6.c. Jaarstukken 2020 - 29 april 2021 (getekende aanbiedingsbrief).pdf
Tekst van het document
Voorbeelden van risico’s zijn: - Financiële tekorten bij verbonden partijen; - Taken, doelstellingen en prestaties worden niet gerealiseerd; - Er zijn onvoldoende sturingsmogelijkheden door de organisatievorm (verschil in inzicht door de verschillende deelnemers) Mochten deze risico’s zich voordoen dan worden deze in de paragraaf verbonden partijen benoemd en eventueel toegelicht. Duidelijke afspraken en frequente rapportering met en door de verbonden partijen kan bijdragen aan het verkleinen van dit risico. Corona-crisis Natuurlijk vormt het coronavirus een blijvend risico voor de gemeente Terschelling, zowel op financieel als organisatorisch gebied. Vooraf is lastig in te schatten wat het verloop van de crisis zal zijn in 2021 en in hoeverre de gemeente hiervoor gecompenseerd wordt. Over het jaar 2020 heeft de gemeente een groot deel van de gemiste inkomsten en extra gemaakte kosten gecompenseerd gekregen vanuit het Rijk. In paragraaf 9 komen de gevolgen van de coronacrisis voor het jaar 2020 nader aan de orde. Gedurende het jaar 2021 zal uw raad ook weer uitgebreid geïnformeerd worden over het verloop van de crisis en de gevolgen hiervan voor de gemeente Terschelling.
Jaarstukken 2020
64
Benodigde weerstandscapaciteit In onderstaande tabel is de totale financiële impact van alle gekwantificeerde risico’s weergeven. Deze financiële impact is nagenoeg gelijk aan de door de raad eerder gestelde minimale weerstandscapaciteit zoals wij die al een aantal jaren hanteren. Benodigde weerstandscapaciteit Risico
Max financieel risico
Financiële impact
Kosten sociaal domein
€
250.000
Gemiddeld
€
125.000
Campus (Martiem Instituut)
€
2.900.000
Zeer klein
€
145.000
Complex voormalig dancing Dellewal
€
2.200.000
Zeer klein
€
110.000
Gewaarborgde leningen
€
9.800.000
Zeer klein
€
490.000
Onderhoud kapitaalgoederen
€
1.000.000
Klein
€
250.000
Bestemmingsplannen
€
500.000
Zeer klein
€
25.000
Terugloop toerisme
€
4.000.000
Klein
€
1.000.000
Verstrekte geldleningen
€
450.000
Zeer klein
€
23.000
Masterplan haven
€
6.300.000
Klein
€
1.575.000
Totaal
€ 27.400.000
n.v.t.
€
3.743.000
Kans
Wij verwachten dat de gestelde weerstandscapaciteit voldoende is om de hierboven geschetste risico’s te kunnen ondervangen indien deze zich voordoen. Ratio weerstandsvermogen beschikbaar = 9.825.000 Ratio weerstandsvermogen 2020 =
= 2,89 benodigd = 3.395.000
Het waarderingscijfer voor een ratio hoger of gelijk aan 2,0 is A en betekent uitstekend. In onderstaande tabellen is de weerstandscapaciteit nader uitgewerkt. Weerstandscapaciteit in €
2019
2020
Algemene reserve
3.654.000
3.847.000
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit
3.345.000
3.395.000
Totaal
309.000
452.000
Uit de tabel valt af te lezen dat de gemeente Terschelling eind 2020 aan de door de raad geformuleerde weerstandsnorm voldoet. Wanneer de reserve recreatie wordt meegenomen in de berekening ziet het plaatje er echter als volgt uit: Weerstandcapaciteit inclusief reserve recreatie in € Algemene reserve
2019
2020
3.654.000
3.847.000
Reserve recreatie
254.000
328.000
Minimaal benodigde weerstandscapaciteit
3.345.000
3.395.000
Totaal
563.000
780.000
In de volgende tabel is te zien dat de ratio weerstandsvermogen uitstekend blijft.
Jaarstukken 2020
65
Ratio weerstandsvermogen 2019
2020
Beschikbare weerstandscapaciteit (totaal reserves)
9.027.000
9.825.000
Benodigde weerstandscapaciteit
3.345.000
3.395.000
Ratio weerstandsvermogen
2,70
2,89
Financiële kengetallen In onderstaande tabel zijn de financiële kengetallen samengevat weergegeven. De kengetallen in dit overzicht zijn beoordeeld aan de hand van de in het ‘’GTK 2020 Gemeenten’’ opgenomen signaleringswaarden. Hieronder zal de berekening en beoordeling per kengetal worden toegelicht. Overzicht kengetallen Jaarrekening 2019
Kengetal
Begroting 2020
Jaarrekening 2020
Netto schuldquote
44%
57%
41%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen
48%
61%
45%
Solvabiliteitsratio
30%
30%
31%
Kengetal grondexploitatie
9%
12%
10%
Structurele exploitatieruimte
3%
0%
3%
Belastingcapaciteit
96%
96%
94%
Netto schuldquote Netto schuldquote Jaarrekening 2019
Hoe lager, hoe beter
Begroting 2020 9.989.000
Jaarrekening 2020
Vaste schulden +
10.945.000
Netto vlottende schulden +
3.676.000
Overlopende passiva +
1.998.000
3.699.500
Financiële vaste activa -
897.000
880.000
872.000
Uitzettingen met looptijd korter dan 1 jaar -
1.733.000
-
2.636.000
-
12.489.000 1.734.000 2.328.000
Liquide middelen -
1.315.000
-
369.000
Overlopende activa -
2.635.000
-
2.496.000
Saldo =
10.039.000
12.808.500
10.178.000
Totaal baten /
22.958.000
22.369.000
24.709.000
Netto schuldquote per 31 december
44%
57%
41%
De netto schuldquote geeft aan of de gemeente investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Schuldquote onder de 90%: Minst risicovol • Schuldquote tussen de 90% en 130%: Neutraal • Schuldquote boven de 130%: Meest risicovol De gemeente Terschelling heeft volgens deze cijfers dus ruim voldoende investeringsruimte.
Jaarstukken 2020
66
Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle leningen Jaarrekening 2019
Hoe lager, hoe beter Vaste schulden
10.945.000
Netto vlottende schulden
3.676.000
Overlopende passiva
1.998.000
Financiële vaste activa
-
Begroting 2020 9.989.000 3.699.500
Jaarrekening 2020 12.489.000 1.734.000 2.328.000
-
Uitzettingen met looptijd korter dan 1 jaar
1.733.000
-
2.636.000
Liquide middelen
1.315.000
-
369.000
Overlopende activa
2.635.000
-
2.496.000
Saldo
10.936.000
13.688.500
11.050.000
Totaal baten
22.958.000
22.369.000
24.709.000
Netto schuldquote
48%
61%
45%
De genoemde criteria bij de netto schuldquote gelden ook voor dit kengetal. Solvabiliteitsratio Solvabiliteitsratio Jaarrekening 2019
Hoe hoger, hoe beter
Begroting 2020
Jaarrekening 2020
Eigen vermogen
9.027.000
7.737.500
9.825.000
Totaal vermogen
30.423.000
25.815.000
31.276.000
30%
30%
31%
De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen: De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Solvabiliteitsratio van 50% en hoger: Minst risicovol • Solvabiliteitsratio tussen de 20% en 50%: Neutraal • Solvabiliteitsratio van kleiner dan 20%: Meest risicovol De solvabiliteitsratio van de gemeente Terschelling kan worden bestempeld als neutraal. Dit houdt in dat er risico’s aanwezig zijn. Hierbij moet wel worden opgemerkt dat in het totale vermogen een tweetal complexen zijn opgenomen die het totale vermogen sterk beïnvloeden, te weten het complex Dellewal en het complex en het complex Oude campus. De totale boekwaarde van beide complexen is circa € 5,2 mln. Indien deze complexen worden verkocht, ontstaat een geheel ander beeld van de solvabiliteitsratio. Grondexploitaties De boekwaarde van de voorraden gronden moet worden terugverdiend bij de verkoop. Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee.
Jaarstukken 2020
67
Grondexploitatie Jaarrekening 2019
Hoe lager, hoe beter NIEG (Niet In Exploitatie Genomen gronden)
-
Begroting 2020 -
Jaarrekening 2020 -
In Exploitatie Genomen gronden
2.131.000
2.716.000
2.483.000
Totaal baten
22.958.000
22.369.000
24.709.000
9%
12%
10%
De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Grondexploitatie onder de 20%: Minst risicovol • Grondexploitatie tussen de 20% en 35%: Neutraal • Grondexploitatie boven de 35%: Meest risicovol De grondexploitaties van de gemeente Terschelling kunnen derhalve als niet-risicovol worden aangemerkt. Structurele exploitatieruimte Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele vrije exploitatieruimte is. Een positief percentage betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. Daarnaast geeft dit kengetal ook aan of de gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Structurele exploitatieruimte Jaarrekening 2019
Hoe hoger, hoe beter
Begroting 2020
Jaarrekening 2020
Totaal structurele lasten
-21.061.000
-21.721.000
-21.869.000
Totaal structurele baten
21.947.000
21.708.000
22.605.000 0
Structurele toevoeging aan reserves
-294.000
-492.000
Structurele onttrekking aan reserves
160.000
521.000
0
Saldo
752.000
16.000
736.000
Totaal baten
22.958.000
22.369.000
24.709.000
3%
0%
3%
De gemeente Terschelling scoort met deze ratio in het jaar 2020 voldoende. Gemeentelijke belastingcapaciteit Belastingcapaciteit Jaarrekening 2019
Hoe lager, hoe beter
Jaarrekening 2020
OZB lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ waarde
328
345
341
Rioolheffing voor gezin
176
176
176
Afvalstoffenheffing voor gezin
202
207
207
-
-
-
Totale woonlasten vvoor gezin
706
728
724
Landelijk gem. woonlasten meerpersoons huishouden
739
757
773
96%
96%
94%
Eventuele heffingskorting
Jaarstukken 2020
Begroting 2020
68
Dit kengetal laat de belastingdruk in de gemeente Terschelling ten opzichte van de landelijke belastingdruk zien. De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Belastingcapaciteit onder de 95%: Minst risicovol • Belastingcapaciteit tussen de 95% en 105%: Neutraal • Belastingcapaciteit boven de 105%: Meest risicovol De belastingcapaciteit van de gemeente Terschelling kan voor 2020 als minst risicovol worden weergeven. In de tabel is te zien dat de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden onder het landelijk gemiddelde zitten.
Jaarstukken 2020
69
2.3.3 Paragraaf 3 – Onderhoud kapitaalgoederen Inleiding De gemeente Terschelling heeft openbare ruimten en gebouwen in beheer en onderhoud. Voor veel activiteiten zijn kapitaalgoederen nodig, bijvoorbeeld groen, wegen, riolering, haven en gebouwen. De kwaliteit van de kapitaalgoederen en het onderhoud ervan zijn bepalend voor het voorzieningen niveau. Openbaar groen Het onderhoud van de groenvoorziening is vastgelegd in een groenonderhoudsplan. De hoeveelheid groen per inwoner in beheer van de gemeente Terschelling bedraagt 43 m2 per inwoner. In september 2015 heeft de Raad het groenbeleidsplan vastgesteld. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen de hoofdgroenstructuur, wijkgroenstructuur, buurtgroen en bijzondere objecten (de groene parels). Op dit moment wordt gewerkt aan een actualisatie van het groenbeleidsplan en een daaruit volgend groenbeheersplan. Hieronder volgt een financieel overzicht van het saldo per kostenplaats van het taakveld openbaar groen: Taakveld 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie naar kostenplaats in €
Begroot 2020
Realisatie 2020
Afwijking
per inwoner
2019
Eiland Griend
-2.000
-1.000
1.000
-0
-2.000
Beheer en onderhoud openbaar groen
-150.000
-112.000
38.000
-23
-206.000
-152.000
-113.000
39.000
-23
-208.000
Tot en met het boekjaar 2019 werden de kosten van Empatec voor de uitvoering van de groenonderhoud op dit product geboekt. Met ingang van 2020 zijn de werkzaamheden met betrekking tot het groenonderhoud anders ingericht en vallen daardoor goedkoper uit. Daarnaast zijn de medewerkers van Empatec in dienst gekomen van de gemeente Terschelling. De salariskosten van deze medewerkers worden verantwoord op taakveld 6.4, Begeleide participatie. Beheer en onderhoud wegen De gemeente Terschelling bezit ongeveer 600.000 m² aan verhardingen. Deze verhardingen moeten goed worden beheerd. In 1992 heeft de gemeenteraad besloten voor het onderhoudsniveau de normen van de Stichting C.R.O.W. voor rationeel wegbeheer toe te passen. Dit gebeurt door middel van een geautomatiseerd beheerprogramma waarin de inspecties van de wegen worden ingevoerd. Het wegenbeheersplan voor de komende jaren is onlangs geactualiseerd en de lasten zijn in de meerjarenbegroting opgenomen. In 2020 heeft er divers onderhoud plaatsgevonden aan de Terschellinger wegen. Een aantal grote projecten hierin zijn: - Asfaltonderhoud Hoofdweg Midsland-Baaiduinen - Herinrichting Heesterkooiweg - Onderhoud fietspad Halfweg-Paal 8 - Asfaltonderhoud Tuinweg - Asfaltonderhoud Vluchtweg Naast de genoemde grote projecten heeft er ook klein achterstallig en regulier onderhoud plaatsgevonden.
Tevens is op de belangrijkste fietspaden belijning aangebracht als uitvloeisel van de corona-maatregelen.
Jaarstukken 2020
70
Hieronder volgt een overzicht van de realisatie op het product verkeer en vervoer: Taakveld 2.1 onderdeel Beheer en onderhoud wegen naar kostenplaats in € Onderhoud wegen, straten en pleinen
Begroot 2020
Realisatie 2020
-678.000
-681.000
-3.000
Afwijking
per inwoner -139
2019 -199.000
Onttrekking voorziening wegen, straten en pleinen
386.000
463.000
77.000
94
81.000
Dotatie voorziening wegen, straten en pleinen
-386.000
-386.000
-
-79
-411.000
Totaal beheer onderhoud wegen, straten en pleinen
-678.000
-604.000
74.000
-123
-529.000
In 2020 heeft een onttrekking uit de voorziening omdat er onder andere groot onderhoud is uitgevoerd aan de Hoofdweg tussen Baaiduinen en Midsland. De opbouw van de voorziening ziet er nu als volgt uit: Onderhoudsvoorziening wegen en paden in € Stand per 1 januari 2020
558.000
Vermeerderingen: Dotatie op basis van het beheersplan
386.000
Subtotaal
944.000
Verminderingen: Onttrekking in verband met uitgevoerd onderhoud
-463.000
Stand per 31 december 2020
481.000
Riolering De gemeente draagt zorg voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater, het opvangen van hemelwater en het voorkomen van overlast van grondwater als de burger het zelf niet kan. Deze zorgplichten zijn afkomstig uit diverse wetten en zijn vertaald naar concrete maatregelen in het verbreed gemeentelijke rioleringsplan (vGRP). In augustus 2019 is het rioleringsbeheerplan 2019 – 2023 opgesteld waarin de gemeente invulling geeft aan deze zorgplicht. In 2020 zijn er diverse maatregelen uitgevoerd uit het vGRP, zoals: - Afkoppelen riolering Midsland Heereweg - Onderhoudswerkzaamheden Heesterkooiweg Daarnaast zijn er diverse putten vervangen en zijn er voorbereidingen getroffen voor de reiniging en inspectie van het gehele rioolnetwerk. Hierbij wordt continu gelet op een eventuele gezamenlijke aanpak van het onderhoud van de riolering in combinatie met het onderhoud van de wegen. Hieronder volgt een overzicht van de realisatie op het product riolering: Taakveld 7.2 Riolering naar kostenplaats in € Beheer en onderhoud riolering
Begroot 2020
Realisatie 2020
-739.500
Afwijking
per inwoner
2019
-545.000
194.500
-111
-607.000
-
-242.000
-242.000
-49
-173.000
Heffing rioolbelasting
850.000
846.000
4.000
173
846.000
Totaal volgens beheerplan riolering
110.500
59.000
-43.500
12
66.000
Dotatie voorziening riolering
Voor het product riolering is ook een onderhoudsvoorziening beschikbaar. Hieronder volgt een overzicht van de stand van deze voorziening per 31-12-2020.
Jaarstukken 2020
71
Onderhoudsvoorziening riolering in € Stand per 1 januari 2020
621.000
Vermeerderingen: Saldo product riolering (excl. BTW)
242.000
Stand per 31 december 2020
863.000
Gebouwen Het onderhoud van de gemeentelijke gebouwen is gebaseerd op het MOP (meerjarenonderhoudsplan). Het meerjarenonderhoudsplan is opgenomen in het gebouwenbeheerplan 2016 – 2020 en de voorziening is aangepast bij de vaststelling van het beleid ‘toekomstbestendig vastgoed’ in 2017. Er wordt gewerkt met een 25-jaars gemiddelde van het uit te voeren onderhoud voor de gebouwen die behoren tot de basisvoorziening. In 2020 is in en aan alle gemeentelijke gebouwen divers klachtenonderhoud uitgevoerd. Een groot deel van deze klachten wordt opgepakt door de gemeentelijke buitendienst. Worden klussen te groot of te specifiek dan wordt een aannemer of installateur ingeschakeld. Er zijn onderhoudscontracten afgesloten voor periodieke inspecties en onderhoud van gebouwdelen of installaties. Ook zijn er voor individuele gebouwen onderhoudscontracten afgesloten voor gebouw-specifieke delen of installaties. Op die manier blijft de onderhoudstoestand goed inzichtelijk en daarmee kan vervolgschade worden voorkomen. Voor grotere reparaties volgen offertes. Hieronder volgt een overzicht van de onderhoudsvoorziening gebouwen: Onderhoudsvoorziening gemeentelijke gebouwen in € Stand per 1 januari 2020
422.000
Vermeerderingen: Dotatie op basis van het beheerplan
280.000
Subtotaal
702.000
Verminderingen: Ambtswoning
-14.000
Gemeentehuis
-30.000
Gemeentewerf
-14.000
CNL
-3.000
't Behouden Huys
-16.000
Gemeentewoningen
-8.000
Gemeentegebouwen
-6.000
Havenkantoor
-6.000
de Driemaster
-16.000
Gymnastiekgebouw West
-4.000
Gymnastiekgebouw Hoorn
-30.000
Dorpshuis de Stoek
-4.000
Stand per 31 december 2020
551.000
Haven Op 1 januari 2006 is de haven in eigendom en beheer overgenomen van het Rijk. De overdrachten van het Rijk naar de gemeente zijn begin 2020 definitief geregeld. Er is het afgelopen jaar voortvarend gewerkt aan het uitvoerings- programma Havenfront Terschelling, welke op 23 september 2020 is vastgesteld door de gemeenteraad. Dit programma is een integrale weerslag van alle plan- en workshopsresultaten van de afgelopen 2 jaar. Hierin zijn de disciplines havenlogistiek, nautica, hydraulica, verkeer,
Jaarstukken 2020
72
ecologie, economie, hoogwaterveiligheid, stedenbouw en landschapsarchitectuur bij elkaar gebracht. Het project bevindt zich nu in de definitie- en ontwerpfase waarin onder andere voorontwerpen en een plan van aanpak met een businesscase worden opgesteld. Dit gebeurt met gerichte betrokkenheid van stakeholders, waaronder de inwoners van Terschelling, de gebruikers en het recreatieplatform én daarbij is er in het voortraject al veel bruikbare informatie uit eerdere sessies. In de memo daterend van 13 januari 2021 is uw gemeenteraad verder geïnformeerd over de stand van zaken van het project. Tot de realisatie van alle plannen genoemd in het uitvoeringsprogramma Havenfront Terschelling wordt de exploitatie van de haven op de huidige manier voortgezet. Hieronder volgt een financieel overzicht van de exploitatie van de haven: Taakveld 2.4 onderdeel beheer binnenhavens naar kostenplaats in €
Begroot 2020
Realisatie 2020
Afwijking
per inwoner
2019
Beheer binnenhavens
-348.000
-324.000
24.000
-66
-135.000
Onderhoud onroerende zaken
-67.000
-6.000
61.000
-1
-38.000
Onttrekking voorziening onderhoud gebouwen
67.000
6.000
-61.000
1
38.000
Dotatie voorziening onderhoud gebouwen
-71.000
-71.000
-
-14
-71.000
Totaal beheer binnenhavens
-419.000
-395.000
24.000
-81
-206.000
In 2020 was er een exploitatietekort van € 324.000 op de haven. Dit bedrag wordt gedekt door een onttrekking uit de reserve havenbedrijf. Daarnaast zijn er onttrekkingen en toevoegingen geweest aan de voorziening onderhoud gebouwen in het kader van het Havenkantoor. Deze vallen buiten de havenexploitatie, maar worden gedekt vanuit de reguliere exploitatie. Het verloop van de Reserve havenbedrijf was in 2020 als volgt: Reserve havenbedrijf in € Stand per januari 2020
3.991.000
Vermeerderingen: Jaarlijkse dotatie Subtotaal
411.000 4.402.000
Verminderingen: Dekking exploitatie havenbedrijf
-324.000
Stand per 31 december 2020
4.078.000
Naast de onttrekking van € 324.000 uit de reserve, is er ook een jaarlijkse dotatie geweest aan deze reserve, de ‘’rentetoevoeging’’. De jaarlijkse dotatie voor 2020 is € 411.000. Dit heeft tot gevolg dat de reserve havenbedrijf per saldo in omvang is gestegen.
Jaarstukken 2020
73
Jaarstukken 2020
74
2.3.4 Paragraaf 4 – Financiering Inleiding Financiering betreft de wijze waarop de gemeente benodigde geldmiddelen aantrekt en (tijdelijke) overtollige geldmiddelen belegt. Treasury is het proces dat er op is gericht de financiering- en het kasstroommanagement (cashflow) te optimaliseren en te waarborgen dat voldaan wordt aan de verplichtingen richting schuldeisers. De uitvoering van treasury vindt plaats conform het door de raad vastgestelde treasurystatuut van 16 januari 2016. Deze financieringsparagraaf is samen met het treasurystatuut een belangrijk instrument voor het transparant maken en daarmee voor het sturen en beheersen van de financieringsfunctie. Wet FIDO De Wet FIDO (Financiering Decentrale Overheden) geeft verplichte richtlijnen voor de bewaking en beheersing van renterisico’s: • Kasgeldlimiet: hoeveel geld mag de gemeente lenen voor een periode van maximaal één jaar • Renterisiconorm: hoeveel geld mag de gemeente maximaal lenen voor een periode langer dan één jaar • Schatkistbankieren: het verplicht onderbrengen van overtollige geldmiddelen bij het Rijk • Financieringspositie. Onder renterisico wordt verstaan de mate waarin het saldo van rentelasten en -baten verandert door wijzigingen in het rentepercentage voor zowel de korte als voor de lange financiering.
Het is de bedoeling grote fluctuaties in de rentelasten, die mogelijk consequenties hebben voor de financiële positie, te vermijden. Kasgeldlimiet Juist voor korte financiering (tijdelijke liquiditeitstekorten voor lopende uitgaven opvangen) geldt dat het renterisico aanzienlijk kan zijn. Fluctuaties in de korte rente hebben direct een relatief grote impact op de rentelasten. Door middel van de kasgeldlimiet wordt een grens gesteld aan de mogelijkheid om lopende uitgaven kort te financieren, en daarmee wordt dan het risico beperkt. De kasgeldlimiet wordt bepaald op basis van een door het Rijk vastgesteld percentage (8,5%) van het begrotingstotaal. Kasgeldlimiet 2019: 1,9 miljoen Kasgeldlimiet 2020: 2,0 miljoen Kasgeldlimiet en opgenomen kasgeld In €
2019
2020
Kasgeldlimiet (8,5% van €24.000.000)
1.891.000
2.040.000
Opgenomen kasgeld
2.500.000
1.000.000
Overschrijding/onderschrijding limiet
-609.000
1.040.000
Renterisiconorm Lange financiering vormt een integraal onderdeel van het lange termijn investeringsbeleid. Renterisico’s zijn van te voren in te schatten en daarmee goed beheersbaar. Dit kan worden bereikt door informatie over rente en leningen actueel en transparant te krijgen. Verder is het van groot belang om een spreiding van looptijden in de lening portefeuille te realiseren. Het renterisico uit hoofde van renteherzieningen en herfinancieringen van leningen wordt dan in voldoende mate beperkt. Het volgende overzicht geeft inzicht in de samenstelling, grootte en rentegevoeligheid van de opgenomen geldleningen.
Jaarstukken 2020
75
Leningportefeuille 2020 in €
2020 Stand per 1 januari
-10.945.000
Reguliere aflossingen
956.000
Nieuwe leningen: Reguliere opname
-2.500.000
Wegens rente aanpassingen
-
Wegens herfinanciering
-
Stand per 31 december
-12.489.000
Rentelast
297.000
Gemiddelde rentevoet
2,53%
De lening portefeuille bestaat uit een 9-tal leningen die allen een verschillende rentevaste periode hebben. In het volgende overzicht worden de risico’s van renteherzieningen en herfinanciering van leningen afgezet tegen de risiconorm van de vaste schuld. Het renterisico op de vaste schuld mag de renterisiconorm in beginsel niet overschrijden. Door het Rijk is een renterisiconorm van 20% (van het begrotingstotaal) vastgesteld. Dat wil zeggen dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal. Het uitgangspunt van de renterisiconorm is het beheersen van de renterisico’s op langlopende schulden. Hoe meer de looptijd van schuld gespreid wordt, hoe minder gevoelig de begroting wordt voor renteschokken bij herfinanciering. Uit het onderstaande overzicht blijkt dat de gemeente Terschelling ruim binnen de renterisiconorm blijft. Renterisiconorm in €
2020 1. Begrotingstotaal (incl. mutaties reserves)
24.243.000
2. Wettelijk percentage
20%
3. Renterisiconorm (1 x 2)
4.848.600
4. Renteherziening
-
5. Aflossing
956.000
6. Renterisico (4 + 5)
956.000
7. Ruimte vs. Norm (3 - 6)
3.892.600
Schatkistbankieren In 2014 is het verplichte schatkistbankieren ingevoerd voor decentrale overheden. Schatkistbankieren houdt in dat tegoeden (liquide middelen) worden aangehouden in de Nederlandse schatkist. Over deze tegoeden wordt een rente vergoed die gelijk is aan de rentes die de Nederlandse staat betaalt op leningen die ze op de markt aangaat. Het drempelbedrag voor schatkistbankieren ligt voor onze gemeente op 0,75% van het begrotingstotaal, met een drempelbedrag van € 250.000. Deelname aan schatkistbankieren draagt bij aan een lagere EMU-schuld van de collectieve sector (Rijk en decentrale overheden samen). Schatkistbankieren vermindert de externe financieringsbehoefte van het Rijk. Dit vertaalt zich in een lagere staatsschuld. Ultimo 2020 is er geen bedrag in schatkistbankieren uitgezet.
Jaarstukken 2020
76
Financieringspositie Bij de berekening van de financieringspositie wordt de boekwaarde van de vaste activa en voorraad gronden afgezet tegen de beschikbare financieringsmiddelen (reserves, voorzieningen en langlopende leningen). Bij een financieringsoverschot zet de gemeente middelen weg, bij een financieringstekort heeft de gemeente onvoldoende eigen financieringsmiddelen waardoor de gemeente geld moet aantrekken bij de Bank Nederlandse Gemeenten. In de begroting 2020 wordt hiervoor een rentepercentage gehanteerd van 0%. In onderstaande tabel wordt het jaarlijks financieringstekort of -overschot berekend. Financieringspositie 2019 In €
31-12-2020
1-1-2020
Lopende en voorgenomen investeringen
19.466.000
18.902.000
Bouwgronden en panden in exploitatie
5.347.000
5.080.000
Totale boekwaarde
24.813.000
23.982.000
Stand van de reserves
9.291.000
8.760.000
Saldo jaarrekening
534.000
267.000
Stand van de voorzieningen
5.036.000
4.853.000
Stand lang vreemd vermogen
12.489.000
10.945.000
Totaal vermogen
27.350.000
24.825.000
Financieringsoverschot (+) of -tekort (-)
2.537.000
843.000
Te financieren
Financieringsmiddelen
Jaarstukken 2020
77
2.3.5 Paragraaf 5 – Bedrijfsvoering De bedrijfsvoering heeft als reikwijdte de gemeentelijke organisatie, niet alleen de ambtelijke organisatie, maar ook de ‘bestuurlijke’ organisatie. De burger verwacht van de gemeente dat de gelden rechtmatig, doelmatig en doeltreffend besteed worden en dat de gemeente een betrouwbare partner voor de burgers is en transparant is. Deze verwachtingen zijn tevens criteria voor de bedrijfsvoering. COVID-19 en bedrijfsvoering Aan het eind van 2020 kunnen we concluderen dat de eerder ingezette werkwijze BALANS onder druk van de COVID-19 pandemie zijn vruchten heeft afgeworpen. De gemeente Terschelling kent al een geruim aantal jaren de mogelijkheid voor medewerkers om thuis te werken, in combinatie met het beschikbaar stellen van ICT voorzieningen en het werken op basis van netto uren en resultaten. Hierdoor zijn voor de medewerker werk en privé beter te combineren, heeft de organisatie goed inzicht in de in te zetten uren, de planningen van medewerkers en de gemaakte resultaatafspraken. Hierdoor was de omschakeling naar het volledig thuis werken conform de landelijke COVID-19 regelgeving snel gerealiseerd. Uiteraard heeft de COVID-19 pandemie ook invloed gehad op de gestelde prioriteiten binnen de organisatie en de werkwijze.
Sommige medewerkers hebben tijdelijk een (gedeeltelijk) ander takenpakket gehad door inzet in de lokale bestrijding van de COVID-19 pandemie of uitvoering van de landelijke regelgeving op lokaal niveau. Op het vlak van personeel is meer nadruk komen te liggen op arbo-technische faciliteiten en aandacht voor de sociale consequenties van de COVID-19 pandemie. Dat heeft zich afgetekend in een significante daling van het ziekteverzuim. Het ziekteverzuim over 2020 bedroeg 3,31%, en dat is 1,46% lager dan in 2019 (4,77%). Gezien het voortduren van de landelijke maatregelen en het thuiswerken wordt in 2021 wel rekening gehouden met weer een stijging van dit percentage doordat medewerkers meer last krijgen van het ontbreken van de sociale aspecten van de werkvloer. Ook betekenen de COVID-19 maatregelen dat er het een en ander voor de burger is gewijzigd met betrekking tot de bedrijfsvoering. Zo is het gemeentehuis nu alleen op afspraak geopend en zijn ambtenaren op afspraak beschikbaar. Persoonlijke overleggen zijn gezien de landelijke maatregelen niet mogelijk en gebeuren veelal via de digitale weg. Dit heeft zowel voor- als nadelen. Het aantal reisbewegingen is uiteraard verminderd. Iets wat goed is voor het milieu.
Daarbij betekent het werken op afspraak dat een burger niet geconfronteerd wordt met wachttijden of het al dan niet beschikbaar zijn van een medewerker op het gewenste moment. Maar realistisch is ook dat het vergaderen via de digitale weg niet altijd hetzelfde effect heeft als persoonlijk overleg. De afhankelijkheid van de techniek en het communiceren via de digitale weg heeft soms zijn beperkingen. Organisatiestructuur Er wordt gewerkt in een directiemodel waarin een tweehoofdige directie een vijftal ‘’teams’’ aanstuurt. Dit is echter geen statisch geheel. Door voortdurende wijzigingen in onze externe omgeving en door scherp te zijn op trends en ontwikkelingen worden permanent kleine aanpassingen gedaan aan de organisatie. Hierdoor is de gemeente een modern en zelfstandig werkgever met een uitstekend pakket aan arbeidsvoorwaarden. Door de huidige inrichting van de organisatie is gebleken dat het aansturen van de medewerkers, ondanks de beperkingen door de COVID-19 maatregelen, goed uitvoerbaar was. Inhuur van personeel van derden Voordat tot inhuur wordt overgegaan, wordt afgewogen of eigen personeel ingezet kan worden door middel van: • overwerk, tijdelijke urenuitbreiding • taakroulatie • uitbreiding via tijdelijk dienstverband/tijdelijke urenuitbreiding
Jaarstukken 2020
78
• regionale samenwerkingsvormen (andere eilanden/samenwerkingsverbanden) • opleidingen/trainee Als dit niet tot de mogelijkheden behoort, dan wordt een oplossing gezocht in het inhuren van personeel van derden. Personeel van derden kan worden ingehuurd voor nog niet ingevulde vacatures, ter vervanging van langdurig zieken of vanuit het oogpunt van strategische organisatieontwikkeling. Deze kosten worden enerzijds gedekt uit beschikbare vacatureruimte, anderzijds is er een budget beschikbaar voor inhuur ter dekking van de kosten bij vervanging bij ziekte, knelpunten of de inzet van werkervaringsplaatsen. Met betrekking tot inhuur en/of payroll ziet de gemeente Terschelling zich, evenals andere gemeenten in Nederland, in de praktijk voor problemen gesteld. De theorie met betrekking tot inkoop- en aanbesteding strookt soms niet met de praktijk én de zorg voor medewerkers. Vanwege de discussie over de rechtmatigheid is anders dan voorgaande jaren, als er een besluit werd genomen om extra inzet aan te trekken, per situatie een aantal voorwaarden van aanbieders vergeleken (meervoudig onderhandse aanbesteding). Daarbij werd ook bekeken welke organisatie, ingeval van payroll, nagenoeg dezelfde arbeidsvoorwaarden kon bieden als de gemeente Terschelling zelf heeft. Dit laatste schrijft de wet vanuit de voorwaarden van flexibiliteit en zekerheid ook voor.
Daarbij komt dat het vinden van medewerkers in een arbeidsmarkt die danig onder druk staat én de situatie waarbij mensen vaak voor meerdere dagen naar het eiland moeten komen, geen sinecure is. Vaak is het dan ook geen kwestie van een keuze uit meerdere geschikte kandidaten, maar een kwestie of een kandidaat geschikt te maken is voor het werk dat er ligt. En soms lukt het deze mensen zelf te vinden en soms kan een bureau een kandidaat aandragen. Aan het bureau die een kandidaat levert of het bureau waar een kandidaat op een payrollconstructie wordt ondergebracht wordt, naast het salaris dat de gemeente Terschelling bij een vaste arbeidsovereenkomst ook zou betalen, uiteraard een fee betaald voor bureaukosten, dekking van ziektekosten, WW-rechten en verzekeringen e.d. De kandidaten zijn dan ook in dienst bij deze werkgever en worden gedetacheerd bij of ingehuurd door de gemeente Terschelling. Dit beperkt ook de risico’s voor de gemeente zelf op het gebied van ziekte, arbeidsongeschiktheid en wachtgelden. De accountant doet in het licht van de controle van de jaarrekening een toets op de rechtmatigheid van de bestedingen zoals die in de jaarrekening zijn opgenomen. Bij de controle van de rechtmatigheid maakt de toets op de aanbesteding een belangrijk onderdeel uit van de accountantswerkzaamheden.
Bij deze controle wordt gekeken naar welke bedragen over een periode van 4 jaar aan een bedrijf betaald worden. Daarbij wordt bij de inhuur van personeel of bij payrolling niet alleen gekeken naar de extra kosten die inhuur met zich meebrengt, dus de kosten bovenop het salaris, maar naar het geheel aan kosten, dus inclusief het salaris. Ook wordt door een accountant geen onderscheid gemaakt in aantal medewerkers dat bij een bepaald bedrijf geplaatst kan worden, of het om verschillende functies gaat en of om welke periodes het gaat. Er wordt door de accountant alleen gekeken naar het grote totaal per aanbieder over een periode van 4 jaar. En dit totaal wordt door de accountant naast de grensbedragen voor inkoop- en aanbesteding gelegd. En daar gaat het knellen met de praktijk. Want uiteraard is niet op voorhand te voorspellen of er medewerkers ziek worden die vervangen moeten worden, er vervanging bij zwangerschapsverlof nodig is of dat door bijvoorbeeld nieuwe wetten de werkdruk binnen bepaalde afdelingen onacceptabel hoog wordt waardoor extra handen nodig zijn. Laat staan dat dit in te schatten is over een komende periode van 4 jaar.
Het zou in de praktijk kunnen betekenen dat tegen een medewerker gezegd moet worden dat hij na een periode van 6 maanden overgeplaatst moet worden naar een ander bureau omdat door de betaling van het salaris over de grens van de inkoop- en aanbestedingsbedragen gegaan wordt. Bij de controle op de jaarrekening wordt hier echter anders tegenaan gekeken en is de wettelijke regelgeving soms weerbarstig in de praktijk toe te passen.
Jaarstukken 2020
79
Dit maakt dat de accountant op dit vlak geconstateerd heeft dat niet rechtmatig gehandeld wordt. En dat klopt inderdaad op het moment dat uitsluitend naar het inkoop- en aanbestedingsbeleid gekeken wordt, ook al passen deze regels soms niet bij de praktijk. Op voorhand is echter niet te bepalen welke inhuur van derden noodzakelijk is. Het betekent dus ook dat de gemeente Terschelling het werk waarvan besloten wordt dat hier personeel van derden voor nodig is, in 2021 Europees zal moeten worden aanbesteed. Dit betekent dat voor een periode van 4 jaar vooruit gekeken moet gaan worden en moet worden ingeschat waar inhuur plaats zal gaan moeten vinden, op welk niveau en voor welke duur. Daarbij kan het bieden van vergelijkbare arbeidsvoorwaarden vanuit het oogpunt van sociaal werkgeverschap wellicht niet meer gegarandeerd worden. Ook kan het zo zijn dat de huidige tariefafspraken door een Europese aanbesteding hoger uit gaan vallen dan nu het geval is. En voor lopende overeenkomsten betekent het wellicht dat deze medewerkers ontslag moeten nemen bij hun huidige bedrijf en deze overgenomen moeten worden door het bedrijf dat uiteindelijk de aanbesteding wint. Al met al zeker op dit moment nog een onduidelijke situatie zowel voor de gemeente Terschelling als voor de medewerkers die dit aan gaat.
We zullen in het jaar 2021 hier dus behoorlijk wat energie in moeten steken om te voldoen aan de voorwaarden van een rechtmatige wijze van aanbesteden. Het betekent echter wel dat er een over het jaar 2021 naar verwachting een goedkeurende accounantsverklaring met betrekking tot de jaarrekening 2021 te verwachten valt. En daar is ook wat voor te zeggen. Werkervaringsplaatsen Werkervaringsplaatsenpersoneel wordt afgekort als wepper. In 2014 is de gemeente Terschelling gestart met het aantrekken van weppers via NoordTalent van BAN Personeeldiensten. Daar waar het begon met 1 wepper is dit als een olievlek over de organisatie verspreid. Sinds 2014 hebben ca. 23 personen werkervaring opgedaan binnen de disciplines fysieke leefomgeving, sociaal domein, HRM, bestuurskunde, juridisch control, KCC en communicatie. Daarvan is ruim 85% na verloop van tijd uitgestroomd naar reguliere banen bij andere organisaties, waaronder 2 naar andere Waddeneilandgemeenten. Uit een evaluatie met weppers is gebleken dat de nieuwe banen allemaal mede te danken zijn aan de ervaring opgedaan tijdens de werkervaringsplaats bij de gemeente Terschelling. Voor de gemeente Terschelling heeft het aantrekken van weppers een tweeledig doel.
Naast een tijdsinvestering met betrekking tot de begeleiding levert het inzetten van een wepper uiteraard ook extra handen op die een bijdrage leveren aan de te behalen resultaten. Daarnaast maakt het dat met de weppers ook vers bloed in de organisatie stroomt. De frisse blik die de weppers mee brengen in een organisatie die zich kenmerkt door geringe interneen externe mobiliteit is een leuk en mooi effect. Uiteraard heeft ook hier de COVID-19 pandemie zijn stempel gedrukt op de organisatie. Juist voor werkervaringsplaatsen is het van belang dat men leert hoe het er aan toe gaat binnen een organisatie en vormt een degelijke begeleiding op de werkvloer tot de voorwaarden voor het tot een goed resultaat kunnen brengen van een werkervaringsplaats. Door het voornamelijk thuis werken was het niet altijd mogelijk deze noodzakelijke begeleiding op een optimale wijze te kunnen bieden. Hierdoor zijn in 2020 geen nieuwe plaatsen aangeboden. Dit is overigens een landelijk fenomeen. Talent Centraal Daarnaast wordt blijvend geïnvesteerd in de toekomst door de inzet van Talent Centraal. De komende 10 jaar stroomt ca. 40% van de medewerkers uit vanwege de leeftijd. Door de hoge prioriteit die ook vanuit maatschappelijk oogpunt aan de dienstverlening door de gemeente wordt gesteld, leidt dit tot een grotere behoefte aan hoger opgeleiden.
Door de inzet van talent centraal wordt hierop geanticipeerd. Talentvolle medewerkers worden gedurende langere periode klaargestoomd om sleutelfuncties te vervullen. Zo is in 2020 talent centraal onder andere ingezet op Integrale veiligheidszorg en rampenbestrijding.
Jaarstukken 2020
80
WNT-verantwoording Per 1 januari 2013 is de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) ingegaan. Deze verantwoording is opgesteld op basis van de volgende op gemeente Terschelling van toepassing zijnde regelgeving: het algemene WNTmaximum. Op grond van deze wet vallen voor gemeenten de griffier en de directeur/gemeentesecretaris onder het begrip topfunctionaris ongeacht de hoogte van de bezoldiging. Het bezoldigingsmaximum in 2020 voor de gemeente Terschelling is € 201.000. In de wet is een publicatieplicht opgenomen. In de jaarrekening moet een overzicht zijn opgenomen van de bezoldiging van de topfunctionarissen op naam en functie. Daarnaast geldt een publicatieplicht voor functionarissen met een bezoldiging boven de wettelijke norm. Uit het onderstaande overzicht blijkt dat de wettelijke normering niet wordt overschreden. Bezoldiging topfunctionarissen 2019 bedragen x € 1
H.M. de Jong
J. Hofman
Functiegegevens
Secretaris/directeur
Griffier
Aanvang en einde functievervulling in 2019
01/01 - 31/12
01/01 – 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
1,1
0,89
Dienstbetrekking?
Ja
Ja
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen
€ 94.211,-
€ 48.530,-
Beloningen betaalbaar op termijn
€ 17.823,--
€ 9.559,-
Subtotaal
€ 112.034,-
€ 58.089,-
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
€ 194.000,-
€ 172.660,-
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag
N.v.t.
N.v.t.
Totale bezoldiging
€ 112.034,-
€ 58.089,-
Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan
N.v.t.
N.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling
N.v.t.
N.v.t.
Bezoldiging
Jaarstukken 2020
81
Bezoldiging topfunctionarissen 2020 bedragen x € 1
H.M. de Jong
J. Hofman
Functiegegevens
Secretaris/directeur
Griffier
Aanvang en einde functievervulling in 2018
01/01 - 31/12
01/01 – 31/12
Omvang dienstverband (als deeltijdfactor in fte)
1,1
0,89
Dienstbetrekking?
Ja
Ja
Beloning plus belastbare onkostenvergoedingen
€ 93.703,-
€ 51.181,-
Beloningen betaalbaar op termijn
€ 18.789,--
€ 10.192,-
Subtotaal
€ 114.492,-
€ 61.373,-
Individueel toepasselijke bezoldigingsmaximum
€ 201.000,-
€ 178.890,-
-/- Onverschuldigd betaald en nog niet terugontvangen bedrag
N.v.t.
N.v.t.
Totale bezoldiging
€ 114.492,-
€ 61.373,-
Reden waarom de overschrijding al dan niet is toegestaan
N.v.t.
N.v.t.
Toelichting op de vordering wegens onverschuldigde betaling
N.v.t.
N.v.t.
Bezoldiging
Jaarstukken 2020
82
2.3.6 Paragraaf 6 – Verbonden partijen In deze paragraaf wordt de beleidsmatige en financiële betrokkenheid van de gemeente bij verbonden partijen omschreven. De definitie van een verbonden partij is volgens het BBV: “Een verbonden partij is een privaatrechtelijke of publiekrechtelijke organisatie waarin de gemeente bestuurlijk en financieel belang heeft’’ Bestuurlijk belang wil zeggen dat de gemeente zeggenschap, hetzij uit hoofde van vertegenwoordiging in het bestuur of uit hoofde van stemrecht, heeft bij de verbonden partij. Het financieel belang bestaat hoofdzakelijk uit het beschikbaar stellen van middelen, welke in het geval van faillissement van de partij verloren gaan. Daarnaast kan het ook zo zijn dat de gemeente aansprakelijk is wanneer de verbonden partij haar verplichtingen niet kan nakomen. De gemeente Terschelling wil als eilandgemeenschap over de eigen toekomst gaan. Met het oog op behoud van de gemeentelijke zelfstandigheid moet de gemeente in ieder geval financieel gezond zijn, publiekstaken adequaat uitvoeren en een goede basisdienstverlening in stand houden. Samen met de Waddeneilanden wil de gemeente aan duurzame oplossingen werken, waarbij ook nadrukkelijk andere gemeenten en organisaties in beeld zijn. Verbonden partijen zijn de andere organisaties die in beeld zijn om aan goede oplossingen te werken.
De gemeente Terschelling kent acht publiekrechtelijke verbonden partijen en negen privaatrechtelijke verbonden partijen. Hieronder wordt per verbonden partij kort het doel, de bijdrage aan de gemeentelijke beleidsdoelstellingen en de eventuele relevante ontwikkelingen beschreven. Aan het eind van de paragraaf is een tabel opgenomen met de (minimale) financiële gegevens. Deze financiële gegevens bestaan zoveel mogelijk uit de gepubliceerde verwachte cijfers over 2020. In enkele gevallen kon er door het ontbreken van de cijfers niets worden ingevuld. Op deze plaatsen zijn de cijfers over het jaar 2019 ingevuld. Overzicht verbonden partijen Bestuurlijk vertegenwoordiger Publiekrechtelijk verbonden partijen, de gemeenschappelijke regeling Sociale Dienst Noard West Fryslân
wethouder J. Hoekstra
Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân
wethouder J. Hoekstra
Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) Veiligheidsregio Fryslân Gemeenschappelijke regeling Fryslân-West (100% belang van NV Empatec) Gemeenschappelijke regeling De Waddeneilanden "Welstandszorg Hûs en Hiem"
wethouder S. Haringa burgemeester C.M. van de Pol wethouder J. Hoekstra burgemeester C.M. van de Pol wethouder S. Haringa
Privaatrechtelijk verbonden partijen N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin)
burgemeester C.M. van de Pol
N.V. Fryslân Miljeu Noardwest
burgemeester C.M. van de Pol
N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland (Stichting Kredietbank Nederland)
burgemeester C.M. van de Pol
Stichting Openbare Verlichting Fryslân
wethouder S. Haringa
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
burgemeester C.M. van de Pol
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
burgemeester C.M. van de Pol
Vereniging van Friese Gemeenten, tevens afdeling van de VNG
burgemeester C.M. van de Pol
Stichting Passantenhaven Terschelling Stichting Beheer Schoolgebouwen Terschelling
Jaarstukken 2020
wethouder J. Hoekstra adj-dir W.R.H. van Schoonhoven
83
Publiekrechtelijke verbonden partijen Dienst Sociale zaken en Werkgelegenheid NoardWest Fryslân De Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân voert voor de gemeente Terschelling de taken uit op het gebied van sociale zekerheid, maatschappelijke zorg en gesubsidieerde arbeid. Gedurende 2020 is de Dienst omgevormd naar een bedrijfsorganisatie welke per 1 januari 2021 een feit is. De formele sturing en besluitvorming over beleid in het sociaal domein verschuift van het bestuur van de Dienst naar de colleges en raden van de gemeenten. Medewerkers van de Dienst en gemeenten hebben in project Omvorming hard gewerkt om de overgang op 1 januari 2021 zo soepel mogelijk te laten verlopen. De dienstverlening van de Dienst aan inwoners, gemeenten, gebiedsteams en overige partners blijft hetzelfde. Er veranderen wel een aantal bestuurlijke zaken: •
•
Besluiten over beleid en begroting voor het sociaal domein worden niet meer door het bestuur van de Dienst, maar door de colleges en raden van Harlingen, Terschelling, Vlieland en Waadhoeke genomen. Daarom zijn er in 2021 geen openbare bestuursvergaderingen van de Dienst meer. Begroting en bestedingen Wmo en Jeugdwet zijn per 2021 onderdeel van gemeentelijke begrotingen van Harlingen, Terschelling, Vlieland en Waadhoeke. Ook een deel van het armoedebeleid valt onder gemeentelijke verantwoordelijkheid. Er wordt nog onderzocht of de begroting voor de Participatiewet en enkele aanverwante (minima)regelingen onderdeel blijven van de begroting van de Dienst, of ook overgaat naar de gemeentelijke begrotingen.
Centrumregeling Sociaal Domein Friesland De centrumregeling sociaal domein Friesland doet de professionele inkoop en beleidsvoorbereiding van een aantal taken op het gebied van WMO, Jeugdwet en participatiewet voor de gezamenlijke Friese gemeenten. Door middel van deze regeling kunnen deze taken doelmatig en hoogwaardig georganiseerd worden. Er is geen financieel belang van de gemeente Terschelling in deze regeling. Gemeenschappelijke regeling Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO) De gemeenschappelijk regeling FUMO is opgezet met als doel een goede uitvoering van de uitbestede taken op het gebied van milieu- en omgevingswet. Het financieel belang van de gemeente Terschelling in deze gemeenschappelijke regeling is fors en dit geldt dan ook als een risico. Op dit moment is de gemeente Terschelling de enige gemeente die haar BRIKS-taken bij de FUMO heeft ondergebracht. De kosten voor de uitvoering van deze taken zijn in de afgelopen jaren flink toegenomen. Op dit moment wordt de uitbesteding van de BRIKS-taken aan de FUMO geëvalueerd. In het eerste kwartaal van 2021 is bureau Seinstra&Partners ingeschakeld om ondersteuning te bieden in het verder vormgeven van de toekomstige uitvoering van BRIKS-taken.
Onder hun deskundige begeleiding wordt gezocht naar de beste oplossing voor de BRIKS-taken, zelf doen, een poolmodel met de gemeente Harlingen inrichten of bij de FUMO blijven. De discussie rond de frictiekosten nadert de eindstreep tijdens het AB van de FUMO op 1 april 2021.
Jaarstukken 2020
84
Gemeenschappelijke regeling Veiligheidsregio Fryslan De Veiligheidsregio Fryslân behartigt de belangen van de volgende terreinen: - publieke gezondheidszorg - brandweerzorg - geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen - rampenbestrijding en crisisbeheersing Hierbij wordt de multidisciplinaire samenwerking en coördinatie in de uitvoering van rampenbestrijding en crisisbeheersing bevorderd. Daarnaast wordt er een gemeenschappelijke meldkamer beheert en in stand gehouden. De burgemeester van de gemeente Terschelling neemt hierbij deel in het algemeen bestuur van de regio. Het bestuurlijk belang bestaat uit het waarborgen van de (brand- en gezondheid) veiligheid en een adequate rampen organisatie. Gemeenschappelijke regeling Fryslân-West (Empatec) De gemeenschappelijke regeling Fryslân-West (dochter van N.V. Empatec) is gevestigd in Sneek en heeft als doel het ontwikkelen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt naar waardevolle medewerkers. De gemeenschappelijke regeling voert voor de gemeente Terschelling de Sociale Werkvoorziening (Wsw) uit en is de uitvoerende organisatie als het gaat om reintegratietrajecten. In 2021 zal de gemeente Terschelling uitreden uit deze GR. Gemeenschappelijke regeling De Waddeneilanden De gemeenschappelijke regeling de Waddeneilanden is er om de gemeenschappelijke belangen van de Waddeneilanden te behartigen.
Gemeenschappelijke standpunten van de deelnemende gemeenten kunnen hiermee sterker worden uitgedragen zodat er meer invloed uitgeoefend kan worden op instanties en andere overheden. Daarnaast worden taken gezamenlijk opgepakt waardoor er kostenefficiëntie ontstaat en een gemeenschappelijk beleidskader. Het algemeen bestuur van de GR de Waddeneilanden bestaat in 2020 uit de colleges van alle deelnemende gemeenten. Gemeenschappelijke regeling “Welstandszorg Hûs en Hiem’’ Deze gemeenschappelijke regeling behartigt de belangen op het gebied van de bouwkundige, stedenbouwkundige en landschappelijke schoonheid in de provincie Fryslân. Het financiële belang van deze regeling is afhankelijk van de werkzaamheden/opdrachten die in opdracht van de gemeente worden uitgevoerd. De kosten worden hierbij doorbelast aan de aanvragers van vergunningen. Gemeenschappelijke regeling Openbaar Lichaam Afvalverwijdering Friesland (OLAF) De gemeenschappelijke regeling ‘’OLAF’’ zorgde er tot 1995 voor dat milieu en reinigingstaken verantwoord werden uitgevoerd. Op dit moment is de gemeenschappelijke regeling ‘’slapende’’. De rechten, plichten en activiteiten van ‘’OLAF’’ zijn in 1995 overgegaan naar Afvalsturing Friesland NV.
Jaarstukken 2020
85
Privaatrechtelijke verbonden partijen N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin) en N.V. Fryslân Miljeu Noardwest Omrin is inzamelaar en verwerker van afval. Zij dragen zorg voor het voorkomen, verwijderen, bewerken en verwerken van het Friese afval conform de voorgeschreven milieudoelstellingen tegen zo laag mogelijk kosten. Het bestuurlijk belang bestaat uit een stemrecht naar rato van het aandelenbezit. Het aandelenbezit van de gemeente Terschelling bedraagt 1,5%. N.V. Gemeenschappelijke regeling Kredietbank Friesland De Kredietbank Friesland maakt het mogelijk dat er financiële dienstverlening kan worden verleend aan personen die om wat voor reden dan ook niet bij een reguliere bankinstelling terecht kunnen. Het stemrecht in deze verbonden partij wordt bepaald naar rato van de kapitaalverstrekking. N.V. Bank Nederlandse Gemeenten De BNG bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de Staat, alsmede het door de statuten beperkte werkterrein van de bank, bieden financiers het vertrouwen dat het risico van kredietverlening aan dit instituut zeer beperkt is.
BNG Bank bundelt de uiteenlopende vraag van klanten tot een beroep op de financiële markten dat aansluit op de behoefte van beleggers wat betreft volume, liquiditeit en looptijd. Door de combinatie van beide elementen heeft de bank een uitstekende toegang tot financieringsmiddelen tegen zeer scherpe prijzen, die weer worden doorgegeven aan decentrale overheden en aan instellingen voor het maatschappelijk belang. Dat leidt voor de burger uiteindelijk tot lagere kosten voor tal van voorzieningen. Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) De VNG staat de gemeenten bij met de vervulling van hun bestuurstaken. De VNG helpt haar leden met het maken van afspraken met andere overheden over het arbeidsvoorwaardenbeleid in de overheidssector en overeenkomsten inzake arbeidsvoorwaarden van personeel in de sector gemeenten aan te gaan met werknemersorganisaties. Daarnaast behartigt zij de belangen van haar leden die samenhangen met de uitgevoerde bestuurs- en beheerstaken. De leden van de VNG hebben een stemrecht naar een veelvoud van 1000 inwoners per gemeente. Vereniging van Friese Gemeenten, tevens afdeling van de VNG De Vereniging van Friese Gemeenten (VFG) is de vereniging van de Friese gemeenten, waarbinnen gemeentebestuurders en raadsleden elkaar ontmoeten en kennis delen.
De VFG is op landelijk niveau voor de VNG een provinciale partner in het delen van kennis, het ophalen van vragen en het afstemmen van standpunten. De VFG speelt daarom ook een actieve rol als het gaat om signaleren en doorgeven van relevante kennis voor de leden. Stichting Openbare Verlichting Fryslân De Stichting Openbare Verlichting Fryslân draagt zorg voor het in stand houden en onderhouden van de openbare verlichting op het eiland. Daarnaast koopt de stichting collectief energie in via een samenwerkingsverband. Stichting passantenhaven Terschelling
Jaarstukken 2020
86
Stichting passantenhaven Terschelling beheert en exploiteert de passantenhaven aan de Dellewal op Terschelling. De stichting zorgt ervoor dat alle benodigde voorzieningen optimaal zijn zodat de veiligheid kan worden gegarandeerd voor de gebruikers van de passantenhaven. Samen met de watersportvereniging ‘’Het Wakend Oog’’ zorgt de gemeente ervoor dat de stichting haar taken kan blijven voortzetten. Wethouder Hoekstra maakt deel uit van het bestuur van deze stichting. Stichting beheer Schoolgebouwen Deze stichting beheert de “Brede school” op West-Terschelling. Het bestuur wordt gevormd door een directielid van de gemeente en de directieleden van beide schoolbesturen.
Jaarstukken 2020
87
Financiële gegevens verbonden partijen Financiele gegevens verbonden partijen Verbonden partij * in € 1.000
Indeling risico
Aandeel gemeente Terschelling
Eigen vermogen 31-12-2019
Eigen vermogen 31-12-2018
Vreemd vermogen 31-12-2019
Vreemd vermogen 31-12-2018
Resultaat 2019
Resultaat 2018
Bijdrage 2019
Bijdrage 2018
Publiekrechtelijke verbonden partijen Sociale dienst Noard West Fryslân
Hoog
655
655
10.915
8.911
-
-
2.376
2.363
Centrumregeling Sociaal Domein Fryslân
Hoog
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
Fryske Utfjieringstsjinst Miljeu en Omjouwing (FUMO)
Hoog
1.467
647
4.792
3.445
493
448
750
710
Veiligheidsregio Fryslân
Gemiddeld
3.615
5.266
69.719
58.560
-524
1.874
716
716
Gemeenschappelijke regeling Fryslân-West
Gemiddeld
1.575
4.538
27.218
9.483
-2.963
-
214
227
Gemeenschappelijke regeling de Waddeneilanden
Gemiddeld
60
-75
428
747
-9
-125
208
208
'Welstandszorg Hûs en Hiem''
Gemiddeld
334
369
82
120
7
2
afhankelijk van opdrachten
Privaatrechtelijke verbonden partijen N.V. Afvalsturing Friesland (Omrin)
Gemiddeld
1,5%
8.286
8.414
5.685
5.927
507
112
naar rato
B.V. Fryslân Miljeu Noardwest
Gemiddeld
2%
3.564
3.814
8.514
8.100
389
139
naar rato -
N.V. Gemeenschappelijke Kredietbank Friesland
Laag
2.704
2.371
39.847
42.801
-
-
Stichting Openbare Verlichting Fryslân
Laag
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
8
8
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Laag
4.887.000
4.991.000
144.802.000
132.518.000
163.000
337.000
n.v.t.
n.v.t.
Vereniging van Nederlandse Gemeenten
Laag
64.627
61.975
88.985
87.875
-1.174
-879
10
10
Vereniging van Friese Gemeenten (afdeling VNG)
Laag
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
n.v.t.
2
Stichting Passantenhaven Terschelling
Laag
n.n.b.
3.468
n.n.b.
244
n.n.b.
11
-
-
Stichting Beheer Schoolgebouwen Terschelling
Laag
965
998
669
771
-33
65
25
25
Jaarstukken 2020
0,006%
-
2
88
2.3.7 Paragraaf 7 – Grondbeleid Inleiding In deze paragraaf worden de bouwgrondexploitaties beschreven. Grondexploitaties zijn een middel om uitvoering te geven aan andere gemeentelijke beleidsdoeleinden zoals bijvoorbeeld doelen op het gebied van wonen, werken, welzijn, infrastructuur, recreatie, milieu en landschapsontwikkeling. Deze doelen kan de gemeente onder meer bereiken door aankoop, exploitatie en uitgifte van gronden of het verlenen van medewerking aan ontwikkeling van plannen door private personen, bedrijven en instellingen. Daarbij gelden de volgende uitgangspunten: • • •
het bereiken van maatschappelijke en bestuurlijke doelstellingen, winst en risico, praktische uitvoerbaarheid.
Reserves Grondbeleid gaat gepaard met mogelijk grote financiële kansen en risico’s. De gemeente heeft geen afzonderlijke reserve grondexploitatie, als bekend is dat op een complex een negatief resultaat te verwachten is, dan wordt overeenkomstig de financiële voorschriften een voorziening gevormd om het tekort af te dekken. De gemeente Terschelling kent in het algemeen een relatief bescheiden grondexploitatie. De kosten welke aan de grondexploitatie worden toegerekend zijn vrijwel uitsluitend externe kosten. Het overzicht van de lopende grondexploitaties is per 31 december 2020 als volgt: Boekwaarde 1-1-2020
Grondexploitaties
Vermeerderingen
Verminderingen
Boekwaarde 31-12-2020
Nog te betalen
2.217.000
-
-
Nog te ontvangen
Dellewal
i.e.
2.217.000
-
-
Campus/West Aletalaan fase 4
i.e.
-352.000
352.000
-
-
-
-
KLU locatie
i.e.
266.000
-
-
266.000
-
-
2.131.000
352.000
-
2.483.000
-
-
Totaal i.e.: in exploitatie
Locatie Dellewal In december 2017 heeft de gemeenteraad een besluit genomen waarbij wordt ingezet op het maken van een bestemmingsplan voor het gebied waarin de bouw van 13 appartementen mogelijk wordt gemaakt. Daarnaast heeft de raad de wens uitgesproken om de grond van de dancing-locatie die niet voor de ontwikkeling van dit plan nodig is, over te dragen aan de Stichting Natuurherstel Baai Dellewal. Vervolgens is In de raadsvergadering van 27 mei 2020 besloten om in plaats van een ontwerpbestemmingsplan het voorontwerp bestemmingsplan en beeldkwaliteitsplan Dellewal e.o. aan te passen en na vaststelling te gebruiken als toetsingskader voor initiatieven op Dellewal en De Tiger. Naar aanleiding van dit besluit zijn beleidsregels opgesteld die aangeven hoe het college een aanvraag voor een omgevingsvergunning beoordeelt, waarbij moet worden afgeweken van de regels uit het geldende bestemmingsplan voor Dellewal en de beheersverordening voor de Tiger. De beleidsregels zijn ook van toepassing op de Duinappartementen Dellewal.
Jaarstukken 2020
89
Om uitvoering te geven aan het (voorontwerp) bestemmingsplan wordt in het tweede kwartaal van 2021 een prijsvraag uitgeschreven. De prijsvraag ziet op de realisatie van maximaal 13 duurzaam gebouwde duinappartementen op de locatie en onder de voorwaarden die in het voorontwerpbestemmingsplan Dellewal e.o (en de daaraan gekoppelde beleidsregels) zijn opgenomen. Het college gaat er nog steeds vanuit dat de geactiveerde kosten via verkoop van de grond worden terugverdiend, waardoor het verwachte resultaat op deze grondexploitatie nihil is. Locatie West-Aletalaan fase 4 & Campus De nieuwe campus voor 204 studenten van het MIWB is in 2017 opgeleverd en in gebruik genomen. Alle kavels in het plangebied West Aletalaan, fase 4 zijn verkocht. Het project is in 2020 afgesloten en het laatste deel van het resultaat is opgenomen in de exploitatie. KLU Locatie Het bestemmingsplan voor deze locatie is vastgesteld in 2020 en in 2021 zal WoonFriesland deze locatie overnemen voor woningbouw. Het verwachte resultaat op deze grondexploitatie is nihil.
Jaarstukken 2020
90
2.3.8 Paragraaf 8 – Personele lasten Het BBV schrijft het volgende voor inzake het opnemen van overhead: In de programma's moeten alleen de kosten worden opgenomen van het primaire proces. De kosten moeten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en activiteiten. Activiteiten die onder de overhead vallen, zijn grofweg in te delen in: ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) en ondersteunende personen op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). In de tabel is opgenomen op welke wijze de personeelskosten zijn verdeeld over de verschillende programma’s. Salariskosten 2020 Team Raadsleden totaal
Totaal loonbegroting
Uitputting 2020
-165.000
-183.000
Verschil
Programma
Taak veld
-18.000
0
0.1
B&W totaal
-275.000
-276.000
-1.000
0
0.1
Babs totaal
-13.000
-9.000
4.000
0
0.2
Loondifferentiatie
-40.000
-38.000
2.000
0
0.4
Staf totaal
-1.011.000
-902.000
109.000
0
0.4
Directie totaal
-245.000
-260.000
-15.000
0
0.4
Griffie totaal
-97.000
-106.000
-9.000
0
0.1
Teamleiders totaal
-291.000
-292.000
-1.000
0
0.4
Ondersteuning totaal
-379.000
-388.000
-9.000
0
0.4
Beleid totaal
-664.000
-616.000
48.000
0
0.4
Publiek totaal
-554.000
-618.000
-64.000
0
0.4
Eilandteam totaal
-276.000
-244.000
32.000
6
6.1
Techniek totaal
-254.000
-281.000
-27.000
0
0.4
Buitendienst totaal
-578.000
-516.000
62.000
0
0.4
Haven totaal
-167.000
-153.000
14.000
2
2.4
Behouden Huys totaal
-179.000
-209.000
-30.000
5
5.4
CNL totaal
-145.000
-140.000
5.000
5
5.4
Overig totaal
-102.000
-26.000
76.000
0
0.4
Reservering ziekte en WW-rechten
-135.000
-3.000
132.000
0
0.4
Totaal
-5.570.000
-5.260.000
310.000
De gemeente Terschelling is een kleine organisatie. Dit leidt ertoe dat de directie en de teamleiders, die volgens de richtlijnen van het BBV moeten worden aangemerkt als overhead, naast hun managementtaken ook voor een deel hun tijd besteden aan directe taken en projecten binnen de organisatie. Wij schatten, op basis van de ervaring van de afgelopen jaren, de verhouding tussen managementtaken en directe- en projecttaken in op circa 50%/50%. In de tabel is te zien dat er in 2020 een flink overschot is op de loonbegroting. Dit overschot kan als volgt worden verklaard: - Het ziekteverlof in 2020 was beduidend lager dan de jaren ervoor en kwam op 3,3% (2019 4,7%). Een van de redenen hiervoor is dat er door Corona veel is thuisgewerkt. Hierdoor hebben zieke medewerkers geen collega’s kunnen aansteken en werd er in veel gevallen ook gewoon doorgewerkt in plaats van dat dit leidde tot een ziekmelding. Dit heeft tot gevolg dat de reservering voor ziekte en ww-rechten nauwelijks aangesproken hoefde te worden.