7.c. Begroting 2022 12 oktober 2021.pdf
Tekst van het document
2022 Begroting
21 september 2021
Begroting 2022
Inhoud Inleiding ................................................................................................................................. 1 1. Algemeen .......................................................................................................................... 5 1.1 De gemeente Terschelling in het kort ........................................................................... 5 1.2 Bestuur van de gemeente Terschelling ........................................................................ 7 1.3 Leeswijzer .................................................................................................................... 9 1.4 Planning- en control cyclus 2022 ................................................................................10 2.
Financiële begroting .........................................................................................................11 2.1 Financiële resultaten ...................................................................................................11 2.2 Financiële ontwikkelingen ...........................................................................................12 2.3 Overzicht van de incidentele baten en lasten ..............................................................15 2.4 Algemene uitkering .....................................................................................................17 2.5 Reserves en voorzieningen .........................................................................................19 3.
Programmaplan ................................................................................................................21 3.1 Programma 0 – Burger en ondersteuning....................................................................21 3.2 Programma 1 – Veiligheid ...........................................................................................26 3.3 Programma 2 – Verkeer, vervoer en waterstaat ..........................................................27 3.4 Programma 3 – Economie ..........................................................................................32 3.5 Programma 4 – Onderwijs ..........................................................................................34 3.6 Programma 5 – Sport, cultuur en recreatie..................................................................36 3.8 Programma 7 – Volksgezondheid en milieu ................................................................45 3.9 Programma 8 – Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .......48 4.
Paragrafen .......................................................................................................................52 4.1 Lokale heffingen..........................................................................................................53 4.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................58 4.3 Onderhoud kapitaalgoederen ......................................................................................67 4.4 Financiering ................................................................................................................71 4.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................74 4.6 Verbonden partijen......................................................................................................77 4.7 Grondbeleid ................................................................................................................83 4.8 Geprognosticeerde balans ..........................................................................................84 4.9 Personele lasten .........................................................................................................85 Bijlagen
................................................................................................................................89 Bijlage 1 Uitgangspunten programmabegroting 2022-2024...............................................91 Bijlage 2 Staat van reserves en voorzieningen..................................................................93 Bijlage 3 Algemene uitkering.............................................................................................95 Begroting 2022
Bijlage 4 opgenomen langlopende leningen ......................................................................97 Bijlage 5 Verdeling van de toeristenbelasting ....................................................................99 Bijlage 6 EMU-Saldo .......................................................................................................101 Bijlage 7 Meerjareninvesteringsbegroting .......................................................................103 Bijlage 8 Overzicht van baten en lasten per kostenplaats ...............................................105
Begroting 2022
Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2022 inclusief de meerjarenraming 2022-2025. De begroting is opgesteld op basis van de in de Kadernota 2021 beschreven financiële ontwikkelingen. In de periode tussen de Kadernota 2021 en het opstellen van deze begroting hebben zich nog een aantal ontwikkelingen voorgedaan welke zijn verwerkt in deze begroting. Deze ontwikkelingen zullen wij uiteraard in de volgende paragrafen nader toelichten. Volledigheidshalve merken wij nog op dat deze begroting overeenkomstig de voorschriften van de Provincie is opgesteld op basis van de uitkomsten van de meicirculaire 2021 van het gemeentefonds. Zodra de septembercirculaire 2021 is verschenen zullen wij u uiteraard zo spoedig mogelijk op de hoogte stellen van de effecten hiervan op onze begroting 2022 en verder. Onderstaand gaan wij in op een aantal specifieke dossiers die wij in deze inleiding onder de aandacht van uw raad willen brengen. De Coronacrisis Ook in 2021 heeft de Coronapandemie een behoorlijke invloed op ons dagelijks leven. En gelukkig is door de ingezette vaccinaties het virus beter beheersbaar geworden en is de invloed op ons leven minder geworden. Maar nieuwe varianten van het virus blijven naar voren komen en wij gaan er van uit dat wij ook in de komende jaren op de een of andere wijze hiermee te maken zullen krijgen.
Dit kan invloed hebben op de wijze waarop wij zaken uitvoeren, waarop onze organisatie functioneert en uiteindelijk kan het ook financiële gevolgen hebben. Vooralsnog hebben wij in de begroting 2022 geen rekening gehouden met extra lasten als gevolg van de COVID-19 pandemie. Specifieke beleidsvoornemens van de drie speerpunten in het eilandakkoord In 2022 zullen de drie speerpunten in het eilandakkoord te weten het Woonprogramma 135+, Duurzaamheid en toerisme vooral in het kader staan van “afmaken waar we mee begonnen zijn”. Na de gemeenteraadsverkiezingen 2022 zal duidelijk worden of en hoe het college dat dan aantreedt met deze speerpunten verder wil. Daarom hebben wij voor deze speerpunten nu geen specifieke beleidsvoornemens geformuleerd. De budgetten die voor deze speerpunten in de meerjarenbegroting 2022 en verder waren opgenomen zijn ongewijzigd gebleven. Waddenprogramma De eilanden zijn zich al langer bewust van hun grote afhankelijkheid van het toerisme en het effect hiervan op de gemeenschappen. De Coronacrisis heeft deze afhankelijkheid, zowel in positieve als in negatieve zin, het afgelopen jaar zeer duidelijk gemaakt. De gevolgen zijn voor de Waddeneilanden groot door de eenzijdige economische structuur van de eilanden.
Met meer dan 5 miljoen toeristen per jaar op 25.000 inwoners (alle vijf eilanden) zijn vrijwel onze gehele economie en de gemeentelijke financiën voor een belangrijk deel direct en indirect afhankelijk van het toerisme. Dit maakt dat wij de al aanwezige niettoerismegerelateerde werkgelegenheid op de eilanden koesteren en wensen te behouden, zoals die van onderzoeksinstituten of overheidsinstanties (Rijkswaterstaat of defensie) en zo mogelijk willen versterken, bijvoorbeeld door een intensivering van de samenwerking met de NHL in het project oude campus. Bovendien zijn de eilanden regionaal en nationaal een belangrijke economische factor en vakantiebestemming. Om de eilander samenwerking te verstevigen en uitdagingen die op de eilanden afkomen het hoofd te bieden, heeft het Dagelijks bestuur van GR de Waddeneilanden een programma
Begroting 2022
1
opgesteld. Een programma om de brede welvaart op de Waddeneilanden te behouden en te werken aan een duurzaam en vitaal toekomstperspectief voor de Waddeneilanden. Een groot deel van het programma wordt uitgevoerd in de periode van 2021-2026, met een uitloop naar 2030 voor projecten die een langere doorloop kennen door bijvoorbeeld vergunningstrajecten. Het eerste jaar is bedoeld voor het opbouwen van de programmaorganisatie en quick wins en daaropvolgende jaren voor de uitvoering van grotere projecten die een langere opstartfase vragen. De periode 2021-2026 komt overeen met de looptijd van het Uitvoeringsprogramma van de Agenda voor het Waddengebied 2050 en die van het Investeringskader Waddenfonds (IKW). De financiële gevolgen van al deze projecten zijn in afwachting van definitieve besluitvorming nog niet in de nu voorliggende meerjarenbegrotingen verwerkt. FUMO De gemeente Terschelling heeft per 1-1-2022 formeel de uitvoering van de BRIKS-taken bij de FUMO opgezegd. Vanaf dat moment hebben de gemeente Terschelling en de gemeente Harlingen de uitvoering van de BRIKS taken formeel ondergebracht in een gezamenlijke pool. Dit jaar wordt gebruikt om de pool in te richten, waarbij het afstemmen van werkprocessen, de IT inrichting en het selecteren van medewerkers de volle aandacht van het college hebben.
Een 2021 is hiervoor een kwartiermaker aangesteld, die voor een deel ook in 2022 nog zijn werkzaamheden zal verrichten. Ook de gemeente Harlingen is bezig met aanpassingen in het proces van vergunningsverlening onder andere met het oog op de invoering van de Omgevingswet. Doel is om vanaf 1 januari 2022 op ‘normale wijze’ vergunningen te behandelen en vanaf 1 juli 2022 de samenwerking met Harlingen volop te laten functioneren. Verlaging bouwleges Het college realiseert zich terdege dat de leges die onze gemeente vraagt voor vergunningen op het gebied van BRIKS-taken tot de hoogste in Nederland behoren. Ook in uw raad is hier diverse malen aandacht voor gevraagd. Wij willen in de komende maanden onderzoeken in hoeverre en vanaf wanneer een daling van de leges mogelijk is. Daarbij onderzoeken wij in ieder geval een daling van de leges voor de BRIKS-taken met circa € 100.000 per jaar. In het genoemde onderzoek betrekken wij zeker de hoogte van de legesbedragen en -percentages in relatie tot de aard van de bouwsomklassen, de verdeling van de leges over de verschillende BRIKS-taken en beoogde dekking betrekken. Wij beschouwen dit voornemen niet als vrijblijvend: verlaging van de BRIKS-leges is naar onze mening van belang om ook in de toekomst betaalbaar bouwen op Terschelling mogelijk te laten zijn.
Maar omdat wij naast een gedragen inhoudelijk voorstel ook een kloppend dekkingsvoorstel aan uw raad willen voorleggen, willen wij een en ander in de komende maanden op een zorgvuldige wijze uitwerken. Bij het voorstel voor de hoogte van de legestarieven 2022 dat wij uw raad in december 2021 zullen voorleggen, zullen wij onze concreet uitgewerkte ideeën hierover met u bespreken. Omgevingswet De invoering van de Omgevingswet is uitgesteld van 1 januari 2022 naar 1 juli 2022. Deze wet is ontstaan uit een samenvoeging van maar liefst 26 wetten en moet zorgen voor een betere kwaliteit van de leefomgeving en betere en snellere besluitvorming over initiatieven en vergunningaanvragen. In 2021, 2022 en ook daarna wordt gewerkt aan de ontwikkeling van de Omgevingsvisie en het -in fasen- opstellen van het omgevingsplan. Op 23 september 2020 heeft uw gemeenteraad ingestemd met de uitgangspuntennotitie Omgevingswet. De invoering van de Omgevingswet is een majeure operatie, zeker voor kleine gemeenten. In dat licht hebben wij ook een invoeringsbudget opgenomen in de begroting 2022 voor de invoering en de verwachting is dat vanaf 2023 ook structurele lasten
Begroting 2022
2
zullen voortvloeien uit de Omgevingswet, maar anderzijds zal er ook sprake zijn van een verschuiving met kosten die samenhangen met de BRIKS-taken en de heffing van leges. In het vervolg van deze begroting, paragraaf 3.9 programma 8, zullen wij hier verder op in gaan. Uitvoering Havenfront Terschelling In 2021 is de planning van de uitvoering van het project Havenfront Terschelling verder opgepakt. Wij verwachten nog voor het einde van 2021 uw raad een concrete planning te kunnen voorleggen waarin ook voorstellen worden opgenomen over de investeringen, de dekking daarvan en de benodigde financiering. Als dit duidelijk is geworden, zullen wij deze ook verwerken in de meerjareninvesteringsbegroting. Jeugdzorg Na het opmaken van de conceptbegroting 2022 is gebleken dat in het jaar 2021 de kosten van de specialistische jeugdzorg fors zijn gestegen en daardoor de begrote bedragen fors zullen overtreffen. Deze meerkosten van circa € 230.000 worden verwerkt in de bestuursrapportage over 2021 die u binnenkort zal worden aangeboden. Op dit moment wordt in nauwe samenwerking met de Dienst Sozawe een intern onderzoek uitgevoerd naar de oorzaken van deze overschrijding en wordt tevens een analyse uitgevoerd of deze meerkosten al dan niet een structureel karakter kennen en of het mogelijk is om door middel van beleidsmatige maatregelen deze ontwikkeling om te buigen.
Omdat dit onderzoek nog niet is afgerond, is het op dit moment niet mogelijk een juiste inschatting van de mogelijke financiële gevolgen voor de komende jaren te maken. Wij hebben daarom dit risico vooralsnog als PM-post in deze begroting verwerkt. Zodra de uitkomsten van het onderzoek duidelijk zijn, zullen wij u hierover uiteraard per omgaande informeren en zullen daarbij ook de eventuele consequenties voor de begrotingsjaren 2022 en verder inzichtelijk maken. Compensatiemiddelen Jeugd Gemeenten krijgen voor 2022 € 1,314 miljard van het kabinet ter compensatie van de tekorten op de jeugdzorg. Dat komt bovenop de eerder toegezegde € 300 miljoen voor 2022. Hierin is ook meegenomen dat gemeenten uitvoering geven aan maatregelen die in 2022 een besparing van € 214 miljoen op de jeugdzorguitgaven opleveren. Voor 2022 betekent dit voor de Gemeente Terschelling een extra opbrengst in de Algemene Uitkering van afgerond € 140.000. Omdat in verband met de Kabinetsformatie nog geen formele toezeggingen zijn gedaan of deze compensatiegelden als structureel kunnen worden beschouwd, hebben wij ze voor de jaren na 2022 nog niet als opbrengst opgenomen. Herijking Algemene uitkering Reeds een aantal jaren wordt gewerkt aan een herverdeling van de beschikbare middelen die via het gemeentefonds aan gemeenten beschikbaar worden gesteld.
Lange tijd is onduidelijk gebleven hoe deze herverdeling voor de verschillende gemeenten zal uitpakken. Inmiddels is daar in de laatste maanden iets meer duidelijkheid over gekomen. Uit de laatste berekeningen is op te maken dat de gemeente Terschelling (op basis van de huidige inzichten) als voordeelgemeente uit de herijking komt. Gezien dit nog ramingen zijn en definitieve besluitvorming als gevolg van de Kabinetsformatie nog niet heeft plaatsgevonden, zijn we vooralsnog in de voorliggende (meerjaren)begroting uitgegaan van de uitkomsten van de meicirculaire 2021 van het gemeentefonds, een en ander zoals voorgeschreven door de provinciaal toezichthouder. Voor de volledigheid merken wij op dat dus in de meerjarenprognoses van de Algemene Uitkering uit het gemeentefonds nog geen mogelijke herverdeeleffecten zijn verwerkt en ook niet in onze meerjarenbegroting zijn opgenomen.
Begroting 2022
3
Uiteraard volgen wij deze ontwikkelingen nauwgezet en werken daarbij intensief samen met bestuurders en ambtenaren op de andere eilanden. Vanzelfsprekend zullen wij u direct informeren als verdere concrete informatie hierover beschikbaar is. Omdat de huidige meerjarenbegroting sluitend is zullen eventuele extra middelen geheel beschikbaar kunnen komen als ruimte voor nieuw beleid. Verbijzonderde Interne controle Vanaf het boekjaar 2022 moet het college van B&W een rechtmatigheidsverantwoording opnemen in de jaarrekening. De aanpassing van de wetgeving volgt uit een aanpassing van onder meer de Gemeentewet en Provinciewet, maar ook uit lagere regelgeving, zoals het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO). Artikel 212 lid 1 van de Gemeentewet verplicht gemeenten een financiële verordening op te stellen, waarin de uitgangspunten voor het financiële beleid, het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie zijn opgenomen. In de gemeentelijke en provinciale verordeningen wordt hierbij een belangrijke rol gegeven aan de colleges van B&W en GS. Het college moet jaarlijks zorgen interne toetsing van de getrouwheid van informatieverstrekking en de rechtmatigheid van de (financiële) beheershandelingen.
Een beheerste bedrijfsvoering staat hierbij voorop en de verbijzonderde interne controle (VIC) is daarvoor een instrument. Wij beschikken over een financiële verordening, maar het is nu zaak daar ook voor wat betreft de rechtmatigheid een goede invulling aan te geven. Om een goed onderbouwde rechtmatigheidsverantwoording af te kunnen geven, is het belangrijk dat het College van de gemeente Terschelling beschikt over een goed controleplan. Dit controleplan zal eind 2021 aan de raad worden aangeboden. Conclusie Wij zijn verheugd te kunnen vaststellen dat de begrotingen op basis van structurele uitgaven steeds sluitend zijn en er vanaf 2023 weer positieve exploitatiesaldi ontstaan. Dit ligt in lijn met het beeld van de geaccepteerde lopende begrotingen. Het jaar 2022 laat nog een negatieve uitkomst zien, maar vanaf 2023 bieden de financiële resultaten naar onze mening voldoende ruimte voor een nieuw college om voortvarend zaken op te pakken die het eiland nodig heeft. In dat licht dragen wij de toekomstige financiële huishouding van onze gemeente in alle vertrouwen over aan het toekomstige college.
Begroting 2022
4
1. Algemeen Voor u ligt de programmabegroting 2022. Een begroting is in eerste instantie een document gericht op de toekomstige gemeentelijke financiën, een instrument voor het verlenen van budgetrecht en de basis voor het afleggen van (financiële) verantwoording achteraf. De begroting 2022 is opgesteld conform de richtlijnen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Met ingang van de begroting 2017 zijn de landelijke regels voor het opstellen van een begroting en de wijze van financiële verantwoording in belangrijke mate gewijzigd door de vernieuwde BBV. Doordat alle gemeenten in Nederland nu min of meer op gelijke wijze de begroting opbouwen, wordt de vergelijkbaarheid groter. Dit neemt niet weg dat op bepaalde onderdelen gemeenten beleidsvrijheid hebben om de begroting in te richten. Daarbij maken wij voortdurend de afweging dat keuzes praktisch en transparant moeten zijn. Bij de behandeling van de begroting 2020 hebben wij met uw raad uitvoerig gediscussieerd over de toerekening van de personele lasten aan de taakvelden. Zoals toen aangegeven, is de door ons gehanteerde werkwijze uitgebreid besproken met de leden van de auditcommissie deze is getoetst en geaccordeerd door onze accountant en de toezichthouders van de Provincie Friesland. Deze methodiek hebben wij dan ook in deze begroting weer toegepast.
Wel hebben wij in paragraaf 4.9 een verdere toelichting opgenomen op de personele lasten en daarin een globale verdeling van de personele lasten over de taakvelden gegeven en de consequenties daarvan op de overhead.
1.1 De gemeente Terschelling in het kort Algemeen Terschelling is het middelste van de Nederlandse Waddeneilanden. Het eiland wordt aan de noordzijde begrensd door de Noordzee en aan de zuidzijde door de Waddenzee. De dichtstbijzijnde haven aan de vaste wal is Harlingen. Deze havenplaats ligt hemelsbreed ongeveer 25 km van Terschelling en via de vaargeulen circa 35 km. De oppervlakte van de gemeente Terschelling bedraagt in totaal 67.400 ha (8.935 ha land en binnenwater en 58.465 ha zee). Het grootste gedeelte hiervan is uiteraard de Waddenzee. Terschelling met zijn unieke sfeer, natuur en landschap is erg in trek bij toeristen. Daarmee zijn drie belangrijke pijlers van het eiland genoemd: de zee, het toerisme en de natuur. Het vogeleiland Griend maakt deel uit van de gemeente Terschelling.
Begroting 2022
5
Kengetallen Aantal inwoners per dorp 1 januari 2021
1 januari 2020
West-Terschelling
2.524
2.573
Midsland
1.036
1.029
Hoorn
470
469
Formerum
236
231
Lies
148
148
Oosterend
141
141
Baaiduinen
124
119
Landerum
97
89
Kinnum
33
39
Hee
25
19
Striep
17
18
Kaard
15
15
Totaal
4.866
4.890
Organogram
Raad Griffie
College van B&W
Directie
Staf
Team Publiek/VTH
Begroting 2022
Team Ondersteuning
Team Techniek
Team Beleid en Regie
Musea
Scholen
6
1.2 Bestuur van de gemeente Terschelling Gemeenteraad De gemeenteraad van Terschelling is op 29 maart 2018 geïnstalleerd en is samengesteld uit 11 raadsleden. Hieronder volgt de samenstelling van de raad op volgorde van grootte van de fracties.
Jan Willem Adams
Marika Spanjer-Ramaker
Danny Ruige
Pim Werner
Jan Smit
Cees Muijskens
Aukje Schol
Colin de Beer
Taco Lugt
Hendrik van der Wielen
Begroting 2022
7
Gossen Bos
Raadsgriffier De raadsgriffier is de eerste adviseur van de raad. Raadsgriffier Janny Hofman
Begroting 2022
8
1.3 Leeswijzer In deze leeswijzer leiden wij u stapsgewijs door de verschillende onderdelen van de programmabegroting. Bij de opbouw van de begroting zijn we afgeweken van de volgorde zoals opgenomen in bijlage A van de notitie Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). In deze begroting wordt eerst de financiële begroting behandeld en gevolgd door de beleidsbegroting. Financiële begroting De financiële begroting bestaat overeenkomstig artikel 7 lid 3 van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) tenminste uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop en uit de uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting daarop. Overzicht baten en lasten Een totaaloverzicht van de baten en lasten is opgenomen in de financiële begroting. Voor een meer gedetailleerd overzicht van de baten en lasten verwijzen wij u naar de afzonderlijke programma’s. Financiële positie In dit onderdeel van de begroting wordt u geïnformeerd over de meerjarige ontwikkeling van de financiële positie van onze gemeente en over de onderwerpen die daar direct mee samenhangen, zoals de ontwikkeling van de algemene uitkering en de ontwikkeling van de reserves en voorzieningen. Beleidsbegroting Programmaplan De beleidsbegroting bestaat overeenkomstig artikel 7 lid 2 van het BBV tenminste uit het programmaplan en de paragrafen.
Het programmaplan bevat de te realiseren programma’s, het hoofdstuk algemene dekkingsmiddelen en een toelichting op het resultaat. In deze leeswijzer wordt alleen ingegaan op de indeling van een programma. Programma’s In de begroting zijn (incl. algemene dekkingsmiddelen, resultaat en mutaties in reserves) negen programma’s opgenomen die vervolgens weer zijn onderverdeeld in een aantal taakvelden en producten. Dit aantal verschilt per programma. Hieronder wordt ingegaan op de verschillende onderwerpen binnen een programma. Inleiding In de inleiding wordt op hoofdlijnen een inhoudelijk beeld geschetst van het programma. Daarnaast wordt aangegeven uit welke taakvelden/producten het programma bestaat. Per programma wordt vervolgens (conform de indeling van de kadernota 2022-2025) ingegaan op de volgende drie vragen. Wat gaan we doen en wat zijn de verwachte ontwikkelingen in de komende jaren? Hier gaan we in op wat we binnen dit programma in het komende jaar gaan doen en wat de verwachte ontwikkelingen voor de komende jaren zijn. Het beleid volgt daarbij het door de coalitiepartijen opgestelde coalitieakkoord. Hoe gaan we dit doen? Bij dit onderdeel wordt aangegeven hoe we het gaan aanpakken en wat de te verwachten lasten zijn per programma en taakveld.
Begroting 2022
9
Risico’s? Hier wordt ingegaan op de risico’s die het programma kent. Paragrafen De paragrafen geven gebundelde informatie over bepaalde thema’s, die anders gefragmenteerd bij verschillende programma’s aan bod zouden komen. Deze informatie wordt voor de toezichthouder (provincie) van belang geacht om de financiële positie van de gemeente te kunnen beoordelen. Daarnaast biedt het ook voor uw raad veel inzicht. Zeven paragrafen zijn verplicht voorgeschreven door het BBV, namelijk: lokale heffingen, weerstandsvermogen en risicobeheersing, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering, verbonden partijen, grondbeleid. Daarnaast bevat deze begroting ook een begrotingsparagraaf en een paragraaf over de personele lasten. De paragrafen zijn conform de verbeterde opzet zoals gepresenteerd in de jaarstukken 2020. Bijlagen Tot slot treft u een aantal bijlagen aan. Bijlage 1 – Uitgangspunten programmabegroting 2022 en meerjarenperspectief 2022-2025 Bijlage 2 – Staat van reserves en voorzieningen Bijlage 3 – Algemene uitkering Bijlage 4 – Opgenomen langlopende geldleningen Bijlage 5 – Verdeling toeristenbelasting Bijlage 6 – EMU-saldo Bijlage 7 – Meerjareninvesteringsbegroting Bijlage 8 – Overzicht van baten en lasten per kostenplaats
1.4 Planning- en control cyclus 2022 De planning- en control cyclus vindt zijn basis in de door de gemeenteraad vastgestelde Financiële verordening gemeente Terschelling . Op grond van deze verordening biedt het college voor aanvang van het begrotingsjaar een overzicht aan, met daarin de data voor het vaststellen door uw raad van de jaarstukken, kadernota, tussentijdse rapportages en de begroting met de meerjarenraming. Op basis van de (voorlopige) vergaderagenda 2022 van uw raad, volgens de geldende vergadersystematiek en rekening houdende met de wettelijke verplichte data van vaststelling van begroting en jaarverantwoording, is onderstaand overzicht van de planning- en control cyclus 2022 opgesteld. Product
Planning- & control cyclus 2022 Commissie
Raad
Jaarrekening 2021
11 mei 2022
25 mei 2022 13 juli 2022
Kadernota 2023-2026
29 juni 2022
1e Bestuursrapportage 2022
29 juni 2022
13 juli 2022
Begroting 2023 2e Bestuursrapportage 2022
5 oktober 2022 december 2022
26 oktober 2022 december 2022
Eventuele aanpassingen zullen door de griffie tijdig met uw raad worden gecommuniceerd.
Begroting 2022
10
2. Financiële begroting 2.1 Financiële resultaten 2.1.1 Resultaat begroting Het verloop van het meerjarig resultaat ziet er als volgt uit: Resultaten (meerjaren)begroting 2022-2025 In €
2022
2023
2024
2025
-531.000
177.000
137.000
483.000
Saldo toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
106.000
-96.000
62.000
-95.000
Begrotingssaldo
-425.000
81.000
199.000
388.000
Waarvan incidentele baten en lasten
-621.000
-99.000
58.000
-95.000
Structureel begrotingssaldo
196.000
180.000
141.000
483.000
Saldo van baten en lasten
De begroting 2022-2025 laat in het jaar 2022 als gevolg van incidentele lasten een negatief resultaat zien maar blijft structureel sluitend. Op grond van artikel 189 Gemeentewet dient de raad erop toe te zien dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan is dus sprake. Vanaf 2023 laat het begrotingssaldo positieve eindcijfers zien en is er ruimte voor nieuw beleid. Als deze ontwikkeling in de verwachte begrotingssaldi wordt doorgetrokken in de ontwikkeling van de weerstandscapaciteit, ontstaat het volgende beeld: Weerstandsvermogen In € Stand van de algemene reserve per 31 december
2021
2022
2023
2024
2025
4.157.000
3.771.000
3.346.000
3.427.000
3.626.000
Stand van de reserve recreatie per 31 december
328.000
328.000
328.000
328.000
328.000
Totaal stand reserves per 31 december
4.485.000
4.099.000
3.674.000
3.755.000
3.954.000
Door de raad vastgesteld weerstandsvermogen per 31 december
3.446.000
3.478.000
3.550.000
3.621.000
3.660.000
Overschot (+)/tekort (-) van het weerstandsvermogen
1.039.000
621.000
124.000
134.000
294.000
Uit de tabel blijkt dat de weerstandscapaciteit de komende jaren voldoende is en dat er geen maatregelen nodig zijn om deze op peil te brengen. 2.1.2 Analyse resultaat begroting 2022 Per programma is het begrote resultaat voor 2021 als volgt opgebouwd: Geraamd resultaat 2022 In €
Saldo baten en lasten
Lasten
Baten
Programma 0 - Burger en ondersteuning
-8.100.000
12.447.000
4.347.000
Programma 1 - Veiligheid
-983.000
39.000
-944.000
Programma 2 - Verkeer, vervoer en waterstaat
-2.600.000
892.000
Programma 3 - Economie
-224.000
Programma 4 - Onderwijs
-4.196.000
Programma 5 - Sport, cultuur en recreatie
-1.743.000
Mutatie reserves
Geraamd resultaat
-1.000
4.346.000
-1.708.000
82.000
-1.626.000
4.093.000
3.869.000
25.000
3.894.000
3.613.000
-583.000
-
-583.000
348.000
-1.395.000
-
-1.395.000
-944.000
Programma 6 - Sociaal domein
-3.563.500
476.000
-3.087.500
-
-3.087.500
Programma 7 - Volksgezondheid en milieu
-2.434.500
1.787.000
-647.500
-
-647.500
Programma 8 - Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing
-1.052.000
670.000
-382.000
-
-382.000
Geraamd resultaat
-24.896.000
24.365.000
-531.000
106.000
-425.000
In bijlage 8 is een overzicht opgenomen van de baten en lasten per kostenplaats en per programma. Begroting 2022
11
2.2 Financiële ontwikkelingen In de Kadernota 2021 hebben wij u uitvoerig geïnformeerd over de belangrijkste (financiële) ontwikkelingen in de komende jaren. Na het opstellen van de Kadernota 2022-2025 heeft zich nog een aantal financiële ontwikkelingen voorgedaan die invloed hebben op het resultaat en die daarom in deze begroting zijn verwerkt. Voor de volledigheid hebben wij de belangrijkste ontwikkelingen na het opstellen van de Kadernota 2022-2025 samenvattend hieronder opgenomen: Financiele ontwikkellingen In €
2022
2023
2024
2025
-283.000
292.000
450.000
569.000
Waddenprogramma
-75.000
pm
pm
pm
Friese Projectenmachine
-2.000
-3.000
-4.000
Verlaging bouwleges
pm
pm
pm
pm
Digitaliseren cultureel erfgoed
pm
pm
pm
pm
Resultaat kadernota 2022-2025 Nieuw beleid
Autonome ontwik k elingen Huisvesting strandwachten
-25.000
-25.000
-25.000
-25.000
Sociaal domein inkomensregelingen
-13.000
0
0
0
Jeugdzorg (vaststaande ontwikkelingen)
-85.000
-86.000
-88.000
-90.000
pm
pm
pm
pm
-110.000
-110.000
-110.000
-110.000
140.000
pm
pm
pm
Jeugdzorg (nog niet vaststaande ontwikkelingen) Verhoging pensioenen ABP Algemene uitk ering Extra middelen jeugdzorg 2022 Overig Lagere kapitaallasten verduurzaming
5.000
5.000
5.000
5.000
Kapitaallasten vervangingsinvesteringen bedrijfsmiddelen
0
-5.000
-10.000
-15.000
Toeristen- en forensenbelasting
26.000
3.000
-17.000
-37.000
Opbrengsten OZB
-3.000
10.000
-2.000
91.000
Geraamd resultaat begroting 2022-2025
-425.000
81.000
199.000
388.000
De nieuwe ontwikkelingen voor de begroting 2022 (en verder) worden hieronder per punt toegelicht. Nieuw beleid Waddenprogramma Op dit moment is het Programma Waddeneilanden volop in ontwikkeling en vinden er gesprekken over cofinanciering plaats met het Rijk en de Provincies. En niet zonder resultaat, op het gebied van Wonen hebben we met het Rijk al verdiepende gesprekken en zijn inmiddels concrete projectvoorstellen ingediend. Wel is het zo dat het programma nog verder uitgediept moet worden en verder voorzien moet worden van concrete projecten en inspanningen per eiland. Deze inspanningen moeten verricht worden voordat er sprake is van een definitieve deal en vragen daarom dat de eilanden een stuk voorfinanciering in de voorbereidingskosten beschikbaar stellen. Daarom stelt het AB van de GR voor Waddenbreed € 300.000 beschikbaar incidenteel beschikbaar te stellen in 2022 voor de GR Begroting 2022
12
de Waddeneilanden om dit programma af te ronden en de cofinanciering rond te krijgen. Voor de gemeente Terschelling betekent dit een bijdrage van € 75.000. Als er bij de Kadernota 2023-2026 duidelijkheid is over het programma Waddeneilanden en de cofinanciering vanuit het Rijk en de Provincies, zal er een voorstel komen voor de meerjarige baten en lasten van het programma. Friese projectenmachine In het provinciale bestuursakkoord 2019-2023 is de ambitie verwoord om, in samenwerking met gemeenten, kennisinstellingen en bedrijfsleven/clusterorganisaties als partners, vanuit Fryslân extra in te zetten op Europa. In het bijzonder gaat het daarbij om het verwerven van meer Europese middelen die kunnen bijdragen aan versterking van de brede welvaart in Fryslân. De provincie heeft gekozen voor de vorming van een Friese Projectenmachine (FPM) als gezamenlijk gedragen instrument om de ontwikkeling van Europese projecten vanuit Fryslân een forse stimulans te geven. Het college ziet in deze aanpak een kans om ook voor Terschelling meer Europese middelen binnen te halen en sluit daarom graag aan bij de FPM. De kosten per deelnemende gemeente worden berekend op basis van een bijdrage per inwoner per gemeente. Voor Terschelling gaat het om een beperkte financiële bijdrage tot en met 2024.
Verlaging bouwleges Het college realiseert zich terdege dat de leges die onze gemeente vraagt voor vergunningen op het gebied van BRIKS-taken tot de hoogste in Nederland behoren. Ook in uw raad is hier diverse malen aandacht voor gevraagd. Wij willen in de komende maanden onderzoeken in hoeverre en vanaf wanneer een daling van de leges mogelijk is. Daarbij onderzoeken wij in ieder geval een daling van de leges voor de BRIKS-taken met circa € 100.000 per jaar. In het genoemde onderzoek betrekken wij zeker de hoogte van de legesbedragen en -percentages in relatie tot de aard van de bouwsomklassen, de verdeling van de leges over de verschillende BRIKS-taken en beoogde dekking betrekken. Wij beschouwen dit voornemen niet als vrijblijvend: verlaging van de BRIKS-leges is naar onze mening van belang om ook in de toekomst betaalbaar bouwen op Terschelling mogelijk te laten zijn. Maar omdat wij naast een gedragen inhoudelijk voorstel ook een kloppend dekkingsvoorstel aan uw raad willen voorleggen, willen wij een en ander in de komende maanden op een zorgvuldige wijze uitwerken.
Bij het voorstel voor de hoogte van de legestarieven 2022 dat wij uw raad in december 2021 zullen voorleggen, zullen wij onze concreet uitgewerkte ideeën hierover met u bespreken Digitaliseren cultureel erfgoed Op Terschelling vind je een schat aan erfgoed; foto’s, documenten, film, geluidsfragmenten en ga zo maar door. Oude documenten en boeken liggen goed bewaard in een klimaatkast en zijn niet makkelijk in te zien voor iedereen. Hier willen we verandering in brengen; we gaan ons erfgoed toegankelijk maken voor iedereen. Een website waarop je kunt zoeken door alle archieven die er beschikbaar zijn. Het archief van het Historisch centrum en Behouden Huys, het gemeentearchief maar ook de archieven van aanhakende partijen als bijvoorbeeld Stichting Bunkerbehoud, de scholen, kerken en andere verenigingen / stichtingen. Ook is het van belang dat we ons erfgoed goed bewaren. Niet alleen voor deze generatie maar ook voor alle toekomstige generaties. Op onze geschiedenis moeten we zuinig zijn. Daarom investeren we in een goed programma waarin we alles op een uniforme, toekomstbestendige manier kunnen bewaren. Omdat het van belang is dat we in Nederland ons erfgoed allemaal op dezelfde manier bewaren en ook op de andere Waddeneilanden deze behoefde speelt zijn we van plan om tijdens dit project met de Friese Waddeneilanden en de Friese museumfederatie op te trekken.
We doen het allemaal op onze eigen manier maar gebruiken ‘hetzelfde gereedschap’. Inmiddels is duidelijk geworden dat de hiermee gepaard gaande kosten uit subsidiebijdragen en het werkbudget van museum ’t Behouden Huys kunnen worden gedekt.
Begroting 2022
13
Autonome ontwikkelingen Huisvesting strandwachten De voormalige campus komt naar verwachting in 2022 als (gratis) locatie voor de huisvesting van de strandwachten te vervallen. Reden hiervoor is dat wij met de Stichting Schellinger Ree in gesprek zijn over verbouw van het gebouw. In de begroting is als gevolg daarvan jaarlijks een budget nodig van € 25.000 om de toekomstige huisvestingskosten van strandwachten te kunnen dekken. Sociaal domein inkomensregelingen en jeugdzorg (vaststaande ontwikkelingen) De Dienst Noardwest Fryslân heeft input aangeleverd voor de ramingen van de uitvoering van het sociaal domein. De ramingen voor inkomensregelingen en jeugdzorg zijn aangepast aan de hand van de realisatie 2021 en de ontwikkeling van de tarieven. Jeugdzorg (nog niet vaststaande ontwikkelingen) Na het opmaken van de conceptbegroting 2022 en verder is gebleken dat in het jaar 2021 de kosten van de specialistische jeugdzorg fors zijn gestegen en daardoor de begrote bedragen fors zullen overtreffen. Deze meerkosten van circa € 230.000 worden verwerkt in de bestuursrapportage over 2021 die u binnenkort zal worden aangeboden.
Op dit moment wordt in nauwe samenwerking met de Dienst Sozawe een intern onderzoek uitgevoerd naar de oorzaken van deze overschrijding en wordt tevens een analyse uitgevoerd of deze meerkosten al dan niet een structureel karakter kennen en of het mogelijk is om door middel van beleidsmatige maatregelen deze ontwikkeling om te buigen. Omdat dit onderzoek nog niet is afgerond, is het op dit moment niet mogelijk een juiste inschatting van de mogelijke financiële gevolgen voor de komende jaren te maken. Wij hebben daarom dit risico vooralsnog als PM-post in deze begroting verwerkt. Zodra de uitkomsten van het onderzoek duidelijk zijn, zullen wij u hierover uiteraard per omgaande informeren en zullen daarbij ook de eventuele consequenties voor de begrotingsjaren 2022 en verder inzichtelijk maken. Verhoging pensioen ABP Het ABP verwacht dat de premie voor het ouderdoms- en nabestaandenpensioen per 1 januari 2022 zal stijgen naar 27,4%. Het definitieve percentage van de pensioenpremie wordt eind november 2021 door het bestuur van pensioenfonds ABP vastgesteld. De premiestijging betekent voor de gemeente Terschelling extra (personele) lasten ter grootte van € 110.000 per jaar. Algemene uitkering Extra middelen Jeugdzorg 2022 De arbitrage over de bijdragen in de gemeentelijke tekorten van de jeugdzorg heeft bepaald dat het Rijk gemeenten hiervoor moet compenseren.
In het jaar 2022 is een extra opbrengst van € 140.000 voor jeugdzorg via de algemene uitkering geraamd. Voor de jaren 2023 en verder is nu nog niet concreet in te schatten wat de hoogte van deze compensatie zal zijn voor onze gemeente. Bovendien er nog geen definitief Kabinetsbesluit over genomen. Vooralsnog hebben wij dan ook geen structurele opbrengst voor de jaren na 2022 ingeboekt. Overig Lagere kapitaallasten duurzaamheid De investeringskosten voor de verduurzaming van het gemeentehuis en de Driemaster bedragen € 200.000. Het gaat om de aanschaf van de PV-panelen. Mogelijke kosten voor aanpassing van het Mos-sedum dak van het gemeentehuis komen te vervallen. Dit betekent dat de raming van de kapitaallasten kan worden verlaagd.
Begroting 2022
14
Kapitaallasten vervangingsinvesteringen bedrijfsmiddelen In de meerjarenbegroting is per abuis geen budget opgenomen voor de afschrijvingskosten van vervangingsinvesteringen van bedrijfsmiddelen zoals auto’s van de buitendienst. Deze omissie wordt hierbij weggenomen. Toeristen- en forensenbelasting De ramingen van de opbrengsten van de toeristen- en forensenbelasting zijn geactualiseerd voor de jaren 2022 tot en met 2025. Opbrengsten OZB De raming van de OZB-opbrengsten is geactualiseerd. Dit leidt tot kleine aanpassingen voor de jaren 2022 tot en met 2024. Voor de nieuwe jaarschijf 2025 is sprake van een grotere stijging omdat in de Kadernota de raming 2025 nog was opgenomen conform het niveau van de jaarschijf 2024.
2.3 Overzicht van de incidentele baten en lasten Artikel 189 van de Gemeentewet schrijft voor dat de raad erop toeziet dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Daarmee wordt bedoeld dat in de begroting de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Om vast te kunnen stellen dat sprake is van structureel evenwicht is het belangrijk dat inzicht bestaat in welk deel van de baten en lasten incidenteel zijn en welke structureel. In de onderstaande tabel is aangegeven wat de incidentele baten in het meerjarenperspectief zijn. Het onderscheid tussen incidenteel en structureel is niet altijd even duidelijk. Om meer duidelijkheid te geven heeft de commissie BBV een notitie opgesteld. De richtlijn is dat, als de tijdelijke baten en/of lasten zogenaamd ‘’eindig’’ zijn, zij een incidenteel karakter hebben. Onttrekkingen en toevoegingen van en aan reserves kunnen altijd als incidenteel worden aangemerkt. Het overzicht van baten en lasten dient niet alleen voor het horizontale toezicht door de raad, maar is ook voor de financiële toezichthouder, de provincie Fryslân, een belangrijk overzicht bij de bepaling of de gemeente in aanmerking komt voor het gewenste repressieve toezicht. Vanuit de provincie is de handreiking 2021 “Verduidelijking structurele en incidentele baten en lasten” ontvangen waarin de volgende hulpmiddelen worden genoemd: -
Hulpmiddel voor het invullen van het begrip structureel. Baten en lasten die zich vier jaar of langer voordoen zijn in beginsel structureel van aard.
-
Hulpmiddel voor het begrip incidenteel: baten en lasten die zich gedurende maximaal drie jaar voordoen.
Incidentele baten Specificatie incidentele baten In € onttrekkingen reserves Totaal incidentele baten
Taakveld 0.10
2022 441.000 441.000
2023 249.000 249.000
2024 417.000 417.000
2025 270.000 270.000
Onttrekkingen reserves Toevoegingen en onttrekking aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar met als doel structurele kosten te dekken.
Begroting 2022
15
Het betreft hier een onttrekking uit de reserve havenbedrijf. Deze onttrekking wordt gedaan om het exploitatietekort van het havenbedrijf te dekken en is gebaseerd op de berekening van het te verwachten tekort over het betreffende jaar. Een uitgebreid overzicht van de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves is terug te vinden in bijlage 2. Incidentele lasten Specificatie incidentele lasten In € Waddenprogramma Knelpunten formatie Ontwikkeling winkelgebied Friese projectenmachine Opstellen integraal huisvestingsplan Onderwijs Aanvullend budget Duurzaamheid 2e fase Uitvoering Omgevingswet Opstellen nota Omgevingskwaliteit (vervanging welstandsnota) Toevoegingen reserves Totaal incidentele lasten
Taakveld 0.1 0.4 3.4 3.4 4.2 7.4 8.1 8.1 0.10
2022 -75.000 -200.000 -25.000 -2.000 -75.000 -215.000 -75.000 -60.000 -335.000 -1.062.000
2023 -3.000 -345.000
2024 -4.000 -355.000
2025 -365.000
-348.000
-359.000
-365.000
(over een deel van deze incidentele lasten heeft u bij de vaststelling van de Kadernota 2021 al een besluit genomen)
Waddenprogramma Voor het Waddenprogramma is een incidentele last opgenomen van € 75.000 ter voorfinanciering van de voorbereidingskosten. Knelpunten formatie Om zelfstandig taken te blijven uitvoeren als gemeente en een flexibele formatie te creëren is voor 2022 een incidentele last opgenomen van € 200.000 ter verhoging van het budget voor personele kosten. Wij verwijzen u voor een verdere toelichting naar de Kadernota 2021. Ontwikkeling winkelgebied De provinciale bijdrage voor de ontwikkeling van per winkelgebied bedraagt € 24.999, dit betekent dat er lokaal (door gemeente en ondernemers) ook een minimale bijdrage van € 24.999 per winkelgebied beschikbaar moet worden gesteld. Deze incidentele last is meegenomen voor 2022. Friese projectenmachine De provincie heeft gekozen voor de vorming van een Friese Projectenmachine (FPM) als gezamenlijk gedragen instrument om de ontwikkeling van Europese projecten vanuit Fryslân een forse stimulans te geven. Het college ziet in deze aanpak een kans om ook voor Terschelling meer Europese middelen binnen te halen en sluit daarom aan bij de FPM. De kosten per deelnemende gemeente worden berekend door een bijdrage per inwoner per gemeente. Voor Terschelling gaat het om een beperkte financiële bijdrage tot en met 2024.
Opstellen integraal huisvestingsplan Onderwijs De kosten voor de inhuur van een bureau voor het opstellen van het IHP worden ingeschat op € 75.000. Dit bedrag is incidenteel opgenomen in het jaar 2022. Aanvullend budget Duurzaamheid 2e fase Om de duurzaamheidsambitites van de gemeente Terschelling te realiseren is voor de periode 2020-2022 een extra uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. Deze lasten hebben een incidenteel karakter voor een periode van 3 jaar en zijn daarom opgenomen in dit overzicht.
Begroting 2022
16
Invoering Omgevingswet Per 1 juli 2022 treedt de Omgevingswet in werking. Om de invoering hiervan te realiseren is een uitvoeringsbudget beschikbaar gesteld. De kosten van de invoering zijn eenmalig hoger en zijn daarom incidenteel opgenomen. Opstellen nota omgevingskwaliteit Ter vervanging van de Welstandsnota moet een nota omgevingskwaliteit worden opgesteld. De kosten voor het opstellen van een dergelijke nota worden geschat op € 60.000. Dit bedrag is incidenteel opgenomen in 2022. Toevoegingen reserves Toevoegingen en onttrekking aan reserves worden altijd als incidenteel beschouwd, tenzij het (onder voorwaarde) om financieringsreserves en dekkingsreserves gaat of onttrekkingen uit de daartoe toereikende (bestemmings)reserves voor minimaal 3 jaar met als doel structurele kosten te dekken. Deze post bestaat uit een toevoeging aan de reserve havenbedrijf en een toevoeging aan de reserve J.W. van Dierenfonds. De toevoeging aan de reserve havenbedrijf wordt gedaan om kapitaal op te bouwen om toekomstige investeringen en exploitatietekorten in het havenbedrijf te kunnen dekken. De reserve J.W. van Dierenfonds is ingesteld om specifieke aankopen voor museum het Behouden Huys te kunnen bekostigen. Aan deze reserve wordt incidenteel € 1.000 toegevoegd. Een uitgebreid overzicht van de toevoegingen en onttrekkingen aan reserves is terug te vinden in bijlage 2.
2.4 Algemene uitkering Binnen het gemeentefonds is de Algemene Uitkering de grootste component. De algemene uitkering wordt over de gemeenten verdeeld via maatstaven, zoals het inwonertal en de oppervlakte van de gemeente, een aan de maatstaven gekoppeld gewicht (bedrag per eenheid) en de uitkeringsfactor. Het geld dat een gemeente ontvangt uit de algemene uitkering komt ten goede aan de algemene middelen van de gemeente. Zij kunnen dit geld, met inachtneming van wet- en regelgeving, naar eigen inzicht uitgeven om taken de financieren die het Rijk heeft opgedragen (medebewindstaken) of beleid dat zij autonoom voeren. De verantwoording van de bestede gelden uit de algemene uitkering gebeurt niet bij het Rijk, maar bij de eigen gemeenteraad. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar de informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. Met een omvang meer dan € 9 miljoen per jaar vormt de algemene uitkering uit het gemeentefonds de grootste inkomstenbron van de gemeente Terschelling. In deze begroting is de algemene uitkering opgenomen overeenkomstig hetgeen daarover in de meicirculaire 2021 is gesteld (inclusief de actualisatie van een aantal maatstaven).
De begroting sluit daarmee aan op hetgeen in de Kadernota 2021 is opgenomen. Hieronder worden in hoofdlijnen de (verwachte) ontwikkelingen van de algemene uitkering aangegeven. Voor de gemeente Terschelling heeft de meicirculaire een positief, meerjarig, effect. Het positieve effect wordt veroorzaakt door een stijging van de uitkeringsfactor in alle jaren. De arbitrage over de bijdragen in de gemeentelijke tekorten van de jeugdzorg heeft bepaald dat het Rijk gemeenten hiervoor moet compenseren. In het jaar 2022 is een extra inkomst Begroting 2022
17
voor jeugdzorg van € 140.000 geraamd. Voor de jaren 2023 en verder is nu echter nog niet in te schatten wat de hoogte van deze compensatie zal zijn voor onze gemeente. Er is ook nog niet een formeel Kabinetsbesluit over genomen. Daarom is hier vooralsnog een pm-post voor opgenomen. Verloop algemene uitkering gemeentefonds In € Opgenomen in begroting 2021 (n.a.v. septembercirculaire 2020)
2021
2022
2023
2024
2025
9.105.000
9.290.000
9.419.000
9.620.000
9.880.000
Wijzigingen meicirculaire 2021
346.000
167.000
108.000
81.000
76.000
Totaal algemene uitkering na meicirculaire
9.451.000
9.457.000
9.527.000
9.701.000
9.956.000
Verwachte prijsontwikkeling diensten derden Netto beschikbaar
9.451.000
9.457.000
-50.000
-100.000
-150.000
9.477.000
9.601.000
9.806.000
Het Rijk werkt op dit moment aan een herverdeling van het gemeentefonds. Eerste voorzichtige berekeningen laten zien dat wij een voordeelgemeente lijken te zijn, maar gezien het stadium waarin het proces zich bevindt is het te prematuur hier al op voor te sorteren. Definitieve besluitvorming laat naar verwachting nog even op zich wachten. Mogelijke effecten van de herverdeling zijn niet in deze (meerjaren)begroting dan ook nog niet opgenomen.
Begroting 2022
18
2.5 Reserves en voorzieningen Het eigen vermogen van een gemeente bestaat uit het totaal van de reserves. Daarnaast bestaan er voorzieningen. Het belangrijkste verschil tussen een voorziening en een reserve is dat voorzieningen verplicht gevormd moeten worden, omdat daar op balansdatum al daadwerkelijke toekomstige verplichtingen tegenover staan. Een reserve is door eigen besluitvorming vrij aanwendbaar. De raad is daarom ook bevoegd de bestemming van een reserve te wijzigen. Dit kan niet voor het wijzigen van de ‘bestemming’ van een voorziening. Voor een specificatie van de reserves en voorzieningen verwijzen wij u naar bijlage 2. Reserves De reserves zijn onder te verdelen in de algemene reserve en in bestemmingsreserves. De algemene reserve is in principe vrij besteedbaar. Onze gemeente heeft een deel van de algemene reserve geblokkeerd: dat deel dient als weerstandsvermogen. Bestemmingsreserves zijn, zoals de naam al zegt, door de raad in het leven geroepen met een bepaald doel. De saldi van deze reserves kunnen in principe door de raad worden herbestemd. Hierin schuilt het risico dat de onderliggende activiteiten geen doorgang meer vinden of halverwege worden stopgezet. In de bestemmingsreserves is een onderscheid te maken tussen een beklemd deel en een onbeklemd deel. Op het beklemde deel van de bestemmingsreserves rusten vaak al meerjarige verplichtingen.
Dit geldt niet voor het onbeklemde deel van de bestemmingsreserves. Dat deel is als het echt nodig is ook nog volledig beschikbaar om onverwachte incidentele tegenvallers in de begroting te kunnen opvangen, omdat deze reserves niet structureel zijn ingezet in de begroting. Over het algemeen betreft het reserves met een spaar- en/of egalisatiemotief. De reserves zullen zich in de komende jaren naar verwachting als volgt ontwikkelen: Reservepositie per 31 december in € Algemene Reserve
2021
2022
2023
2024
2025
4.157.000
3.771.000
3.346.000
3.427.000
3.626.000
Bestemmingsreserves (onbeklemd)
327.000
327.000
327.000
327.000
327.000
Bestemmingsreserves (beklemd)
5.361.000
5.361.000
5.361.000
5.361.000
5.361.000
Totaal
9.845.000
9.459.000
9.034.000
9.115.000
9.314.000
Hieronder zijn de verwachte mutaties in de algemene reserve opgesomd. Algemene reserve in € Stand per 1 januari
2021
2022
2023
2024
2025
3.847.000
4.157.000
3.771.000
3.346.000
3.427.000
81.000
199.000
3.427.000
3.626.000
Toevoegingen: Resultaat boekjaar
310.000
Ontrek k ingen: Resultaat boekjaar Geraamde stand per 31 december
4.157.000
-386.000
-425.000
3.771.000
3.346.000
In de begroting van 2022 is te zien dat de komende jaren een negatief resultaat zal worden behaald, wat invloed zal hebben op ons weerstandsvermogen. Weerstandsvermogen In €
2021
2022
2023
2024
2025
Stand van de algemene reserve per 31 december
4.157.000
3.771.000
3.346.000
3.427.000
3.626.000
Door de raad vastgesteld weerstandsvermogen per 31 december
3.446.000
3.478.000
3.550.000
3.621.000
3.660.000
Overschot/tekort van het weerstandsvermogen
711.000
293.000
-204.000
-194.000
-34.000
Begroting 2022
19
Wanneer de reserve recreatie ook wordt meegenomen in deze berekening, dan ziet het plaatje er als volgt uit: Weerstandsvermogen In € Stand van de algemene reserve per 31 december
2021
2022
2023
2024
2025
4.157.000
3.771.000
3.346.000
3.427.000
3.626.000
Stand van de reserve recreatie per 31 december
328.000
328.000
328.000
328.000
328.000
Totaal stand reserves per 31 december
4.485.000
4.099.000
3.674.000
3.755.000
3.954.000
Door de raad vastgesteld weerstandsvermogen per 31 december
3.446.000
3.478.000
3.550.000
3.621.000
3.660.000
Overschot (+)/tekort (-) van het weerstandsvermogen
1.039.000
621.000
124.000
134.000
294.000
Voorzieningen De meerjarige ontwikkeling van de voorzieningen ziet er als volgt uit: Voorzieningen per 31 december In €
2021
2022
2023
2024
2025
Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico's
1.758.000
1.731.000
1.704.000
1.687.000
1.674.000
Begroting 2022
Onderhoudsvoorzieningen
1.892.000
1.640.000
1.514.000
1.447.000
1.306.000
Door derden beklemde voorzieningen
1.250.000
1.250.000
1.250.000
1.250.000
1.250.000
Totaal
4.900.000
4.621.000
4.468.000
4.384.000
4.230.000
20
3. Programmaplan In dit hoofdstuk treft u de opbouw van de programma’s en taakvelden aan. Een programma is een samenhangende verzameling van activiteiten die worden uitgevoerd om de beoogde bestuurlijke doelen binnen dat programma te realisteren. Het programmaplan bestaat uit 9 programma’s en taakvelden. De uitwerking op kostenplaatsniveau is opgenomen in bijlage 8.
3.1 Programma 0 – Burger en ondersteuning Wat gaan we doen en zijn de verwachte ontwikkelingen in de komende jaren Burgerzaken De gemeente wil open en bereikbaar zijn voor inwoners, ondernemers en organisaties. In de afgelopen periode zijn er bij de gemeente specifieke loketten voor ondernemers, zorg en duurzaamheid gerealiseerd. De komende periode wordt ingezet op verbetering van de uitvoering van deze loketten en doorontwikkeling van het klantencontactcentrum. Personeel en organisatie De onderhandelingen voor een nieuwe cao zijn nog steeds gaande, het is op dit moment nog niet aan te geven wat de uitkomsten hiervan zullen zijn. Door de Corona maatregelen zijn we meer vanuit huis gaan werken, de verwachting is dat dit grotendeels zo zal blijven. Binnen de gemeente zal meer dienstverlening gedigitaliseerd moeten worden nu we meer blijven thuiswerken. Mensen moeten ook op afstand verbonden worden aan de organisatie. Het is belangrijk om aan een toekomstbestendige organisatie met bijbehorende uitstekende arbeidsvoorwaarden te blijven werken. De focus moet daarbij liggen op samenwerking, regie, versterking en verbinding. Op basis hiervan geven we vorm aan arbeidsvoorwaarden van nu, die passen bij de gemeente en medewerkers, waarbij zwaar geconcurreerd moet worden met andere gemeente en commerciële partijen.
De krapte op de arbeidsmarkt brengt met zich mee dat er bijna geen ‘kant-en-klare’ kandidaten beschikbaar zijn, en ingezet moet worden op talentontwikkeling en digitaliseren van de organisatie. De gezondheid van medewerkers is van groot belang! Om daar aan bij te dragen biedt de gemeente Terschelling iedere 4 jaar een preventief medisch onderzoek aan aan de medewerkers. Medewerkers kunnen hier op vrijwillige basis aan deelnemen. Gemeentelijk vastgoed In 2021 – 2022 wordt het beheerplan Gemeentelijk Vastgoed geactualiseerd. Voor de actualisatie vormen het vastgoedbeleid en het verduurzamingsplan van de Gemeente Terschelling de leidraden. Naast onderhoud zal ook uitvoering worden gegeven aan de verduurzaming van het vastgoed. Aan de hand van het verduurzamingsplan uit 2020 zal per gebouw een plan voor de verduurzaming worden gemaakt. Daarnaast wordt er een onderhoudsplan opgesteld voor het af te stoten gemeentelijk vastgoed dat nog niet is afgestoten. Diverse panden kunnen nog niet direct afgestoten worden maar vallen op dit moment wel buiten de onderhoudsvoorziening. Per pand wordt een inschatting gemaakt hoe lang het pand nog in bezit zal blijven en welk onderhoud noodzakelijk is om uit te voeren.
Begroting 2022
21
Hoe gaan we dit doen Burgerzaken De gemeente wil goede bereikbaarheid garanderen via telefoon, website en email. De invoering van een nieuw zaaksysteem zal hier ook aan bijdragen. Het is de bedoeling dat het mogelijk wordt voor burgers om zelf hun aanvragen, brieven, klachten en dergelijke thuis te kunnen volgen. Naar de verbetering en doorontwikkeling wordt op dit moment onderzoek gedaan. Personeel en organisatie Op dit moment vinden onderhandelingen plaats voor de cao 2021. Eén van de onderwerken hierin is de thuiswerkvergoeding of de flexibiliteitstoelage, dit is een gevolg van de coronamaatregelen waardoor thuiswerken een vereiste is. Als de thuiswerkvergoeding of de flexibiliteitstoelage wordt vastgesteld zal de werkgever deze vergoeding gaan verstrekken aan de werknemers die thuiswerken. Het betreft een vergoeding voor onder andere elektra en stookkosten, dit staat los van de kosten voor de werkgever voor bijvoorbeeld computers en telefoonkosten. De structurele kosten voor het invoeren van deze thuiswerkvergoeding worden geschat op € 47.000 en zijn al verwerkt in de meerjarenramingen via de Kadernota 2021. Na aanleiding van de evaluatie van de reorganisatie is besloten om de organisatieontwikkeling extern te laten begeleiden. Dit omdat het accent moet komen te liggen op gedragsverandering binnen de organisatie.
De directe leidinggevenden worden door de begeleiding op een coachende en lerende manier in de gelegenheid gesteld om te werken aan hun doelen. De directie blijft de organisatieontwikkeling zelf leiden. De externe hulp bestaat uit coaching, advies en begeleiding. Hiervoor is structureel € 25.000 beschikbaar binnen de bestaande begroting. Onder organisatieontwikkeling wordt eveneens begrepen de inzet van personeel van derden. Gestreefd wordt naar een bedrijfsvoering die de taken van de toekomst aan kan op een kwalitatief goede en efficiënte manier, waarbij waar nodig en wenselijk op onderdelen wordt samengewerkt met derden. Een organisatie is in beweging en moet flexibel zijn om slagvaardig en daadkrachtig te kunnen opereren. Op basis van de strategische personeelsplanning worden een aantal scenario’s uitgewerkt zodat sprake is van een toekomstbestendige organisatie. Het kan zijn dat er op grond van de uitkomsten extra formatie nodig of dat functies anders ingericht gaan worden waaruit mogelijk salarisconsequenties voort vloeien. Ook kan het een keuze zijn taken uit te besteden of in samenwerking op te pakken. De kosten hiervan zijn niet op voorhand aan te geven Er wordt geworven op basis van competenties en gekeken wordt of kandidaten geschikt te maken zijn voor de vervulling van functies.
Dit brengt hogere investeringskosten met zich mee, vaak op het vlak van opleidingen en coaching. Daarbij was het opleidingsbudget al enige jaren niet meer voldoende en stellen wij voor dit budget structureel te verhogen van € 93.000 naar € 150.000 per jaar. In de ramingen zorgt dit voor een structurele extra last van € 57.000 en zijn al verwerkt in de meerjarenramingen via de Kadernota 2021. Binnen de gemeente zal meer dienstverlening gedigitaliseerd moeten worden nu we veel thuiswerken. (nieuwe) Mensen moet ook op afstand verbonden worden aan en geboeid worden door de organisatie. Dit heet onboarden. Dit voorkomt ongewenste uitstroom van mensen die toch al moeilijk te vinden zijn. De vraag naar digitaal onboarden neemt sinds de Corona-crisis sterk toe. Die trend was al gaande, maar komt ook door Corona-crisis in een stroomversnelling. We werken thuis, werving van nieuw personeel gaat digitaal en er is sprake van remote, oftewel op afstand, onboarding. Gelukkig staat afstand niet gelijk aan
Begroting 2022
22
‘afstandelijk’ en willen we dit oplossen door het onboarding beleid te digitaliseren in een app of website. Daarnaast heeft de corona-crisis de manier van werken gewijzigd. Meer mensen werken thuis, kantoren staan leeg en werkplekken thuis en op kantoor vragen een andere inrichting. Naar verwachting bedragen de kosten voor realisatie hiervan € 75.000 verdeeld over 4 jaar. Een concreet plan hiervoor wordt opgesteld. . In 2022 zal er ook weer een periodiek medisch onderzoek (PMO) worden aangeboden aan de werknemers van de gemeente Terschelling. De kosten voor een dergelijk onderzoek worden geschat op € 25.000 en kan naar verwachting worden gedekt uit de bestaande begroting. Gemeentelijk vastgoed Voor de actualisatie van het beheerplan Gemeentelijk Vastgoed wordt een opname van de onderhoudstoestand van de panden gemaakt. De opname wordt uitgevoerd door een externe specialist en de uitkomsten zullen worden verwerkt in een geactualiseerd meer-jaren onderhoudsplan per gebouw. De inspectie maakt deel uit van de reguliere onderhoudscyclus van het gemeentelijk vastgoed en worden betaald uit de onderhoudsgelden voor de verschillende panden. Voor de verduurzaming wordt gewerkt aan de hand van het in 2020 opgestelde verduurzamingsplan.