budgetvoorstellen (vanwege het budgetrecht). Conclusies per eiland:  Texel: de raad stelt zich actief op bij mobiliteitsonderwerpen, waarbij het meestal gaat om concrete maatregelen en projecten. 29

Ameland: de raad is actief betrokken bij de totstandkoming van de Vervoersvisie in oktober 2023. Schiermonnikoog: de raad is bij specifieke mobiliteitsonderwerpen steeds actief betrokken, maar er is geen algemeen kader waar maatregelen aan kunnen worden getoetst. Terschelling: de raad is betrokken bij zaken die rond mobiliteit spelen, vaak gedetailleerd op het niveau van verkeerstechnische zaken, maar er is geen algemeen kader waar maatregelen aan kunnen worden getoetst. Vlieland: mobiliteitsmaatregelen worden in de raad besproken als daar een besluit over moet worden genomen. Een kader specifiek voor mobiliteitsbeleid ontbrak, maar komt er nu wel; het Meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling vormt wel al een kader.

  



4.

Afspraken met de raad over de informatievoorziening en met name over monitoring en evaluatie zijn beperkt. De gemeenteraden worden, buiten de reguliere planning- en controlcyclus van begroting en jaarrekening en buiten concrete projecten om, beperkt geïnformeerd over de uitvoering van het mobiliteitsbeleid. Daar staat tegenover dat de raad mogelijkheden om zelf informatie te verzamelen over integrale beleidsstukken ook weinig benut. Er ontbreken bij de meeste gemeenten duidelijke afspraken tussen raad en college over de informatievoorziening en evaluatie over mobiliteitsbeleid. Conclusies per eiland:  Texel: er zijn geen duidelijke afspraken over monitoring en evaluatie, ondanks dat de Mobiliteitsvisie 2015-2025 over een periode van tien jaar loopt.  Ameland: er is geen systematische rapportage en monitoring van de maatregelen op het gebied van mobiliteit; ook bij de nieuwe vervoersvisie is dat (nog) niet vastgelegd.  Schiermonnikoog: er ontbreken afspraken m.b.t. systematische evaluatie en monitoring op het gebied van mobiliteit.  Terschelling: er ontbreken afspraken m.b.t. systematische evaluatie en monitoring op het gebied van mobiliteitsmaatregelen.  Vlieland: er waren geen duidelijke evaluatie en monitoringafspraken voor mobiliteit, maar in de startnotitie voor de nieuwe mobiliteitsvisie is een monitoring- en evaluatiecyclus geïntroduceerd.

Aanbevelingen mobiliteit op de eilanden I.

Ontwikkel mobiliteitsbeleid en expliciteer daarin de ambities met meetbare indicatoren. Let daarbij op de consistentie als het beleid raakvlakken heeft met andere thema's zoals duurzaamheid, toerisme en wonen, het gezamenlijk beleid zoals het convenant ‘Zero emissie Mobiliteit en de Regiodeal, en zeker ook de invloed van de veerdiensten op de drukte van auto’s, (diverse soorten) fietsen en voetgangers.

II.

Blijf bij het formuleren van realistische doelen en geef daarbij zoveel mogelijk een kwantitatieve onderbouwing. Kies doelen en bijbehorende indicatoren zodanig dat er gegevens voor beschikbaar zijn en de ontwikkeling en mate van realisatie goed kunnen worden gemonitord en geëvalueerd.

III.

Leg vast op welke momenten beleidskaders worden geëvalueerd zodat die indien nodig geactualiseerd kunnen worden. Dit geldt met name voor beleidskaders waarvoor geen of een lange looptijd is vastgelegd. Geef aan hoe de maatregelen zich verhouden tot de overkoepelende beleidskaders en daarin geformuleerde doelen.

IV.

Maak afspraken tussen college en raad over systematische informatievoorziening en evaluatie aan de raad over mobiliteit. Let er daarbij op dat de sturings- en verantwoordingsdocumenten duidelijk aangeven hoe de raad op hoofdlijnen kan sturen, en laat bij scenario's en uitvoeringsmaatregelen duidelijk zien wat wel en niet de beïnvloedingsmogelijkheden van de raad zijn. 30

4.2

Mobiliteit naar de eilanden

Samenvatting De vaarverbinding met de vaste wal is wat betreft organisatie en governance sterk verschillend ingericht, met op Texel een eigen veerdienst, en op de Friese Waddeneilanden commerciële bedrijven die opereren op basis van een concessie met het Rijk. Het verschil in governance tussen de vaarverbindingen is historisch gegroeid, maar levert een sterk verschil op in zeggenschap en invloed van de gemeenten en inwoners, waarvoor geen logische onderbouwing is.85 Op de Friese eilanden is de bereikbaarheid via de veerdiensten een belangrijk thema. In het bijzonder op Ameland speelt dit thema sterk vanwege de problemen met de vaarverbinding. Voor de vier Friese Waddeneilanden is de aanbesteding van de nieuwe concessie voor de veerdiensten, die in 2029 ingaat, een actueel en belangrijk beleidsthema. De Friese eilandbesturen hebben echter alleen indirect en ‘op afstand’ invloed op de concessievoorwaarden buiten het kunnen indienen van een zienswijze. De eilandbesturen hebben het onderwerp concessie actief opgepakt: er zijn twee brieven gestuurd aan de minister en het ministerie van infrastructuur en Waterstaat waarin een advies met gezamenlijke standpunten en ook eiland specifieke zaken bij de uitgangspunten concessies Waddenveren zijn opgenomen.86 Beleidskeuzes rond mobiliteit hebben invloed op het aantal en de aard van de overzettingen van passagiers en auto’s.

Andersom, bepaalt de beschikbaarheid en capaciteit van de veerdiensten de mate waarin eilanders de vaste wal kunnen bereiken en het aantal en type toeristen. Voor Wagenborg en Doeksen zijn veerdiensten met auto´s cruciaal voor de rentabiliteit van de concessie, en ook TESO haalt omzet vooral uit auto overzettingen. Desondanks wordt in beleidsdocumenten weinig aandacht besteed aan de sturing op de relatie tussen veerdienst aan de ene kant en beleid op het gebied van mobiliteit, toerisme en duurzaamheid aan de andere kant. Er zijn wel initiatieven rond bijvoorbeeld bagagevervoer en parkeren op de vaste wal, maar die betreffen tot nu toe vooral verkennend onderzoek.87 Op de Friese Waddeneilanden maakt de governancestructuur met Rijksconcessies en private vervoerders sturing door de raad op aantallen passagiers en auto´s nauwelijks mogelijk. Op Texel is het aantal auto overzettingen tot voor kort steeds gegroeid, wat ook omzetgroei voor TESO betekende. De afgelopen jaren is er een stabilisatie van het autoverkeer, mede door de door de gemeente in het bestemmingsplan vastgestelde grens van het aanbod van de accommodaties met een beddengrens van 45.000. Conclusies 5.

Veerdiensten zijn van cruciaal belang voor de leefbaarheid van de eilanden, maar de invloed van de gemeenteraden op de veerdiensten is vooral voor de Friese gemeenteraden zeer beperkt. Op Texel betreft de veerdienst een onderneming met maatschappelijke doelen, waar de inwoners zelf direct invloed op hebben. Bij de Friese eilanden gaat het om Rijksconcessies aan private bedrijven waar de gemeente(raden) en inwoners zeer beperkt invloed op hebben (bijvoorbeeld alleen via een

85

Elders in Nederland komen nog een andere governance constructies voor. Zo is de Westerschelde Ferry, die de verbinding voor voetgangers en (brom)fietsers tussen Walcheren en West-Zeeuws-Vlaanderen verzorgt, een BV waarvan de provincie Zeeland de aandeelhouder is. De provincie zeeland is ook eigenaar van de terminals e.d. 86 Brief GR De Waddeneilanden, Adviesnota van Uitgangspunten concessies Waddenveren, 23 mei 2024 en Brief vanuit de burgemeesters en directeuren van de vier Friese eilanden concessies, 23 mei 2024. 87 Beter bagagevervoer kan het aantal auto overzetttingen op met name Terschelling en Ameland verminderen en de autoluwheid bevorderen. De ideeën en plannen daarover zijn nog niet ver uitgewerkt. Op Texel wordt juist het meenemen van de auto naar het eiland gefaciliteerd en probeert men het dagtoerisme te verminderen om de parkeerdruk in Den Helder te beperken. Wel probeert men het gebruik van de auto op Texel te ontmoedigen.

31

klantenpanel dat advies kan geven). Het maakt ook dat informatie over vervoer en rentabiliteit voor de Friese gemeente(raden) zeer beperkt is.88 6.

Alle Friese gemeenteraden zijn betrokken bij het proces van de nieuwe concessies, maar de formele zeggenschap en invloed op de nieuwe concessies van de raden is zeer beperkt. De Friese gemeenteraden vinden hun huidige positie bij de veerverbinding (te) beperkt. De Friese raden willen een sterkere positie bij de vervoersplannen en concessies voor de veerdiensten. De gemeenteraden zien steeds meer het grote belang van het vastleggen van de rechten van eilandersbewoners op een veerverbinding. Ook pleiten de gemeenteraden voor een versterking van de positie van de gemeenteraad bij het jaarlijkse vervoersplanproces en de concessies. De Friese gemeenteraden hebben unaniem per motie hun griffiers opgedragen om aan leden van de Tweede Kamer (vaste Kamercommisise IenW) hun moties kenbaar te maken. Dit speelt logischerwijs minder voor de gemeenteraad van Texel vanwege de ‘eigen’ TESO. Aanbevelingen mobiliteit naar de eilanden (veerdiensten) V.

Zet nog pro-actiever in op de lobby richting het Rijk om de huidige governance structuur rond de concessies te veranderen, zodat de invloed van de gemeenten en gemeenteraden op de veerdiensten structureel wordt versterkt. Kijk daarbij ook naar de toepassing van de Waddentoets bij de veerverbinding.

VI.

Zet nog pro-actiever in op de lobby richting het Rijk om rond de nieuwe concessies meer inzicht te krijgen in belangrijke aspecten van de concessie zoals het vervoer van passagiers, auto’s en vracht, parkeervoorzieningen aan de vaste wal, vervoer rond calamiteiten, betaalbaarheid van de verbinding voor eilanders, de mogelijkheden van een OV-status, dienstregeling en betrouwbaarheid, verduurzaming en de rentabiliteit van de veerdiensten naar de Friese Waddeneilanden. Stel voor om hierover nader onderzoek te laten uitvoeren waarvan de resultaten worden meegenomen in het proces en de besluitvorming rond de concessies.

88

Private BV’s hoeven alleen een balans openbaar te maken (publicatie in het Handelsregister); een balans bevat, buiten de winstbestemming, geen exploitatiegegevens. De balans kan ook een zogenoemde geconsolideerde balans zijn, waaronder meerdere BV’s vallen waarvan alleen geaggregeerde informatie beschikbaar is; dit is zowel bij Wagenborg als Doeksen het geval.

32

Bijlage I: Overzicht belangrijkste beleidsstukken

Texel Mobiliteitsvisie Texel 2015 – 2025. Duurzame mobiliteit op Texel (2015)  Woonvisie Texel (2016)  Actieplan Mobiliteit Texel 2016. Van visie naar actie: duurzame mobiliteit op Texel (2016)  Parkeer- en Verkeerscirculatieplan Den Burg (2020)  Wegencategoriseringsplan Gemeente Texel 2019 (2020)  Texel zelfvoorzienend en duurzaam. Energie – grondstoffen – klimaat (2020)  Raadsbesluit Parkeer- en verkeerscirculatieplan De Koog (2021)  Toeristisch Toekomstplan Texel. Texel in balans. Naar een authentiek, duurzaam en gastvrij eiland (2021)  Beheerplan Wegen Texel 2024 – 2028 (2023)  Raadsinformatiebrief Gebruik restgelden van De Kop Werkt! voor een nieuwe Regionale agenda Mobiliteit  (2023) Raadsinformatiebrief Zaaknummer 3342113: Mobiliteitsvisie Texel - Den Helder  Raadsinformatiebrief 8 mei 2024. Plan van aanpak opstellen Mobiliteitsvisie Texel 2024 (2024)  Mobiliteitsvisie Texel.

Plan van aanpak (2024)  Coalitieakkoord Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel  Midterm review Bouwen aan vertrouwen, voor een sociaal en duurzaam Texel  Ameland Gemeentelijk verkeer en vervoerplan 2009 – 2015  Openbaar vervoersvisie 2011  Economische Visie 2030 (2019)  Woonvisie 2024-2028 met een doorkijk naar 2035  Toerismebeleid (2023)  Reactienota Vervoersvisie Ameland  Vervoersvisie Ameland 2023  Amendement Vervoersvisie oktober 2023  Quickscan elektrisch vliegen van B&W aan de raad op 21 november 2023  Brief van het college aan de raad inzake Quickscan Elektrisch Vliegen  Brief aan de raad conclusies evaluatie visie vliegveld Ameland  Brief aan gemeenteraad advies Verkenning Bereikbaarheid Ameland 2030 VBA  Collegevoorstel advies VBA  Projectnota Vervolgonderzoek bereikbaarheid Ameland 2030  Samenvatting consultatieronde Waddenveren vanaf 2029  TK 20dec2023 kamerbrief-evaluatie-dienstregeling-ameland-en-voortgang-nieuwe-concessie-s-waddenveren  Motie Concessie Friese veerdiensten vanaf 2029, unaniem aangenomen 4 november 2024  Schiermonnikoog Verslag openbare bijeenkomst verkeer en vervoer 1 november 2018  Eindrapport ruimtelijke ontwikkelingen Schiermonnikoog + Bijlage 1 met enquête resultaten  RAPPORT SPES Waddeneilanden: Schiermonnikoog & Vlieland, Analyse vervoersbewegingen en  ontheffingen met een voorstel tot maatregelen

voor aanscherping toegangsbeleid uit 2020). Raadsbesluit verkeersveiligheid wegen 10 maart 2021  Raadsvoorstel eindrapport ruimtelijke ontwikkelingen – juni 2021  Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 plus Cijfermatige Veiligheidsanalyse, voorjaar 2023  Programma - agenda bijeenkomst raadsleden 14-9-2023 met WPD - RWS over bereikbaarheid  Schiermonnikoog RB Structurele verkeersveiligheidsmaatregelen – oktober 2023  RB Laadvisie en plaatsingsbeleid laadinfrastructuur – 19 december 2023  Woon-Zorg visie 2024-2029, voorjaar 2024.  Motie vreemd snelheid remmende maatregelen - getekend 18 juni 2024  Ons Belang Parkeren voor eilanders op Lauwersoog – vraag aan B&W juni 2024  Motie Concessie Friese veerdiensten vanaf 2029, unaniem aangenomen 4 november 2024 

33

Terschelling Toeristische Toekomstvisie, 2007  Toekomstvisie 2025 (TS25), 2016  Coalitieakkoord Terschelling 2022-2026  Notitie Parkeer Oud West (2022)  Memo Update project Skylgerhaven van 9 juli 2024  Motie Concessie Friese veerdiensten vanaf 2029, unaniem aangenomen 4 november 2024  Vlieland Aanpak Dorpsstraat, 30 oktober 20217  Plan van aanpak Dorpsstraat, 26 januari 2018  Evaluatie project Dorpsstraat, 28 januari 2019  Discussienota de Dorpsstraat, 11 maart 2021  Aan de slag met duurzame ontwikkeling, beleid en meerjarenprogramma duurzame ontwikkeling 2023-2027,  mei 2023 Toeristisch beleid gemeente Vlieland, werken aan balans, februari 2024  Notitie gemeenteraad, voorstel verkeersmaatregelen Havenweg(plein), april 2024  Startnotitie ‘ mobiliteit, vervoer en parkeren’, 17 juni 2024  Motie Concessie Friese veerdiensten vanaf 2029, unaniem aangenomen 4 november 2024  Gezamenljjk/GR de Waddeneilanden Convenant “Zero emissie Mobiliteit” Waddeneilanden (2019)  Brief van de GR Waddeneilanden van 23 mei 2024 over Adviesnota Uitgangspunten concessies  Waddenveren Brief van de vier Friese Waddengemeenten aan de minister van IenW van 23 mei 2024. 

34

Bijlage II: Bestuurlijke reactie (bestuurlijk wederhoor)

In deze bijlage staan de reacties van de colleges van burgmeester en wethouders (bestuurlijk wederhoor).

35

Texel

36

37

38

Ameland (Rood gekleurd is door gemeente in brief aangegeven.)

39

40

41

Schiermonnikoog

42

Terschelling

43

Vlieland

44