c.Groenbeheerplan Terschelling 2025-2029
Tekst van het document
Voor de eigen dienst wordt gestreefd naar een inzet van 6,1 FTE. Bepaalde werkzaamheden worden momenteel (nog) niet door de eigen buitendienst uitgevoerd, maar worden uitbesteed. De verwachting is dat het een aantal jaar zal duren voor de meeste werkzaamheden door eigen dienst kunnen worden uitgevoerd en de 6,1 FTE ten volle wordt benut. Deze periode noemen we de transitiefase.
Figuur 5-1: Nachtegaal
TERSCHELLING
47
5.2 KOSTENRAMING
KOSTENTABEL
ONVOORZIEN
De kostenraming, zoals weergegeven in tabel 5-1, is gebaseerd op de facturen die de gemeente Terschelling in het kalenderjaar 2024 heeft betaald voor beheer en onderhoud van groen. Er is gekozen om facturen te gebruiken in plaats van normgetallen, omdat de marktwerking op een Waddeneiland lastig in te schatten is. Door recente kostengetallen te hanteren, wordt verwacht dat dit een representatieve raming oplevert.
In de tabel zijn vier kolommen opgenomen waarin de kosten per onderdeel per jaar staan vermeld. Dit is gedaan om een schatting te maken van de kosten tijdens de transitiefase.
Om rekening te houden met onvoorziene zaken is een post “onvoorzien” opgenomen, die 10% van het totaal vertegenwoordigt. Deze post is bedoeld om verschillende onverwachte uitgaven te dekken. In de afgelopen jaren zijn onvoorziene kosten gemaakt door ziekten en plagen. Zo is een deel van het bomenbestand aangetast door de iepenspintkever, waardoor deze bomen moesten worden verwijderd. Omdat deze ingreep snel en zorgvuldig dient te worden uitgevoerd na vaststelling van de ziekte, is dit een relatief dure maatregel.
48
Kolom 1 t/m 3: Transitiefase In deze fasen vallen de kosten elk opvolgend jaar lager uit. Dit komt doordat bepaalde werkzaamheden, zoals kleine zaagwerkzaamheden, snoeien van lindes, maaiwerkzaamheden, snoeien van hagen, het overige groenonderhoud en het onderhoud aan perken meer door de eigen dienst kunnen worden uitgevoerd. Daarnaast wordt verwacht dat er minder zieke iepen hoeven te worden gerooid. Kolom 4: Toekomst Deze kolom bevat een inschatting van de kosten die in de toekomst gemaakt moeten worden voor het beheer van groen. De kosten betreffen voornamelijk zaken die niet door de eigen dienst kunnen worden uitgevoerd, zoals: • Afvoer van groenafval. • Inenten van iepen. • Nader onderzoek naar bomen. • Aanschaf van gereedschap. • Aanschaf van (plant)materiaal. • Aanschaf of inhuur van machines. • Transportkosten.
OMVORMINGSKOSTEN
De kosten voor omvorming zijn als jaarlijkse kosten opgenomen. Dit betreft alleen de kosten voor het plantmateriaal, omdat de aanplant door de eigen dienst kan worden uitgevoerd. De huidige kostenraming voor omvorming is uitgesmeerd over een periode van vijf jaar. Ook na die vijf jaar zal budget nodig blijven voor het kunnen ontwikkelen en omvormen van openbaar groen.
GROENBEHEERPLAN
POSTEN
2025
TRANSITIE FASE 2026 2027
Afvoer
€ 24.385
€ 24.385
€ 24.385
€ 24.385
Bomen
€ 48.645
€ 35.453
€ 22.262
€ 9.070
Ecologisch beheer
€ 26.457
€ 17.638
€ 8.819
€ 300
Exoten
€ 7.740
€ 7.740
€ 7.740
€-
Gereedschap
€ 8.552
€ 8.552
€ 8.552
€ 8.552
Gras
€ 24.400
€ 16.266
€ 8.133
€-
Grond
€ 5.760
€ 5.760
€ 5.760
€ 5.760
Hagen
€ 5.548
€ 3.699
€ 1.849
€-
Machines
€ 10.143
€ 10.143
€ 10.143
€ 10.143
Materiaal
€ 8.232
€ 8.232
€ 8.232
€ 8.232
Onderhoud groen
€ 10.967
€ 7.311
€ 3.656
€-
Perken
€ 6.811
€ 4.540
€ 2.270
€-
Plantmateriaal
€ 21.532
€ 21.532
€ 21.532
€ 21.532
Sport
€ 2.316
€ 2.316
€ 2.316
€ 2.316
Transport
€ 3.155
€ 3.155
€ 3.155
€ 3.155
Plantmateriaal Omvorming Onvoorzien 10%
€ 20.000
€ 20.000
€ 20.000
€ 20.000
€ 23.464
€ 19.672
€ 15.881
€ 11.345
TOTAAL
€ 258.108
€ 216.397
€ 174.686
€ 124.791
TOEKOMST
Tabel 5-1: Kostentabel raming werkzaamheden uitbesteed • In 2025 een onttrekking van circa €64.108 euro uit de algemene reserve • In 2026 een onttrekking van circa € 30.397 uit de algemene reserve • Vanaf 2027 is het beschikbare beheerbudget uit de begroting voldoende en is voor zover nu kan worden beoordeeld geen onttrekking uit de algemene reserve noodzakelijk.
TERSCHELLING
Figuur 5-2: Wulp
49
5.3 UREN RAMING De uren die in tabel 5-2 zijn genoemd zijn een schatting van de uren die jaarlijks nodig zijn voor de eigendienst om bestendig beheer en onderhoud uit te voeren aan dat type. De beheermaatregelen worden voor een groot deel door eigen dienst uitgevoerd. Vanaf 2025 wordt er uitgegaan van een beschikbaarheid van 6,1 FTE voor het uitvoeren van het beheer en onderhoud. Onder deze FTE’s vallen ook maatregelen die geen onderdeel zijn van dit groenbeheerplan zoals: service en meldingen, hondenpoepzuigen, onkruidbestrijding op verharding, vegen in centra, schoonmakenmeubilair en strandtoegang. De kanttekening bij de geschatte uren is dat er gerekend is met een norm die is gebaseerd op een bepaalde eenheid (bijvoorbeeld per 100m², per hectare of per 1000 m1). Doordat de berekening is uitgevoerd over het totaal van een groentype is het mogelijk dat er meer uren nodig zijn doordat er veel verplaatsing moet zijn tussen verschillende vakken. PRIORITEITEN TRANSITIEFASE
Figuur 5-3: Grutto
50
In deze transitiefase is het noodzakelijk om de benodigde capaciteit en kennis in huis te halen.
Zaken die in elk geval de prioriteit hebben in de transitie fase zijn: • Personeel opleiden of aantrekken met een Boomveiligheid cetrificaat (BVC) voor het uitvoeren van VTA-controles. • Personeel opleiden of aantrekken met een kettingzaagcertificaat, bijvoorkeur zelf een ETW-diploma (European treeworker). • Eigen machines voor het uitvoeren van maaiwerkzaamheden aanschaffen Maatregelen die in de toekomst niet onder de eigen dienst zullen vallen en waarvoor uitbesteding noodzakelijk blijft: • Nader onderzoek naar bomen. • Inenten van iepen. • Bestrijding van invasieve exoten. • Bestrijding van iepziekte. Inbreng bewoners Naast het opleiden en aantrekken van personeel is er in de transitiefase ruimte voor ideeën van bewoners. Als bewoners aanvullende ideeën hebben voor de inrichting en het beheer van openbaar groen, kunnen die tijdens de transitieperiode worden onderzocht. Indien deze voldoende aansluiten op dit groenbeheerplan kunnen die meegenomen worden in het beheer- en onderhoud.
GROENBEHEERPLAN
TYPEN
HOEVEELHEID
UREN
BEGRAAFPLAATS BOS
2 ha
-
BOS
8 ha
276
BOMEN
3519 stuks
383
HOUTSINGEL
5 hectare
327
HOOFDWEG BERM MET HOUTSINGEL
1 hectare
81
GRAS BEBOUWDE KOM
8 hectare
50
BERM HOOFDWEG
5 hectare
102
BERM POLDERGEBIED
25 hectare
181
OEVERS
1.7 hectare
46
OVERIG (AGRARISCH)
4 hectare
n.t.b.
RECREATIEVELD
2.0 hectare
241
BEGRAAFPLAATS
0.3 hectare
-
SPORTVELD
3 hectare
-
DUIN
13,3 hectare
146
SLIK
2,3 hectare
15
HAGEN
1000 m1
74
HEESTERS
0.4 hectare
240
VASTE PLANTEN
0.4 hectare
204
BEGRAAFPLAATS
958
SPORTVELDEN
400
ONVOORZIEN 10%
372 TOTAAL
4096
Figuur 5-4: Levendbarende hagendis TERSCHELLING
51
CONCLUDEREND HOOFDSTUK 6:
52 52
GROENBEHEERPLAN
6.1 WIJZIGINGEN IN HET BEHEER STUREN IN BEHEER
Er was tot en met 2024 weinig inzicht in de maatregelen en kosten voor het groenonderhoud. Er werd gewerkt zonder visie of beheerplan, waardoor veel ad-hoc beheer en onderhoud heeft plaatsgevonden en er moeilijk gestuurd kon worden in het beheer. Er was bij sommige groentypen een beheerachterstand ontstaan (bijvoorbeeld bij boomveiligheidscontroles en achterstallig onderhoud aan vaste plantenvakken). Vanaf 2024 wordt gewerkt aan het inhalen van deze achterstand, dit brengt tijdelijk extra kosten met zich mee. Aan de hand van dit plan en een uitvoeringsplan zal gestructureerd gewerkt worden richting een toekomstbestendige openbare ruimte in Terschelling.
beeldkwaliteit. Ook sluiten de beeldmeetlatten niet aan op het beoogde visie en doelstellingen van de gemeente voor het openbaar groen. Daarom zal kwaliteit vanaf nu worden geborgd door een frequente schouw met opvolging. Daarnaast zullen betrokken beheerders worden meegegeven welk beeld beoogd wordt, en zal de organisatie worden toegerust dit beeld na te kunnen streven.
•
•
KWALITEITSBORGING
TERSCHELLING
•
•
Samenwerking met Staatsbosbeheer en Waterschap goed onderhouden en kennis uitwisseling bevorderen door een gezamelijk beheersysteem. Bomenverordening aanpassen, herzien van het vellen van houtopstanden. In de huidige bomen verordening zijn alleen monumentale bomen vergunningplichtig. Jaarlijkse evaluatie beheer openbaar groen en dit groenbeheerplan.
6.2 AANBEVELINGEN
• Tot en met 2024 werd beoogd dat groentypen op kwaliteitsniveau A of B volgens de beeldmeetlatten van het CROW werden onderhouden. De organisatie van gemeente Terschelling is echter niet ingericht om conform beeldkwaliteit te werken. De afgelopen jaren is er bijvoorbeeld geen controle gedaan op
•
•
•
Een beheersysteem Implementeren waarin meldingen kunnen worden gedaan. Hierin kunnen de eigen werknemers acties doorgeven. Eventueel kan er ook een koppeling worden gemaakt voor inwoners. hierin kunnen zaken die spelen in de openbare ruimte worden gemeld. Groentypenkaart updaten en up-to-date houden. Jaarlijks budget vrijmaken voor vergroten en versterken van groenstructuur. Meer inzetten op educatie; er komen veel toeristen en hier ligt een kans om die mensen dingen te leren over de prachtige natuur die Terschelling heeft. Intern personeel bewustmaken van de visie, ambitie en doelstellingen maar vooral de achterliggende gedachten.
ONDERZOEKSOPGAVEN:
• •
Optimaliseren wegen- en padennetwerk. Onderzoek naar mogelijke locaties speelbossen, moestuinen en voedselbossen
VERVOLGOPDRACHTEN:
• • •
•
Opleiden buitendienst: “hoe zorg je voor een boom?” Uitvoeringsplan opstellen. Opstellen bomenstructuur/visie. Met daarbij een lijst en/of kaart met beschermwaardige bomen in de openbare ruimte hanteren. Deze bomen moeten worden opgenomen in de APV. Opstellen ecologisch netwerk met uitgebreide kansenkaart (eerste opzet kansenkaart zie kaart 5 en 6 pagina 44, 45)
53
BIJLAGES 54
GROENBEHEERPLAN
BRONNEN ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Normenboek gemeentelijk groen 2022 Nationale Databank Flora en Fauna (NDFF) Groenbeheer Ecologische structuur 2024 Groenbeleidsplan Terschelling 2015 Openbaar Groen, Peter Bulsing 2024 Bomenverordening Terschelling 2010
TERSCHELLING
55
BIJLAGE 1: NDFF GEGEVENS UIT 2021, 2022, 2023
SOORTGROEP AMFIBIËN
RODELIJST SOORTEN 505
HABITATRICHTLIJN
VOGELRICHTLIJN
505
WET NATUURBESCHERMING ANDERE 448
GELEEDPOTIGEN - INSECTEN - DAGVLINDERS 170
23
INSECTEN - DAGVLINDERS
237
12
INSECTEN - VLIEGEN EN MUGGEN
12
INSECTEN - WESPEN, BIJEN EN MIEREN
41
REPTIELEN
132
6
126
VAATPLANTEN
2324
2
179
VISSEN
22
VOGELS
18483
OVERIGE ZOOGDIEREN
347
VLEERMUIZEN
85
291
EINDTOTAAL
22358
804
56
6952 597
6952
1385
GROENBEHEERPLAN
BIJLAGE 2: GESCHIKTE SOORTEN VOOR GEMEENTE TERSCHELLING
BOMEN
NEDERLANDSE NAAM
WETENSCHAPPELIJKE NAAM
HOOGTE
LICHT BEHOEFTE
STANDPLAATS
INHEEMS
Zwarte els
Alnus Glutinosa
>15m
Alle
Vochtig-nat
Ja
Ruwe berk
Betula pebdula
>15m
Alle
Droog-vochtig
Ja
Grove den
Pinus Sylvestris
>15m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Zomereik
Quercus robur
>15m
Alle
Alle
Ja
Linde soorten
Tillia spec
>15m
Alle
Alle
Ja
Iep soorten
Ulmus spec
>15m
Alle
Alle
Ja
Wilg soorten
Salix spec
>15m
Alle
Alle
Ja
Zwarte populier
Populus nigra
>15m
Halfschaduw- zon
Vochtig-nat
Ja
Hulst
Ilex aquifolium
8-15m
Halfschaduw-
Droog-vochtig
Ja
Vochtig
Ja
schaduw
Zoete kers
TERSCHELLING
Prunus avium
>15m
Halfschaduw- zon
57
HEESTERS 58
NEDERLANDSE NAAM
WETENSCHAPPELIJKE NAAM
HOOGTE
LICHT BEHOEFTE
STANDPLAATS
INHEEMS
Zuurbes
Berberis vulgaris
1-4m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Grauwe wilg
Salix cinerea
2-10m
Halfschaduw- zon
Vochtig-nat
Ja
Eenstijlige meidoorn
Crateugus monogyna
1-4,5m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Brem
Cytisus scoparius
2m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Kardinaalsmuts
Euonymus europaeus
1,5-6m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Duindoorn
Hippophea rhamnoides
1-4m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Jeneverbes
Juniperus communis
0,5- 10m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Wilde liguster
Ligustrum vulgare
0,5-3m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Wilde Gagel
Myrica gale
0,5-1,5m
Halfschaduw- zon
Vochtig-nat
Ja
Gewone vogelkers
Prunus padus
8-12m
Halfschaduw- zon
Vochtig-nat
Ja
Wegedoorn
Rhamnus cathartica
6m
Halfschaduw- zon
Vochtig
Ja
Gewone vlier
Sambuus nigra
7m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Gaspeldoorn
Ulex europaeus
2,5m
Zon
Droog
Ja
Egelantier
Rosa rubiginosa
2-3m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Hondsroos
Rosa canina
5m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Dauwbraam
Rubus ceasius
0,5m
Zon
Droog-vochtig
Ja
Krenteboompje
Amelanchier lamarckii
8-15m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Kornoelje
Cornus sanguinea
4m
Halfschaduw- zon
Vochtig
Ja
GROENBEHEERPLAN
HOGE VASTE PLANTEN TERSCHELLING
NEDERLANDSE NAAM
WETENSCHAPPELIJKE NAAM
HOOGTE
LICHT BEHOEFTE
STANDPLAATS
INHEEMS
Dagkoekoeksbloem
Silene dioica
0,9m
Halfschaduw- zon
Vochtig
Ja
Echte guldenroede
Solidago virgaurea
1m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Echte valeriaan
Valleriana officinalis
1,25m
Halfschaduw- zon
Vochtig-nat
Ja
Grote kattenstaart
Lythrum salicaria
1,25m
Zon
Nat
Ja
Grote veldbies
Luzula sylvatica
1m
Schaduw
Vochtig
Ja
Herfstaster
Aster
0,5-1,5
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Nee
Koningenrkuid
Eupatorium cannabinum 1,5m
Zon
Vochtig-nat
Ja
Lange ereprijs
Veronica longifolia
1,25m
Zon
Vochtig-nat
Ja
Lampenpoester
Liatris spicata
0,7m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Nee
Prachtkaars
Gaura lindheimeri
0,8m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Nee
Prachtklokje
Campanula perscicifolia
0,9m
Halfschaduw- zon
Vochtig
Ja
Vingerhoedskruid
Digitalis purpurea
1,5m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Zonnehoed
Echinacea purpurea
1m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Nee
Zwarte toorts
Verbascum nigrum
1,5m
Zon
Droog
Ja
59
LAGE VASTE PLANTEN 60
NEDERLANDSE NAAM
WETENSCHAPPELIJKE NAAM
HOOGTE
LICHT BEHOEFTE
STANDPLAATS
INHEEMS
Beemdkroon
Knautia arvensis
0,6m
Halfschaduw- zon
Vochtig
Ja
Beenbreek
Narthecium ossifragum
0,3m
Zon
Nat
Ja
Bieslook
Allium schoenoprasum
0,4m
Zon
Vochtig
Ja
Bochtige smele
Avenella flexuosa
0,7m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Steenanjer
Dianthus deltoides
0,5m
Zon
Droog
Ja
Duizenblad
Achillea millefolium
0,5m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
Gewone dophei
Erica tetralix
0,6m
Halfschaduw- zon
Vochtig-nat
Ja
Kleine tijm
Thymus serpyllum
0,15m
Zon
Droog
Ja
Kattenkruid
Nepeta
0,5m
Zon
Droog
Nee
Salie
Salvia nemerosa
0,5m
Zon
Droog
Nee
Struikheide
Calluna vulgaris
0,4m
Halfschaduw- zon
Droog-vochtig
Ja
GROENBEHEERPLAN
BODEMBEDEKKERS TERSCHELLING
NEDERLANDSE NAAM
WETENSCHAPPELIJKE NAAM
HOOGTE
LICHT BEHOEFTE
STANDPLAATS
INHEEMS
Beemdooievaarsbek
Geranium pratense
0,4m
Halfschaduw- zon
Vochtig
Ja
Brandkruid
Phlomis russeliana
0,8m
Halfschaduw- zon
Droog
Nee
Grote tijm
Thymus pulegioides
0,3m
Zon
Droog-vochtig
Ja
kruipend zenegroen
Ajuga reptans
0,25m
Halfschaduwschaduw
Vochtig-nat
Ja
Kleine en grote maagdenpalm
Vinca minor en major
0,3m
Halfschaduwschaduw
Vochtig
Ja
Goudaardbei
Waldsteinia ternata
0,2m
Alle
Vochtig
Nee
61