224-O Bijlage 5 Variantenstudie
Tekst van het document
Havenwerken Terschelling Variantenstudie
Gemeente Terschelling 22 september 2025 Z036001-RAP-013-00 DEFINITIEF
CREATING A LEGACY
Havenwerken Terschelling Variantenstudie
Verantwoording Document
Z036001-RAP-013-00
Revisie
00
Status
DEFINITIEF
Datum
22-09-2025
Aantal pagina’s
84
Auteur(s)
ir. L.A. Nobel drs. ing. J. Walhout mevr. H. Hamji BSc
Autorisatie
ing. K.W. Walhout
Opdrachtgever
Gemeente Terschelling
Contactpersoon
ing. P.E. Dijkstra
Adres
Postbus 14 8880 AA TERSCHELLING Nederland
Colofon Organisatie
Walhout Civil BV
Bezoekadres
Wagenmakerstraat 5b 2984 BD RIDDERKERK, NL
Statutaire zetel
Nieuwstraat 49 4331 JK MIDDELBURG, NL
Telefoon
+31 (0) 118 851 011
info@walhoutcivil.com
Website
www.walhoutcivil.com
Vrijgave Revisie
Auteur(s)
00
ir. L.A. Nobel
Paraaf
Datum 22-09-2025
Autorisatie ing. K.W. Walhout
Paraaf
Datum 22-09-2025
© Copyright 2025 Ingenieursbureau Walhout Civil BV - Dit document is eigendom van de Opdrachtgever en mag enkel gebruikt worden voor het doel waarvoor het is vervaardigd met inachtneming van de rechten die voortvloeien uit de Nederlandse wetgeving met betrekking tot intellectuele eigendom en De Nieuwe Regeling (DNR 2011, herz. 2013). De auteursrechten blijven berusten bij Ingenieursbureau Walhout Civil BV. © Copyright 2025 Ingenieursbureau Walhout Civil BV - This document is property of the Client and may be used only for the purpose for which it is made in compliance with the Dutch legal rights relating to intellectual property and The New Rules (DNR 2011, revision 2013). The copyrights shall remain vested with Ingenieursbureau Walhout Civil BV.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 2 / 84
Inhoudsopgave 1
2
3
4
5
6
Inleiding .............................................................................................................................................................................5 1.1
Aanleiding ............................................................................................................................................................................. 5
1.2
Projectlocatie ........................................................................................................................................................................ 5
1.3
Ontwikkelsporen .................................................................................................................................................................. 6
1.4
Leeswijzer ............................................................................................................................................................................. 6
1.5
Referenties ............................................................................................................................................................................ 6
1.6
Versiebeheer......................................................................................................................................................................... 6
Kader en uitgangspunten ................................................................................................................................................7 2.1
Algemeen .............................................................................................................................................................................. 7
2.2
Doelstelling variantenstudie ............................................................................................................................................... 7
2.3
Planologische context en ruimtelijke kaders..................................................................................................................... 7
2.4
Gebiedsanalyse en functionele uitgangspunten .............................................................................................................. 8
2.5
Nota van uitgangspunten en beoordelingskader ............................................................................................................. 8
2.6
Aanpak ontwikkeling varianten .......................................................................................................................................... 9
Beoordelingsmethodiek .................................................................................................................................................11 3.1
Algemeen ............................................................................................................................................................................ 11
3.2
Scoresysteem en spelregels .............................................................................................................................................. 11
3.3
Wegingsfactoren ................................................................................................................................................................ 12
Beoordelingscriteria .......................................................................................................................................................13 4.1
Algemeen ............................................................................................................................................................................ 13
4.2
Beoordelingscriteria........................................................................................................................................................... 13
4.3
Knock-out criterium ........................................................................................................................................................... 14
4.4
Criterium “Eilandercontext” .............................................................................................................................................. 14
4.5
Criterium “Bouwkosten” .................................................................................................................................................... 14
Varianten WB-kade & Dwarskade .................................................................................................................................15 5.1
Algemeen ............................................................................................................................................................................ 15
5.2
Nulsituatie ........................................................................................................................................................................... 15
5.3
Afgevallen varianten .......................................................................................................................................................... 16
5.4
Variant 01. Damwand met leganker................................................................................................................................. 18
5.5
Variant 02. Damwand met groutanker ............................................................................................................................ 21
5.6
Variant 03. Combiwand ..................................................................................................................................................... 24
5.7
Variant 04. Kistdam ............................................................................................................................................................ 27
5.8
Variant 05. CSM- of diepwandsysteem ............................................................................................................................ 30
5.9
Variant 06. Betonnen keerwand ....................................................................................................................................... 33
5.10
Variant 07. Klassieke gewichtsmuur................................................................................................................................. 36
5.11
Variant 08. Lage steenbestorting ...................................................................................................................................... 39
5.12
Variant 09. Verhoogde steenbestorting ........................................................................................................................... 41
5.13
Variant 10. Steenbekleding ............................................................................................................................................... 45
Varianten Werkhaven ....................................................................................................................................................49 6.1
Algemeen ............................................................................................................................................................................ 49
6.2
Nulsituatie ........................................................................................................................................................................... 49
6.3
Variant 11. Damwand met leganker................................................................................................................................. 50
6.4
Variant 12. Damwand met groutanker ............................................................................................................................ 53
6.5
Variant 13. Combiwand ..................................................................................................................................................... 56
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 3 / 84
7
Voorkeursvarianten .......................................................................................................................................................59 7.1
Algemeen ............................................................................................................................................................................ 59
7.2
Voorkeursvariant WB-kade en Dwarskade ...................................................................................................................... 59
7.3
Voorkeursvariant Werkhaven ........................................................................................................................................... 61
Bijlage A. Beschrijving beoordelingscriteria ........................................................................................................................63 Bijlage B. Verkenning varianten ...........................................................................................................................................67 Bijlage C. Weging varianten WB-kade en Dwarskade.........................................................................................................81 Bijlage D. Weging varianten kade Werkhaven ....................................................................................................................84
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 4 / 84
1
Inleiding
1.1
Aanleiding Gemeente Terschelling werkt aan plannen voor de herontwikkeling van de haven van West-Terschelling. De bestaande haveninfrastructuur heeft het einde van haar technische levensduur bereikt. Door intensief gebruik, langdurige slijtage, verzakkingen en veroudering verkeren met name de kades in een steeds slechtere staat. Waar voorheen de nadruk lag op regulier onderhoud en kleinschalige herstelwerkzaamheden om de haven operationeel te houden, wordt nu gekozen voor een bredere aanpak gericht op renovatie en grootschalig herstel.
In deze variantenstudie worden de technische varianten gepresenteerd, geanalyseerd en beoordeeld, aan de hand van specifieke beoordelingscriteria. Er zijn tien varianten ontwikkeld voor de vervanging van de kades langs de Willem Barentszkade en de Dwarskade, en drie varianten voor de vervanging van de kade langs de Werkhaven. De varianten zijn op schetsontwerpniveau uitgewerkt. Ook is een verkenning gedaan naar de tijdelijke voorzieningen tijdens de realisatie, zoals het aanbrengen van bouwkuipen, zandaanvullingen of kleidammen. Hierdoor is een grondigere beoordeling tot stand gebracht, ook met het oog op de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van een variant.
Tot slot, worden in deze variantenstudie de definitieve voorkeursvarianten voor de Willem Barentszkade, Dwarskade en de Werkhaven gepresenteerd. De varianten zijn technisch vergelijkbaar, waardoor bij de keuze voor de voorkeursvariant vooral exploitatiekansen, de eilandercontext en de bouwkosten doorslaggevend zullen zijn. Daarom is onderscheid gemaakt tussen voorkeursvarianten die vooral op technische gronden of juist op kostenefficiëntie doorslaggevend zijn.
1.2
Projectlocatie
Kade Werkhaven
Willem Barentszkade
Dwarskade
Figuur 1. Plangebied haven West-Terschelling [ArcGIS Maps, 2025]
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 5 / 84
1.3
Ontwikkelsporen Opgemerkt wordt dat er in de loop van de tijd binnen meerdere ontwikkelsporen verschillende varianten ontwikkeld, met meerdere doorlooptijden, mogelijkheden en kansen. Deze ontwikkelsporen variëren van tijdelijke maatregelen die per direct noodzakelijk zijn, het vervangen en renoveren van de haven binnen één tot twee jaar, tot een mobiliteitsstudie met een horizon van meer dan twee jaar. Het uitgangspunt van deze variantenstudie is de één op één vervanging en renovatie van de huidige kades in het plangebied.
1.4
Leeswijzer In deze variantenstudie worden de volgende zaken gepresenteerd:
1.5
•
Duiding kader en uitgangspunten
•
Toelichting beoordelingsmethodiek
•
Toelichting beoordelingscriteria
•
Variantenverkenning Willem Barentszkade en Dwarskade
•
Variantenverkenning Werkhaven
•
Analyse en beoordeling varianten
•
Definitieve voorkeursvarianten
Referenties In deze studie wordt verwezen naar de volgende referenties: [REF 1.] College B&W Gemeente Terschelling (6 mei 2025). Technische uitgangspunten en beoordelingskader haven [REF 2.] Walhout Civil (2 juni 2025). Z036001-TNO-009-01 Havenwerken Terschelling - Memo waterveiligheid [REF 3.] Walhout Civil (2 juni 2025). Z036001-TNO-010-01 Havenwerken Terschelling - Memo bouwveiligheid [REF 4.] Walhout Civil (2 juni 2025). Z036001-TNO-011-01 Havenwerken Terschelling - Memo conditionering [REF 5.] Walhout Civil (2 juni 2025). Z036001-TNO-012-01 Havenwerken Terschelling - Memo beoordelingskader [REF 6.] Projectteam Haven Terschelling (31 aug. 2025). Presentatie Bijeenkomsten Varianten
1.6
Versiebeheer Documentnummer
Status
Omschrijving of toelichting
Z036001-RAP-013-00
DEFINITIEF
Ter vrijgave
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 6 / 84
2
Kader en uitgangspunten
2.1
Algemeen Dit hoofdstuk beschrijft het kader en de uitgangspunten van de variantenstudie. Hierin wordt uiteengezet welke technische, ruimtelijke en beleidsmatige randvoorwaarden richtinggevend zijn voor de beoordeling en uitwerking van de varianten. Ook wordt kort toegelicht hoe deze uitgangspunten aansluiten bij geldende wet- en regelgeving, eerdere beleidskeuzes en de specifieke omstandigheden van de haven en het eiland.
2.2
Doelstelling variantenstudie Voor de herinrichting van het projectgebied is het van belang een oplossing te ontwikkelen die zowel technisch haalbaar is als breed draagvlak kent. De variantenstudie vormt hierin een essentiële tussenstap, waarin meerdere oplossingsrichtingen worden verkend en getoetst op hun haalbaarheid en functionaliteit. Doel van de studie is inzicht te geven in de mogelijke technische en ruimtelijke oplossingen die binnen de randvoorwaarden van het gebied uitvoerbaar zijn. Daarmee levert de studie een onderbouwing voor de verdere besluitvorming over ontwerpkeuzes.
Naast technische haalbaarheid wordt aandacht besteed aan de bereikbaarheid tijdens de realisatie, de ruimtelijke inpassing, toekomstige gebruikswaarde (exploitatie) en de beheer- en onderhoudsaspecten. Het onderzoek sluit aan bij eerdere verkenningen en beleidskaders zoals vastgelegd in geldende plannen. In deze fase worden nog geen definitieve keuzes gemaakt, maar wel realistische alternatieven geïdentificeerd die richting geven aan het vervolgontwerp. Deze gestructureerde aanpak draagt bij aan transparantie en herleidbaarheid van het proces.
De varianten zijn beoordeeld op basis van objectieve criteria en, waar nodig, aangevuld met de deskundige inbreng van vakexperts om technische en ruimtelijke vraagstukken zorgvuldig te kunnen duiden. Deze aanpak waarborgt dat de vergelijking niet alleen transparant is, maar ook gestoeld op actuele markt- en uitvoeringskennis en ervaring.
2.3
Planologische context en ruimtelijke kaders De mogelijkheden voor fysieke aanpassingen binnen het havengebied worden in belangrijke mate bepaald door de geldende ruimtelijke plannen van de gemeente Terschelling1. Het huidige bestemmingsplan is conserverend van aard en staat slechts beperkte veranderingen toe2. Bestaande structuren mogen in beginsel alleen worden vervangen op dezelfde
1
Voor een volledig overzicht van de technische, ecologische en functionele uitgangspunten wordt verwezen naar de resultaten van de
conditionerende onderzoeken [REF 4.]. Deze bevatten nadere informatie over onder meer bodemkwaliteit, kabels en leidingen, waterhuishouding, ecologie, en archeologie. Deze documenten zijn als bijlage bij deze studie gevoegd of opvraagbaar via de opdrachtgever. 2
De geldende ruimtelijke plannen zijn onderhevig aan veranderende beleidsopvattingen en maken deel uit van een politiek-bestuurlijk
besluitvormingsproces. Hierdoor bestaat altijd het aanmerkelijke belang of de mogelijkheid dat bestemmingsplannen worden gewijzigd of herzien. De planologische context dient daarom te worden beschouwd als richtinggevend binnen de huidige kaders, maar niet als absoluut of onomkeerbaar. Aan de inhoud van dit document kunnen in dat opzicht geen rechten worden ontleend.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 7 / 84
locatie en met dezelfde maatvoering. Daarnaast grenst het gebied direct aan het Natura 2000-gebied Waddenzee, wat betekent dat elke ingreep getoetst moet worden op mogelijke effecten op beschermde natuurwaarden. Een passende beoordeling is verplicht als negatieve effecten niet met zekerheid kunnen worden uitgesloten.
Binnen deze context heeft de gemeente eerder gewerkt met een zogeheten bouwstenenmodel, waarin een onderscheid wordt gemaakt tussen klein onderhoud, groot onderhoud, vervanging, modernisering en volledige nieuwbouw. Vanwege juridische, technische en financiële beperkingen ligt de nadruk momenteel op de eerste drie bouwstenen. Dit sluit aan bij de wens om het havengebied toekomstbestendig te maken zonder af te wijken van het geldende beleid. Daarnaast fungeert het gebied als economisch en logistiek knooppunt, wat aanvullende eisen stelt aan bereikbaarheid, functionaliteit en veiligheid. Deze ruimtelijke kaders vormen een belangrijk referentiepunt voor het opstellen en selecteren van technisch verantwoorde varianten.
2.4
Gebiedsanalyse en functionele uitgangspunten De eerste stap in het ontwerpproces bestond uit een integrale analyse van het plangebied. Daarbij is gekeken naar de ligging ten opzichte van waterkeringen, bestaande kadeconstructies, verkeersstromen, havengerelateerde functies en de openbare ruimte. Ook maaiveldhoogtes, bodemgesteldheid, kabels en leidingen, en bestaande ruimtelijke profielen zijn in kaart gebracht. Deze inventarisatie heeft geleid tot een overzicht van zowel knelpunten als kansen in de huidige inrichting.
Uit de analyse blijkt dat het gebied een complexe mix van functies kent, waaronder toerisme, logistiek, vervoer en nutsvoorzieningen. Dit vraagt om een zorgvuldige afstemming van technische ingrepen met de bestaande ruimtelijke structuur. Verder is aandacht besteed aan de huidige staat van onderhoud van de kades, waterkerende functies, en de veiligheid van gebruikers.
2.5
Nota van uitgangspunten en beoordelingskader De resultaten van de verkennende analyses zijn vastgelegd in een Nota van Uitgangspunten, met verschillende memo’s als onderlegger, die als fundament dienen voor de verdere studie. Deze uitgangspunten zijn afgestemd met betrokken partijen, vastgesteld door de gemeente [REF 1.] en vormen het vertrekpunt voor het opstellen en beoordelen van de varianten voor het Vervangen en Renoveren (V&R) van de haven en kades. Het betreffen de volgende memo’s:
•
Memo waterveiligheid [REF 2.] Korte samenvatting: de waterkeringsfunctie blijft gehandhaafd tot een hoogwaterstand van NAP +3,50 m, waarbij eens per 25 jaar een beperkte overstroming acceptabel is. De beoordeling richt zich op de constructieve en geotechnische veiligheid van de kade, niet op primaire waterkeringsnormen. Het beschermingsniveau is 1/100 jaar, mits de openbare ruimte tijdig wordt afgesloten en minimaal één ontsluitingsweg bereikbaar blijft. Vitale voorzieningen moeten boven NAP +2,80 m of achter een kering van NAP +3,50 m worden geplaatst om schade en uitval te voorkomen. Riolering en afvoeren dienen te zijn voorzien van terugslagkleppen en voldoende capaciteit om wateroverlast te beperken.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 8 / 84
•
Memo bouwveiligheid [REF 3.] Korte samenvatting: de kades en waterkerende constructies in de haven vervullen meerdere functies, zoals het keren van grond en water, verkeer, afmeren en overslag. Uitgangspunt is dat deze functionaliteiten minimaal behouden of verbeterd worden, met een aaneengesloten waterkering als randvoorwaarde. Constructies zonder voldoende restlevensduur worden vervangen. Technische eisen zijn gebaseerd op vigerende technische normen, met onderscheid tussen permanente (CC2, 25 jaar) en tijdelijke constructies (CC1, 1 jaar). Belastingnormen, niveaus en geotechnische parameters zijn vastgelegd. Duurzaamheid speelt mee via het gebruik van duurzame, corrosiebestendige materialen, maar veiligheid en stabiliteit staan voorop. Onderhoud en beheer worden integraal meegenomen in het ontwerp, zodat inspectie en herstel eenvoudig uitvoerbaar zijn. De omgevingseisen richten zich op veiligheid, bereikbaarheid en leefbaarheid: BLVC-plannen, verkeersmanagement, beperking van hinder en communicatie met bewoners en ondernemers zijn tijdens de realisatie verplicht. Zo ontstaat een kader waarin technische robuustheid, duurzaamheid en draagvlak samenkomen.
•
Memo conditionering [REF 4.] Korte samenvatting: De randvoorwaarden en uitgangspunten vormen de basis voor het beoordelingskader waarmee varianten voor renovatie en herstel van de waterkeringen worden getoetst. Deze zijn vastgesteld in overleg met de bevoegde gezagen en geven de actuele stand van zaken weer. Belangrijke raakvlakken zijn het concessiegebied van Rijkswaterstaat, de renovatie van de veerhaven en de aangrenzende gemeentelijke kades, waarbij stabiliteit, verankering en nautische veiligheid geborgd moeten blijven. Ook gelden randvoorwaarden vanuit de provincie Fryslân en FUMO met betrekking tot ruimtelijke kwaliteit, erfgoed, Natura 2000 en ontgrondingen, en vanuit de Veiligheidsregio voor bereikbaarheid van hulpdiensten. De gemeente Terschelling is bevoegd gezag voor ruimtelijke ordening, verkeersveiligheid en (water)bouwactiviteiten.
In de vervolgfase is het noodzakelijk om de vergunningseisen en onderzoeksverplichtingen per activiteit in detail af te stemmen met onder meer gemeente Terschelling (vergunningen), Rijkswaterstaat, provincie, FUMO en Veiligheidsregio. Daarnaast moet worden gekeken naar kabels, (brandstof)leidingen, riolering en de veiligheid van aanwezige brandstofopslagfaciliteiten. Heldere afspraken met alle betrokken bevoegde gezagen zijn cruciaal, mede omdat zij ook eigenaar of belanghebbende zijn. Een planning van onderzoeken, vergunningen en doorlooptijden vormt hierbij een belangrijk hulpmiddel.
•
Memo beoordelingskader [REF 5.] Korte samenvatting: Om de varianten transparant te kunnen vergelijken, is een beoordelingskader opgesteld met eenduidige criteria, wegingsfactoren en toetsingsmethoden voor onder meer technische haalbaarheid, bereikbaarheid, inpassing, bestendigheid, onderhoud- en beheerbaarheid. In Hoofdstuk 3 wordt dit beoordelingskader nader toegelicht, inclusief de keuze van criteria, de toegepaste weging en de wijze waarop dit leidt tot een transparante beoordeling.
2.6
Aanpak ontwikkeling varianten De ontwikkeling van oplossingsrichtingen is opgezet volgens een gestructureerde methodiek, gericht op technische haalbaarheid en ruimtelijke inpassing. In werksessies hebben technische specialisten varianten opgesteld die aansluiten bij de eerder vastgestelde uitgangspunten. Tijdens verschillende stakeholderbijeenkomsten, werksessies en informatie- en bewonersavonden zijn meerdere varianten en oplossingen ingebracht, welke zijn verzameld en meegenomen in de variantenstudie. Daarnaast hebben stakeholders ontwerpschetsen en berekeningen ingebracht, en is gebruikgemaakt van
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 9 / 84
eerdere schetsen en analyses in voorgaande verkenningen. Deze input is samengevoegd en getoetst aan de huidige uitgangspunten, zodat de opgedane lokale ‘Terschellinger’ kennis en ervaring optimaal benut wordt. Ook zijn de varianten tijdens bewoners- en raadsbijeenkomsten gepresenteerd en besproken [REF 6.]. Daarmee is gezorgd voor een brede basis waarin zowel technische inzichten als lokale belangen zijn meegenomen.
Elke variant is voorzien van een globale technische beschrijving met aannames over constructie, materiaalgebruik, duurzaamheid, bereikbaarheid en fasering. De ontwerpen houden rekening met de specifieke omstandigheden van het gebied, zoals beperkte ruimte, aanwezige infrastructuur en de gebruiksdruk. Deze eerste schetsen vormen de basis voor verdere beoordeling en selectie, en bieden de mogelijkheid om varianten te combineren of door te ontwikkelen binnen de planologische en technische randvoorwaarden. Door dit iteratieve proces ontstaat een realistisch beeld van wat technisch uitvoerbaar en beleidsmatig wenselijk is. Deze aanpak draagt bij aan een transparant en zorgvuldig besluitvormingsproces.
Uitgangspunt is dat alle in deze studie opgenomen varianten technisch haalbaar en uitvoerbaar zijn; varianten die dit niet zijn, zijn voorafgaand aan de verkenning uitgesloten. De varianten zijn primair gericht op de aanpak van de kades, hetgeen de grootste kostendrijver is. De nodige aanpak, vervanging en renovatie van de huidige steigers, afmeervoorzieningen, inrichtingselementen, ed. worden voor alle varianten gelijk geacht, en zijn derhalve niet meegenomen in deze studie.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 10 / 84
3
Beoordelingsmethodiek
3.1
Algemeen Om de verschillende varianten voor de vervanging en renovatie van de kades en de haven op een objectieve en transparante wijze te kunnen vergelijken, wordt een gestandaardiseerde wegings- en beoordelingsmethodiek toegepast, aangevuld met specifieke aandachtspunten die voortkomen uit de unieke eilandercontext.
3.2
Scoresysteem en spelregels Elke (sub)variant wordt beoordeeld op een vooraf vastgesteld aantal criteria, waarbij voor elk criterium een kwalitatieve score wordt toegekend. Deze score staat in het teken van de impact of het effect van de (sub)variant op de doelstelling van het project. Deze scores worden gegeven volgens een vijfpuntenschaal. Deze scores worden vervolgens vertaald naar numerieke waarden om een eenduidige vergelijking mogelijk te maken. Deze numerieke waarden zijn dusdanig gekozen dat risico’s en onzekerheden zwaarder worden meegenomen, en mogelijke patstelling tussen varianten wordt voorkomen. In vergelijking tot [REF 5.] zijn lagere punten aangehouden, zodat de uiteindelijke scores gemakkelijker te vergelijken zijn.
Score
Punten
Betekenis t.a.v. gevolgen
Betekenis t.o.v. beoordelingscriteria
++
5
Zeer positief effect
Er wordt meer dan het doel bereikt
+
4
Positief effect
Het doel wordt volledig of ruimschoots behaald
+/-
3
Geen effect
Er is geen duidelijke bijdrage aan het doel
-
2
Negatief of onbekend effect
Het doel wordt slechts deels bereikt of blijft onzeker
--
1
Zeer negatief effect
Doel wordt niet bereikt of tegenovergestelde wordt bereikt
Niet alle criteria wegen even zwaar in de totale afweging. Om hier rekening mee te houden, is aan ieder criterium een wegingsfactor toegekend, die de relatieve belangrijkheid ervan voor het project uitdrukt. De numerieke score op een criterium wordt vermenigvuldigd met deze wegingsfactor. Door alle gewogen scores per (sub)variant op te tellen, ontstaat een totaalscore die inzicht geeft in de relatieve geschiktheid van de varianten.
Indien de impact of het effect van een (sub)variant op een bepaald criterium onbekend is, wordt aan dat criterium een negatieve score toegekend. Hiermee kan de (sub)variant wel worden meegenomen en wordt voorkomen dat onzekerheden een onevenredige invloed hebben op de beoordeling van de varianten onderling.
Belangrijk uitgangspunt is dat de (sub)varianten niet onderling met elkaar worden vergeleken, maar uitsluitend worden beoordeeld op hun bijdrage aan het bereiken van het geformuleerde doel en effect, m.a.w. de criteria. Alleen na het vaststellen van de score en beoordeling kunnen de (sub)varianten geëvalueerd of onderlinge vergeleken worden.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 11 / 84
3.3
Wegingsfactoren Aangezien de bijdrage van elk criterium aan het projectsucces verschilt, wordt aan ieder criterium de onderstaande wegingsfactor toegekend. De criteria worden in hoofdstuk 4 nader toegelicht. In de praktijk zullen alle criteria impact op elkaar hebben en door de weging wordt vooraf bepaald welke criteria maatgevender zijn. Een voorbeeld zijn de bouwkosten, die zullen naar verwachting toenemen als de uitvoerbaarheid van een variant lastiger is of wanneer er meer gedaan moet worden om het eiland bereikbaar te houden.
Beoordelingscriterium
3
Wegingsfactor
Eilandercontext3
6
Bereikbaarheid
5
Bouwkosten
5
Uitvoeringsrisico’s
4
Waterveiligheid
3
Bouwveiligheid
3
Conditionering
3
Exploitatie
2
Levensduur
2
Beheer en onderhoud
2
De “Eilandercontext” wordt niet meegenomen in deze variantenstudie, zie ook de toelichting in Hoofdstuk 4.4.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 12 / 84
4
Beoordelingscriteria
4.1
Algemeen Om de varianten op een transparante en gestructureerde wijze te kunnen beoordelen, zijn vooraf beoordelingscriteria vastgesteld. Deze criteria geven richting aan de analyse en zorgen ervoor dat elk variant wordt getoetst aan dezelfde uitgangspunten. De criteria zijn afgestemd op de doelstellingen van het project en houden rekening met de specifieke omstandigheden en belangen van West-Terschelling.
4.2
Beoordelingscriteria De beoordelingscriteria zijn een eerdere fase vastgesteld [REF 1.]. Een samenvatting per beoordelingscriterium is hieronder weergegeven. Voor een beschrijving van de verschillende beoordelingscriteria wordt verwezen naar Bijlage A.
Beoordelingscriterium
De variant…
1. Eilandercontext
… doet recht aan het gevoel, de beleving, waarde en ervaringen van de Terschellinger.
2. Bereikbaarheid
… waarborgt dat de bereikbaarheid voor personen, verkeer en goederen, evenals de essentiële basisinfrastructuur, continu beschikbaar blijft met minimale hinder en overlast.
3. Bouwkosten
… is financieel haalbaar gegeven de beschikbare middelen, op basis van een transparante inschatting van de benodigde investeringskosten.
4. Uitvoeringsrisico’s
… is technisch en logistiek uitvoerbaar, waarbij bijzondere uitvoeringsrisico’s die voortkomen uit de specifieke projectomstandigheden nadrukkelijk worden beschouwd.
5. Waterveiligheid
… waarborgt primair de hoogwaterbescherming van de omgeving, met inachtneming van de bescherming van vitale voorzieningen en overige infrastructuur.
6. Bouwveiligheid
… behoudt of optimaliseert de huidige functionaliteiten en kan worden gerealiseerd met minimale hinder, overlast en verstoring voor de omgeving.
7. Conditionering
… minimaliseert de behoefte aan aanvullende conditionering ten opzichte van de huidige situatie en bevordert een voorspelbare en haalbare voorbereiding op de uitvoering.
8. Exploitatie
… vergroot de exploitatiemogelijkheden ten opzichte van de huidige situatie.
9. Levensduur
… hoelang kan de oplossing invulling geven aan het doel van de functionaliteit.
10. Beheer en onderhoud
… welke investeringen en zorg heeft de constructie nodig tijdens haar levensduur, om technische in goede conditie te blijven.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 13 / 84
4.3
Knock-out criterium Naast de reguliere beoordeling op basis van scores en wegingen, zijn er enkele zogenoemde knock-out criteria vastgesteld. Dit zijn essentiële voorwaarden waaraan een variant moet voldoen om verder in de afweging meegenomen te kunnen worden. Voor dit project geldt dat als een variant in strijd is of blijkt te zijn met geldende wet- en regelgeving, deze wordt beschouwd als niet haalbaar en daardoor direct afvalt in de beoordeling. Hieronder vallen onder andere conflicten met bouw- en milieuwetgeving, het niet kunnen verkrijgen van noodzakelijke vergunningen en ontheffingen, of het veroorzaken van onaanvaardbare effecten op beschermde natuurgebieden (zoals Natura 2000-gebieden).
Indien een variant voor het knock-out criterium een negatieve of onhaalbare beoordeling krijgt, valt het variant automatisch af, ongeacht de totaalscore op andere onderdelen. Hiermee wordt voorkomen dat een variant dat in de praktijk onuitvoerbaar blijkt, desondanks op basis van een optelsom van andere scores als voorkeursoptie naar voren zou komen. Deze werkwijze borgt dat alleen haalbare varianten verder worden meegenomen in de besluitvorming.
4.4
Criterium “Eilandercontext” In deze studie worden alle beoordelingscriteria objectief en technisch beschouwd en behandeld. Het criterium “Eilandercontext” vormt hierop een uitzondering, aangezien dit een subjectief karakter heeft en daarom apart wordt meegenomen. Tijdens stakeholderbijeenkomsten, werksessies en informatie- en bewonersavonden krijgen betrokkenen de gelegenheid hun wensen, meningen en belangen naar voren te brengen. Deze input wordt samengebracht en vastgelegd in een Nota van Draagvlak.
Het onderscheid tussen objectieve, technische criteria en het subjectieve criterium “Eilandercontext” is van belang om een zorgvuldig en transparant besluitvormingsproces te waarborgen. Door de technische aspecten onafhankelijk te beoordelen en de maatschappelijke en lokale belangen afzonderlijk te wegen, ontstaat een evenwichtige afweging die zowel recht doet aan de technische haalbaarheid en veiligheid als aan de wensen en belangen van de omgeving.
4.5
Criterium “Bouwkosten” Voor het criterium bouwkosten wordt gewerkt met indicatieve kengetallen per strekkende meter. Deze kengetallen maken het mogelijk de varianten onderling op een consistente wijze te vergelijken. Er zijn bewust geen volledige kostenramingen opgesteld, aangezien de totale voorbereidings-, bouw- en projectkosten per variant in grote lijnen vergelijkbaar zijn. Daarnaast speelt mee dat het project nog moet worden aanbesteed, waardoor zorgvuldig wordt omgegaan met kosteninschattingen. Door in dit stadium te werken met kengetallen en bandbreedtes wordt voorkomen dat verwachtingen ontstaan over exacte bedragen, terwijl toch een betrouwbare vergelijking tussen de varianten mogelijk blijft. De gehanteerde bandbreedte in de kengetallen biedt een representatieve indicatie en vormt daarmee een passend instrument om de varianten op kosten te beoordelen. De kengetallen zijn gebaseerd op het prijspeil van 2025.
De materiaalkosten vormen één aspect, maar de uiteindelijke bouwmethode en keuze voor bereikbaarheid (omleidingen, verkeersoplossingen) kunnen nog tot kostenverschillen leiden en in een later stadium worden geoptimaliseerd. Hiervoor is een verdere detaillering van het ontwerp noodzakelijk, die pas in de volgende projectfase kan worden uitgewerkt
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 14 / 84
5
Varianten WB-kade & Dwarskade
5.1
Algemeen In dit hoofdstuk worden de varianten voor de herinrichting van de Willem Barentszkade en de aangrenzende Dwarskade gepresenteerd. Elke variant vormt een technisch en ruimtelijk alternatief, uitgewerkt op basis van de uitgangspunten, randvoorwaarden en beoordelingscriteria. De varianten lopen uiteen in mate van ingrijpendheid: van behoud en renovatie tot meer fundamentele aanpassingen van de bestaande situatie.
Aan het begin van dit hoofdstuk worden de nulsituatie en de afgevallen varianten gepresenteerd, voorzien van een aanvullende toelichting. Vervolgens worden tien varianten gepresenteerd. Per variant is een principeschets opgenomen van de impact op het dwarsprofiel, aangevuld met een visualisatie van de funderingen in de ondergrond en de eventueel benodigde tijdelijke voorzieningen tijdens de realisatie. Vervolgens wordt per variant een beknopte toelichting gegeven op de technische opbouw, tijdelijke voorzieningen, raakvlakken en inpassing, de functionele effecten en de bijbehorende kosten. Tevens worden de belangrijkste sterke en zwakke punten per beoordelingscriterium in kaart gebracht, zodat een onderlinge vergelijking mogelijk is. Dit vormt de basis voor de keuze van de voorkeursvariant. Voor een nadere duiding van de varianten wordt ook verwezen naar de verkenning in Bijlage A.
5.2
Nulsituatie De varianten voor de Willem Barentszkade en de Dwarskade worden vergeleken met de huidige situatie. Om de varianten te verduidelijken worden deze in het bestaande dwarsprofiel weergegeven. De bestaande kade bestaat uit een aaneengeschakelde oudere, vervallen damwanden in de ondergrond. De huidige kade is gekoppeld aan de voormalige kade door middel van legankers. De voormalige kade is verbonden aan houten jukken (en in andere doorsneden aan stalen of houten ankerschermen). De opbouw van de kade is weergegeven in de onderstaande visualisatie en principeschets:
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 15 / 84
5.3
Afgevallen varianten Tijdens de verkenning zijn verschillende varianten naar voren gekomen die bij voorbaat zijn afgevallen, omdat zij technisch niet uitvoerbaar bleken of onvoldoende aansloten bij de doelstellingen van het project. De varianten ingebracht door stakeholders en participanten binnen het project. De bij voorbaat afgevallen varianten betreffen de volgende oplossingen:
Huidige damwand coaten en dichtlassen Het coaten en dichtlassen van de stalen damwanden levert geen constructieve verbetering op van de huidige situatie. De verminderde stabiliteit wordt namelijk veroorzaakt door te korte damwanden en een verouderd verankeringssysteem.
Huidige damwand verstijven met extra stalen bouwdelen Het verstijven van de damwanden door het aanbrengen van extra staal of stalen buispalen in de ondergrond leidt evenmin tot een constructieve verbetering van de huidige situatie, aangezien het verminderde functioneren van het ankersysteem de stabiliteit blijft beperken. De onwenselijke interactie tussen de oudere en nieuwere kade wordt niet ongedaan gemaakt.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 16 / 84
Huidige damwand voorzien van groutankers Het aanbrengen van groutankers in een bestaande verouderde kade leidt niet tot een structurele verbetering, omdat de stabiliteit primair wordt beperkt door de onvoldoende lengte en reststerkte van de bestaande damwand, waardoor de ankers hun kracht niet effectief kunnen overdragen. Bovendien is de huidige damwandconstructie niet geschikt voor het aanbrengen van groutankers; er zijn dan volledig nieuwe gordingen nodig aan de achterzijde van de damwand.
Huidige damwand met fundatie Er zijn diverse mogelijkheden denkbaar waarbij de volledige kade wordt ontlast door betonnen of stalen paalfunderingen, platforms of ontlastvloeren. Ook zijn varianten met een betonnen of stalen overkluizing in de breedte- en lengterichting mogelijk. Dergelijke oplossingen echter vallen buiten het bereik van de doelstelling van de opdracht. De bestaande situatie wijzigt door dergelijke oplossingen fundamenteel, waardoor zijn afgevallen in de studie. Bovendien zorgen de oplossingen wel voor de afdracht van boven- en verkeersbelastingen, maar dragen zij niet bij aan het keren van water of grond.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 17 / 84
5.4
Variant 01. Damwand met leganker Visualisatie dwarsprofiel
Beschrijving De bestaande legverankering wordt volledig vervangen door een nieuwe constructie. De huidige damwand en bijbehorende verankering worden geheel verwijderd. Het tussenliggende grondpakket moet hiervoor worden ontgraven. Ter vervanging wordt een nieuwe hoofdwand met ankerscherm gerealiseerd, opgebouwd uit stalen damwanden (U- of Z-profielen). De stalen damwanden worden trillingsarm aangebracht door middel van drukken, waarbij deze worden gefundeerd tot in de voldoende draagkrachtige grondlaag. De hoofdwand en het ankerscherm worden onderling verbonden door middel van stalen legankers. Na het aanbrengen van de verankering wordt het terrein aangevuld met grond. De bestaande keermuren en bestratingen worden hersteld.
Tijdelijke voorzieningen Voor een veilige en gecontroleerde uitvoering van de werkzaamheden wordt rondom de bestaande kade een tijdelijke stalen bouwkuip aangelegd. Hoewel alternatieve bouwmethoden denkbaar zijn, ligt de keuze voor een bouwkuip in dit geval voor de hand. De bouwkuip vervult een ondersteunende functie en maakt het mogelijk om de sloop- en ontgravingswerkzaamheden in droge omstandigheden uit te voeren. De tijdelijk bouwkuip wordt aangebracht ter hoogte van de houten steigers (Midden en Noorder Plankier). Daardoor is afmeren aan de kade tijdens de bouw niet mogelijk. Schepen kunnen wel passeren ter hoogte van de vaargeul.
De tijdelijke bouwkuip wordt gevormd door stalen damwanden die worden geplaatst rondom het werkgebied. Hiermee ontstaat een aaneengesloten wand die het binnendringen van getijdewater beperkt. Na het aanbrengen van de bouwkuip kan het resterende water worden weggepompt, waardoor een beheersbare werkruimte ontstaat. Dankzij deze aanpak kan de kade op een gecontroleerde wijze worden gesloopt en afgegraven. Na de realisatie wordt de bouwkuip verwijderd.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 18 / 84
Maatgevende raakvlakken Er bestaat een direct raakvlak tussen de Dwarskade en de aangrenzende kade van Rijkswaterstaat, waarbij funderingen en ankerschermen in elkaar doorlopen. Dit vraagt om afstemming en zorgvuldige coördinatie om constructieve samenhang en beheersbaarheid van de werkzaamheden te waarborgen. Ook zijn vergunningen en aanvullende toestemmingen benodigd. De uit te voeren sloop- en funderingswerkzaamheden mogen de aangrenzende kadeconstructie niet ongewenst beïnvloeden, waardoor continue monitoring en mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn om schade, zettingen of verlies van stabiliteit te voorkomen.
Visualisatie fundaties en voorzieningen
Beoordelingscriteria
Bereikbaarheid Tijdens de uitvoering wordt een groot deel van de huidige kade en bestrating opengebroken. Om de huidige constructie te kunnen slopen, moet het achterliggende grondpakket worden ontgraven. Voor deze werkzaamheden is het noodzakelijk om de volledige kade tijdelijk af te sluiten voor het wegverkeer. De meeste funderingswerkzaamheden kunnen vanaf het water worden uitgevoerd; onder meer door de inzet van (kraan)schepen en drijvend materieel. Het aanbrengen van een bouwkuip zorgt voor beperkte afmeermogelijkheden in de Bruine Vloothaven. Schepen kunnen het bouwterrein wel passeren via de vaargeul. Het e.a. hiervoor dient nader te worden gedetailleerd en nautisch te worden getoetst.
Bouwkosten De bouwkosten worden in grote mate bepaald door de actuele staalprijs (damwanden en verankeringssystemen). Het betreffen reguliere uitvoeringstechnieken en bouwmethoden. Een indicatief kengetal voor de materiaalkosten van deze variant is € 15.000 tot € 25.000 per meter (bandbreedte, excl. alle voorbereidings-, bouw- en uitvoeringskosten).
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 19 / 84
Uitvoeringsrisico’s De uitvoeringrisico’s zijn beheersbaar, maar vragen wel om verhoogde aandacht. De relevante uitvoeringsrisico’s zijn primair geotechnisch van aard (onvoldoende draagkracht, deformaties, stabiliteit verankering, ed.). Tijdens het uitvoeren van funderingswerkzaamheden kunnen er trillingen, geluidsoverlast en grondverplaatsingen ontstaan die kunnen leiden tot hinder en schade aan de omgeving. Speciale aandacht is nodig voor de stabiliteit van de, op staal gefundeerde, belendende panden en de aanwezige kabels en (gas)leidingen in de ondergrond.
Waterveiligheid De waterkerende functie blijft gelijk; er wordt een vergelijkbare constructie aangebracht.
Bouwveiligheid Het gaat om een beproefde bouwmethode waarbij de risico’s over het algemeen goed voorspelbaar zijn. De meeste hinder en overlast treden op tijdens het slopen van de bestaande kade en bij het aanbrengen van de ankerwanden. Het grootste geotechnische risico ontstaat bij het uittrekken van de damwanden, doordat hierbij grond in beweging komt en grondvolume kan worden meegetrokken, met mogelijke vervormingen tot gevolg. Specifieke aandacht tijdens de realisatie is vereist voor de beheersing van deze ongewenste omgevingsbeïnvloeding en effecten.
Conditionering Er is nadere conditionering en onderzoek nodig voor onder meer het ontgraven van de grond, activiteiten met kabels en leidingen, het aanbrengen van tijdelijke bouwkuipen en bemalingen. Het betreft een regulier vergunningstraject. Mogelijk zijn mitigerende maatregelen ter bescherming van flora en fauna (stikstof / Natura 2000) noodzakelijk. Er hoeven geen gronden te worden verworven. Wel is aandacht nodig voor belendende kadeconstructies van derden.
Exploitatie Het betreft geen verandering van de bestaand situatie; de huidige constructie-opbouw en functionaliteiten blijven behouden. De exploitatiemogelijkheden blijven hierdoor gehandhaafd.
Levensduur De levensduur van deze bouwmethode is 50 tot 75 jaar. Dit is deels afhankelijk van de te kiezen bouwmaterialen (staaldiktes en corrosiebescherming) en voldoende damwandplanklengtes (stabiliteit, draagkracht).
Beheer en onderhoud De constructie vraagt op periodiek beheer en onderhoud, met aandacht voor de toestand van de hoofdwand (corrosie). Regelmatige inspecties en tijdig onderhoud zorgen dat de constructieve veiligheid en levensduur gewaarborgd blijven. De locatie is in de toekomst goed toegankelijk en bereikbaar (regulier onderhoudsprofiel).
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 20 / 84
5.5
Variant 02. Damwand met groutanker Visualisatie
Beschrijving Voor de huidige kade wordt een nieuwe stalen damwand (U- of Z-profielen) geplaatst. De haven wordt hierdoor max. 1-2 meter smaller. De kop van de kade wordt gesloopt. De stalen damwanden worden trillingsarm aangebracht door middel van drukken en worden gefundeerd tot in de voldoende draagkrachtige grondlaag. De hoofdwand wordt vervolgens verankerd met schuin aangebrachte groutankers, die in de bodem worden geboord en na injectie hun trekkracht overdragen op de draagkrachtige grondlagen. Na het aanbrengen van de verankering wordt de ruimte tussen de oude en nieuwe kade aangevuld met grond en verdicht. Het trottoir en kadeterrein worden vervolgens hersteld.
Tijdelijke voorzieningen Doordat de nieuwe damwand vóór de bestaande kade wordt geplaatst, vervalt de noodzaak voor een tijdelijke bouwkuip.
Maatgevende raakvlakken Er bestaat een direct raakvlak tussen de Dwarskade en de aangrenzende kade van Rijkswaterstaat, waarbij funderingen en ankerschermen in elkaar doorlopen. De groutankers zullen bovendien aangebracht moeten worden in de gronden van Rijkswaterstaat; hiervoor zijn toestemmingen, vergunningen en het verkrijgen van aanvullende rechten benodigd.
Het raakvlak vraagt om afstemming en zorgvuldige coördinatie om constructieve samenhang en beheersbaarheid van de werkzaamheden te waarborgen. De uit te voeren sloop- en funderingswerkzaamheden mogen de aangrenzende constructies niet ongewenst beïnvloeden, waardoor continue monitoring en mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn om schade, zettingen of verlies van stabiliteit te voorkomen.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 21 / 84
Een ander direct raakvlak betreffen de aan te brengen groutankers. Het is noodzakelijk vast te stellen onder welke hoek de groutankers worden aangebracht en in hoeverre deze in de percelen van derden, zoals belendende woningen, terechtkomen. Voor de beantwoording hiervan is nadere detaillering en ontwerpuitwerking vereist.
Visualisatie fundaties en voorzieningen
Beoordelingscriteria
Bereikbaarheid Het trottoir zal voor de realisatie worden opengebroken. De rijbaan en ventweg blijven intact. Mogelijk zijn er wat ontgravingen rondom de L-muur langs de rijbaan nodig. Nadere ontwerpdetaillering dient dit uit te wijzen. De kans is groot dat de rijbaan in één rijrichting kan open blijven voor het wegverkeer. De meeste funderingswerkzaamheden kunnen vanaf het water worden uitgevoerd; onder meer door de inzet van kraanschepen. Schepen kunnen tijdelijk niet afmeren in de Bruine Vloothaven. De vaargeul blijft vrij.
Bouwkosten De bouwkosten worden in grote mate bepaald door de actuele staalprijs (damwanden en verankeringssystemen). Het betreffen reguliere uitvoeringstechnieken en bouwmethoden. Een indicatief kengetal voor de materiaalkosten van deze variant is € 15.000 tot € 25.000 per meter (bandbreedte, excl. alle voorbereidings-, bouw- en uitvoeringskosten).
Uitvoeringsrisico’s De uitvoeringrisico’s zijn beheersbaar. Het grootste risico is de aanwezigheid van objecten en funderingen in de ondergrond waardoor verankeringen niet kunnen worden aangebracht. Andere relevante uitvoeringsrisico’s zijn onder meer voldoende verankering in de ondergrond, deformaties of grondverplaatsingen en uitvoeringsfouten bij het plaatsen van groutankers.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 22 / 84
Tijdens funderingswerkzaamheden kunnen er trillingen, geluidsoverlast en grondverplaatsingen ontstaan die kunnen leiden tot hinder en schade aan de omgeving.
Waterveiligheid De waterkerende functie blijft gelijk; er wordt een vergelijkbare constructie aangebracht.
Bouwveiligheid Het gaat om een beproefde bouwmethode waarbij de risico’s over het algemeen goed voorspelbaar zijn. De meeste hinder en overlast zullen optreden tijdens het aanbrengen van de hoofdwand en de groutverankering.
Conditionering Er is nadere conditionering en onderzoek nodig voor onder meer grondroerende werkzaamheden en bemalingen. De benodigde conditionering is beperkt, omdat er maar binnen een smalle strook werkzaamheden worden uitgevoerd. Het betreft een regulier vergunningstraject. Mogelijk zijn mitigerende maatregelen ter bescherming van flora en fauna (stikstof / Natura 2000) noodzakelijk. Mogelijk dat er rechten moeten worden verkregen voor het (mede)gebruik van gronden, aangezien de groutankers, in de diepe ondergrond, mogelijk terecht kunnen komen in de percelen van derden. Ook is aandacht nodig voor belendende kadeconstructie van Rijkswaterstaat.
Exploitatie Het betreft geen verandering van de bestaand situatie; de huidige constructie-opbouw en functionaliteiten blijven behouden. De exploitatiemogelijkheden blijven hierdoor gehandhaafd. Wel wordt de haven max. 1-2 meter versmald; hierdoor wordt de vrije beschikbare ruimte voor het afmeren van schepen wat beperkt.
Levensduur De levensduur van deze bouwmethode is 50 tot 75 jaar. Dit is deels afhankelijk van de te kiezen bouwmaterialen (staaldiktes en corrosiebescherming) en voldoende damwandplanklengtes (stabiliteit).
Beheer en onderhoud De constructie vraagt op periodiek beheer en onderhoud, met aandacht voor de toestand van de hoofdwand (corrosie). Regelmatige inspecties en tijdig onderhoud zorgen dat de constructieve veiligheid en levensduur gewaarborgd blijven. De locatie is in de toekomst goed toegankelijk en bereikbaar (regulier onderhoudsprofiel).
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 23 / 84
5.6
Variant 03. Combiwand Visualisatie
Beschrijving Voor de huidige kade wordt een stalen combiwand geplaatst. Deze constructie bestaat uit zware, stalen buispalen die in de draagkrachtige grond worden aangebracht, met daartussen stalen damwandplanken (U- of Z-profielen). De haven wordt hierdoor ongeveer 1-3 meter smaller. De buispalen nemen de hoofdbelasting op, terwijl de tussenprofielen zorgen voor de afsluiting en de waterkerende functie. Hierdoor is er geen verankering in de ondergrond van de kade nodig. De kop van de kade wordt gesloopt. De combiwand wordt trillingsarm aangebracht, zoveel mogelijk door middel van drukken of boren, om hinder en schade aan de omgeving te beperken. Nadat de combiwand is geplaatst, wordt de ruimte tussen de bestaande kade en de nieuwe constructie aangevuld en verdicht. Vervolgens worden de bovenzijde en het kadeterrein afgewerkt, inclusief herstel van de bestaande verhardingen en voorzieningen.
Tijdelijke voorzieningen Doordat de nieuwe combiwand vóór de bestaande kade wordt geplaatst, vervalt de noodzaak voor een tijdelijke bouwkuip.
Maatgevende raakvlakken Er bestaat een raakvlak tussen de Dwarskade en de aangrenzende kade van Rijkswaterstaat. De constructies moeten op elkaar worden aangesloten. Hiervoor zijn nadere afstemming, goedkeuring en vergunningen benodigd. De uit te voeren sloop- en funderingswerkzaamheden mogen de aangrenzende kade niet ongewenst beïnvloeden, waardoor continue monitoring en mitigerende maatregelen noodzakelijk zijn om schade, zettingen of verlies van stabiliteit te voorkomen.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 24 / 84
Visualisatie fundaties en voorzieningen
Beoordelingscriteria
Bereikbaarheid Het trottoir zal voor de realisatie worden opengebroken. De rijbaan en ventweg blijven intact en kunnen open blijven voor het wegverkeer. Mogelijk zijn beperkte afzettingen op de rijbaan nodig; ook omdat er heiwerkzaamheden plaatsvinden waarbij (draad)kranen worden ingezet. De funderingswerkzaamheden kunnen vanaf het water worden uitgevoerd, met behulp van (kraan)schepen en drijvend materieel. Schepen kunnen tijdelijk niet afmeren in de Bruine Vloothaven. De vaargeul blijft vrij en kan gebruikt worden door passerende schepen.
Bouwkosten De bouwkosten worden in grote mate bepaald door de staalprijs (damwanden en buispalen). Het betreffen reguliere uitvoeringstechnieken en bouwmethoden. Een indicatief kengetal voor de materiaalkosten van deze variant is € 25.000 tot € 30.000 per meter (bandbreedte, excl. alle voorbereidings-, bouw- en uitvoeringskosten).
Uitvoeringsrisico’s De uitvoeringsrisico’s bij een stalen combiwand omvatten onder meer trillingen, onvoorziene obstakels in de ondergrond, verkeerde paalposities (uitvoeringsfouten) en onvoldoende aansluiting van damwanden. Er is aandacht nodig voor het trillingvrij aanbrengen van de buispalen en damwanden. Ongewenste trillingen, grondverplaatsingen en schade aan belendingen moet worden voorkomen.
Waterveiligheid De waterkerende functie wordt verzwaard; er wordt een zwaardere constructie aangebracht in vergelijking tot de huidige situatie. De waterkerende hoogte blijft wel gelijk. Bij hoge waterstanden inundeert het kadeterrein.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 25 / 84
Bouwveiligheid Tijdens het aanbrengen van de combiwand worden zware stalen buispalen gehesen, nauwkeurig gepositioneerd en in de ondergrond getrild, vaak in combinatie met het vrijboren van de grond in de buis (avegaar). Het gaat om een beproefde bouwmethode waarbij de risico’s over het algemeen goed voorspelbaar zijn.
Eventueel kan extra verankering worden toegepast, bijv. groutankers. Hierdoor kunnen kortere buispalen en damwanden worden toegepast, waardoor staal en kosten kunnen worden bespaard. Dit heeft echter niet de voorkeur omdat in dat geval de ankers door de huidige kadeconstructie moeten worden gevoerd. Dit geeft risico’s voor de omgeving.
Conditionering De benodigde conditionering en onderzoeken zijn beperkt, omdat er maar binnen een smalle strook werkzaamheden worden uitgevoerd. Het betreft een regulier vergunningstraject. Mogelijk zijn mitigerende maatregelen ter bescherming van flora en fauna (stikstof / Natura 2000) noodzakelijk. Er hoeven geen gronden te worden verworven. Wel moeten afspraken gemaakt voor de aansluiting op de belendende kadeconstructie van Rijkswaterstaat.
Exploitatie De combiwand zorgt voor een verzwaring van de bestaande situatie. Dit biedt kansen voor exploitatie, bijvoorbeeld door het mogelijk maken van zwaardere belasting op de kade, het faciliteren van intensiever gebruik voor overslag of aanleg van schepen, en het creëren van ruimte voor nieuwe functies in de openbare ruimte.
Wel wordt de haven ongeveer 1–3 meter versmald; hierdoor neemt de vrije ruimte voor het afmeren van schepen enigszins af. Daarnaast steken de stalen buispalen uit ten opzichte van de damwanden, waardoor aanvullende afmeervoorzieningen en wrijfhout noodzakelijk zijn om een veilige en doelmatige afhandeling van de scheepvaart te waarborgen.
Levensduur De levensduur van deze bouwmethode is 75 tot 100 jaar; dit is deels afhankelijk van de te kiezen bouwmaterialen (staalen wanddiktes, corrosiebescherming en evt. verankering). De constructie is minder gevoelig voor lokale beschadiging en vervorming. In het algemeen kan worden gesteld dat de levensduur van een combiwand hoger is dan een reguliere verankerde damwand, ook door de massieve opbouw en de dikwandige buispalen.
Beheer en onderhoud De constructie vraagt op periodiek beheer en onderhoud, met aandacht voor de toestand van de hoofdwand (corrosie). Bij goed uitgevoerd onderhoud kent de constructie een laag faalrisico, terwijl de onderhoudskosten gespreid en beheersbaar blijven over een langere periode.
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 26 / 84
5.7
Variant 04. Kistdam Visualisatie
Beschrijving Een kistdam is een robuuste constructie die bestaat uit een dubbel stalen damwandenrij en stalen framewerk, welke wordt gevuld met zand, (puin)granulaat of beton. Door het gewicht van de aanvulling verkrijgt de kistdam zijn stabiliteit en weerstand tegen water- en gronddrukken. De afmetingen van een kistdam zijn afhankelijk van de lokale omstandigheden en de gewenste functie, maar liggen veelal in de orde van 2-4 meter breed en meerdere meters diep tot in de draagkrachtige grondlaag. Door de modulaire opbouw is de kistdam relatief eenvoudig te realiseren en aan te passen, en vormt deze een veelgebruikte oplossing voor tijdelijke of semi-permanente kadeconstructies.
De stalen damwandplanken (U- of Z-profielen) worden trillingsarm aangebracht door middel van drukken om hinder en schade aan de omgeving te beperken. Nadat de kistdam is geplaatst, wordt de ruimte tussen de bestaande kade en de nieuwe constructie aangevuld en verdicht. Vervolgens wordt het terrein afgewerkt met verharding en voorzieningen.
Tijdelijke voorzieningen Voor een veilige en gecontroleerde uitvoering van de werkzaamheden wordt rondom de bestaande kade een tijdelijke stalen bouwkuip aangelegd. Hoewel alternatieve bouwmethoden denkbaar zijn, ligt de keuze voor een bouwkuip in dit geval voor de hand. De bouwkuip vervult een ondersteunende functie en maakt het mogelijk om de werkzaamheden in droge omstandigheden uit te voeren. De tijdelijk bouwkuip wordt aangebracht ter hoogte van de houten steigers . Daardoor is afmeren aan de kade tijdens de realisatie niet mogelijk. Schepen kunnen wel passeren ter hoogte van de vaargeul.
De tijdelijke bouwkuip wordt gevormd door stalen damwanden die worden geplaatst rondom het werkgebied. Hiermee ontstaat een aaneengesloten wand die het binnendringen van getijdewater beperkt. Na het aanbrengen van de bouwkuip
250922 Z036001-RAP-013-00 HAVENWERKEN TERSCHELLING - VARIANTENSTUDIE
PAGINA 27 / 84