Bijlage 1 Concept Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân

Voorwoord Beste lezer, Bij De Dienst en de gemeenten nemen we maatregelen om in te spelen op maatschappelijke ontwikkelingen. Zoals het aantal inwoners dat gebruikmaakt van Wmo-voorzieningen, jeugdhulp of een bijstandsuitkering. Dergelijke ontwikkelingen zijn niet volledig stuurbaar, maar door onze ondersteuning zo effectief mogelijk te organiseren bewegen we erop mee. Onzichtbaar meebewegen Zoals we ook meebewegen met veranderingen in het sociaal domein. Wetswijzigingen als de Participatiewet in Balans, digitaliseringstrajecten zoals de Wmebv, ontwikkelingen in de Jeugdzorgkosten: veranderingen met impact, voor inwoners, gemeenten en De Dienst. Veel van dat ‘meebewegen’ vindt achter de schermen plaats, en is daardoor misschien onzichtbaar voor u. Des te zichtbaarder is deze begroting zelf. Kijkje achter de schermen De begroting is voor ons niet alleen een financiële vooruitblik, maar ook een belangrijk communicatiemiddel om u mee te nemen achter de schermen bij De Dienst. Op hoofdlijnen weliswaar, maar we hopen u toch een inkijkje te geven in hoe wij onze expertise, doelen, ambities en ontwikkelpunten continu inzetten en aanpassen op onze veranderende omgeving. Bijslijpen Dat we onszelf voortdurend ontwikkelen ziet u ook letterlijk terug in deze begroting.

Al jaren slijpen we de inhoud, schrijfstijl, vormgeving, infographics en achtergrondinformatie steeds verder bij om er een toegankelijk en informatief geheel van te maken. Dit keer hebben we een héle grote slag geslagen: de begroting staat nu volledig online. Zo beweegt onze begroting mee met onze digitaliseringsambities, waar u meer over leest in deze begroting. We zijn benieuwd naar wat u ervan vindt! Marja van der Meer Bestuursvoorzitter

Marius Jellema Directeur

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 2

Inhoudsopgave Voorwoord ....................................................................................................... 2 Sociaal domein in beeld ................................................................................. 5 Begroting in één oogopslag ........................................................................................... 5 Noardwest Fryslân ......................................................................................................... 6 Gemeente Harlingen ...................................................................................................... 8 Gemeente Terschelling ................................................................................................ 10 Gemeente Vlieland ...................................................................................................... 12 Gemeente Waadhoeke ................................................................................................ 14 Samenwerking en processen in het sociaal domein .................................................. 16 De rol van De Dienst in het sociaal domein .................................................................. 16 Samenhang Beleid en uitvoering ................................................................................. 17

Programmabegroting 2026 ........................................................................... 18 Programma Werk, Participatie en Inkomen ................................................................. 19 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken?....................................................................... 20 Spotlights ..................................................................................................................... 24 Financiële begroting Werk, Participatie en inkomen ..................................................... 25 Financiële uitgangspunten ........................................................................................... 33 Programma Armoedebestrijding .................................................................................. 35 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken?....................................................................... 36 Spotlights ..................................................................................................................... 40 Financiële begroting Armoedebestrijding ..................................................................... 41 Financiële uitgangspunten ........................................................................................... 45 Programma Wmo en Jeugdwet ....................................................................................

46 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken?....................................................................... 48 Spotlights ..................................................................................................................... 53 Financiële begroting Jeugdwet en Wmo ...................................................................... 54 Financiële uitgangspunten ........................................................................................... 65 Programma Bedrijfsvoering ......................................................................................... 67 Doelstellingen: Wat willen wij bereiken?....................................................................... 67 Spotlights ..................................................................................................................... 72 Financiële begroting..................................................................................................... 73 Financiële uitgangspunten ........................................................................................... 74

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 3

Financiële begroting ..................................................................................... 75 Totaal overzicht baten en lasten ...................................................................................... 76 Begroting EMU-saldo ...................................................................................................... 79 Begroting vermogen en financieel resultaat ..................................................................... 80 Weerstandsvermogen en risico's ..................................................................................... 81 Incidentele baten en lasten .............................................................................................. 83

Bijlagen .......................................................................................................... 84 Verdeelsleutel kosten Bedrijfsvoering .............................................................................. 85 Gemeenschappelijke Regeling ........................................................................................ 86 Totaal overzicht baten en lasten per gemeente ............................................................... 87 Bedrijfsvoeringslasten naar taakveld ............................................................................. 111 Berekening weerstandsvermogen ................................................................................. 115 Beleidsindicatoren ......................................................................................................... 118 Begrippenlijst ................................................................................................................. 120 Afkortingenlijst ............................................................................................................... 123

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 4

Sociaal domein in beeld Begroting in één oogopslag 1. 2. 3. 4. 5.

Noardwest Fryslân Gemeente Harlingen Gemeente Vlieland Gemeente Terschelling Gemeente Waadhoeke

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 5

Noardwest Fryslân

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 6

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 7

Gemeente Harlingen

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 8

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 9

Gemeente Terschelling

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 10

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 11

Gemeente Vlieland

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 12

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 13

Gemeente Waadhoeke

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 14

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 15

Samenwerking en processen in het sociaal domein De rol van De Dienst in het sociaal domein Voor de Participatiewet en armoedebestrijding vormt De Dienst zelf de toegang tot het Sociaal Domein. Wij verzorgen de cliëntgesprekken, de afhandeling van de uitkeringsaanvraag en de uitbetaling van de uitkeringen. We adviseren en ondersteunen de inwoner bij participatie of re-integratie naar werk, met ondersteuning van Pastiel, reintegratiebedrijven of welzijnsorganisaties. Voor de Wmo en Jeugdwet voert De Dienst verschillende backofficetaken uit, zoals administratie, het informeren van cliënten over de indicatie en de voorwaarden, opdrachtverlening en betaling aan zorgaanbieders. Daarmee ondersteunen we de gebiedsteams en de samenwerking in de keten. Onze bedrijfsvoering ondersteunt alle deze werkzaamheden met onder andere: 

Inkoop en contractmanagement voor aanbieders en leveranciers van ondersteuning uit de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet



Rechtmatigheids- en kwaliteitstoezicht op die aanbieders en leveranciers



Monitoring en verantwoording van budgetten en bestedingen



Beheer van cliënt- en financiële applicaties en de dataprivacy en -security

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 16

Samenhang Beleid en uitvoering

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 17

Programmabegroting 2026

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 18

Programma Werk, Participatie en Inkomen

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 19

Programma Werk, Participatie en Inkomen Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat iedereen naar vermogen meedoet (participeert) in de samenleving en op de arbeidsmarkt. Ook mensen met een arbeidsbeperking. Daarnaast biedt de Participatiewet een financieel vangnet: de bijstandsuitkering. De Participatiewet heeft twee belangrijke doelen. 1) Zoveel mogelijk mensen met arbeidsvermogen naar werk begeleiden. Liefst naar betaald werk, maar als dit niet lukt, kan vrijwilligerswerk of een andere vorm van participatie aan de samenleving ook. en 2) Zorgen dat iedereen een inkomen heeft. Ook mensen die niet zelf geen andere inkomstenbron hebben, zoals werk of een andere uitkering. De Participatiewet biedt daar een bijstandsuitkering voor.

Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Participatiewet in balans In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat wetgeving die bedoeld is om mensen te ondersteunen, doorschoot in de nadruk op oneigenlijk gebruik en fraude. De gevolgen daarvan hebben mensen hard getroffen. Onder meer het toeslagenschandaal maakt duidelijk dat de overheid niet altijd functioneert zoals zij zou moeten. Bovendien blijkt het sociaal minimum niet in alle omstandigheden een voldoende en zekere basis te bieden. De Participatiewet in Balans omvat wetswijzigingen en beleidsaanpassingen die regels vereenvoudigen, meer ruimte voor maatwerk bieden, het sociaal minimum versterken, maatwerk in handhaving toepassen en zowel arbeidsparticipatie als maatschappelijke participatie stimuleren. Het doel is een evenwichtige combinatie van ondersteuning, reintegratie en controle. De gefaseerde invoering start op 1 januari 2026. Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 20

Impactanalyse opstellen Samen met de beleidsadviseurs van de gemeenten brengen we de impact van alle 23 maatregelen van de Participatiewet in Balans voor gemeenten en De Dienst in kaart. De impact is niet voor alle maatregelen even groot: een aantal van de wetwijzigingen zijn al onderdeel van de gebruikelijke werkwijze bij De Dienst. Bijvoorbeeld toekenning met terugwerkende kracht, de vrijheid bij het al dan niet opleggen van een zoekperiode voor jongeren, en het giftenbeleid.  We maken een plan van aanpak Samen met de beleidsadviseurs van de gemeenten brengen we de impact van alle 23 maatregelen van de Participatiewet in Balans voor gemeenten en De Dienst in kaart. De impact is niet voor alle maatregelen even groot: een aantal van de wetwijzigingen zijn al onderdeel van de gebruikelijke werkwijze bij De Dienst. Bijvoorbeeld toekenning met terugwerkende kracht, de vrijheid bij het al dan niet opleggen van een zoekperiode voor jongeren, en het giftenbeleid.  We bereiden de implementatie van overige wettelijke bepalingen voor In de loop van 2026 bereiden we ons voor op de implementatie van de andere wettelijke bepalingen, zoals maatschappelijke participatie en verruiming bijverdiengrenzen, die gedurende 2026 en per 1 januari 2027 ingaan.

 We herijken de inkomensmaatregelen De eerste maatregelen die we implementeren hebben invloed op het vaststellen van het recht op een uitkering en het vereenvoudigen van aanvraagprodedures. Dit gaat onder andere om wijzigingen in wat een bijstandsgerechtigde aan giften mag ontvangen, hoeveel vermogen is toegestaan, mogelijkheden voor identificatie en een zoekperiode voor jongeren.

We versterken onze participatie-aanpak De nieuwe maatregelen vragen om een betere aansluiting op wat mensen (aan)kunnen en nodig hebben, zoals het aantrekkelijker maken van de stap uitkering naar werk of school en het bieden van maatschappelijke participatie als werk te ver weg is. De Participatiewet in Balans biedt meer ruimte voor de menselijke maat, voor mantelzorg en het recht om participatie eigenstandig vorm te geven. Dit sluit heel mooi aan bij onze lopende aanpak Van Waarde, waarin we meer aandacht geven aan de groep inwoners met een grotere afstand tot de arbeidsmarkt. In onze aanpak kennen we twee routes: een traject naar werk door Pastiel en daarnaast de route 'van waarde' via De Dienst: een activeringstraject om belemmeringen richting werk weg te nemen Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 21

of een stabiliseringstraject gericht op het stabiel houden van de diverse leefgebieden waaronder financiën en gezondheid.  We ronden de implementatie van de aanpak 'Van Waarde' af We ronden de laatste fase van de implementatie van de aanpak Van Waarde af.  We herijken en implementeren ons re-integratiebeleid We herijken en implementeren het re-integratiebeleid op basis van de uitgangspunten van de Participatiewet in balans met bijzondere aandacht voor de doelgroepen inburgeraars, jongeren, arbeidsbelemmerden en alleenstaanden.

Meer over dit onderwerp:   

Participatiewet in Balans - 23 wijzigingen (VNG) Van waarde: iedereen in beeld - De aanpak van De Dienst Noardwest Fryslân De Dienst: Minder bewijsstukken bij financiële regelingen

Handhaving Sociale Zekerheid Bij een bijstandsuitkering horen rechten en plichten. De maandelijkse uitkering is een recht, de bijbehorende regels zijn de plichten. Dat zijn vooral de inlichtingenplicht, de medewerkingsplicht en de arbeidsverplichting. Het niet volgen van deze regels kan gevolgen hebben voor de hoogte van of het recht op een uitkering. In juli 2025 is het wetsvoorstel Handhaving sociale zekerheid ingediend bij de Tweede Kamer. Met dit voorstel krijgen gemeenten meer ruimte om bij de handhaving van regels in het sociaal domein rekening te houden met persoonlijke omstandigheden en draagt dit bij aan een meer menselijke aanpak bij het handhaven.

We bereiden de nieuwe wet Handhaving SZ voor De invoeringsdatum van de wet hangt af van het tempo van besluitvorming in Tweede en Eerste Kamer over het wetsvoorstel. Mogelijk treedt de wet per 1 januari 2027 in werking. In 2026 bereiden we dat voor. Het wetsvoorstel brengt een aantal veranderingen. Gemeenten hoeven bijvoorbeeld geen standaardboetes meer op te leggen, maar maken per geval een zorgvuldige belangenafweging. Gemeenten mogen ook afzien van terugvordering bij bijzondere omstandigheden. En er komt een mogelijkheid om boetes (geheel of gedeeltelijk) kwijt te schelden als iemand meewerkt aan een schuldregeling. Op basis hiervan maken we samen met de gemeenten een impactanalyse zodat we een goed beeld krijgen op welke punten in onze werkwijze verandering nodig is.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 22

 We beoordelen de impact en voeren aanpassingen door Samen met de gemeenten beoordelen we de gevolgen van de nieuwe wetgeving op ons werk, maken we een plan van aanpak en voeren we de geplande aanpassingen door.

We communiceren duidelijk over rechten en plichten Wij communiceren duidelijk over de rechten en plichten bij een bijstandsuitkering. We willen voorkomen dat inwoners meer bijstand ontvangen dan waar ze recht op hebben. Dat moeten ze achteraf altijd terugbetalen. Daarom zorgen we ervoor dat de regels voor iedereen duidelijk zijn om de kans op vergissingen zo klein mogelijk te houden.  We informeren inwoners regelmatig Wij informeren inwoners meerdere keren per jaar via verschillende kanalen over het belang van tijdig doorgeven van informatie die van invloed kan zijn op de uitkering.  We verduidelijken de informatie in onze beschikkingen Wij verduidelijken de informatie over rechten en plichten bij een bijstandsuitkering in onze brieven en beschikkingen.

Meer over dit onderwerp 

Als je een uitkering ontvangt - Rechten en plichten bij een bijstandsuitkering



Wetsvoorstel handhaving sociale zekerheid naar de Tweede Kamer | Divosa



Resultaten handhaving - De Dienst Noardwest Fryslan

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 23

Spotlights Gemiddeld aantal uitkeringen per maand In 2026 verwachten we per maand aan gemiddeld 1338 cliënten een bijstandsuitkering te verstrekken vanuit de Participatiewet en 64 cliënten vanuit de IOAW. Voor gemiddeld 199 cliënten verwachten we loonkostensubsidie uit te betalen. (Primitieve begroting 2026: 1294 PW, 71 IOAW, 188 LKS)

Lagere lasten inkomensregelingen De lasten van Inkomensregelingen zijn in de begroting na wijziging 2026 € 514.000 lager dan in de primitieve begroting 2026. Het Rijk verwacht namelijk dat het aantal inwoners met bijstand in 2026 minder snel zal toenemen. Daarnaast zal de hoogte van de uitkeringen in 2026 iets lager zijn dan eerder voorzien. Nb. dit is exclusief de uitvoeringslasten van Bureau Zelfstandigen Fryslân (BZF)

Lasten en baten ontheemden Oekraïne De lasten (€ 576.000) van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne betreffen de uitkeringen van leefgeld. Deze vallen onder het taakveld samenkracht en burgerparticipatie. De baten (€ 279.000) betreffen de inning van de eigen bijdrage die ontheemden uit Oekraïne betalen voor verblijf in een gemeentelijke opvanglocatie. Gemeenten worden financieel gecompenseerd vanuit het Rijk.

Lastenverschuiving tussen programma's In de begroting na wijziging 2026 hebben we de uitvoeringslasten BZF verschoven van het programma Bedrijfsvoering naar deelprogramma Inkomen. Personeelskosten voor de uitvoering van de Participatiewet staan voortaan onder programma Bedrijfsvoering in plaats van onder deelprogramma Werk en Participatie. We blijven deze lasten wel op dezelfde taakvelden verantwoorden aan de gemeenten.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 24

Financiële begroting Werk, Participatie en inkomen In onderstaande tabellen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in Financiële uitgangspunten

De Dienst Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Werk & Participatie Lasten

3.221.140

3.685.858

-464.718

4.126.149

567.959

520.195

47.764

747.190

0

165.491

-165.491

192.000

Pastiel inburgering

117.839

105.882

11.957

115.190

Trajecten inburgering

450.120

248.822

201.298

440.000

6.4 WSW en beschut werken (begeleide

861.498

1.308.987

-447.489

1.324.450

555.109

541.627

13.482

487.000

0

508.039

-508.039

537.950

306.389

259.321

47.068

299.500

1.791.682

1.856.676

-64.994

2.054.509

Eigen uren Pastiel

0

66.432

-66.432

62.000

Eigen uren TWP Participatie

0

272.261

-272.261

213.600

289.500

0

289.500

310.500

1.171.334

1.258.662

-87.328

1.144.999

330.848

259.321

71.527

323.410

Baten

0

0

0

-19.410

6.5 Arbeidsparticipatie

0

0

0

-19.410

Debiteuren

0

0

0

-19.410

-3.221.140

-3.685.858

464.718

-4.106.739

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering

participatie) Beschut Werk Eigen uren TWP Participatie Trajecten TWP 6.5 Arbeidsparticipatie

Lokaal aanbod arbeidsparticipatie Groeituin Pastiel arbeidsparticipatie Trajecten TWP

arbeidsparticipatie Dekking

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 25

Hoofdgroep Dekking Werk en

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

-3.221.140

-3.685.858

464.718

-4.106.739

-289.500

0

-289.500

-291.090

-2.931.640

-3.685.858

754.218

-3.815.649

Participatie Gemeentelijke bijdragen incidenteel Gemeentelijke bijdragen structureel

Programma Inkomen Lasten

30.167.118

30.382.298

-215.180

28.396.500

576.000

507.520

68.480

355.000

576.000

507.520

68.480

355.000

29.591.118

29.874.778

-283.660

28.041.500

13.230

13.625

-395

13.000

26.400.271

26.998.994

-598.723

25.440.000

828.801

784.113

44.688

660.000

2.010.378

1.990.071

20.307

1.822.500

Studietoeslag

108.438

87.975

20.463

106.000

Uitvoeringslasten BZF

230.000

0

230.000

0

Baten

-965.000

-1.326.694

361.694

-911.000

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-279.000

-624.000

345.000

-261.000

Debiteuren ROOO

-279.000

-624.000

345.000

-261.000

6.3 Inkomensregelingen

-686.000

-702.694

16.694

-650.000

Debiteuren Bbz

-96.000

-98.534

2.534

-60.000

Debiteuren BUIG

-590.000

-604.160

14.160

-590.000

Dekking

-29.202.118

-29.055.604

-146.514

-27.485.500

Dekking Inkomen

-29.202.118

-29.055.604

-146.514

-27.485.500

-297.000

116.480

-413.480

-94.000

-28.905.118

-29.172.084

266.966

-27.391.500

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen Bbz BUIG Loonkostensubsidie beschut werken Loonkostensubsidie i-deel

Gemeentelijke bijdragen incidenteel Gemeentelijke bijdragen structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 26

Gemeente Harlingen Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Werk & Participatie Lasten

904.676

1.139.684

-235.008

1.160.831

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

183.356

168.368

14.988

240.434

0

52.957

-52.957

61.200

Pastiel inburgering

40.136

36.000

4.136

39.234

Trajecten inburgering

143.220

79.411

63.809

140.000

6.4 WSW en beschut

225.781

386.765

-160.984

355.000

149.056

168.988

-19.932

115.000

Eigen uren TWP Participatie

0

162.572

-162.572

165.000

Trajecten TWP

76.725

55.205

21.520

75.000

6.5 Arbeidsparticipatie

495.538

584.551

-89.013

565.397

Eigen uren Pastiel

0

21.509

-21.509

17.200

Eigen uren TWP

0

86.873

-86.873

63.800

Pastiel arbeidsparticipatie

398.957

420.964

-22.007

389.987

Trajecten TWP

96.581

55.205

41.376

94.410

Dekking

-904.676

-1.139.684

235.008

-1.160.831

Dekking Werk en

-904.676

-1.139.684

235.008

-1.160.831

-904.676

-1.139.684

235.008

-1.160.831

Eigen uren TWP Inburgering

werken (begeleide participatie) Beschut Werk

Participatie

Participatie Gemeentelijke bijdragen structureel

Programma Inkomen Lasten

9.423.433

9.808.744

-385.311

8.903.000

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

108.000

71.680

36.320

90.000

Opvang ontheemden

108.000

71.680

36.320

90.000

9.315.433

9.737.064

-421.631

8.813.000

Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 27

Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

3.000

3.072

-72

3.000

8.405.747

8.894.848

-489.101

8.100.000

Loonkostensubsidie beschut werken

267.453

272.307

-4.854

180.000

Loonkostensubsidie i-deel

551.544

544.298

7.246

500.000

Studietoeslag

30.690

22.539

8.151

30.000

Uitvoeringslasten BZF

57.000

0

57.000

0

Baten

-275.000

-315.040

40.040

-246.000

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-65.000

-100.000

35.000

-66.000

Debiteuren ROOO

-65.000

-100.000

35.000

-66.000

6.3 Inkomensregelingen

-210.000

-215.040

5.040

-180.000

Debiteuren Bbz

-30.000

-30.720

720

0

Debiteuren BUIG

-180.000

-184.320

4.320

-180.000

Dekking

-9.148.433

-9.493.704

345.271

-8.657.000

Dekking Inkomen

-9.148.433

-9.493.704

345.271

-8.657.000

Gemeentelijke bijdragen incidenteel

-43.000

28.320

-71.320

-24.000

Gemeentelijke bijdragen

-9.105.433

-9.522.024

416.591

-8.633.000

Begroting na

Primitieve

Afwijking

Burap 2 2025

wijziging 2026

begroting 2026

Bbz BUIG

structureel

Gemeente Terschelling Hoofdgroep

Programma Werk & Participatie Lasten

22.305

34.195

-11.890

34.900

6.4 WSW en beschut

17.702

24.350

-6.648

25.300

13.098

11.964

1.134

12.000

0

7.621

-7.621

8.800

werken (begeleide participatie) Beschut Werk Eigen uren TWP Participatie

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 28

Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Trajecten TWP

4.604

4.765

-162

4.500

6.5 Arbeidsparticipatie

4.604

9.845

-5.242

9.600

Eigen uren TWP Participatie

0

5.080

-5.080

5.100

Trajecten TWP

4.604

4.765

-162

4.500

Dekking

-22.305

-34.195

11.890

-34.900

Dekking Werk en

-22.305

-34.195

11.890

-34.900

-22.305

-34.195

11.890

-34.900

Participatie Gemeentelijke bijdragen structureel

Programma Inkomen Lasten

488.106

388.140

99.966

461.000

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

60.000

35.840

24.160

65.000

Opvang ontheemden

60.000

35.840

24.160

65.000

6.3 Inkomensregelingen

428.106

352.300

75.806

396.000

BUIG

337.268

285.650

51.618

325.000

Loonkostensubsidie i-deel

71.701

65.612

6.089

65.000

Studietoeslag

6.138

1.038

5.100

6.000

Uitvoeringslasten BZF

13.000

0

13.000

0

Baten

-52.000

-60.624

8.624

-45.000

6.1 Samenkracht en

-26.000

-34.000

8.000

-25.000

Debiteuren ROOO

-26.000

-34.000

8.000

-25.000

6.3 Inkomensregelingen

-26.000

-26.624

624

-20.000

Debiteuren Bbz

-16.000

-16.384

384

-10.000

Debiteuren BUIG

-10.000

-10.240

240

-10.000

Dekking

-436.106

-327.516

-108.590

-416.000

Dekking Inkomen

-436.106

-327.516

-108.590

-416.000

Gemeentelijke bijdragen incidenteel

-34.000

-1.840

-32.160

-40.000

Gemeentelijke bijdragen

-402.106

-325.676

-76.430

-376.000

Oekraïne (ROOO)

burgerparticipatie

structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 29

Gemeente Vlieland Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Werk & Participatie Lasten

4.604

4.234

370

10.150

0

2.540

-2.540

3.150

0

2.540

-2.540

3.150

4.604

1.694

2.910

7.000

0

1.694

-1.694

2.500

Trajecten TWP

4.604

0

4.604

4.500

Dekking

-4.604

-4.234

-370

-10.150

Dekking Werk en

-4.604

-4.234

-370

-10.150

-4.604

-4.234

-370

-10.150

6.4 WSW en beschut werken (begeleide participatie) Eigen uren TWP Participatie 6.5 Arbeidsparticipatie Eigen uren TWP Participatie

Participatie Gemeentelijke bijdragen structureel

Programma Inkomen Lasten

137.614

101.747

35.867

122.500

6.3 Inkomensregelingen

137.614

101.747

35.867

122.500

0

1.023

-1.023

0

119.341

94.244

25.097

115.000

Loonkostensubsidie i-deel

8.273

6.480

1.793

7.500

Uitvoeringslasten BZF

10.000

0

10.000

0

Baten

-10.000

-10.470

470

-10.000

6.3 Inkomensregelingen

-10.000

-10.470

470

-10.000

Debiteuren Bbz

-10.000

-10.470

470

-10.000

Dekking

-127.614

-91.277

-36.337

-112.500

Dekking Inkomen

-127.614

-91.277

-36.337

-112.500

Gemeentelijke bijdragen

-127.614

-91.277

-36.337

-112.500

Bbz BUIG

structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 30

Gemeente Waadhoeke Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Werk & Participatie Lasten

2.289.555

2.507.745

-218.190

2.920.268

384.603

351.827

32.776

506.756

0

112.534

-112.534

130.800

Pastiel inburgering

77.703

69.882

7.821

75.956

Trajecten inburgering

306.900

169.411

137.489

300.000

6.4 WSW en beschut

618.015

895.332

-277.317

941.000

392.955

360.675

32.280

360.000

Eigen uren TWP Participatie

0

335.306

-335.306

361.000

Trajecten TWP

225.060

199.351

25.709

220.000

1.286.937

1.260.586

26.351

1.472.512

Eigen uren Pastiel

0

44.923

-44.923

44.800

Eigen uren TWP

0

178.614

-178.614

142.200

289.500

0

289.500

310.500

Pastiel arbeidsparticipatie

772.377

837.698

-65.321

755.012

Trajecten TWP

225.060

199.351

25.709

220.000

Baten

0

0

0

-19.410

6.5 Arbeidsparticipatie

0

0

0

-19.410

Debiteuren arbeidsparticipatie

0

0

0

-19.410

Dekking

-2.289.555

-2.507.745

218.190

-2.900.858

Dekking Werk en

-2.289.555

-2.507.745

218.190

-2.900.858

-289.500

0

-289.500

-291.090

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Eigen uren TWP Inburgering

werken (begeleide participatie) Beschut Werk

6.5 Arbeidsparticipatie

Participatie Lokaal aanbod arbeidsparticipatie Groeituin

Participatie Gemeentelijke bijdragen incidenteel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 31

Hoofdgroep Gemeentelijke bijdragen

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

-2.000.055

-2.507.745

507.690

-2.609.768

structureel

Programma Inkomen Lasten

20.117.964

20.083.667

34.297

18.910.000

408.000

400.000

8.000

200.000

408.000

400.000

8.000

200.000

19.709.964

19.683.667

26.297

18.710.000

10.230

9.530

700

10.000

17.537.916

17.724.252

-186.336

16.900.000

561.348

511.806

49.542

480.000

1.378.860

1.373.681

5.179

1.250.000

Studietoeslag

71.610

64.398

7.212

70.000

Uitvoeringslasten BZF

150.000

0

150.000

0

Baten

-628.000

-940.560

312.560

-610.000

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

-188.000

-490.000

302.000

-170.000

Debiteuren ROOO

-188.000

-490.000

302.000

-170.000

6.3 Inkomensregelingen

-440.000

-450.560

10.560

-440.000

Debiteuren Bbz

-40.000

-40.960

960

-40.000

Debiteuren BUIG

-400.000

-409.600

9.600

-400.000

Dekking

-19.489.964

-19.143.107

-346.857

-18.300.000

Dekking Inkomen

-19.489.964

-19.143.107

-346.857

-18.300.000

Gemeentelijke bijdragen incidenteel

-220.000

90.000

-310.000

-30.000

Gemeentelijke bijdragen

-19.269.964

-19.233.107

-36.857

-18.270.000

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO) 6.3 Inkomensregelingen Bbz BUIG Loonkostensubsidie beschut werken Loonkostensubsidie i-deel

structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 32

Financiële uitgangspunten Bij het opstellen van de begroting na wijziging 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029 hanteren we een aantal uitgangspunten. Voor de programma's Werk, Participatie en Inkomen zijn dit de volgende:

Algemeen 

Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat nog niet is vastgesteld voor 2026 is niet verwerkt in de begroting na wijziging 2026. Landelijk, provinciaal, regionaal en lokaal beleid dat in 2025 actief is, is in de begroting na wijziging 2026 op basis van going-concern opgenomen.

Inkomen 

De bestanden Participatiewet Basis en IOAW zijn geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen groeifactor (maatstaf bijstandsontvangers): o 2026: 0,85% o 2027: 0,79% o 2028: 1,05% o 2029: 1,29%



De gemiddelde uitkeringen zijn geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen loonvoet sector overheid: o 2026: 2,9% o 2027: 5,1% o 2028: 4,2% o 2029: 4,5%



Het gemiddeld aantal cliënten met loonkostensubsidie is geïndexeerd conform de in de septembercirculaire gemeentefonds 2025 opgenomen groeifactor (maatstaf loonkostensubsidie): o 2026: 7,2% o 2027: 6,7% o 2028: 6,5% o 2029: 5,9%



Voor de lasten van de uitvoering van het debiteurenbeheer TOZO (door BZF) is een reservering getroffen. De lasten vallen hierdoor niet in de exploitatie.



De (tijdelijke) regeling Opvang ontheemden Oekraïne loopt van juli 2022 tot 4 maart 2027. Voor 2027 is voor het hele jaar een bedrag opgenomen. De regeling is uitgebreid met een nieuwe taak voor gemeenten, namelijk het innen van een eigen bijdrage en het terugvorderen van leefgeld in de situaties dat de meerderjarige ontheemde Oekraïner zelf over voldoende inkomen beschikt. Vanaf 2025 voert De Dienst deze nieuwe taak uit voor de gemeenten Harlingen, Terschelling en

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 33

Waadhoeke. De lasten betreft het leefgeld en de baten betreft de inning van de eigen bijdrage en de terugvordering. 

Verschuiving van lasten: Binnen deze begroting nemen we de uitvoeringslasten van Bureau Zelfstandigen Fryslân (Bbz en IOAZ) op in het programma Inkomen (voorheen Bedrijfsvoering). Alle dekking geschiedt vanuit de algemene uitkering, waardoor we deze uitvoeringslasten nu kunnen verantwoorden binnen het juiste programma. We blijven deze lasten op hetzelfde taakveld aan de gemeenten verantwoorden.

Werk en Participatie 

De afspraken met Pastiel, zoals opgenomen in de samenwerkingsovereenkomst 2025, zijn uitgangspunt voor de begrote lasten voor Participatie en Inburgering.



In de meerjarenraming zijn de budgetten conform de CPI, zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025, geïndexeerd: o 2026: 2,3% o 2027: 2,3% o 2028: 2,2% o 2029: 2,2%



Het gemiddeld aantal cliënten voor begeleiding Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie van 2025.



Het begeleidingsbudget Beschut Werk is gebaseerd op de realisatie 2025. Er is gerekend met een bedrag van ca. €12.500.



Verschuiving van lasten: Binnen deze begroting belasten we geen directe personeelskosten, ten aanzien van de onderdelen Werk, Participatie en Inburgering, meer door vanuit Bedrijfsvoering naar het programma Werk en Participatie. Alle dekking geschiedt vanuit de algemene uitkering, waardoor we deze uitvoeringslasten nu kunnen verantwoorden binnen het juiste programma. We blijven de verantwoording van deze personeelslasten op de juiste taakvelden aan de gemeenten aanleveren.



Risico! De lasten van trajecten Inburgering fluctueren over de jaren. Dit komt doordat cliënten gedurende het jaar kunnen instromen (waarna de facturatie opstart) en doordat cliënten de trajecten niet in een zelfde tempo afronden. Kosten worden verantwoord op het moment van tussentijdse behaalde resultaten en op het moment van de beëindiging van een inburgeringstraject.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 34

Programma Armoedebestrijding

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 35

Programma Armoedebestrijding Voor mensen met een inkomen op of rond het sociaal minimum – de hoogte van een bijstandsuitkering – kan het een uitdaging zijn om rond te komen. Zeker bij onverwachte extra kosten, bij langdurige afhankelijkheid van een bijstandsuitkering of bij schulden. Het programma Armoedebestrijding omvat een aantal maatregelen, initiatieven en regelingen van Rijk, gemeenten en maatschappelijke organisaties, om inwoners met een laag besteedbaar inkomen te ondersteunen en schulden te voorkomen.

Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Bestaanszekerheid Bestaanszekerheid is de basis van een solidaire samenleving. Een belangrijk onderdeel daarvan is financiële bestaanszekerheid. Een deel van onze inwoners heeft moeite om rond te komen, ook mensen die (net) boven het sociaal minimum leven. Financiële bestaanszekerheid draait om het hebben van voldoende inkomen, over het beschikken over een financiële buffer, en over (het voorkomen van) schulden. De bestaanszekerheid van een steeds grotere groep staat onder druk. De relatie van inwoners met de overheid en het wederzijds vertrouwen speelt een belangrijke rol in de context van bestaanszekerheid en in het verlengde daarvan de manier waarop de overheid met inwoners omgaat.

We stimuleren het gebruik van minimaregelingen Gemeenten en De Dienst bieden inwoners een breed pakket aan inkomensondersteunende maatregelen - de minimaregelingen. We zien dat niet iedereen die daar recht op heeft er ook daadwerkelijk gebruik van maakt. Dat heeft verschillende oorzaken. 2026 biedt een aantal mooie kansen om daar actie op te ondernemen.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 36

 We gebruiken duidelijke taal We schrijven alle beschikkingen, voorlichting en formulieren op taalniveau b1. Alle medewerkers van De Dienst zijn en blijven getraind in schrijven op b1-niveau. Een werkgroep Duidelijke Taal ondersteunt de dienstverlenende teams bij het herschrijven en aanscherpen van alle brieven en beschikkingen voor inwoners.  We vereenvoudigen de inkomensregelingen De nieuwe Participatiewet in balans biedt een aantal aanknopingspunten om het aanvragen van inkomensondersteuning verder te vereenvoudigen. In 2026 houden we onze aanvraagprocessen tegen het licht en voeren waar mogelijk verbeteringen door, zodat het voor inwoners makkelijker wordt om aanvragen in te dienen.

We bieden extra ondersteuning bij stap naar werk Voor wie gaat werken of studeren vanuit de bijstand verandert er van alles in de financiële situatie. Het inkomen wijzigt waardoor het recht op regelingen en toeslagen ook verandert. Dat brengt d nodige administratie met zich mee. En dat kan best ingewikkeld zijn. In 2026 willen we onze inwoners hierin extra ondersteunen.  We nodigen inwoners uit voor een Financieel Fit-gesprek We nodigen inwoners die vanuit de uitkering gaan werken of studeren uit voor een persoonlijk Financieel Fit-gesprek over de financiële gevolgen van werken of studeren. Onder andere over inkomensvrijlating bij de uitkering, veranderingen in het recht op toeslagen en financiële regelingen, belastingaangifte en heffingskorting.

Meer over dit onderwerp: 

Beleidskader: Bestaanszekerheid 2024-2028



Programmaplan Participatiewet in Balans



Onze Financieel Fit-gesprekken



Minimaregelingenfolder 2025



De Opwegwijzer van De Dienst - snel weten waar je misschien recht op hebt

Proactieve dienstverlening Het wetsvoorstel Proactieve dienstverlening SZW heeft als doel om gemeenten de bevoegdheid te geven om inwoners actief te wijzen op hun rechten en mogelijkheden. Zo kunnen mensen eerder hulp krijgen, bijvoorbeeld bij het aanvragen van een uitkering, het vinden van werk of het oplossen van schulden. Het doel is om het niet-gebruik van uitkeringen en voorzieningen te verminderen en zo de bestaanszekerheid te vergroten.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 37

Gemeenten en de Dienst hebben nu weinig mogelijkheden, omdat de privacywetgeving verbiedt dat gegevens van inwoners voor andere doelen worden gebruikt dan waarvoor ze zijn verstrekt. De beoogde inwerkingtreding van deze wet is 1 juli 2026.

We bereiden juridische en technische aspecten voor Proactieve dienstverlening vraagt achter de schermen de nodige voorbereiding op het gebied van juridische zaken, data en IT. We bereiden de borging en herinrichting van processen voor.  We verkennen mogelijke samenwerkingen We verkennen de nodige samenwerking: in hoeverre zijn andere organisaties als Belastingdienst, DUO en maatschappelijke organisaties (bijvoorbeeld de Voedselbank, Stichting Leergeld) bereid en in staat om gegevens te delen en welke gegevens zijn dat dan? We maken hier afspraken over met die organisaties.  We zorgen voor juridische borging We onderzoeken hoe we de mogelijkheden van de nieuwe wetgeving om onze inwoners actiever te informeren juridisch verantwoord kunnen benutten.  We bouwen een IT-infrastructuur We zorgen dat systemen geschikt zijn voor signalering en veilige gegevensuitwisseling en datakoppelingen, intern en met ketenpartners. Denk aan autorisaties, logging en monitoring.

We bereiden de uitvoering voor Zodra de juridische, organisatorische en technische aspecten gereed zijn, kunnen we starten met de uitvoering. Daar maken we alvast een plan voor.  We inventariseren de doelgroepen We brengen in kaart welke groepen in Noardwest-Fryslân risico lopen op niet-gebruik van regelingen, zoals minima, ouderen, jongeren met schulden.  We stellen een communicatieplan op We maken een plan voor het informeren van inwoners over hun recht op minimaregelingen, én over hoe en waarom we hun gegevens gebruiken. Inclusief de mogelijkheid om zich af te melden voor dergelijke berichten (zoals in het wetsvoorstel voorzien.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 38

 We beschrijven scenario’s We ontwikkelen scenario’s voor proactieve benadering (bijvoorbeeld automatisch attenderen op de compensatieregeling eigen risico of bijzondere bijstand).

Meer over dit onderwerp: 

Wetsvoorstel Proactieve Dienstverlening SZW

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 39

Spotlights Aantal ontvangers van minimaregelingen In 2026 verwachten we aan 1710 inwoners één of meerdere inkomensondersteunende regelingen te verstrekken. (Primitieve begroting 2026: 1735 inwoners)

Bewindvoering en schuldhulpverlening 60% van alle lasten binnen het programma Armoedebestrijding wordt uitgegeven aan bijzondere bijstand voor bewindvoering en aan schuldhulpverlening.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 40

Financiële begroting Armoedebestrijding In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitgangspunten

De Dienst Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Armoedebestrijding Lasten

2.387.096

2.298.647

88.449

2.341.008

194.370

175.171

19.199

190.000

194.370

175.171

19.199

190.000

6.3 Inkomensregelingen

2.192.726

2.123.476

69.250

2.151.008

Bijzondere bijstand bewindvoering

1.000.494

971.106

29.388

978.000

Bijzondere bijstand overig

363.165

354.161

9.004

362.000

Bijzondere bijstand vergunninghouders

194.370

186.119

8.251

190.000

Compensatieregeling

48.000

48.463

-463

47.500

Individuele inkomenstoeslag

286.133

283.613

2.520

279.700

Schuldhulpverlening

297.693

267.881

29.812

291.000

2.871

12.133

-9.262

2.808

Baten

-211.380

-169.411

-41.969

-210.000

6.3 Inkomensregelingen

-211.380

-169.411

-41.969

-210.000

Bijzondere bijstand

-211.380

-169.411

-41.969

-210.000

Dekking

-2.175.716

-2.129.236

-46.480

-2.131.008

Dekking

-2.175.716

-2.129.236

-46.480

-2.131.008

-2.175.716

-2.129.236

-46.480

-2.131.008

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Kinderopvang

wettelijk eigen risico

Schuldpreventie

Armoedebestrijding Gemeentelijke bijdragen structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 41

Gemeente Harlingen Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Armoedebestrijding Lasten

819.273

763.840

55.433

800.702

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

184.140

175.171

8.969

180.000

Kinderopvang

184.140

175.171

8.969

180.000

6.3 Inkomensregelingen

635.133

588.669

46.464

620.702

Bijzondere bijstand bewindvoering

286.440

262.760

23.680

280.000

Bijzondere bijstand overig

92.070

87.574

4.496

90.000

Bijzondere bijstand

51.150

43.793

7.357

50.000

15.500

15.872

-372

15.000

Individuele inkomenstoeslag

97.185

93.224

3.961

95.000

Schuldhulpverlening

92.070

84.705

7.365

90.000

718

741

-23

702

Baten

-61.380

-42.353

-19.027

-60.000

6.3 Inkomensregelingen

-61.380

-42.353

-19.027

-60.000

Bijzondere bijstand

-61.380

-42.353

-19.027

-60.000

Dekking

-757.893

-721.487

-36.406

-740.702

Dekking Armoedebestrijding

-757.893

-721.487

-36.406

-740.702

Gemeentelijke bijdragen

-757.893

-721.487

-36.406

-740.702

vergunninghouders Compensatieregeling wettelijk eigen risico

Schuldpreventie

structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 42

Gemeente Terschelling Hoofdgroep

Begroting na

Primitieve

wijziging 2026

begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Armoedebestrijding Lasten

37.728

37.447

281

43.902

6.1 Samenkracht en burgerparticipatie

10.230

0

10.230

10.000

Kinderopvang

10.230

0

10.230

10.000

6.3 Inkomensregelingen

27.498

37.447

-9.949

33.902

Bijzondere bijstand bewindvoering

10.230

8.759

1.471

10.000

Bijzondere bijstand overig

4.092

4.927

-835

11.000

Compensatieregeling

1.000

635

365

1.000

3.274

2.628

646

3.200

8.184

10.588

-2.404

8.000

718

9.910

-9.192

702

Dekking

-37.728

-37.447

-281

-43.902

Dekking Armoedebestrijding

-37.728

-37.447

-281

-43.902

Gemeentelijke bijdragen

-37.728

-37.447

-281

-43.902

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

wettelijk eigen risico Individuele inkomenstoeslag Schuldhulpverlening Schuldpreventie

structureel

Gemeente Vlieland Hoofdgroep

Programma Armoedebestrijding Lasten

15.027

10.151

4.876

14.702

6.3 Inkomensregelingen

15.027

10.151

4.876

14.702

Bijzondere bijstand

8.184

3.284

4.900

8.000

1.023

1.095

-72

1.000

500

212

288

500

bewindvoering Bijzondere bijstand overig Compensatieregeling wettelijk eigen risico

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 43

Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

1.535

1.642

-108

1.500

3.069

3.177

-108

3.000

716

741

-25

702

Dekking

-15.027

-10.151

-4.876

-14.702

Dekking

-15.027

-10.151

-4.876

-14.702

-15.027

-10.151

-4.876

-14.702

Begroting na

Primitieve

Afwijking

Burap 2 2025

wijziging 2026

begroting 2026

Individuele inkomenstoeslag Schuldhulpverlening Schuldpreventie

Armoedebestrijding Gemeentelijke bijdragen structureel

Gemeente Waadhoeke Hoofdgroep

Programma Armoedebestrijding Lasten

1.515.068

1.487.209

27.859

1.481.702

6.3 Inkomensregelingen

1.515.068

1.487.209

27.859

1.481.702

Bijzondere bijstand bewindvoering

695.640

696.303

-663

680.000

Bijzondere bijstand overig

265.980

260.565

5.415

260.000

Bijzondere bijstand vergunninghouders

143.220

142.326

894

140.000

Compensatieregeling

31.000

31.744

-744

31.000

Individuele inkomenstoeslag

184.140

186.119

-1.979

180.000

Schuldhulpverlening

194.370

169.411

24.959

190.000

718

741

-23

702

Baten

-150.000

-127.058

-22.942

-150.000

6.3 Inkomensregelingen

-150.000

-127.058

-22.942

-150.000

Bijzondere bijstand

-150.000

-127.058

-22.942

-150.000

Dekking

-1.365.068

-1.360.151

-4.917

-1.331.702

Armoedebestrijding

-1.365.068

-1.360.151

-4.917

-1.331.702

Gemeentelijke bijdragen

-1.365.068

-1.360.151

-4.917

-1.331.702

wettelijk eigen risico

Schuldpreventie

structureel

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 44

Financiële uitgangspunten Bij het opstellen van de begroting na wijziging 2026 en de Meerjarenraming 2027-2029 hanteren we een aantal uitgangspunten. Voor het programma Armoedebestrijding zijn dit de volgende: 

In de meerjarenraming zijn de budgetten conform de CPI, zoals opgenomen in de septembercirculaire gemeentefonds 2025, geïndexeerd: o 2027: 2,3% o 2028: 2,2% o 2029: 2,2%

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 45

Programma Wmo en Jeugdwet

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 46

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 47

Programma Wmo en Jeugdwet De Wmo 2015 zorgt ervoor dat inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen blijven wonen en mee kunnen doen in de samenleving. Bijvoorbeeld met voorzieningen als huishoudelijke hulp, persoonlijke begeleiding, taxivervoer en dagbesteding. De Jeugdwet regelt de organisatie van hulp aan kinderen en gezinnen. Bijvoorbeeld behandeling van kinderen of opvoedhulp aan ouders. Ook de jeugdbescherming en jeugdreclassering vallen onder de Jeugdwet.

Doelstellingen: Wat willen wij bereiken? Inkomens- en Vermogensafhankelijke eigen Bijdrage (IVB), wetsvoorstel Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 Voor de eigen bijdrage voor Wmo maatwerkvoorzieningen geldt sinds 2019 het abonnementstarief: een maximumbedrag per maand, ongeacht het inkomen van de inwoner. Door het abonnementstarief is het gebruik van Wmo-voorzieningen gestegen. De voorgenomen Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 moet de druk bij gemeenten op Wmo-voorzieningen verlagen en de financiële houdbaarheid verbeteren. De hoogte van de eigen bijdrage wordt in deze wet namelijk afhankelijk van de financiële draagkracht van de inwoner. Dit spoort inwoners aan om zelf hun ondersteuning te organiseren. Door bijvoorbeeld een beroep te doen op hun sociale netwerk of de gewenste ondersteuning zelf te gaan betalen. Na de val van het kabinet in 2025 heeft de Tweede Kamer het voorstel tot de Wet afschaffing abonnementstarief in de Wmo controversieel verklaard. De verwachte ingangsdatum was 1 januari 2027, maar door de controversieel verklaring zal dit mogelijk uitgesteld naar 1 januari 2028. Afhankelijk van de definitieve ingangsdatum bereiden we de afschaffing in 2026 al zo veel mogelijk voor.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 48

We bereiden de implementatie voor Zodra de Wet afschaffing abonnementstarief Wmo 2015 is aangenomen en de invoeringsdatum definitief is vastgesteld, gaan we verder met het treffen van implementatievoorbereidingen. Een werkgroep gaat aan de slag met het in kaart brengen van de impact voor De Dienst, de benodigde middelen om de implementatie goed uit te voeren en het maken van een concrete implementatieplanning.  We stellen een werkgroep in die beleid en uitvoering samenbrengt We richten een werkgroep in die verantwoordelijk wordt voor een zorgvuldige en eenduidige uitvoering van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage binnen de Wmo. De werkgroep zal bestaan uit vertegenwoordigers van zowel de gemeenten (beleid) als De Dienst (uitvoering).

We informeren inwoners tijdig over consequenties De wijziging heeft directe financiële consequenties voor inwoners die een eigen bijdrage betalen voor Wmo-voorzieningen. Daarom is het van groot belang dat inwoners tijdig en volledig geïnformeerd worden over de consequenties van de wijziging voor hun persoonlijke situatie.  We starten zes maanden voor de ingangsdatum met communicatie Zes maanden voor de ingangsdatum starten we de communicatie over de afschaffing van het abonnementstarief. Uiterlijk 3 maanden voor de ingangsdatum informeren we inwoners over de hoogte van de bijdrage ze voor hun Wmo-voorziening(en) gaan betalen.

Implementatie IVB Bij het inwerkingtreden van de wet weten alle betrokken medewerkers wat er van hen verwacht wordt. De inwoners zijn tijdig en volledig geïnformeerd. De organisatie is in staat om uitvoering te geven aan de nieuwe wetgeving.  We zetten iedereen in positie We stemmen af met onder meer CAK en ketenpartners (waaronder zorgaanbieders en gebiedsteams). We instrueren Team Administratie Wmo & Jeugdwet, brengen de formatie is op orde en richten systemen in op de nieuwe werkwijze.

Meer over dit onderwerp: 

Inkomensafhankelijke eigen bijdrage uitgesteld - Gebiedsteamsnieuwsbrief De Dienst 15-7-2025



Herinvoering inkomensafhankelijke eigen bijdrage Wmo op de lange baan Binnenlands Bestuur 18-06-2025



Wetsvoorstel inkomensafhankelijke eigen bijdrage naar Kamer - VNG 28 maart 2025 Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 49

Strategisch inkoopbeleid De samenstelling van de Nederlandse bevolking verandert de komende jaren (tot ongeveer 2040) ingrijpend: 

Het aantal ouderen neemt in verhouding verder toe



Ouderen blijven langer thuis wonen



De complexiteit van zorg en ondersteuning wordt groter



Het is onduidelijk hoe de arbeidsmarkt zich gaat ontwikkelen

Het zorgstelsel zoals we dat nu kennen is naar verwachting niet opgewassen tegen en ingericht op deze veranderingen. Hoe houden we de ondersteuning in de toekomst beschikbaar, betaalbaar en van goede kwaliteit? Kunnen we partijen blijven vinden die de ondersteuning kunnen leveren, met voldoende gekwalificeerd personeel? Dit vraagt om een vertaling van Wmo-beleid van de gemeenten naar een passend, strategisch inkoopbeleid van De Dienst.

We vertalen Wmo-beleid naar een inkoopstrategie De demografische ontwikkelingen en de vragen over betaalbaarheid, beschikbaarheid en kwaliteit zijn aanleiding geweest om een onderzoek te starten. Op verschillende niveaus analyseren we of er een nieuwe inkoopstrategie voor de Begeleiding, Dagactiviteit en Kortdurend Verblijf nodig is. Hierbij staat de leefwereld van de inwoner centraal. We kijken vooral naar preventie en doen wat nodig is. Dus niet alleen naar beperkingen maar meer naar mogelijkheden kijken. Altijd met een kritische blik naar voorliggende voorzieningen.  Huidige situatie in beeld brengen We analyseren huidige inkoopstrategie en brengen de verbeter- en ontwikkelwensen samen met de deelnemende gemeenten in beeld.  Alternatieve oplossingen en voorliggend veld We onderzoeken alternatieve oplossingen en beoordelen wat er voorliggend aan voorzieningen beschikbaar is.  Voorstel inkoopstrategie Op basis van de analyse van de huidige situatie, de verbeterwensen en de analyse van de alternatieve opties doen we samen met de vier gemeenten een voorstel voor een nieuwe inkoopstrategie voor de Begeleiding, Dagactiviteit en Kortdurend Verblijf.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 50

Ketenbrede aanpak Jeugdhulp Sinds 1 januari 2024 zijn de nieuwe inkoopovereenkomsten tussen SDF en zorgaanbieders voor Specialistische Jeugdhulp (SJH) en Wonen van kracht. Vrijwel alle Friese gemeenten constateren sindsdien forse overschrijdingen op hun begrotingen voor Jeugdhulp. Door de Friese gemeenten is besloten de huidige inkoopovereenkomsten niet te verlengen. Dat betekent dat voor 1 januari 2028 nieuwe inkoopafspraken moeten worden opgesteld en Specialistische Jeugdhulp opnieuw moet worden ingekocht.

Voorbereiden nieuwe regionale inkoop jeugdhulp De huidige inkoopovereenkomst loopt tot 1 januari 2028 en wordt niet verlengd. In 2025/2026 start SDF met het voorbereiden van de nieuwe inkoopstrategie voor Jeugdhulp. Vanuit De Dienst denken we mee over het formuleren van nieuwe inkoopafspraken.  We nemen actief deel aan project- en werkgroepen We participeren actief in de project- en werkgroepen die zich bezig houden met het voorbereiden van de nieuwe inkoop van specialistische jeugdhulp per 2028.  We beoordelen de impact van de nieuwe inkoopafspraken en bereiden de implementatie voor Naast de provinciale bijdrage aan de nieuwe inkoop, beoordelen we tegelijkertijd samen met de vier deelnemende gemeente de impact van de nieuwe inkoopafspraken voor de gemeente en De Dienst en maken een plan van aanpak voor de implementatie.

Implementatie maatregelen In 2025 is er een samen met gemeente Waadhoeke een implementatieplan opgesteld met maatregelen om meer regie te voeren op de inzet van jeugdhulp binnen de kaders van de huidige inkoopovereenkomst. In 2026 geven we uitvoering aan de in dit implementatieplan opgestelde maatregelen.  We zorgen voor goede stuurinformatie en inzicht in onze jeugdhulpdienstverlening We koppelen data van De Dienst met die van de vier gemeenten om beter en sneller inzicht te krijgen in het functioneren van de jeugdhulpketen en om stuurinformatie te verkrijgen.  We verbeteren de samenwerking tussen De Dienst, gemeenten en SDF We maken afspraken over informatiedeling, afstemming, vervanging en de verbinding tussen de verschillende overlegvormen zodat betrokkenen weten wat hun rol is en wat van ze wordt verwacht.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 51

Portefeuillehouders van de gemeente en medewerkers van gemeente en De Dienst zijn goed in positie gebracht in de verschillende overlegvormen om zo goed op te kunnen komen voor de belangen van de gemeente en De Dienst.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 52

Spotlights Aantal inwoners met een Wmo-voorziening In 2026 verwachten we aan 5350 inwoners één of meerdere voorzieningen vanuit de Wmo te verstrekken. 48% van deze inwoners heeft een voorziening huishoudelijke hulp. (Primitieve begroting 2026: 5400 inwoners)

Baten en lasten opvang en beschermd wonen Vanaf 2026 nemen we de lasten van de Maatschappelijke opvang en Vrouwenopvang op in onze begroting. Dit geldt ook voor de baten die gemeenten ontvangen vanuit het budgetoverschot op Beschermd Wonen. Voorheen werden deze baten en lasten begroot en verantwoord door de gemeenten zelf. De nieuwe werkwijze komt ten goede aan het uitvoeren van een efficiënte en volledige administratie. Hierdoor kunnen we de doorbelastingen vanuit SDF beter en centraal monitoren.

Aantal inwoners met jeugdhulp In 2026 verwachten we aan 1740 jeugdigen één of meerdere voorzieningen vanuit de Jeugdwet te verstrekken. 92% van deze jeugdigen heeft een voorziening voor specialistische jeugdhulp. 12% van de jeugdigen met een voorziening heeft zorg die is opgelegd door een rechter. (Primitieve begroting 2026: 1735 jeugdigen)

Gemiddelde kosten Jeugdwetcliënt De gemiddelde kosten van een cliënt in de Jeugdwet begroten wij in 2026 op € 16.800.

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 53

Financiële begroting Jeugdwet en Wmo In onderstaande tabbladen zijn de financiële overzichten opgenomen voor zowel de Dienst als de afzonderlijke gemeenten. De gehanteerde financiële uitgangspunten zijn te vinden in het tabblad: Financiële uitgangspunten

De Dienst Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Programma Jeugdwet Lasten

29.124.570

28.771.526

353.044

28.332.949

6.751 Jeugdhulp ambulant

2.463.685

1.547.722

915.963

1.992.937

Lokale inkoop

2.463.685

1.547.722

915.963

1.992.937

6.752 Jeugdhulp ambulant

15.097.923

16.030.876

-932.953

15.120.766

Dyslexie

485.686

491.787

-6.101

471.940

Externe zaken

773.668

776.162

-2.494

684.560

Regionale inkoop

13.838.570

14.762.928

-924.358

13.964.265

410.000

316.837

93.163

410.000

410.000

316.837

93.163

410.000

8.844.712

8.504.012

340.700

8.551.526

Crisis

342.722

328.777

13.945

349.919

Hoogspecialistische jeugdhulp

605.483

486.625

118.858

472.707

1.457.791

1.627.501

-169.710

1.416.533

Regionale inkoop

758.565

0

758.565

758.565

Wonen/Verblijf

5.680.151

6.061.109

-380.958

5.553.802

6.792 PGB Jeugd

270.128

332.118

-61.990

263.087

Lokale inkoop

270.128

332.118

-61.990

263.087

6.821 Jeugdbescherming

1.673.426

1.841.390

-167.964

1.636.335

Jeugdbescherming

1.673.426

1.841.390

-167.964

1.636.335

6.822 Jeugdreclassering

364.696

198.570

166.125

358.298

Jeugdreclassering

364.696

198.570

166.125

358.298

lokaal

regionaal

6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk Landelijke inkoop 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal

Pleegzorg

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 54

Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Dekking

-29.124.570

-28.771.526

-353.044

-28.332.949

Dekking Jeugdwet

-29.124.570

-28.771.526

-353.044

-28.332.949

Gemeentelijke bijdragen structureel

-29.124.570

-28.771.526

-353.044

-28.332.949

Programma Wmo Lasten

20.288.943

20.375.469

-86.526

18.265.297

110.000

93.827

16.173

110.000

110.000

93.827

16.173

110.000

6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

3.664.988

3.599.939

65.049

3.387.085

Collectief vervoer

1.239.510

1.232.065

7.445

1.211.642

Rolstoelvoorziening

617.275

587.217

30.058

603.397

Vervoersvoorziening

1.001.316

1.018.515

-17.199

978.804

Woonvoorzieningen

806.887

762.142

44.745

593.242

6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)

9.117.424

9.038.495

78.929

8.673.053

Huishoudelijke ondersteuning

9.117.424

9.038.495

78.929

8.673.053

6.712 Begeleiding (Wmo)

4.053.801

4.247.394

-193.593

3.869.257

Individuele begeleiding

4.053.801

4.247.394

-193.593

3.869.257

6.713 Dagbesteding (Wmo)

1.853.445

2.015.699

-162.254

1.769.612

Dagactiviteiten

1.853.445

2.015.699

-162.254

1.769.612

6.791 PGB Wmo

466.478

484.158

-17.680

456.290

Huishoudelijke ondersteuning

74.812

74.903

-91

73.130

Individuele begeleiding

349.825

365.832

-16.007

341.960

Vervoersvoorziening

41.841

43.422

-1.582

41.200

6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo)

1.022.807

895.958

126.849

0

Maatschappelijke- en

1.022.807

895.958

126.849

0

-1.284.075

-1.573.258

289.183

-741.893

-136.536

-120.976

-15.560

-131.937

6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (Wmo) Externe zaken

vrouwenopvang Baten 6.60 Hulpmiddelen en diensten (Wmo)

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 55

Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

Eigen bijdrage collectief vervoer

-136.536

-120.976

-15.560

-131.937

6.711 Huishoudelijke Hulp (Wmo)

-624.040

-644.381

20.342

-609.956

Eigen bijdrage CAK

-624.040

-644.381

20.342

-609.956

0

-267.501

267.501

0

0

-267.501

267.501

0

6.811 Beschermd wonen (WMO)

-523.500

-455.400

-68.100

0

Beschermd wonen

-523.500

-455.400

-68.100

0

0

-85.000

85.000

0

0

-85.000

85.000

0

Dekking

-19.004.868

-18.802.211

-202.657

-17.523.404

Dekking Wmo

-19.004.868

-18.802.211

-202.657

-17.523.404

Gemeentelijke bijdragen structureel

-19.004.868

-18.802.211

-202.657

-17.523.404

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

6.714 Overige maatwerkarrangementen (Wmo) Overige baten

6.812 Maatschappelijke- en vrouwenopvang (Wmo) Maatschappelijke- en vrouwenopvang

Gemeente Harlingen Hoofdgroep

Programma Jeugdwet Lasten

7.172.572

7.041.962

130.609,991

6.985.855

6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal

342.876

227.045

115.830,855

333.172

Lokale inkoop

342.876

227.045

115.830,855

333.172

4.042.420

4.116.420

-74.000,07

3.916.403

Dyslexie

93.833

85.549

8.284,243

91.178

Externe zaken

183.661

185.027

-1.365,723

164.800

Regionale inkoop

3.764.926

3.845.845

-80.918,59

3.660.425

6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal

Begroting na wijziging 2026 De Dienst Noardwest Fryslân p. 56

Hoofdgroep

Begroting na wijziging 2026

Primitieve begroting 2026

Afwijking

Burap 2 2025

110.000

142.814

-32.814,333

110.000

110.000

142.814

-32.814,333

110.000

2.247.778

2.086.308

161.470,33

2.196.782

Crisis

77.574

81.173

-3.599,617

81.092

Hoogspecialistische jeugdhulp

29.000

0

29.000

0

Pleegzorg

415.933

430.240

-14.306,528

404.162

Regionale inkoop

268.589

0

268.588,885

268.589

Wonen/Verblijf

1.456.682

1.574.894

-118.212,41

1.442.940

6.792 PGB Jeugd

13.761

10.110

3.651,417

13.761

Lokale inkoop

13.761

10.110

3.651,417

13.761

6.821 Jeugdbescherming

277.110

399.202

-122.091,949

277.110

Jeugdbescherming

277.110

399.202

-122.091,949

277.110

6.822 Jeugdreclassering

138.627

60.063

78.563,739

138.627

Jeugdreclassering

138.627

60.063

78.563,739

138.627

Dekking

-7.172.572

-7.041.962

-130.609,991

-6.985.855

Dekking Jeugdwet

-7.172.572

-7.041.962

-130.609,991