4.Biijlage 1 Ontwerpbestemmingsplan herontwikkeling Margotstelling

Algemene regels

Hoofdstuk 3 van de bestemmingsregels omvatten de algemene regels. De algemene regels gelden in het algemeen voor het gehele bestemmingsplan en staan min of meer los van de specifieke bestemmingsregels en worden om die reden altijd in een apart hoofdstuk opgenomen. ARTIKEL 5 - ANTI-DUBBELTELREGEL De anti-dubbeltelregel ziet er op toe dat grond die reeds eerder bij een verleende omgevingsvergunning voor het bouwen is meegenomen, niet nog eens bij de verlening van een nieuwe omgevingsvergunning voor het bouwen mag worden meegenomen. De anti-dubbeltelregel heeft uitsluitend betrekking op situaties die plaatsvinden ten tijde van het geldende bestemmingsplan. ARTIKEL 6- ALGEMENE GEBRUIKSREGELS

26

herontwikkeling Margotstelling

In de algemene gebruiksregels is geregeld welk gebruik in ieder geval tot strijdig gebruik met de in het plan opgenomen bestemmingen wordt gerekend. ARTIKEL 7 - ALGEMENE AANDUIDINGSREGELS In algemene aanduidingsregels is aangegeven dat de gronden met de aanduiding “vrijwaringszone – duin” naast de aangewezen bestemmingen, tevens bestemd zijn voor de bescherming van de primaire waterkering. Voor deze aanduidingszone zijn bouwregels opgenomen. ARTIKEL 8 - OVERIGE REGELS In de overige regels wordt omschreven dat Burgemeester en Wethouders nadere eisen kunnen stellen aan de plaats en de afmetingen van de bebouwing, zodanig dat er geen onevenredige afbreuk wordt gedaan aan de genoemde criteria. 5.2.4

Overgangs- en slotregels

ARTIKEL 9 EN 10: OVERGANGSRECHT EN SLOTREGELS Overeenkomstig de in het Bro voorgeschreven formulering van het overgangsrecht en de SVBP2012 zijn de overgangs- en slotregels in de afsluitende artikelen van de regels opgenomen.

Hoofdstuk 6 6.1

Uitvoerbaarheid

Maatschappelijke uitvoerbaarheid

Dit bestemmingsplan doorloopt de wettelijk vastgelegde procedure. Daarbij vindt in eerste instantie overleg (artikel 3.1.1. Besluit ruimtelijke ordening) plaats. De resultaten ervan worden in het bestemmingsplan verwerkt. De gemeente Terschelling houdt geen inspraak op het plan, maar legt na het wettelijke overleg het ontwerpbestemmingsplan zes weken ter inzage voor zienswijzen (afdeling 3.4 Algemene wet bestuursrecht). Tijdens deze periode wordt een ieder in de gelegenheid gesteld om zienswijzen tegen het bestemmingsplan kenbaar te maken (artikel 3.8 Wet ruimtelijke ordening). Eventueel ingekomen zienswijzen worden waar nodig verwerkt in het bestemmingsplan. Na de zienswijzenperiode besluit de gemeenteraad over de vaststelling van het bestemmingsplan. De indieners van de zienswijzen worden hiervan op de hoogte gesteld. Uiteindelijk is op het besluit van de raad beroep mogelijk bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State.

6.2

Economische uitvoerbaarheid

Ten behoeve van de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan is het van belang te weten of het bestemmingsplan economisch uitvoerbaar is. Financiële haalbaarheid Het plan betreft een particulier initiatief. De gemeente heeft hiermee geen financiële bemoeienis. De kosten voor de uitvoering van het plan zijn voor rekening van de initiatiefnemer. Grondexploitatie Doel van de grondexploitatieregeling is het inzichtelijk maken van de financiële haalbaarheid en het bieden van meerdere mogelijkheden voor het kostenverhaal waardoor er meer sturingsmogelijkheden zijn. In het geval van een exploitatieplan kan de gemeente eisen en regels stellen voor de desbetreffende gronden.

27

herontwikkeling Margotstelling

Dit bestemmingsplan stelt geen bouwplannen in de zin van het Bro voor. Het is daarom niet verplicht om een grondexploitatieplan vast te stellen. Bovendien is er geen sprake van bovenplanse kosten, bijvoorbeeld voor infrastructuur en dergelijk. De gemeente sluit met de initiatiefnemer een planschadeovereenkomst, waarmee het verhaal van eventuele planschade is gedekt. De gemeenteraad besluit bij de vaststelling van het bestemmingsplan geen grondexploitatieplan vast te stellen.

28

herontwikkeling Margotstelling

Bijlagen bij de toelichting Bijlage 1 Procesdocument Formerum aan Zee

29

Nieuwe perspectieven voor Formerum aan Zee: ‘Een integrale aanpak voor de herbouw van het appartementenhotel in relatie tot recreatie- en natuurontwikkeling in de directe omgeving’ Aanleiding Ruim 20 jaar nadat appartementenhotel Beek in 1999 z’n deuren sloot, heeft deze locatie sinds kort een nieuwe eigenaar met ambitie. Hierbij gaat het niet alleen om de toekomst van het bestaande ‘bouwblok’, maar ook om 6 ha. aangrenzend duingebied, waarbinnen een groot deel van de ‘Marjotstelling’ ligt, een bunkercomplex dat deel heeft uitgemaakt van de Atlantikwall. De nieuwe eigenaar, Erwin Miedema, heeft een herontwikkeling van het appartementenhotel voor ogen en wil nadenken over de toekomst van het stellingcomplex in relatie tot de ecologische perspectieven die Staatsbosbeheer voor het aansluitende duingebied ziet. Workshop 13 en 14 september Om deze visievorming concreet op te starten is op 13 en 14 september een ‘workshop’ op Terschelling georganiseerd, waarin de verwachtingen/ambities van de drie meest betrokken partijen (Miedema, Staatsbosbeheer en de gemeente) bij deze ontwikkeling zijn uitgewisseld, verkend is waar knelpunten liggen en vooral welke kansen nu ontstaan.

Aanwezig waren de nieuwe eigenaar Erwin Miedema, drie vertegenwoordigers van Staatsbosbeheer (Tamara Bok, Jaap Roelofs en Annemieke op ’t Hof), Joost Hellevoort als RO-specialist van de gemeente Terschelling en Lodewijk van Nieuwenhuijze, landschapsarchitect en facilitator/verslaglegger van de discussie. Na de rondgang in het veld was er op hoofdlijnen overeenstemming ontstaan over de aard van de opgaven die in onderlinge samenhang moeten worden opgelost, de eerste contouren voor een oplossingsrichting en een voorstel over de volgorde van de te nemen stappen. De eerste stap wordt het opstellen van een gezamenlijke visie voor het gebied, dat vervolgens als kader kan dienen voor verschillende uitwerkingsprojecten. Het verslag van deze workshop is min of meer opgesteld in de vorm van een startdocument voor deze gezamenlijke visie. De randvoorwaarden/ambities van de 3 partijen Erwin Miedema - Gaat voor een hoogwaardige herontwikkeling van het appartementenhotel. - Profiel ‘natuurhotel’, naam: ‘Elements’ - Realisatie van 4 bouwlagen op een grondvlak van ca. 975 m2, ambitie is om ca. 50 appartementen te realiseren van verschillende grootte. - Wenst naast het huidige bouwvlak van 975 m2 en een vergunbare bouwhoogte van 10 meter, 20% uitbreiding van het bouwvolume o.b.v. de horecanota om een kwaliteitssprong in het toeristisch/horeca-segment te kunnen realiseren.

Het heeft de voorkeur om deze uitbreiding direct mee te nemen om de natuur en omgeving maar eenmalig te belasten met bouwactiviteiten. - Wenst voor (een deel van) de bunkers – in eerste instantie op zijn eigen perceel, maar wellicht ook op aangrenzende perceel Staatsbosbeheer - een recreatief ontwikkelperspectief om te kunnen investeren in een betekenisvolle toekomst voor

1

-

de ‘Marjotstelling’. Staatsbosbeheer heeft niet de ambitie zelf hier aan recreatieve exploitatie te willen doen. Wil in principe meewerken aan door Staatsbosbeheer geformuleerde/te formuleren ecologische ambities.

Staatsbosbeheer - Zet in op ontsnippering van het natuurgebied, het opheffen van grenzen heeft een hoge prioriteit. Een eerste aanzet kan gerealiseerd worden door het uit erfpacht halen van het ‘natuurdeel’ van het perceel van Miedema. Wanneer ook het perceel van Beijnes c.s. uit de erfpacht gehaald kan worden ontstaat een nog aantrekkelijker perspectief van een integrale kwaliteitsimpuls voor natuur met duurzaam vervolgbeheer in een grote begrazingseenheid. - Het verleggen van het fietspad uit de natte duinvallei in meer noordelijke richting levert veel ecologische en hydrologische winst op. Daarnaast kwam uit een recente verkenning door studenten van de WUR naar de recreatieve kwaliteiten en onbenutte kansen voor het eiland – “Sustainable innovative alternatives for the cycling paths on the Wadden Islands, EcoStructure Consultancy - naar voren, dat geen enkele fietsroute ‘zicht’ op de Noordzee kan bieden. Wellicht kunnen we met de verlegging van het fietspad deze bijzondere kans nu eindelijk verzilveren. - (Nieuwe) gebouwen worden door Staatsbosbeheer ook beoordeeld op de wijze waarop de landschappelijk inpassing is uitgewerkt. Duisternis en stilte zijn belangrijke kwaliteiten van het eiland. Zet ook in op ontwikkelingen die de stikstoflast kunnen terugdringen (minder autoverkeer met verbrandingsmotoren).

- Natte duinvalleien zijn een belangrijk natuurdoeltype voor Terschelling, echter de strijd tegen Watercrassula is nog niet gewonnen. De hooggelegen natte valleien blijken het meest robuust en bestand tegen de vestiging van Watercrassula. Het ontwikkelperspectief voor het laagstgelegen deel van de huidige kavel van Miedema nabij de parkeerplaats lijkt zeer kansrijk als ‘hooggelegen natte duinvallei’. - Passend binnen een totaalontwikkeling en bij voldoende eilander draagvlak, is Staatsbosbeheer bereid mee te werken aan privaatrechtelijke en publiekrechtelijke medewerking voor (recreatieve) herbestemming van/in de Marjot-stelling. Voor Staatsbosbeheer zijn veiligheid, (ecologische) rust, ruimte, duisternis en stilte bij het meewerken aan deze verruimingen leidend. Gemeente - Is verheugd over het feit dat na 20 jaar leegstand de ‘bestemmingsruimte’ appartementenhotel eindelijk weer een invulling krijgt. Deze plek is te uniek om te laten verloederen. - Wil graag verkennen hoe de vervallen bunkers aangepakt kunnen worden, ook in het kader van terugdringen van ongewenst gebruik en in het kader van veiligheid. - De gemeente zal initiatieven toetsen aan de vastgestelde juridische kaders. Voorstellen die buiten de huidige regelgeving vallen lopen het risico op lange procedures met een ongewisse uitkomst.

Naast de toetsing aan de regels uit de Beheersverordening Formerum aan Zee en de Beheersverordening Natuurgebieden zal het minimaliseren van de effecten op natuur en stikstof een belangrijke rol spelen bij het verkrijgen van goedkeuring voor de ingediende plannen.

2

Gemeenschappelijke uitgangspunten en opgaven voor een integrale visie

De drie partijen zijn ervan overtuigd dat alleen op basis van een integrale visie op de samenhang tussen gebouw(en) en omgeving, er verder gewerkt kan worden aan uitvoeringsplannen. Het plangebied bevat het perceel van Miedema, het studiegebied verkent de relatie tussen plangebied en een ruimere omgeving gelegen tussen Badweg Formerum en de oostelijke bebouwingsrand van Midsland aan zee en tussen de duinvoet als 3

noordelijke grens en de bosrand in het zuiden. Het voorstel is om voor het studiegebied een toekomstvisie op te stellen en min of meer gelijktijdig voor het plangebied te werken aan een schetsontwerp waarin de toekomstvisie voor het perceel van Miedema wordt uitgewerkt in concrete inrichtingsvoorstellen en ontwerpprincipes voor gebouwen en omgeving. Als startpunt voor de opstelling van de toekomstvisie zijn voorlopig de volgende vijf ontwerpopgaven en denkrichtingen geformuleerd: 1. Verken de haalbaarheid van het ecologisch perspectief. De belangrijkste ecologische en hydrologische ambitie is het kunnen realiseren van één grote aaneengesloten duineenheid, gelegen tussen strand/duinvoet en de rand van het Formerumerbos. Dit vraagt verlegging van het fietspad en beheermaatregelen, eenmalig en duurzaam beheer. Voor Staatsbosbeheer is ‘zeggenschap’ belangrijk. Deze heeft Staatsbosbeheer nu niet als ‘blote’eigenaar. Voorwaarde is dat er afspraken gemaakt kunnen worden met de verschillende erfpachters. De eerste aanzet is het uit de erfpacht halen van een deel van het perceel van Miedema. Tegelijkertijd worden ook Beijnes c.s. en Rijf benaderd. Als aanvullende inrichtingsmaatregel kan het afplaggen van twee laaggelegen Valleien, een hoge prioriteit krijgen. Aktie Staatsbosbeheer.

2. Maak een herontwerp voor het fietsroutenetwerk. Betrokken partijen wensen een nieuwe fietsroute door de hoge duinen te realiseren en tegelijkertijd de bestaande route door de duinvallei op te heffen. Een eerste verkenning heeft drie mogelijke tracés opgeleverd, die nader uitgewerkt moeten worden, zodat er een voorkeurstracé kan worden vastgesteld. Een belangrijke opgave hierbij is om een

4

heldere zonering/scheiding te ontwerpen tussen de openbaar toegankelijke fietsroute door/langs het stellingcomplex en het routenetwerk van de loopgraven dat verbonden is met het appartementenhotel. Ook uitzichtpunten langs het fietspad of bij/op het hotel om bijvoorbeeld op de Noordzee de ET scheepvaartroute waar te nemen, maar ook kansen op een unieke belevingservaring van zeevogels. Aktie Staatbosbeheer, Erwin Miedema, Gemeente en landschapsarchitect.

3. Werk visie uit m.b.t. relatie gebouw – omgeving. De nieuwbouw staat in een natuurlijk duinlandschap. De duinmorfologie vormt de basis voor het maaiveldontwerp van het gebouw wat betekent dat er binnen het huidige bouwvlak minimaal 2 vloerpeilen moeten worden gerealiseerd om het gebouw mee te laten bewegen met het reliëf. In het ontwerp wordt gezocht naar een optimaal evenwicht tussen “uitzicht voor de hotelgast” en aanblik van hotel voor de voorbijgangers. De natuur loopt door tot aan de gevel van het gebouw, er worden geen tussenmilieus (bv. tuinen) gecreëerd of zichtbare gebruiksgrenzen aangebracht. De ‘footprint’ van het gebouw is niet groter dan het bouwvlak. Daarnaast wordt gekeken of met behoud van de gewenste kwaliteiten een 20% uitbreiding zoals beschreven in de horeca nota mogelijk is. De ambitie van natuurhotel ‘Elements’ krijgt een passende vertaling in de architectonische expressie (een geleed volume) en materialisatie van het gebouw. ’s Nachts is het rond het gebouw donker. Aktie Erwin Miedema, architect en landschapsarchitect. 4. Ontwikkel een visie op de toekomst van de ‘Marjotstelling’. Het huidige appartementenhotel blijkt gebouwd te zijn op de locatie van de hoofdbunker van de

5

Marjotstelling, een omvangrijk stellingcomplex uit de 2e wereldoorlog. Dit complex is deels gesloopt, overstoven, vervallen tot ruïnes en in gebruik als extensief zomerhuisje. Het complex strekt zich uit van de duinovergang bij Midsland aan Zee tot aan Formerum aan Zee, waarbij de stelling richting Formerum aan Zee steeds zichtbaarder wordt. Het grootste deel van de stelling bevindt zich op het perceel van Miedema. Bijzonder aan het verspreide complex van kleine bunkertjes is het verbindende netwerk van, deels ingestorte, verdiepte loopgraven. Met de herontwikkeling van het appartementenhotel is tegelijkertijd aan de orde om een visie op de toekomst van de Marjotstelling te ontwikkelen. Betrokken partijen lijken het eens te zijn over een volgorde in de opbouw van de redenering; Het gebied moet als één aaneengesloten ecologische eenheid kunnen functioneren waarbinnen de bunkertjes als geïsoleerde eilandjes gelegen zijn. De verdiepte loopgraven vormen het verbindend netwerk, mogelijk aangevuld met nieuwe verdiepte routes om het netwerk compleet te maken. Er wordt vervolgens een visie ontwikkeld op de gewenste verhouding tussen verschillende denkbare erfgoedstrategieën van de bunkertjes; restaureren, afdekken, laten vervallen of herbestemmen.

Betrokken partijen willen als invulling van deze laatste strategie de mogelijkheid onderzoeken om een aantal bunkers als ‘satelliet’- appartement, retraite of vergaderlocatie aan het appartementenhotel toe te voegen. Dit kan (deels) een invulling zijn van de publiekrechtelijke mogelijkheid tot uitbreiding met 20%. Dit is afhankelijk van of Miedema deze mogelijkheid kan realiseren en ‘verzilveren’ in/bij het hotel zelf. Voor Staatsbosbeheer zijn veiligheid, (ecologische) rust, ruimte, duisternis en stilte bij het meewerken aan deze verruimingen leidend. Aktie alle partijen aangevuld met een erfgoedspecialist. 5. Verken het perspectief van ‘stilte eiland’. De hiervoor bepleite grote duineenheid (opgave 1), zou nog meer aan kwaliteit winnen wanneer het gebied een ‘stilte eiland’ binnen het eiland Terschelling zou kunnen worden, zonder het geluid van verbrandingsmotoren en harde muziek, alleen wind en vogels. De drie bestemmingen in het gebied, de Zandzeebar, het Standhotel en natuurhotel Elements, zijn dan naast wandelend en fietsend, alleen nog met elektrische voertuigen bereikbaar. Het grootste deel van de huidige parkeerplaats zou verplaatst kunnen worden naar het voormalige noodkampeerterrein in de bosrand van het Formerumerbos, dat een transferium wordt tussen gemotoriseerd verkeer en langzaam(elektrisch) verkeer.

o Het kenmerk ‘stilte eiland’ is wezenlijk onderdeel van de gezamenlijke gebiedsvisie en wordt als onderdeel van de merkidentiteit vertaald in het ontwerp van Miedema: Aktie Miedema. o Gezamenlijke actie: polsen draagvlak bij bestuur, bevolking en Zandzeebar/Hotel Formerum. Voorstel werkproces Toekomstvisie De 5 ontwerpopgaven zijn door de betrokken partijen als startpunt voor het werkproces van de toekomstvisie geaccordeerd en kunnen nu verder uitgewerkt worden. Opgave 1, 2 en 4 vraagt nog om een gezamenlijke werkdag/workshop op Terschelling, voordat deze opgaven kunnen worden uitgewerkt tot een concreet voorstel.

6

Nadat de deelopgaven zijn verkend en uitmonden in concrete oplossingen, stel ik voor om een afsluitende workshop op Terschelling organiseren om de samenhang tussen de verschillende oplossingen te borgen/aan te brengen, zodat de contouren van de integrale toekomstvisie kunnen worden vastgesteld en kan worden besproken wat de uitgangspunten/kaders zijn die verder worden uitgewerkt in het schetsontwerp voor het appartementenhotel met directe omgeving. De landschapsarchitect stelt de eindrapportage op. Miedema en Staatsbosbeheer gaan een inspanningsverplichting aan om de ambities van de toekomstvisie te concretiseren en te vertalen in inrichtingsplannen. Het college wordt gevraagd in te stemmen met de aanpak zoals voorgesteld in deze notitie. Staatsbosbeheer, Erwin Miedema en gemeente stellen voor de start van het werkproces een tijdsplanning op, plannen de data voor de workshops en maken afspraken over de financiële verdeelsleutel voor de inzet van externe specialisten. Schetsontwerp plangebied (kavel Erwin Miedema) Voor de kavel van 6 ha. inclusief het bouwvlak van het appartementenhotel, wordt uitgaande van de toekomstvisie een inrichtingsplan uitgewerkt waarin alle voorgenomen activiteiten worden beschreven, verbeeld en financieel doorgerekend.

Dit schetsontwerp, waarin ook de afspraken worden vastgelegd over het toekomstig beheer, vormt de inhoudelijke basis voor het convenant dat tussen Staatsbosbeheer en Erwin Miedema zal worden getekend. Staatsbosbeheer en Erwin Miedema maken afspraken over de zakelijke kant van het uit erfpacht halen van het perceel, mogelijk gekoppeld aan een eventuele herbestemming van de bunkers op het perceel Miedema c.q. Staatsbosbeheer. Het schetsontwerp legt op hoofdlijnen de maatvoering, hoeveelheden en materialisatie vast van gebouw en maaiveldinrichting. De volgende aspecten zullen als uitwerking van de toekomstvisie aan bod komen: 1. Gebouw en directe omgeving - Uitwerking van het gebouw; vloerpeilen, bouwhoogtes, geleding gevel, globale functie-indeling en materiaal gebruik. - Interpretatie van de parkeernorm; uitgaande van de ambitie om een duurzaam natuurhotel te willen realiseren, wordt voorgesteld een parkeernorm van 0 te hanteren. Gasten komen per fiets of met een (elektrische) auto/taxi. Het grootste deel van de huidige parkeerplaats wordt idealiter verplaatst naar het voormalige noodkampeerterrein in de bosrand van het Formerumerbos, dat een transferium wordt tussen gemotoriseerd verkeer en langzaam(elektrisch) verkeer. - In het buitenruimteontwerp zal rekening worden gehouden met 5 laad/los plekken, ingepast nabij het hotel.

Indien mogelijk verdwijnt op den duur het openbare parkeerterrein van Staatsbosbeheer. Zo niet, kan een beperkt aantal (elektrische) auto’s op een geminimaliseerde openbare parkeerplaats worden geparkeerd. - Aandacht voor de duurzaamheidsaspecten; gasloos, duurzaam energiesysteem, hergebruik regenwater, duurzaam materiaalgebruik, etc. - Gebouw en infrastructuur met minimale footprint, natuur tot aan de gevel; subtiele inpassing terrasfunctie, speelplek kinderen en strandopgang. - Terughoudend lichtontwerp, ’s nachts is het donker.

7

2. Inrichting natuurgebied - Terreininrichting wordt voorbereid om deel uit te kunnen maken van een grote (begrazings)eenheid; verplaatsen raster, aanbrengen veeroosters. - Afplaggen laagte gericht op de ontwikkeling van een natte duinvallei bij parkeerterrein. - Voor financiering worden door Staatsbosbeheer de mogelijkheden vanuit Remkes-maatregelen bekeken. We onderzoeken ook of en hoe investering in de natuur en stikstof reducerende maatregelen voor derden die voor bouwactiviteiten aan stikstofcompensatie moeten doen, opportuun is. 3. Nader uitwerken tracé fietspad - Het gekozen voorkeurstracé, vastgelegd in de toekomstvisie, verder maatvoeren en uitwerken, mede in relatie tot het loopgravennetwerk van de Marjotstelling. - Voor financiering worden door Staatsbosbeheer de mogelijkheden vanuit Remkes-maatregelen bekeken. 4. Inrichtingswerkzaamheden Marjotstelling - Toedeling van de bunkertjes naar de verschillende erfgoedstrategieën en per type erfgoedstrategie de inrichtingsmaatregelen benoemen en uitwerken. - In relatie tot het toekomstig functioneren van de stelling het loopgravennetwerk herstellen en completeren. Aandacht voor het ontwerpen van een (eco)logische en vanzelfsprekende scheiding tussen het fietspad en het loopgravennetwerk.

Voorstel werkproces schetsontwerp Het werkproces van het schetsontwerp kan deels parallel lopen met de totstandkoming van de toekomstvisie. Het proces schetsontwerp valt onder de verantwoordelijkheid van Erwin Miedema en wordt uitgevoerd door de geselecteerde architect (Marc Koehler Architecten uit Amsterdam) en landschapsarchitect. De laatste workshop van de toekomstvisie kan mede worden benut om de voortgang en richting van het schetsontwerp met Staatsbosbeheer en Gemeente af te stemmen. Nadat een financiële paragraaf is toegevoegd kan er een convenant worden opgesteld om de afspraken tussen Staatsbosbeheer en Erwin Miedema te bezegelen. Verslag workshop 13 en 14 september 2020. Lodewijk van Nieuwenhuijze, Utrecht, 9 oktober 2020, definitieve versie na verwerking commentaren betrokken partijen.

8

9

herontwikkeling Margotstelling

Bijlage 2 Schetsontwerp Margotstelling

40

SCHETSONTWERP MARGOTSTELLING

AANLEIDING

Voor u ligt het schetsontwerp voor de herinrichting van de Margotstelling, gelegen in het duingebied tussen Midsland aan zee en Formerum aan zee. In dit schetsontwerp worden de ambities van een startdocument, waarin is afgesproken om een toekomstvisie voor het appartementenhotel Formerum en het omliggende duingebied op te gaan stellen, nader uitgewerkt (bijlage 1). Een ontwerp dat in een aantal ‘ontwerpsessies’ tot stand is gekomen in overleg met de private eigenaren van de 5 bunkers, gelegen in de centrale cluster van de Margotstelling. Met dit schetsontwerp worden een aantal kwesties in samenhang met elkaar opgelost; de wens om een grote aaneengesloten natuureenheid te realiseren, een heldere zonering tussen openbaar – privégebruik uit te werken voor gebruik van de bunkers en het duingebied, logische routesystemen ontwerpen voor wandelen en fietsen en tegelijkertijd een erfgoedstrategie voor het behoud van de Margotstelling te ontwikkelen.

2

VERKENNING VAN DE OPGAVE W E N S V O O R D E R E A L I S AT I E VA N E E N G R OT E A A N E E N G E S LOT E N N AT U U R E E N H E I D

Huidig natuurgebied met winterbegrazing Eigendom E. Miedema. Beoogd aaneengesloten natuurgebied met winterbegrazing 3

VERKENNING VAN DE OPGAVE

1

W E N S V O O R E E N E R F G O E D S T R AT E G I E V O O R H E T B E H O U D VA N D E M A R G OTS T E L L I N G

4

VERKENNING VAN DE OPGAVE W E N S V O O R E E N H E L D E R E Z O N E R I N G T U S S E N P U B L I E K- E N P R I V É G E B R U I K

Groot aaneengesloten natuurgebied met winterbegrazing Private bunker en perceelsgrens Hotel Elements

5

INHOUDSOPGAVE De plantoelichting is opgedeeld in de volgende onderwerpen/hoofdstukken; 1.

Verkenning van vier alternatieve fietsroutes met motivering en keuze voor behoud huidig tracé

Pagina

2.

Twee eilanden binnen één natuureenheid

Pagina 20

3.

Het publiek toegankelijke deel van de Margotstelling

Pagina 30

4.

Het eiland rond het appartementenhotel

Pagina 34

5.

Het centrale eiland

Pagina 50

6.

Het westelijke eiland

Pagina 58

Bijlage 1 - Startdocument

8

Pagina 60

7

1

V E R K E N N I N G V A N A LT E R N A T I E V E F I E T S R O U T E S E N MOTIVERING KEUZE HUIDIGE TRACÉ FIETSROUTENETWERK Het fietsroutenetwerk op Terschelling wordt gekenmerkt door een drietal lange lijnen die de verschillende kwaliteiten van het eiland beleefbaar maken. De duinenroute, de binnenduinrandroute en de waddenroute. De duinenroute verbindt de kern West- Terschelling met de vele strandtoegangen waaronder West aan zee, Midsland aan zee en Formerum aan zee. In de huidige route is er duidelijk sprake van gebrek aan continuïteit in het deeltraject tussen Midsland aan zee en Formerum aan zee. Hier maakt de route een grote slinger het binnenland in en is het tracé vanuit ecologisch oogpunt ook niet ideaal. Vandaar dat in het startdocument de zoektocht naar een alternatief tracé als een belangrijke ontwerpopgave is benoemd.

8

FIETSROUTES TERSCHELLING NIEUW TRACÉ VOOR DUINENROUTE VORMT EEN DIRECTE VERBINDING MET B E S TA A N D E S T R A N D O P G A N G E N

9

1 A LT E R N A T I E V E T R A C É S Een verkenning naar alternatieve tracés tussen Midsland aan zee en Formerum aan zee heeft vier opties opgeleverd; -

Optie 1. Komend van Midsland aan zee volgt deze route de

meest directe lijn naar de strandopgang bij Formerum aan zee. Het eerste deel van de route volgt de zuidelijke ontsluitingsweg van het huisjesterrein, maakt een slinger om/door een hoog duin, biedt een mooi zicht op een deel van het stellingcomplex, gaat onder het appartementenhotel door naar de fietsenstalling van de strandopgang Formerum aan zee. -

Optie 2. Lijkt op optie 1 maar volgt eerst een stukje de

strandweg, slaat af naar de tweede ontsluitingsweg van het huisjesterrein, ontwijkt het hoge duin en volgt dan dezelfde route als optie 1. -

Optie 3. Volgt de strandweg tot vlak bij de strandopgang

van Midsland aan zee en slaat dan af door het dynamischehooggelegen duingebied richting Formerum aan zee, passeert verschillende bunkers, biedt zicht op de Noordzee, komt langs het terras van het appartementenhotel en daalt dan af naar de fietsparkeerplaats Formerum aan zee. -

Optie 4. Combineert voor een deel de kwaliteiten van optie

3 met die van 1 en 2. Komend vanaf Midsland aan zee volgen we route 3 tot aan de eerste bunkers van de Margotstelling en vervolgen onze route naar de strandopgang Formerum via een grote S-bocht naar het lagergelegen tracé van optie 1 en 2.

10

FIETSROUTES TERSCHELLING V E R K E N N I N G V A N V I E R A LT E R N A T I E V E R O U T E S

11

1 SELECTIEPROCEDURE FIETSTRACÉS

voordeel worden gezien, omdat een ononderbroken ‘schootsveld’ (rust) vanuit de meest zeewaarts gelegen bunkers richting strand

Door de verschillende opties met elkaar te vergelijken zijn er een

en zee, een belangrijke kwaliteit vertegenwoordigd. Omgekeerd

aantal argumenten geweest om de opties 3 en 4 nader te

geldt dat bij realisatie van optie 3, vrij uitzicht voor de op het

verkennen.

zuiden georiënteerde bunkers kan worden gegarandeerd.

-

Om tot een goed eindoordeel te kunnen komen zijn een aantal

De duinenroute is over de grootste lengte een vrij liggend

recreatief fietspad, niet gemengd met andere functies. De

nadere verkenningen uitgevoerd.

combinatie met een ontsluitingsweg voor zeer nabijgelegen

1. Er is ontwerpend onderzoek verricht waarbij de opties 3 en 4

recreatiewoningen (optie 1 en 2) wordt als ongewenst gezien.

verder zijn uitgewerkt. Hierbij zijn met name de verschillen in

-

comfort en inpasbaarheid van de routes beschouwd vanuit de

Optie 3 biedt in vergelijking met optie 1 en 2 een paar extra’s;

directe passage van een paar bunkers van de Margotstelling

recreatieve beleving van de bunkers.

en de mogelijkheid om een uitstapje te maken naar de beide

2. Staatsbosbeheer heeft intern een ecologische scan uitgevoerd

geschutsopstellingen. Daarnaast biedt dit tracé op een paar

om de ecologische winst van optie 3 en 4 te vergelijken met

plekken zicht op de Noordzee, een kwaliteit die tot nu toe wordt

handhaving van het huidige fietspad.

gemist in het bestaande fietsroutenetwerk. -

Met optie 3 wordt het appartementenhotel en terras

3. Er is een natuurtoets uitgevoerd om de ecologische effecten van de aanleg van een nieuw fietspad in beeld te bregen in

opgenomen in het fietsnetwerk.

relatie tot de beschermde natuurwaarden van het plangebied

-

(Zumkehr, november 2021).

Het zoveel mogelijk strandwaarts opgeschoven fietspad biedt

de mogelijkheid om een zelfstandige service-/hoofdwandelroute langs de zuidgrens van het bunkercomplex aan te leggen, waardoor een goede gebruikszonering tussen de verschillende routesystemen kan worden gerealiseerd. Optie 4 biedt deze laatste twee genoemde kwaliteiten van optie 3 niet en ook wordt er maar een deel van het bunkercomplex door het fietspad ontsloten. Tegelijkertijd kan dit laatste ook als een

12

MOTIVERING EN KEUZE VOOR BEHOUD HUIDIG TRACÉ Hoewel alle partijen ervan overtuigd zijn dat er vanuit recreatief perspectief winst te boeken valt met de verlegging van het fietspad, is Staatsbosbeheer op basis van de eigen scan en voorlopige conclusies van de natuurtoets tot de conclusie gekomen dat er geen significante natuurwinst valt te halen met het verleggen van het fietspad. Een belangrijk aandachtspunt is de gewenste natuurlijke dynamiek in de primaire duinzone in relatie tot een fietspadtracé waarbij lokaal het maaiveld wordt gefixeerd. Op basis van deze inzichten heeft Staatsbosbeheer besloten niet langer de wens te ondersteunen tot verlegging van het fietspad en geven zij er de voorkeur aan het huidige tracé te handhaven. Dit heeft als consequentie dat de fietsontsluiting van het appartementenhotel gekoppeld zal worden aan de fietsenstalling bij de strandopgang van Formerum.

13

S T R AT E G I E I N S I J D E N/O P H O G E N

1

FIETSONTSLUITING VAN HET A P PA R T E M E N T E N H O T E L Een belangrijk aandachtspunt voor de fietsontsluiting van het appartementenhotel zijn de hellingspercentages die kunnen worden gerealiseerd, zodat comfortabel gefietst kan worden. Algemeen geldt een landelijke norm van maximaal 4%. In reliëfrijke gebieden kan/moet daar soms van afgeweken worden. Wel kunnen de stijgingspercentages worden beperkt door insnijding of ophoging van het fietspad in het duingebied. Ook bieden de verdiepte delen van het fietspad bescherming tegen sterke zeewind en kan het zicht vanaf en naar het fietspad worden gestuurd.

14

S T I J G I N G S P E R C E NTAG E S

Door slim insnijden zijn we in staat een comfortabel hellingspercentage te realiseren van maximaal 4% over een helling van ongeveer 100m. Vanuit de bunkers en het hotel bezien wordt het zicht op het fietspad op een natuurlijke en vanzelfsprekende wijze afgeschermd door insnijding van het fietspad en plaatselijke ophoging van het duinreliëf. Als eindresultaat biedt het nieuwe tracé nu een route onderlangs de duinrand die de strandopgang van Formerum en bestaand fietsnetwerk met het appartementenhotel verbind.

A

A’

15

HUIDIGE KEUZE TRACÉ

1

M I N I M A L E I M PA C T O P B U N K E R B E W O N E R S E N N AT U U R L I J K E D Y N A M I E K D U I N G E B I E D

16

17

S T R AT E G I E F I E T S PA R K E R E N

1

Het fietspad zal eindigen in een parkeervoorziening voor bezoekers van het duingebied en het appartementenhotel, waar zo’n 200 fietsen kunnen worden geplaatst. Deze voorziening wordt zo onopvallend mogelijk ingepast in het duinlandschap door zijn verdiepte ligging tussen omringende duinkoppen, het gebruik van natuurlijke materialen en het vermijden van verharding. Hiervandaan kan de route te voet worden vervolgd naar het publieke deel van de Margotstelling of het terras van het appartementenhotel.

R E F E R E N T I E I N R I C H T I N G F I E T S PA R K E R E N 18

V E R D I E P T E L I G G I N G F I E T S PA R K E R E N

C

C’

B

B’

19

2

T W E E E I L A N D E N B I N N E N É É N N AT U U R E E N H E I D

De ecologische wens is om in dit duingebied één grote aaneengesloten natuureenheid te creëren, waarbij begrazing kan worden ingezet als middel om het dichtgroeien van de duinen met grassen en struiken tegen te gaan. Open duinen met korte vegetaties bieden op hun beurt weer ruimte voor specifieke soorten als het duinkonijn en de tapuit. Voor dit gebied wordt gedacht aan het mogelijk maken van winterbegrazing. De noodzaak om het gebied (tijdelijk) uit te rasteren, wordt aangegrepen om simultaan een scheiding tussen het publieke en private domein aan te brengen. De natuureenheid is openbaar en recreatief toegankelijk door de inpassing van poortjes en

VEEROOSTER

veeroosters. De bunkers gelegen binnen de natuureenheid worden daarmee ook openbaar toegankelijk en zullen vanuit dat perspectief worden gerestaureerd. De loopgraven in de natuureenheid worden zo gerestaureerd/ingericht dat ze ontoegankelijk zijn voor grote grazers. Er worden binnen het terrein van de Margotstelling twee (bunker)eilanden uitgerasterd die een meer privaat karakter krijgen en vanuit de openbare ruimte via duidelijk gemarkeerde, afsluitbare poortjes ontsloten worden. Alle bestaande rasters worden opgeruimd. De bunkers en loopgraven binnen het raster worden uitgegraven, uitwendig gerestaureerd en, afhankelijk van de toekomstige bestemming; natuur, berging of recreatieverblijf, heringericht. Een minimale breedte van 50 meter wordt aangehouden tussen de nieuwe rasters om royaal te begrazen corridors te realiseren. RASTER MET STROOMDRAAD 20

N AT U U R E E N H E I D/B U N K E R E I L A N D E N

21

2

22

23

S T R AT E G I E H E R S T E L LO O P G R AV E N

2

MET VOORKOMEN VAN INGROEIEND HELMGRAS IN LOOPGRAVEN

24

S T R AT E G I E G E S TA P E L D E ZO D E N / T U U N WA L L E N ALS CONTINUEERING VAN INGESNEDEN ROUTENETWERK

25

HERSTEL LOOPGRAVEN EN TYPOLOGIE KEERWANDEN

2

De erfgoedstrategie voor de Margotstelling richt zich in eerste

met stenen, kunnen een veel grotere hoogte keren en worden

instantie op het ‘leesbaar maken’ van de oorspronkelijke

vooral toegepast rond de infravoorzieningen.

stellingstructuur, waarbij het gaat om het deels uitgraven en herstellen van de individuele bunkers en het verbindende

Een mooi duurzaam perspectief is dat deze schanskorven

loopgraven netwerk. Deze loopgraven spelen straks ook een

gevuld kunnen worden met grof puin dat vrijkomt bij de

belangrijke rol bij de scheiding tussen publiek en privaat gebruik

sloopwerkzaamheden van het oude hotel, waarmee inhoud

van de bunkers.

gegeven kan worden aan de ‘circulaire’ ontwikkelambities van het ‘Elements-hotelconcept’.

In eerste instantie worden de nog terug te vinden loopgraven hersteld en voorzien van een randelement om een comfortabeler routenetwerk te creëren. Om het routenetwerk compleet te maken worden aanvullend nieuwe loopgraven aangelegd waar de oorsponkelijke loopgraven niet te herstellen of terug te vinden zijn. Deze nieuwe loopgraven zijn opgebouwd uit betonelementen om het verschil met de oorspronkelijke loopgaven zichtbaar te maken. Naast de loopgraven zijn op een aantal plekken nog meer kerende grondvoorzieningen nodig om de verbindingsstructuur tussen de bunkers te herstellen. Deze krijgen bewust een andere uitstraling dan het netwerk van loopgraven. Het voorstel is om twee typen toe te passen; tuunwallen en schanskorven. -

Tuunwallen zijn opgebouwd uit gestapelde graszoden en

worden toegepast tot een hoogte van maximaal 1.50 meter in een duinomgeving waarbij een ‘groene’ uitstraling is gewenst. 26

Schanskorven, blokken van een metalen netwerk gevuld

SCHANSKORVEN

LOOPGRAVENSTELSEL VAN DE BUNKERSTELLING

27

(NIEUW) RELIËF ROND DE BUNKERSTELLING

2

28

29

3

HET PUBLIEK TOEGANKELIJKE DEEL VAN DE MARGOTSTELLING In het duingebied van de stelling wordt een netwerk van gemarkeerde wandelpaden in stand gehouden, voor een groot deel over al bestaande paden. Binnen de natuureenheid worden drie openbaar toegankelijke bunkerclusters onderscheiden waarvan de bunkers worden gerestaureerd en opengesteld. Het gaat om de 2 Tobruks en woonschuilplaats met verbindende loopgraven in het westelijk deel van de natuureenheid en 2 maal de combinatie van geschutsopstellingen (deels)gerestaureerd met woonschuilplaats en verbindende loopgraven. Het is mogelijk om vanuit de omgeving of het terras van het appartementenhotel een (klein of groot) ‘rondje’ stelling te maken waarin de gerestaureerde openbare bunkers en loopgraven zijn opgenomen. Vanuit het publiek toegankelijke duingebied van de stelling is de begrenzing van de private eilanden duidelijk aangegeven door de loop van een raster waarin toegangspoorten zijn opgenomen voor de bewoners/gasten van de recreatiebunkers.

KLAPHEK TOEGANG PRIVÉ-DOMEIN 30

BUNKERS IN HET PUBLIEKE DOMEIN

31

3 R E S TAU R AT I E S T R AT E G I E B U N K E R S In de volgende planfase zal voor de Margotstelling de restauratiestrategie voor de gebouwde onderdelen verder worden uitgewerkt. Er is een grote voorkeur bij de betrokken partijen om de bunkers onopvallend op te laten gaan in het duinlandschap en weg te blijven van een expressieve museale aanpak. Een Deens voorbeeld, dat als referentie is bijgevoegd, geeft een goede impressie van het gewenste streefbeeld.

R E S TAU R AT I E S T R AT E G I E I N D E N E M A R K E N 32

33

4

H E T E I L A N D R O N D H E T A P PA R T E M E N T E N H O T E L

De herbouw van het appartementenhotel ‘Elements’, naar ontwerp van Marc Koehler Architecten, is zo in het duinlandschap geplaatst dat de natuur tot aan de gevels van het gebouw doorloopt. De noodzakelijke voorzieningen voor ontsluiting en stalling worden verdiept in het duin aangelegd, waarmee hun visuele invloed wordt geminimaliseerd. Slim gebruikmakend van het duinreliëf worden fietsenstalling, afzetpleintje voor bezoekers van het hotel, een keerplek voor (vracht)auto’s en de insnijding van de toegangsweg naar het souterrain van het hotel geïntegreerd in één samenhangend ontwerp. Het resultaat: een helder, logisch en ingepast entreegebied voor hotel en terrassen. In het buitenraster rond het hotel zitten zowel publieke toegangen tot het terras als een private toegang tot een tweetal bunkers die bestemd worden als satelliet-appartement. Ten noorden van het appartementenhotel zullen enkele verdiepte delen in het duin worden ontwikkeld als speelweide, de route die de speelweides met elkaar verbindt, leidt ook naar de strandopgang van hotel naar het Noordzeestrand.

34

35

BRUG NAAR TERRAS

4

Vanaf het lagergelegen entreepleintje bereik je via een comfortabele trap en een brug over de toegangsweg naar het souterrain de hoofdentree van het hotel en de buitenterrassen. De terrassen worden op verschillende niveaus aangelegd zodat deze reageren op het omliggende duinreliëf. Met lage glazen windschermen worden de terrassen gescheiden van het duinlandschap. In aansluiting op de buitenhoek van het hotelcomplex wordt in een royale bak nog een stuk duinlandschap teruggebracht, waardoor de terrasbezoekers zich midden in de duinen zullen wanen.

D

D’

36

37

Z U I D Z I J D E H O T E L A P PA R T E M E N T E N

4

E

E’

F

F’

38

N O O R D Z I J D E H O T E L A P PA R T E M E N T E N

Het ingegraven karakter van het hotel en routenetwerk zorgt er voor dat het hotel echt opgaat in het duinlandschap en de duinen doorlopen tot aan de gevel van het gebouw. Aan de zuidzijde van het appartementenhotel bevinden zich kleine private terrassen die gekoppeld zijn aan appartementen die ontsloten worden door een duinpad dat zich afsplitst van de hoofdentree. Een poortje bij de hoofdingang zal het meer private pad en de publieke hoofdroute scheiden. De terrassen aan de noordzijde van het hotel hebben geen directe verbinding met het omliggende duingebied om de rust en ecologische kwaliteit van deze duinstrook te kunnen borgen.

G

G’

39

4

H

VRIJ UIZICHT O

I

VRIJ UIZICHT

40

P ZEE

VRIJ UIZICHT OVER DUIN

H’

OP ZEE

I’

41

INSNIJDEN TOEGANGSWEG HOTEL

4

De toegangsweg wordt ingesneden in het duin om een maximale helling van 6% te verwezenlijken en daarmee een comfortabele ontsluiting voor grotere voertuigen te creëren. Ook zorgt de insnijding ervoor dat de toegangsweg zich grotendeels onder het duinreliëf bevindt waardoor deze nauwelijks opvalt in de omgeving. Om de toegangsweg op de juiste hoogte aan te sluiten op het souterrain is een diepe insnijding tot zo’n 3,25m nodig. De diepe insnijding vereist de toepassing van keerwanden, in dit geval schanskorven, omdat een natuurlijk talud in het fijne duinzand enorm veel ruimte vraagt. De ondiepere insnijding, tot zo’n 1,75m diep, is nog wel op te lossen met een natuurlijk begroeid talud.

J

J’

42

S T R AT E G I E I N S N I J D E N TO E G A N G S W E G

43

UITZICHT OVER DUINGEBIED BLIJFT BEWAARD

4

Aan het einde van de toegangsweg wordt een keerlocatie gerealiseerd voor leveranciers en calamiteitenvoertuigen. De brug naar het terras van het appartementenhotel verspert toegang voor grotere voertuigen waardoor een logische plek voor de keerlocatie zich net voor de brug bevindt. De keerlocatie wordt zo aangelegd dat leveranciers (met een vrachtwagen t/m 11m) en brandweervoertuigen hier voldoende keerruimte hebben. Ook wordt de keerlocatie verdiept aangelegd in het duingebied en wordt het duinreliëf door middel van schanskorven op z’n plek gehouden. Door de trapsgewijze insnijding van de keer- en fietsvoorzieningen blijft het vrije uitzicht vanaf het appartementenhotel en bijbehorend terras over het duingebied bewaard.

K

K’

44

45

K E E R LO C AT I E

4

Vereisten voor calamiteitenvoertuig (c)/vrachtwagen L=11m (v): - min. vrije breedte: 4m (c/v) - min. draaistraal 11m (c) aan de binnenkant - min. draaistraal 15m (c) / 12m (v) aan de buitenkant - max. helling: 6% (c/v) = helling flauwer dan 1:10

46

HALFVERHARDING (BV M E N G G R A N U L A AT)

47

K E E R LO C AT I E

4

L

L’

48

49

5

HET CENTRALE EILAND

Voor het centrale eiland moet een bijzondere inrichtingsopgave

serviceroute grotendeels opgaan in het duinlandschap. Ook zal

worden opgelost. Naast het ontwikkelen van een

er, indien gewenst, een opslagmogelijkheid worden gecreëerd

restauratiestrategie voor de grootste cluster van bunkers is

voor en op het terrein van familie Collens, ter vervanging van de

hier sprake van gedeeld eigendom. In het verleden zijn er

opslag die nu buiten hun perceel staat.

aan verschillende eigenaren, 5 bunkers op kleine privé kavels uitgegeven, die als recreatieverblijf zijn bestemd en als zodanig

Het loopgravenstelsel wordt deels opgegraven en gebruikt voor

worden benut. De herinrichtingsstrategie moet zowel recht doen

het private ontsluitingsnetwerk. Enkele delen zullen niet worden

aan de belangen van deze 5 eigenaren als ook een aantrekkelijk,

ontwikkeld of worden onderbroken wanneer dit de privacy ten

beheersbaar en samenhangend eindresultaat opleveren. Het

goede komt. Op de plankaart is goed te zien hoe ieder object een

belang voor de private eigenaren is dat hun rechten worden

eigen exclusieve ontsluiting krijgt op het openbare netwerk. Ook

gerespecteerd en dat de bijzondere kwaliteiten van deze plek

hebben de meeste bunkers een eigen route naar het strand.

behouden blijven. Hierbij gaat het om een recreatiebeleving te midden van ongerepte dynamische duinnatuur, rust en ‘slow’ gebruik van de directe omgeving. Om de gewenste rust in de toekomst veilig te stellen, is een voorstel uitgewerkt voor de ontwikkeling van tweelingbunkers. Tweelingen worden gevormd tussen bestaande private recreatiebunkers en de naastgelegen nu leegstaande manschappenbunkers. Dit zorgt voor borging van rust en privacy in de directe nabijheid van de bestaande recreatiebunkers en leidt tot een aanzienlijke areaaluitbreiding van de huidige private kavels. Naast de overdracht van de tweelingbunkers, zal er een kleine overdekte fietsenstalling ten behoeve van de bunkereigenaren worden gerealiseerd, net buiten het centrale eiland. Deze zal door ophoging van het huidige duin langs de 50

S T R AT E G I E VA N T W E E L I N G E N

51

HUIDIGE GRENZEN BUNKERBEWONERS

5

52

NIEUWE GRENZEN BUNKERBEWONERS

53

AANLEG NIEUWE DUINEN

5

Het zuidelijke doorgaande zandpad wordt deels verlegd om een logische eenheid te kunnen creëren. Met aanpassingen in de duinmorfologie wordt het oude zandpad geblokkeerd en wordt extra afstand geschapen om inkijk te voorkomen en meer privacy te bieden.

M

54

M’

AANLEG NIEUWE DUINEN

De bunkers gelegen in deze zuidelijke buitenschil van de centrale cluster zullen worden ontwikkeld als satelliet- appartementen van het hotel. Deze schil ligt na de maaiveldaanpassingen in het duinreliëf op voldoende afstand van de cluster tweeling-bunkers, waarmee het ‘slow’ gebruik kan worden gegarandeerd.

N

N’

55

DUBBEL RASTER EN AANLEG NIEUWE DUINEN

5

Het ‘rondje’ stelling vanaf het appartementenhotel brengt bezoekers langs de omrastering van het centrale eiland maar de openbare geschutsopstelling die hierbinnen valt is voor iedereen bereikbaar via een openbare toegangspoort. Een dubbel raster borgt alsnog de privacy. Een duin tussen de geschutsopstelling en private bunkers zorgt voor extra privacy in het private domein. Voorgesteld wordt dat de geschutsopstelling alleen overdag te bezoeken is en dat deze ’s nachts kan worden afgesloten.

O

56

O’

57

6

HET WESTELIJKE EILAND

Het kleine westelijke eiland omvat vier bunkers die in gebruik zullen worden genomen als satelliet appartement van het hotel. Door de afstand tot het hotel en een ontsluiting via een duinpad, is de beleving van recreëren in de natuur hier sterk voelbaar.

58

WESTELIJKE EILAND

59

B I J L AG E 1: S TA RT D O C U M E NT NIEUWE PERSPECTIEVEN VOOR FORMERUM AAN ZEE: ‘E E N I N T E G R A L E A A N PA K V O O R D E H E R B O U W VA N H E T A P PA RT E M E N T E N H O T E L I N R E L AT I E T O T R E C R E AT I E- E N N AT U U R O NT W I K K E L I N G I N D E D I R E CT E O M G E V I N G’ Aanleiding Ruim 20 jaar nadat appartementenhotel Beek in 1999 z’n

en facilitator/verslaglegger van de discussie. Na de rondgang

deuren sloot, heeft deze locatie sinds kort een nieuwe eigenaar

in het veld was er op hoofdlijnen overeenstemming ontstaan

met ambitie. Hierbij gaat het niet alleen om de toekomst van

over de aard van de opgaven die in onderlinge samenhang

het bestaande ‘bouwblok’, maar ook om 6 ha. aangrenzend

moeten worden opgelost, de eerste contouren voor een

duingebied, waarbinnen een groot deel van de ‘Margotstelling’

oplossingsrichting en een voorstel over de volgorde van de te

ligt, een bunkercomplex dat deel heeft uitgemaakt van de

nemen stappen. De eerste stap wordt het opstellen van een

Atlantikwall. De nieuwe eigenaar, Erwin Miedema, heeft een

gezamenlijke visie voor het gebied, dat vervolgens als kader kan

herontwikkeling van het appartementenhotel voor ogen en wil

dienen voor verschillende uitwerkingsprojecten. Het verslag

nadenken over de toekomst van het stellingcomplex in relatie

van deze workshop is min of meer opgesteld in de vorm van een

tot de ecologische perspectieven die Staatsbosbeheer voor het

startdocument voor deze gezamenlijke visie.

aansluitende duingebied ziet. De randvoorwaarden/ambities van de 3 partijen Workshop 13 en 14 september

Erwin Miedema

Om deze visievorming concreet op te starten is op 13 en 14

• Gaat voor een hoogwaardige herontwikkeling van het

september een ‘workshop’ op Terschelling georganiseerd,

appartementenhotel.

waarin de verwachtingen/ambities van de drie meest betrokken

• Profiel ‘natuurhotel’, naam: ‘Elements’

partijen (Miedema, Staatsbosbeheer en de gemeente) bij deze

• Realisatie van 4 bouwlagen op een grondvlak van ca. 975

ontwikkeling zijn uitgewisseld, verkend is waar knelpunten

m2, ambitie is om ca. 50 appartementen te realiseren van

liggen en vooral welke kansen nu ontstaan. Aanwezig waren

verschillende grootte.

de nieuwe eigenaar Erwin Miedema, drie vertegenwoordigers

• Wenst naast het huidige bouwvlak van 975 m2 en een

van Staatsbosbeheer (Tamara Bok, Jaap Roelofs en Annemieke

vergunbare bouwhoogte van 10 meter, 20% uitbreiding van het

op ’t Hof), Joost Hellevoort als RO-specialist van de gemeente

bouwvolume o.b.v. de horecanota om een kwaliteitssprong

Terschelling en Lodewijk van Nieuwenhuijze, landschapsarchitect

in het toeristisch/horeca-segment te kunnen realiseren. Het

60