12.c. Bijlage 1 - Ontwerp beleidskader Kamperen inclusief bijlage 1 en 2

Ontwerp

Beleidskader kamperen Terschelling

Colofon Citeertitel beleidsplan

: Beleidskader kamperen Terschelling

Onderwerp : Datum vaststelling : Auteur : Referentiegroup :

Gemeente Terschelling Postbus 14 8880 AA West-Terschelling T. +31 (0) 562 446244 M. gemeente@terschelling.nl www.terschelling.nl

2

Inhoud 1.

Beleidskader kamperen

4

1.1

Totstandkoming

4

1.2

Vervolg

5

2.

Analyse huidige situatie

6

2.1

Geschiedenis en landschap

6

2.2

Kampeertypen

7

3.

Uitgangspunten

8

3.1

Kamperen is in balans met leefbaarheid en natuur op Terschelling

8

3.2 Kamperen is ingepast in het Terschellinger landschap

9

3.3 Ruimte voor ondernemen in de kampeersector

9

3.4 Oog voor maatschappelijke opgaven

9

4.

Richtlijnen

10

4.1

Ruimte voor kamperen

10

4.2 Kampeertypen

10

4.3 Kampeerterrein

11

4.4 Kamperen bij de boer

12

Conclusie

13

Vervolg

14

3

1. Beleidskader kamperen De toeristische sector is de economische kurk waar Terschelling op drijft. Kamperen vormt een belangrijk onderdeel van het toerisme. Het kampeerbeleid stamt uit 2010 en sluit niet meer aan bij de huidige behoeften. Daarom wordt het kampeerbeleid geactualiseerd. Dit document is het beleidskader voor kamperen op Terschelling. Het doel is om sturing te geven aan de toekomst van kamperen. Het geeft dus een duidelijke beleidsrichting. Het beleidskader is het vervolg op de ‘Startnotitie gemeentelijke uitgangspunten’ (bijlage 1), waarin de uitgangspunten van de gemeente (op basis van bestaand beleid) worden weergegeven. Voor het beleidskader zijn de gemeentelijke uitgangspunten getoetst en verrijkt met input van ondernemers en bewoners. Op basis hiervan zijn per thema een of meerdere uitgangspunten opgesteld. De volgende stap is het opstellen van beleidsregels die de uitvoering van het kader borgen.

1.1

Totstandkoming

Samen met inwoners en ondernemers is dit beleidskader tot stand gekomen. Het participatieproces vormt een belangrijk onderdeel bij het maken van nieuw beleid. Zowel ondernemers als bewoners zijn actief betrokken. Er is een klankbordgroep opgericht. Deze bestaat uit afvaardigingen van diverse organisaties op het eiland. Zij representeren elk een achterban en vertegenwoordigen daarmee het eiland en de verschillende stakeholders van de kampeersector. De klankbordgroep heeft op meerdere momenten meegedacht en input geleverd. De klankbordgroep is op meerdere momenten benaderd. Namelijk tijdens de kick-off bijeenkomst, tijdens een sessie over de thema’s en drie keer bij het bespreken van het conceptdocument. Naast de klankbordgroep zijn ook inwoners betrokken. Er is een inloopavond georganiseerd waar inwoners hun mening konden geven over de diverse thema’s. Daarnaast is er een enquête uitgezet. De digitale vragenlijst is ingevuld door ruim 300 respondenten waarvan er ca. 150 inwoner zijn van gemeente Terschelling. De vragen hadden betrekking op de volgende thema’s: •

Ruimte voor kamperen;

•

Aantal en verdeling kampeertypen;

•

Inrichting van het kampeerterrein.

4

1.2

Vervolg

Na het beleidskader kamperen worden er beleidsregels voor het kampeerbeleid opgesteld. De beleidsregels geven een concrete uitwerking van de beleidsrichting in het kader. De beleidsregels geven inzicht in de mogelijkheden voor kamperen. Ook betreft deze uitwerking toetsbare en bij voorkeur kwantificeerbare criteria voor de vergunningverlening voor verschillende vormen van kamperen. Het kader en de beleidsregels voor kamperen op Terschelling moeten altijd in samenhang worden bekeken. Het beleidskader wordt vastgesteld door de gemeenteraad. De beleidsregels worden door het college vastgesteld. De beleidsregels met een ruimtelijk component worden later ook geborgd in het omgevingsplan.

5

2. Analyse huidige situatie Het huidige (en nieuwe) kampeerbeleid gaat specifiek over het kamperen op Terschelling. Dit betreft alle gronden die in het bestemmingsplan zijn aangeduid als ‘Recreatie – 1 (kampeerterreinen)’. Dit zijn terreinen die zijn ingericht voor het plaatsen of geplaatst houden van kampeermiddelen ten behoeve van recreatief nachtverblijf. Dit betekent dat de vakantieparken (Recreatie – 2 (recreatiewoningenterreinen)) niet vallen onder het kampeerbeleid.

2.1

Geschiedenis en landschap

Terschelling kenmerkt zich als een zeer gevarieerd eiland met onder andere bossen, brede stranden, polders, duinen en duinvalleien. Het huidige landschap laat nog veel zien van haar ontstaansgeschiedenis. De oude structuren op het eiland geven een unieke beleving en zijn daarom ook als belangrijke kernwaarde getypeerd. Het is van belang om dit landschap zo veel mogelijk te behouden. De ontstaansgeschiedenis van Terschelling is nog altijd terug te lezen in de ruimtelijke structuur van het eiland. De basis ligt in de duidelijke verdeling van gebiedstypologieën, van noord naar zuid én van oost naar west. Van noord naar zuid zien we de volgende landschappen: •

Strand

•

Duinen

•

Binnenduinrand

•

(Weg)dorpenlandschap op de kwelderwal

•

Polders (Jonge Zeepolders)

•

Kwelders

•

Wad

Kenmerkend is het snoer van dorpen tussen West-Terschelling en Oosterend. De bebouwing ligt op voormalige kwelderwallen. Deze lagen hoger in het waddengebied en vormden een stabiele en veilige ondergrond om op te bouwen. Tussen de kwelderwallen lagen slenken van het waddensysteem. Deze zijn als open ruimten tussen de dorpen nog steeds te herkennen. Naar Oosterend toe liggen de dorpen steeds dichter tegen, of soms zelfs in, de binnenduinrand.

6

2.2

Kampeertypen

Op Terschelling wordt op dit moment onderscheid gemaakt tussen de volgende typen kamperen. In paragraaf 4.2 wordt de beoogde situatie uitgelegd. Toeristische plaats: Hier mag een kampeermiddel, tussen april tot oktober, maximaal 3 maanden staan. •

Geen regels voor hoeveelheden, aantal vierkante meter staat in de vergunning;

•

In de beleidsregels staat een nadere specificatie over “jeugdkamperen”. Dit zijn terreinen die specifiek ingericht zijn voor jeugdkamperen. Hier zijn geen groeimogelijkheden in kwaliteit en kwantiteit van het kampeerterrein conform huidige regels.

Seizoensplaats: Hier mag een kampeermiddel tussen 1 maart tot 1 november staan. •

Geen regels voor hoeveelheden, aantal vierkante meter staat in de vergunning.

Jaarstandplaatsen: Hier mag een kampeermiddel gedurende het gehele jaar aanwezig zijn. •

De terreinen voor jaarstandplaatsen mogen maximaal 50 procent van de totale oppervlakte voor kampeerplaatsen op het eiland zijn (50-50 regel).

•

Terreinen voor jaarstandplaatsen mogen voor maximaal 15 % bebouwd zijn en een caravan mag maximaal 45 m2 zijn.

Kamperen bij de boer: Dit zijn boeren kampeerterreinen welke een nevenactiviteit zijn van de agrarische bedrijvigheid. •

Maximaal op 7 locaties toegestaan met maximaal 10 toeristische plaatsen per kampeerterrein.

7

3. Uitgangspunten Het nieuwe beleidskader kamperen van Terschelling bestaat uit de volgende uitgangspunten: •

Toerisme is in balans met leefbaarheid en natuur op Terschelling;

•

Kamperen is ingepast in het Terschellinger landschap;

•

Ruimte voor ondernemen in de kampeersector;

•

Oog voor maatschappelijke opgaven.

3.1

Kamperen is in balans met leefbaarheid en natuur op Terschelling

Terschelling is qua oppervlakte bijna de grootste gemeente van Nederland, maar heeft iets minder dan 5.000 inwoners. Het is een toeristische gemeente, met jaarlijks ca. 500.000 bezoekers. Veel inwoners van Terschelling werken dan ook in de toeristische sector. Op Terschelling is de oppervlakte voor ruimtelijke ontwikkelingen beperkt. Dit betekent dat er zorgvuldige afwegingen noodzakelijk zijn als het gaat om ruimtegebruik. Meer ruimte voor toerisme betekent meer druk op de leefbaarheid, de agrarische sector en natuur. Het feit dat Terschelling aan de rand van de Waddenzee ligt (Unesco Werelderfgoed) en voor een groot deel uit Natura 2000en NNN-gebied bestaat, geeft aan dat de natuur uniek en van grote waarde is. De karakteristieke verscheidenheid in natuur en landschap is onderdeel van de identiteit van Terschelling en moet behouden blijven. De instandhouding van het eilander karakter en authenticiteit maakt onderdeel uit van de toeristische aantrekkingskracht. De natuur is één van de belangrijkste redenen waarvoor toeristen naar Terschelling komen. Afbreuk van de natuurlijke waarden op het eiland moet dan ook voorkomen worden. Omdat toerisme een belangrijk onderdeel is van de economie van het eiland, is het noodzakelijk de kampeersector gezond te houden.

In de praktijk betekent dit dat inspelen op de ontwikkelingen in de markt belangrijk is en dat er ook behoefte is aan ontwikkelruimte. Dit kan zowel interne ontwikkeling zijn als fysieke uitbreiding. Hierbij moeten altijd de belangen tussen de verschillende functies op het eiland in balans zijn. Toerisme, natuur, ontwikkeling en leefbaarheid zijn met elkaar verbonden. Duurzame ontwikkeling van Terschelling vraagt om een afstemming tussen de verschillende belangen.

8

3.2

Kamperen is ingepast in het Terschellinger landschap

In de ontwikkeling van het kamperen geven we meer aandacht aan de landschappelijke zone waarin de kampeerterreinen zich bevinden. Het merendeel van de kampeerterreinen bevindt zich binnen de binnenduinrand. Hierdoor gaan ze op in de omgeving, zeker in de zomer als er blad aan de bomen is. In de polders bevinden zich ook kampeerterreinen. De polder heeft een open landschap welke karakteristiek is voor Terschelling en beschermd moet worden. Daarom mogen er geen volwaardige kampeerterreinen in de open polder komen.

3.3

Ruimte voor ondernemen in de kampeersector

Kampeerondernemers willen met de markt mee bewegen, om toekomstbestendig te zijn en zo een bijdrage te leveren aan de economie van het eiland. Waar voorheen kamperen nog bestond uit mensen die met een tent of caravan naar het eiland gingen, is deze groep tegenwoordig veranderd en gediversifieerd. Meer hierover leest u in het gastenonderzoek van 2023 1. Het type logiesaccommodaties verandert. Daarnaast verdwijnen de traditionele doelgroepen; er zijn veel meer niches met wisselende wensen en behoeften. Kwaliteit blijft van belang. Het is aan de kampeerondernemers om in te spelen op de veranderende vraag van de kampeerders om te zorgen dat de toeristen naar het eiland blijven komen. Vernieuwing, innovatie en professionalisering zijn noodzakelijk om mee te kunnen bewegen met de ontwikkelingen in de kampeersector en de wensen van kampeerders.

3.4

Oog voor maatschappelijke opgaven

We vinden het erg belangrijk dat de ontwikkeling van de kampeersector op een positieve manier bijdraagt aan maatschappelijke opgaven. Hierin wordt aangesloten bij de Sustainable Development Goals (SDG). Zo wordt er met een brede blik gekeken naar de impact van de kampeersector op het eiland. Er is bijvoorbeeld aandacht voor circulariteit en duurzaamheid, maar ook natuur, welzijn van bewoners, gezondheid, economische groei, toekomstbestendige banen of leefbaarheid. 2

1

https://terschelling.bestuurlijkeinformatie.nl/Reports/Item/d2f362ab-223f-4d13-9eeb-095c0292c9eb

2

https://www.sdgnederland.nl/de-17-sdgs/ 9

4. Richtlijnen Richtlijnen vormen de basis van het kader. Per richtlijn wordt de koers voor de toekomst weergegeven, en wordt er een doorkijk gegeven naar de beleidsregels. De doorkijk naar de beleidsregels is niet uitputtend. Er wordt naast de genoemde zaken onder andere bij de uitwerking van de regels nog gekeken naar parkeren, (eventueel ondergeschikte) detailhandel, fietsverhuur en eventuele horeca op kampeerterreinen. Voor kamperen bij de boer volgen er aparte richtlijnen en bijbehorende regels.

4.1

Ruimte voor kamperen

Koers naar de toekomst

Doorkijk naar de beleidsregels

We willen zorgvuldig omgaan met het

•

beperkte ruimtegebruik op het eiland. Er zijn

We blijven vasthouden aan 11 ha uitbreidingsruimte;

verschillende functies die elk ruimte vragen

•

Los van de uitbreidingsgebieden

en deze moeten in balans zijn, nu en in de

is ook maatwerk mogelijk. Hierbij

toekomst.

houden we de huidige voorwaarden in wijzigingsbevoegdheid in stand; •

Is er ruimte?

De transformatie van R1 naar R2 is alleen nog mogelijk met een goede ruimtelijke onderbouwing.

4.2

Kampeertypen

Koers naar de toekomst

Doorkijk naar de beleidsregels

We willen meer ruimte geven aan de

•

We gaan het aantal kampeertypen

markt, maar ook voorkomen dat het

samenvoegen tot twee, namelijk

eiland vol komt te staan met permanente

seizoensplaatsen en jaarplaatsen. Dit om

kampeeraccommodaties, omdat deze een

meer duidelijkheid en flexibiliteit te geven

blijvende impact hebben op het landschap.

aan de sector.

Daarom maken we onderscheid tussen seizoensplaatsen en jaarplaatsen.

Welk type kamperen komt er?

10

4.3

Kampeerterrein

Koers naar de toekomst

Doorkijk naar de regels

We vinden het belangrijk

•

We laten de 50/50 regeling los maar dit wordt

om de balans van

wel gereguleerd in de regels, uitbreiding van

de verschillende

jaarstandplaatsen wordt per kampeerterrein getoetst

kampeervormen te bewaren.

op ten minste: landschappelijke inpasbaarheid, waar

Dit houdt de kampeersector

mogelijk natuur-inclusief en duurzaam bouwen,

robuust en zorgt ervoor dat

ruimtelijke kwaliteit, redelijke eisen van welstand;

het eiland aantrekkelijk

•

Omzetting naar jaarstandplaatsen wordt in

blijft voor een breed publiek.

alle gevallen beperkt tot maximaal 2 ha per

Daarom willen wij zowel

kampeerterrein;

voldoende seizoensplaatsen

•

We gaan de maatvoeringen voor jaarplaatsen

als jaarplaatsen

verruimen naar 60m² bruikbaar vloeroppervlak en

behouden op het eiland.

maatvoeringen voor beheergebouwen verruimen we naar maximaal 5% van de oppervlakte van het

We zetten in op een kampeersector die past bij

kampeerterrein; •

De bestaande regels voor beplanting worden

de vraag van de toerist én

uitgebreid met de randvoorwaarde dat deze

het eiland. Duurzaamheid en

inheems moet zijn, bijvoorbeeld Zwarte Els. Bij

biodiversiteit laten we sterker

uitbreidingsplannen kan hiervan worden afgeweken

terug komen in de regels

op basis van een landschappelijk inpassingplan;

voor het kampeerterrein.

•

Safaritenten of daarmee vergelijkbare tenthuisjes

Denk hierbij aan inheemse

mogen jaarrond blijven staan mits deze op plekken

randbeplanting en het

van jaarplaatsen geplaatst worden. De oppervlaktes

gebruik van binnenmaten

van de safaritenten worden daarmee meegerekend

voor maatvoering, zodat

voor de oppervlaktes voor jaarplaatsen. Safaritenten

extra isolatie niet afgaat van

op seizoensplaatsen moeten worden afgebroken

het aantal m².

buiten het seizoen; •

Hoe wordt het terrein ingericht?

Jeugdcampings krijgen in het beleid geen uitzonderingspositie meer en zullen worden gezien als reguliere campings die hoofdzakelijk jeugd bedienen.

11

4.4

Kamperen bij de boer

Koers naar de toekomst

Doorkijk naar de beleidsregels

Kamperen bij de boer blijft ondergeschikt

•

aan de agrarische bedrijfsvoering, maar

Maximaal 10 kampeerplekken per camping;

wordt binnen de bestaande kaders wel

•

Enkel seizoensplaatsen mogelijk;

mogelijk voor alle agrariërs.

•

Verruiming van de toegestane kampeermiddelen, nu ook voor tenten, campers, caravans en vergelijkbare kampeermiddelen.

12

Conclusie De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om de balans te vinden tussen verschillende ambities die ruimte vragen. Er is een grote woonopgave, vraag naar extra landbouwgronden voor het inzetten van de extensivering en er is behoefte aan ruimte om Terschelling klimaatadaptief te maken en veilig en leefbaar te houden voor de toekomst. We willen met dit nieuwe kampeerbeleid meebewegen met de ondernemers, terwijl de balans tussen de functies op het eiland in stand blijft. Met dit beleidskader geeft de gemeente de kampeerondernemers meer ruimte om in te zetten op innovatie en interne veranderingen. Daarnaast wil de gemeente dereguleren om meer duidelijkheid te geven aan de ondernemers en eilanders. Minder en duidelijkere regels moeten hiervoor zorgen.

13

Vervolg Het kader vormt de beleidsrichting die de gemeente voor de toekomst inzet. Deze richtlijnen worden in de volgende stap, de beleidsregels, vertaald naar praktisch uitvoerbare regels.

14

Bijlagen 1. Startnotitie Gemeentelijke Uitgangspunten Kampeerbeleid 2. Bezoekersonderzoek Terschelling 2023

Kampeerbeleid Terschelling Startnotitie gemeentelijke uitgangspunten

19-10-2023

Gemeente Terschelling 29-4-2024 Concept 2.5

Startnotitie 1. Visie

1. De visie is het kompas dat richting geeft. Nieuwe plannen worden getoetst aan wat de visie beschrijft.

2. Beleid

2. Het beleid (kader) geeft aan welke doelen we willen bereiken.

3. Beleidsregels

3. Beleidsregels zijn regels die duidelijk maken hoe de gemeente o.a. feiten vaststelt, belangen tegen elkaar afweegt en/of wettelijke voorschriften uitlegt.

Aanleiding en doel Het beleid met betrekking tot kamperen op Terschelling is verouderd en sluit niet meer aan bij de behoefte. Daarom wordt het relevante beleid geactualiseerd. Voorliggende Startnotitie vormt het startpunt voor de herijking van het beleid. Het is een helder document waarin een overzicht wordt gegeven van het bestaande gemeentelijke beleid.

Proces De Startnotitie is opgesteld op basis van bestaand gemeentelijk beleid en overige documenten*. Daarnaast is in een ambtelijke sessie besproken hoe het bestaande beleid geïnterpreteerd kan worden op basis van de huidige context. Hierbij zijn denkrichtingen besproken voor het toekomstige beleid. Er worden nog geen politieke keuzes gemaakt. Deze startnotitie focust op de gemeente, in de vervolgstappen wordt ook knelpuntenanalyse van de sector meegenomen. Alle informatie samen vormt straks de basis voor een visie op het kamperen op Terschelling. Deze moet ook passen binnen de uitgangspunten van de Omgevingsvisie. Het beleid en de beleidsregels zijn een afgeleide van de kampeervisie.

Thema’s In totaal zijn er vijf thema’s wat betreft kamperen:

Ruimte voor kamperen Zonering kamperen Het kampeerterrein Duurzaam kamperen Aantal en verdeling kampeertypen Op de navolgende pagina’s worden de gemeentelijke uitgangspunten per thema weergegeven.

Ruimte voor kamperen Beleid gemeente

Denkrichting gemeente

In TS25 staat dat de Terschellinger kernwaarde ‘authenticiteit’ vraagt om ontwikkelingen op Terschelling die passen bij de schaal van de omgeving. Vernieuwing en kwaliteitsverbetering leggen mogelijk een grotere claim op de beschikbare ruimte. Dit is een wankel evenwicht waarin de juiste balans gevonden moet worden.

In lijn met de omgevingswet en het coalitieakkoord kan worden onderzocht of de gemeente de specifieke uitbreidingsruimte los kan laten en meer kan kijken naar inpasbaarheid in het landschap.

In het huidige kampeerbeleid staat dat de kampeersector maximaal 11 ha uit mag breiden. Hiervoor zijn speciale uitbreidingsgebieden aangewezen en regels opgesteld waar aan voldaan moet worden. De belangrijkste regel is dat uitbreiding alleen mag binnen daarvoor aangewezen gebieden ten behoeve van kwaliteitsverbetering, niet voor extra kampeerplaatsen. Op dit moment is een deel van de uitbreidingsruimte gevuld en is er nog maximaal ca. 4 ha over van de oorspronkelijke maximale 11 ha. In het huidige kampeerbeleid staat ook dat de ontwikkeling van nieuwe kampeerterreinen en splitsing van bestaande terreinen niet is toegestaan.

*Documenten en stukken • Beleidsregels kamperen 2010; • Landschaps Ontwikkelingsplan (LOP) • Bestemmingsplan Buitengebied Polder; 19-10-2023

• • •

De gemeente wil onderzoeken of ontwikkelingen mogelijk gemaakt kunnen worden als kampeerondernemers aan kunnen tonen dat de ontwikkeling passend is en geen afbreuk doet aan de leefbaarheid en uitstraling. Hierdoor kan er meer ruimte ontstaan voor maatwerk, passend bij de geest van de omgevingswet. Denkrichtingen voor het vervolg kunnen zijn: • Als de specifieke uitbreidingsruimte losgelaten kan worden, dan kan bijvoorbeeld als voorwaarde worden gesteld dat kampeerondernemers een plan opstellen dat voldoet aan welstandseisen (zie paragraaf ‘Zonering kamperen’) • Kamperen moet passend blijven bij de schaal van het eiland.

Knelpuntenanalyse kampeerbeleid (en raadsstukken, 2019); TS25; Coalitieakkoord;

• • •

Uitvoeringsprogramma duurzaamheid; Documenten Sweco , stuurgroep en werkgroep; Visie TCV 2022.

Zonering kamperen Beleid gemeente

Denkrichting gemeente

Terschelling wil haar ‘eilandgevoel’ behouden. De belangrijkste fysieke kenmerken hiervan zijn: zee en strand, de natuur en het (cultuur-historisch) landschap. Het behouden, versterken en benutten van deze waarden is dé opgave en vormt het uitgangspunt bij nieuwe ontwikkelingen (TS25).

De gemeente wil in haar beleid borgen dat ontwikkelingen in het kamperen passen bij het gebied waarin ze zich bevinden. Daarom wil de gemeente onderzoeken of er extra aandacht komt voor de landschappelijke waarden, in plaats van de huidige regels met weinig ruimte voor maatwerk.

Kampeerterreinen bevinden zich op diverse plekken op het eiland (zie bijlage).

Denkrichting voor het vervolg kan zijn:

• Jonge zeepolders (kamperen bij de boer en jeugdkamperen) • Binnenduinrand (regulier kamperen)

• Voor zonering de kwaliteiten uit het Landschappelijk Inpassingplan aanhouden (zie landschapstypen in bijlage, Landschapsontwikkelingsplan).

• Duinen (natuurkamperen/SBB) Het is belangrijk dat de kampeerterreinen geen afbreuk doen aan de identiteiten die passen bij de landschapstypen. De identiteiten zijn beschreven in het Landschappelijk Ontwikkelingsplan Terschelling.

Het kampeerterrein Beleid gemeente De kampeerterreinen beslaan een relatief groot deel van het eiland. In beleidsregels kamperen (2010) staan eisen over de inrichting van een kampeerterrein. Het betreft regels over het type terrein en de maatvoeringen voor gebouwen, caravans etc. Daarnaast zijn er regels opgenomen over randbeplanting. In TS25 staat dat ondernemers de ruimte krijgen om te ondernemen en in het Coalitieakkoord staat dat samenwerking met de opnemers van groot belang is. De ondernemers hebben aangegeven dat de huidige beleidsregels kamperen (2010) hun belemmeren in hun ruimte om te ondernemen.

Denkrichting gemeente Het loslaten van regels wat betreft kamperen kan een manier zijn om invulling te geven aan het standpunt om de ondernemers de ruimte te geven om te ondernemen en meer samen te werken (TS25 en het Coalitieakkoord). Aandachtspunt is dat er wel een scheidslijn blijft tussen caravans en recreatiewoningen.

19-10-2023

Uitgaand van het idee van maatwerk en dereguleren waar mogelijk (Omgevingswet) en van de essentiële waarden van het landschap (zoals benoemd in het Landschapsontwikkelingsplan en TS25), zouden de huidige regels voor randbeplanting versoepeld kunnen worden. De huidige regels omvatten zeer uniforme maatvoeringen, maar weinig kwaliteitseisen. De gemeente wil daarom onderzoeken of meer maatwerk geboden kan worden, mits aan beeldkwaliteit en waarden ten aanzien van biodiversiteit o.i.d. voldaan wordt. Waar mogelijk wil de gemeente nadenken over het verruimen van de regels, passend bij de kampeertrends en het Terschellinger landschap. Aandachtspunt voor het vervolg: • Voor de kampeerterreinen geldt de huidige situatie als uitgangspunt. De bestaande situatie hoeft niet aangepast te worden. Bij ontwikkelingen moet aan het nieuwe kampeerbeleid worden voldaan.

Aantal en verdeling kampeertypen Beleid gemeente In het Coalitieakkoord 2022 staat dat het toerisme de kurk is waarop Terschelling drijft. Wel moet er altijd een goede balans zijn tussen leefbaarheid voor de eilanders en het toerisme. Dit betekent dat de druk van het toerisme niet omhoog mag. In de toekomstvisie (TS25) staat dat er ingezet wordt op seizoensverbreding en –verlenging om zo de druk van het toerisme te verlagen. De gemeente stuurt in het huidige beleid niet op het aantal kampeertoeristen, maar op de beschikbare ruimte. Er is een maximale oppervlakte voor diverse typen kamperen. Per type kampeerplaatsen staan de regels in de bijlage.

De gemeente geeft in diverse stukken aan meer in de geest van de Omgevingswet te willen werken. De omgevingswet biedt meer ruimte voor maatwerk op thema’s als leefbaarheid en inpasbaarheid. Deze thema’s vind de gemeente belangrijk en kunnen op deze manier meer invloed krijgen. Dit betekent dat de regels over de oppervlakte en verdeling van kampeertypen kritisch bekeken kunnen worden en op sommige punten wellicht vervangen kunnen worden door maatwerk. Denkrichtingen voor het vervolg kunnen zijn: •

Alle kampeertypen moeten voldoen aan vooraf gestelde normen, op het gebied van overlast en uitstraling.

•

Kamperen bij de boer wordt als apart kampeertype gezien.

Denkrichting gemeente Groei kampeertypen Op dit moment wordt het kampeeraanbod gestuurd op het oppervlakte voor kampeertypen en niet het aantal kampeerplaatsen. Er is voor elk kampeertype vastgelegd hoeveel oppervlakte ervoor beschikbaar is. Voor kamperen bij de boer wordt wel gestuurd op een maximaal aantal. Overige kampeerterreinen mogen zelf bepalen welke dichtheid ze kiezen op hun terrein. Hiermee laten ze de hoeveelheid kampeerplaatsen voor een groot deel over aan de markt.

Seizoensverbreding en verlenging De huidige opvatting van de gemeente is dat seizoensverbreding en –verlenging geen hoofddoel meer zijn. Leefbaarheid en balans zijn de nieuwe kernwoorden (coalitieakkoord). Dit betekent ook dat er soms rustige periodes zijn, waarin de eilanders het eiland meer voor zichzelf hebben. Groei van de kampeersector is en blijft geen doel op zich. Het is vooral van belang dat de druk op het eiland niet verder toeneemt en dat de kampeersector gezond blijft.

Duurzaam kamperen Beleid gemeente De gemeente Terschelling streeft er naar om volledig zelfvoorzienend te worden op het gebied van energieen watervoorziening. Vanuit recreatie en toerisme ligt de focus op duurzame kwaliteit en authenticiteit, passend bij de schaal van de omgeving (TS25). De gemeente Terschelling heeft hoge duurzaamheidsambities. Om deze te behalen, dient ook de kampeersector te verduurzamen. Zoals in TS25, het Coalitieakkoord en uitvoeringsprogramma Duurzaamheid staat, ondersteunt de gemeente duurzame initiatieven.

Denkrichting gemeente Op dit moment heeft duurzaamheid geen grote rol in het kampeerbeleid. De gemeente kan dit wellicht een prominentere plek geven. Hierbij kiest zij een faciliterende rol.

19-10-2023

Verduurzaming is primair een taak van de ondernemers. De gemeente hecht wel waarde aan een duurzame samenleving en zet hier breed op in vanuit het uitvoeringsprogramma duurzaamheid. De huidige regels ten aanzien van kamperen zijn in veel gevallen beperkend ten aanzien van maatregelen voor verduurzaming. Uitgaande van de gemeentelijke doelen (zie coalitieakkoord) op het gebied van duurzaamheid, kan gezocht worden naar meer ruimte om verduurzaming te faciliteren en stimuleren. De gemeente neemt echter geen actieve rol voor de verduurzaming, deze taak ligt bij de ondernemers.

Bijlage Huidige regelgeving Toeristische plaats: Hier mag een kampeermiddel ten hoogste enige weken (maximaal drie maanden) staan. Dit zijn de reguliere kampeerplaatsen. •

Geen regels voor hoeveelheden, aantal m2 staat in de vergunning.

Seizoensplaats: Hier mag een kampeermiddel tussen 1 maart tot 1 november staan. •

Geen regels voor hoeveelheden, aantal m2 staat in de vergunning.

Jaarstandplaatsen: Hier mag een kampeermiddel gedurende het gehele jaar aanwezig zijn. •

De totale oppervlakte voor jaarstandplaatsen mag maximaal 50 procent van de totale oppervlakte voor kampeerplaatsen op het eiland zijn (50-50 regel).

•

Jaarstandplaatsen mogen voor maximaal 15 % bebouwd zijn en een caravan mag maximaal 45 m2 zijn.

•

Op dit moment is in totaal 282.593 m2 vergund voor jaarstandplaatsen, volgens de vergunningen (max 15%) is 36.609 m2 vergund voor het plaatsen van caravans. In totaal kunnen er dus maximaal ca. 810 stacaravans op het eiland staan (uitgaande van het volledige oppervlakte voor jaarstandplaatsen).

Kamperen bij de boer: Dit zijn boeren kampeerterreinen welke een nevenactiviteit zijn van de agrarische bedrijvigheid. •

maximaal op 7 locaties toegestaan met maximaal10 plaatsen per kampeerterrein.

Jeugdkamperen: Dit zijn kampeerterreinen die specifiek aangewezen zijn als Jeugdcamping. •

Geen groei mogelijkheden in kwaliteit en kwantiteit van het kampeerterrein conform huidige regels.

Regels objecten • Caravans: Maximale grootte 45 m²; maximale hoogte 3.30 meter, moet verrijdbaar zijn. • Beheergebouwen: maximaal 3% van totale oppervlakte van het bestemmingsvlak (gehele camping); oppervlakte maximaal 200 m² per gebouw; goothoogte maximaal 5 meter; bouwhoogte maximaal 7 meter. • Bedrijfswoning: Maximaal één bedrijfswoning per kampeerterrein. Randbeplanting • De randbeplanting bestaat uit minimaal vier rijen goed ontwikkelde beplanting van minimaal 3 meter breed.

Kaart kampeerterreinen en landschapstypen

19-10-2023

Colofon ©Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd, juni 2023 Auteurs

E. (Ellen) Ruiter, MSc S. (Sanne) Meekes, MSc N. (Nina) Ruigrok, MA R. (Rozemarijn) Pool, BSc Bureau voor Ruimte & Vrije Tijd OK72 Oude Kraan 72 – Unit 320 6811 LL Arnhem Tel: 06 1160 6286 Mail: ruiter@ruimteenvrijetijd.nl www.ruimteenvrijetijd.nl

Beeldmateriaal

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

Pixabay.com

2

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

1 Inleiding .............................................................................................................................................. 5 1.1 Werkwijze................................................................................................................................... 5 1.2 Representativiteit .................................................................................................................... 5 1.3 Vergelijkbaarheid ..................................................................................................................... 6 1.4 Leeswijzer .................................................................................................................................. 7 2 Voor bezoek ....................................................................................................................................... 9 2.1 Bekendheid ............................................................................................................................... 9 2.2 Reis............................................................................................................................................ 12 3 Tijdens bezoek ................................................................................................................................

15 3.1 Het verblijf ............................................................................................................................... 15 3.2 Bestedingen ............................................................................................................................ 26 4 Na bezoek......................................................................................................................................... 27 4.1 Beoordeling ............................................................................................................................ 27 4.2 Toekomstig bezoek ............................................................................................................... 30 5 Profiel van de respondent ............................................................................................................ 33 5.1 Profiel van de respondent ................................................................................................... 33 5.2 Leefstijl van de respondent ................................................................................................. 39 6 Benchmark Terschelling en Vlieland ......................................................................................... 42 6.1 Bekendheid met eiland ........................................................................................................

42 6.2 Verblijfsduur ............................................................................................................................ 43 6.3 Bezoekredenen ...................................................................................................................... 44 6.4 Bestedingen en tevredenheid ............................................................................................ 45 6.5 Profiel van de bezoeker ........................................................................................................ 48 6.6 Leefstijlen ................................................................................................................................ 49 Bijlage 1. Leefstijlvinder vakantie en vrije tijd ............................................................................. 50 Bijlage 2. Nederlandse vragenlijst ................................................................................................. 52

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

3

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

4

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Duitse vragenlijst (281 respondenten) en een Engelse vragenlijst (175 respondenten). We hebben in de analysefase de vragenlijsten samengevoegd. Het aantal van 13.027 is ruim voldoende om als betrouwbaar te beschouwen. In sommige gevallen is het aantal respondenten te laag om een vraag (voor een specifieke subgroep) te beantwoorden, bijvoorbeeld de educatieachtergrond van Engelssprekende respondenten. In deze zeldzame gevallen leggen wij uit dat wij hier geen uitspraken over kunnen doen. Bij een response lager dan 100 op een vraag, zijn de resultaten kwalitatief beschreven in plaats van weergeven in een figuur. Deze resultaten zijn dan indicatief. Enkel reizigers die online een kaartje hebben gekocht, hebben een uitnodiging gekregen om mee te doen aan het onderzoek. Reizigers die met de auto naar Terschelling willen, moeten online een kaartje kopen en kunnen dit niet ter plaatse doen (in tegenstelling tot reizigers zonder auto). Als gevolg hiervan is het mogelijk dat er een oververtegenwoordiging is van respondenten met een auto.

Om de bezoeker aan Terschelling in kaart te kunnen brengen, is dit onderzoeksjaar weer een online vragenlijst opgesteld in het Nederlands, Duits en Engels. Deze vragenlijst is tussen 1 april 2022 en 31 maart 2023 via Rederij Doeksen toegestuurd aan gasten die het eiland hebben bezocht. Elke bezoeker die online een kaartje heeft gekocht bij de rederij, heeft na thuiskomst per email een uitnodiging gekregen om mee te doen aan dit onderzoek (via een welkom thuis mail).

Antwoorden van individuele respondenten worden niet gecontroleerd, maar uitschieters (extreem hoge of lage waarden) zijn gecontroleerd op betrouwbaarheid. Indien de antwoorden niet kunnen kloppen (in relatie tot andere gegeven antwoorden) of niet aannemelijk worden geacht, dan zijn ze verwijderd uit het onderzoek. Fouten in vragenlijst De Duitse vragenlijst heeft in één vraag een vertaalfout. Dit betreft de vraag “Wat vindt u van de prijs-kwaliteitverhouding van de volgende aspecten op Terschelling?”. In deze vraag maken wij gebruik van een vijfpuntsschaal (zeer slecht, slecht, neutraal, goed, zeer goed). Echter, is in de Duitse vertaling van “zeer slecht” twee aparte antwoordmogelijkheden (zeer, slecht, slecht) gemaakt. Omdat wij niet zeker kunnen weten of de respondenten “zeer slecht” of “slecht” bedoelden, hebben wij ervoor gekozen om de categorieën “zeer slecht” en “slecht” in deze vraag samen te voegen tot één categorie: “(zeer)

Daarnaast is er een vragenlijst uitgezet voor bezoekers aan de jachthaven. Hier is geen respons op gekomen, de antwoorden zijn dan ook niet meegenomen in dit onderzoek.

Aan dit onderzoek hebben in totaal 13.027 respondenten meegedaan. Dit is onderverdeeld in een Nederlandse vragenlijst (12.549 respondenten), een BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

5

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

slecht”. Doordat deze vraag maar door een beperkt aantal respondenten is ingevuld heeft het weinig invloed op het resultaat.

In de vragenlijst van Terschelling worden stacaravans, tourcaravans en campers als antwoordopties gegeven, in de vragenlijst van Vlieland niet. o In de vragenlijst van Vlieland worden tenthuisjes (huur/eigendom) als antwoordopties gegeven, in de vragenlijst van Terschelling niet. Vragen met betrekking tot het gebruik van de toeristische website van het eiland in het boekingsproces. o In de vragenlijst van Vlieland wordt specifiek gevraagd of www.vlieland.site wordt bezocht in het boekingsproces. In de vragenlijst van Terschelling is geen vergelijkbare vraag opgenomen. Vragen met eilandspecifieke informatie zoals bezochte evenementen, terreinen waarop overnacht is, etc. o

Dit onderzoek is al eerder uitgevoerd: in 2016-2017, 2017-2018 en 2018-2019. De vragenlijst in dit onderzoeksjaar is gebaseerd op de meest recente vragenlijst van het jaar 2018-2019 (het vorige onderzoeksjaar). Er zijn enkele aanvullingen geweest waardoor de vragenlijst niet volledig overeenkomt. In bijlage 2 is een kopie bijgevoegd van de vragenlijst van dit (2022-2023) onderzoeksjaar, waarin is aangegeven welke vragen afwijken van het onderzoeksjaar daarvoor.

▪

▪

De respons van het onderzoeksjaar 2022-2023 is aanzienlijk hoger (13.027) dan in het voorgaande onderzoeksjaar 2018-2019 (8.102). Onder elke vraag maken wij cursief enkel een vergelijking met het vorige onderzoeksjaar 2018-2019. In voorgaande onderzoeken keken wij ook naar eerdere onderzoeksjaren, maar in verband met de pauze in het onderzoek, is de keuze gemaakt om enkel met het vorige onderzoeksjaar te vergelijken. Sommige vragen zijn dit jaar voor het eerst toegevoegd, of zijn door een andere vraagstelling niet vergelijkbaar met het voorgaande onderzoeksjaar. In deze gevallen maken wij geen vergelijking.

Niet alle informatie die uit het onderzoek naar voren komt, is ontsloten via deze rapportage. Het is mogelijk vanuit de data aanvullende analyses te maken, bijvoorbeeld voor de zakenreizigers.

Als onderdeel van de rapportage worden de eilanden Terschelling en Vlieland met elkaar vergeleken. Er zijn enkele verschillen tussen de vragenlijsten van Terschelling en Vlieland waardoor de volgende punten niet worden meegenomen in de benchmark: ▪ Vragen met betrekking tot het meenemen van een voertuig o Deze vragen zijn wel opgenomen in de vragenlijst van Terschelling, maar niet in de vragenlijst van Vlieland. ▪ Vragen met betrekking tot de typen accommodaties op de camping

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

6

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

We maken daarnaast onderscheid in drie subgroepen respondenten: 1) privébezoekers, 2) zakelijke bezoekers gecombineerd met een privébezoek, 3) zakelijke bezoekers. In principe hebben privébezoekers alle vragen beantwoord. De zakelijke bezoekers hebben een deel van de vragen niet te zien gekregen. De zakelijke bezoekers gecombineerd met een privébezoek hebben bijna alle vragen te zien gekregen, m.u.v. een aantal specifieke vragen over bijv. bezoekreden. Indien een vraag niet aan een bepaalde subgroep van respondenten is gesteld, is dit weergegeven onder de vraagstelling. Dit is ook te zien aan de N die lager is dan het totaal aantal respondenten.

De hoofdstukken in dit onderzoek volgen de customer journey van de gast: van de voorbereidingsfase, naar de reis naar het eiland, het verblijf op het eiland en de fase na thuiskomst. In hoofdstuk 2 beschrijven we de resultaten die betrekking hebben op de voorbereiding, in hoofdstuk 3 beschrijven we het bezoek aan het eiland zelf en in hoofdstuk 4 beschrijven we de ervaring van de bezoeker na het bezoek. In hoofdstuk 5 geven we het profiel van de respondent van dit onderzoek weer, en in hoofdstuk 6 maken we de vergelijking met Vlieland. Bij verschillende grafieken is sprake van de termen N en/of R. Deze staan voor: ▪ ▪

N = aantal respondenten dat de desbetreffende vraag beantwoord heeft; R = het aantal gegeven antwoorden op de betreffende vraag. Deze geven we enkel weer indien het geven van meerdere antwoorden mogelijk was. In dat geval is de R altijd hoger dan de N.

De percentages in de figuren zijn afgerond op hele procenten. In enkele staafdiagrammen is mogelijk wel een staaf zichtbaar, maar wordt een percentage van 0% weergegeven. Dat wil zeggen dat het aandeel van respondenten <1% is, en is afgerond naar 0%. Ook kan een staaf soms een millimeter afwijken bij eenzelfde percentage. Dit komt wederom door afronding op hele procenten. Respondenten In de vragenlijst zijn voor een aantal vragen de antwoorden uitgesplitst naar dag- en verblijfsbezoekers, omdat deze vragen op die manier (dag- en verblijfsbezoekers los) zijn uitgevraagd in de enquête. Voor de overige vragen geldt dat dit het totaal van dag- en verblijfsbezoekers is (tenzij anders vermeld in figuur en/of tekst).

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

7

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

8

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Wanneer heeft u Terschelling voor het eerst bezocht? (N=10.791) Respondenten: privébezoekers én eerder op Terschelling geweest Bent u al eens eerder op Terschelling geweest? (N=13.027) 26%

14%

Als kind (tot en met basisschool) Als tiener (vanaf middelbare school tot en met 18 jaar) Ja

57%

Nee

Als volwassene (vanaf 18 jaar) 17%

86%

Meer dan de helft van de respondenten (57%) die Terschelling al eerder hebben bezocht, hebben dit voor het eerst gedaan als volwassene. Iets meer dan een kwart (26%) heeft dit eerste bezoek als kind gedaan, of als tiener (17%). In het vorige onderzoek maakten wij enkel onderscheid tussen “in mijn jeugd” en “als volwassene”. 53% van de respondenten (N=6.903) gaf toen aan Terschelling voor het eerst als volwassene te hebben bezocht. Het aandeel personen die als volwassene het eiland voor het eerst hebben bezocht, lijkt gegroeid te zijn sinds het vorige onderzoek.

86% van de respondenten is al eens eerder op Terschelling geweest. Dit is 1% hoger dan het vorige onderzoek in 2019.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

9

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

U heeft als kind of als tiener Terschelling voor het eerst bezocht. Welke van onderstaande situaties is/zijn hierop van toepassing? (N=4.595, R=5.211, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: privébezoekers én eerder op Terschelling geweest

U heeft als volwassene Terschelling voor het eerst bezocht. Welke van onderstaande situaties is/zijn hierop van toepassing? (N=6.196, R=7.130, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: privébezoekers én eerder op Terschelling geweest

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70%

Bezoek met familie

Een bezoek met familie

63%

Een bezoek met vrienden of alleen als jongere

Ik was alleen op pad 12%

Anders, namelijk…

11%

30% 4%

Bezoek voor werk

2%

Tijdens een bedrijfsuitje of studiereis

2%

Anders, namelijk...

4%

Tijdens Oerol

De meeste respondenten die als kind of tiener op het eiland zijn geweest, hebben dit met familie gedaan, gevolgd door een bezoek met vrienden of alleen. De “anders, namelijk…” groep geeft aan dat zij ofwel zelf op het eiland hebben gewoond, of een bezoek hebben gebracht aan bekenden die op het eiland wonen. In vergelijking met het vorige onderzoek, zien we dat een eerste bezoek aan Terschelling met familie nu iets vaker voorkomt (+5% in 2022/2023) en een bezoek met vrienden of alleen als jongere iets minder vaak voorkomt (-7%). Ook komt Oerol iets minder vaak voor (-2%).

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

43%

Een bezoek met vrienden

23%

Tijdens een schoolreisje of studiereis

Tijdens Oerol

0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45% 50%

21% 12%

De meeste respondenten die het eiland als volwassene voor het eerst bezochten, geven aan dat dit een bezoek met familie (43%) of vrienden (30%) is geweest. Het overgrote deel heeft het eiland bezocht vanwege vakantie of een weekend weg. Ook wordt veel benoemd dat de respondenten het eiland met hun partner hebben bezocht. Deze resultaten zijn vergelijkbaar met het vorige onderzoek. Een eerste bezoek aan Terschelling met familie komt nu iets minder voor (-2%), een bezoek aan Oerol (-1%) en een bezoek met werk (-1%) ook.

10

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Welke andere bestemming(en) heeft u overwogen? (N=12.571, R=15.560, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: privébezoekers 0%

10% 20% 30% 40% 50% 60% 70%

Texel

11%

Ameland

9%

Schiermonnikoog

6%

Een ander Waddeneiland, maar niet één specifieke

5%

Elders aan de Nederlandse kust

4%

Zeeland

4%

Een andere bestemming in Nederland

5%

Een andere bestemming in het buitenland

6%

Geen

Het eiland 5%

28%

30%

12%

De activiteiten

16%

De vervoersmiddelen op het eiland

11%

29%

De bootreis

6%

39%

De accommodatie

7% 0%

30%

28%

28%

29%

31% 20%

35% 40%

60%

17%

10%

24%

8%

13%

13%

17%

10%

80%

100%

Niet belangrijk Belangrijk, maar ik houd hier geen rekening mee bij de keuze

1%

Belangrijk, en speelt enigszins mee in de keuze Belangrijk en bepaalt ook de keuze

65%

Belangrijk, maar ik weet niet in hoeverre dit element duurzaam is / of er duurzame opties zijn

De meeste respondenten (65%) hebben geen andere bestemming overwogen. Andere bestemmingen die werden overwogen, waren vooral Vlieland (11%), Ameland (9%) of Texel (7%). In de categorie “Anders, namelijk…” (1%) wordt specifiek Borkum vaker benoemd. In vergelijking met het vorige onderzoek zien we dat nu meer respondenten direct voor Terschelling kiezen (+3% in respondenten die geen andere bestemming hebben overwogen). Vlieland en Ameland blijven de grootste ‘concurrenten’. De verschillen in de percentages tussen het onderzoek 2018-2019 en 2022-2023 zijn zeer klein. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

26%

7%

Vlieland

Anders, namelijk…

In hoeverre vindt u het belangrijk dat de volgende elementen een duurzaam karakter hebben? (N variërend van 13.022 tot 13.026)

Voornamelijk voor de accommodatie vinden respondenten de duurzaamheid belangrijk en laten dit ook enigszins mee spelen in de keuze. De respondenten vinden een duurzaam karakter belangrijk bij het eiland en voor de vervoersmiddelen op het eiland en laten dit ook bepalend zijn in de keuze. Het meeste wordt de antwoordcategorie ‘niet belangrijk’ gekozen bij een duurzaam karakter voor de activiteiten (16%). We kunnen hierbij geen vergelijking maken met een vorig onderzoek omdat deze vraag toen niet is meegenomen. 11

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Heeft u een voertuig (auto, motor, fiets, camper) meegenomen op de boot naar het eiland? (N=13.027, R=14.147, meerdere antwoorden mogelijk)

Met welk vervoermiddel bent u naar de haven in Harlingen gekomen? (N=13.027)

0%

0%

Met een (eigen) auto of motor (ik reed zelf / ik reed met iemand mee, die ook naar het eiland ging) Ik ben door iemand met de auto of motor weggebracht (die zelf niet meeging naar het eiland) Met de bus (openbaar vervoer)

11%

1% 3% 1% 4%

0%

10%

20%

30%

Auto

40%

50%

60%

31%

Fiets

24%

Motor

0%

Camper

1%

Met de touringcar (georganiseerd vervoer) Met de taxi

Nee

52%

Met de fiets 80%

Iets meer dan de helft van de respondenten heeft geen voertuig aan boord meegenomen. 31% van de respondenten hebben de auto mee aan boord genomen, 24% de fiets en 1% de camper. Maar weinig respondenten hebben de motor meegenomen. Een deel van de respondenten (15,4%) zijn met fiets, maar zonder ander voertuig (auto, camper, motor) naar het eiland toe gekomen.

Anders, namelijk... Met de trein

Het grootste deel van de respondenten (80%) is met de eigen auto of motor, of de auto of motor van een reisgenoot, naar de haven in Harlingen gekomen. 11% van de respondenten is met de trein naar de haven van Harlingen gekomen. 4% van de respondenten is door iemand anders weggebracht naar de haven, en 3% is met de fiets gekomen. Maar weinig respondenten zijn met de bus, touringcar of taxi gekomen. Overige vervoersmiddelen die werden genoemd, waren met de camper of te voet.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

In 2019 (N=8.102) heeft 26% van de respondenten de auto meegenomen, en 14% heeft de fiets meegenomen. Dit is voor beide voertuigen aanzienlijk minder dan dit onderzoeksjaar.

12

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Had u graag de auto mee willen nemen? (N=8.763)1 Respondenten: geen auto meegenomen 1%

Waarom heeft u de auto meegenomen naar het eiland? (N=4.090, R=6.072, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: wel auto meegenomen

5%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80%

Voor het vervoeren van bagage

Nee, ik wilde de auto niet meenemen

Ja, maar er was geen plek op de boot

71%

Als vervoersmiddel op het eiland

Ja, maar een andere reden, namelijk:

Omdat de parkeerkosten in Harlingen het financieel aantrekkelijk maken om de auto mee te nemen

94%

Anders, namelijk

Voor de meeste respondenten die geen auto of camper mee aan boord hebben genomen, was dit een bewuste keuze. 1% van de respondenten die geen auto of camper hebben meegenomen, hebben dit gedaan omdat er geen plek was op de boot. 5% van de respondenten hebben hier een andere reden voor gehad, bijvoorbeeld de prijs (soms in verhouding met hun reisduur), of omdat iemand anders in het reisgezelschap al een auto mee had genomen.

47%

12%

18%

De voornaamste reden voor het meenemen van de auto, was voor het vervoeren van bagage en daarnaast als vervoersmiddel op het eiland. In 12% van de gevallen hebben de parkeerkosten in Harlingen meegespeeld in de keuze om de auto mee te nemen. Overige redenen waren om de caravan, vouwwagen of fietsen mee te kunnen nemen. Ook speelden gezondheidsoverwegingen mee, of werd de auto meegenomen vanwege de samenstelling van het reisgezelschap (persoon die slecht ter been is, honden).

Door een (technische) fout hebben sommige respondenten die een auto hebben meegenomen, deze vraag ook gekregen. 1

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

13

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Heeft u de bootovertocht kunnen nemen op het moment van uw eerste keuze? (Verblijfsbezoekers N=12.241, dagbezoekers N=786)

Wat is de reden dat u de boottocht niet op het moment van uw eerste keuze kon nemen? (N=1.285) 0%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100% 92%

Ja

Nee, ik moest de boot op een andere dag nemen

Nee, ik moest de boot op een ander moment van de dag nemen

Dagbezoekers

90%

5% 10% 15% 20% 25% 30% 35% 40% 45%

De boot was vol

40%

Er was geen plek meer voor mijn auto of camper op de boot

33%

2%

Andere reden, namelijk:

2%

6% 9%

Verblijfsbezoekers

26%

De verblijfsaccommodatie was niet meer beschikbaar

1%

De aankomst- en/of vertrekdag van mijn accommodatie kwam niet overeen met de dag dat ik wilde vertrekken

1%

Verblijfsbezoekers

De meeste respondenten hebben de bootovertocht kunnen maken op het gewenste moment. Verblijfsbezoekers konden iets minder vaak de boot op het gewenste moment nemen dan dagbezoekers. In de meeste gevallen was er op een ander moment van de dag wel een geschikte optie voor de respondenten.

Afgerond op hele procenten

Van de verblijfsbezoekers die de boot niet op het gewenste moment konden nemen, gaven de meeste respondenten aan dat dit kwam omdat de boot vol was, of omdat er geen plek was voor de auto of camper aan boord. De meest voorkomende overige redenen waren mankementen aan de boot, stakingen, het wijzigen van de afvaarttijden of annulering van de vaart door de rederij. Van de dagbezoekers (niet meegenomen in de figuur omdat dit er te weinig waren), was de voornaamste reden dat de boot vol was (60%), of een andere reden (33%) zoals een ongunstige dienstregeling in de winter of dat de afvaarttijden niet uitkwamen.

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

14

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

het onderzoek in 2019. Er is dus sprake van iets meer spreiding over het jaar heen dan voorheen. Was uw bezoek aan Terschelling privé of zakelijk? (N=13.027) 2%1%

3.1.1 Duur en frequentie Aantal bezoekers per maand, bootkaart-verkoop -

10.000

20.000

30.000

40.000

50.000

Apr.

44.028

Mei

44.401

Jun.

Zakelijk

64.117

Sept.

42.817

Okt.

97%

39.347

Nov.

26.462

Dec.

Mrt

Zakelijk bezoek gecombineerd met een privébezoek 65.744

Aug.

Feb.

Privé (inclusief schoolreisjes)

70.000

60.203

Jul.

Jan.

60.000

21.896

 2022

Het grootste deel van de respondenten bracht een bezoek aan Terschelling voor privéredenen. Maar 3% had (gedeeltelijk) zakelijke redenen. Opvallend is dat meer zakelijke bezoekers ervoor hebben gekozen het bezoek te combineren met privéredenen zoals vakantie vieren, bekenden bezoeken dan zakelijke bezoekers die alleen voor werk naar Terschelling kwamen. In het vorige onderzoek is deze vraag niet meegenomen.

 2023

12.864 16.535 26.140

Bron: Aantallen bootkaarten Rederij Doeksen via Gemeente Terschelling

Bovenstaande grafiek geeft het aantal reizigers weer dat via Doeksen in de onderzoeksperiode een bootkaart voor Terschelling heeft gekocht. De piek van het bezoek aan Terschelling ligt in de maanden juni, juli en augustus. Januari en februari tellen de minste bezoekers. Ten opzichte van het onderzoek in 2019 is in de maanden juni, juli en december het aantal bezoekers afgenomen. De rest van de maanden is per maand het aantal bezoekers gestegen ten opzichte van

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

15

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Hoelang heeft uw bezoek aan Terschelling geduurd? (Privé N=12.571, gecombineerd N=218, zakelijk N=175)

Ongeveer evenveel zakelijke bezoekers komen naar het eiland voor meerdere dagen als een bezoek van één dag. Van de mensen die naar het eiland komen voor zowel zakelijk als privé verblijft het overgrote gedeelte (88%) meerdere dagen op Terschelling. Het overgrote merendeel van de privébezoekers verblijft meerdere dagen (95%), een klein percentage (5%) bezoekt het eiland voor één dag. In het vorige onderzoek is deze vraag niet meegenomen.

6%

Een bezoek van één dag

In welke maand heeft u Terschelling bezocht (aankomst)? (Verblijfsbezoekers N=12.241, dagbezoekers N=786)

Een bezoek van meerdere dagen

35% 29%

30%

 2022

25%

94%

Zakelijk gecombineerd met privé

Zakelijk

De overgrote meerderheid (94%) brengt een meerdaags bezoek aan Terschelling. Dit is bijna hetzelfde als het bezoekersonderzoek 2018-2019 (92%). Dit betrof echter alleen privébezoekers. Zes procent van de respondenten bezoekt Terschelling voor één dag, dit is twee procent minder dan het bezoekersonderzoek van 2018-2019. Een bezoek van meerdere dagen

51%

Een bezoek van één dag

49%

10% 5%

Een bezoek van één dag

6% 3%

15% 10% 8%

Dagbezoekers

6%6%

7% 6% 5% 4%4% 3% 2% 2%2% 1%

Verblijfsbezoekers

De meeste dagbezoekers hebben Terschelling in de maand augustus bezocht (29%). Opvallend is dat hier voor dagbezoekers een duidelijke piek in aankomst is te zien, maar dat dit niet geldt voor verblijfsbezoekers. In de wintermaanden kwamen de minste mensen naar het eiland voor een dagbezoek. Voor verblijfsbezoekers zien we dat een aankomst in de zomermaanden (juni, juli, augustus) het meest voorkomend is, gevolgd door de maand mei. In de wintermaanden is het aandeel verblijfsbezoekers dat is aangekomen relatief laag.

12% 95% 5% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%100%

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

12% 10% 9%

0%

88%

Een bezoek van meerdere dagen

Privé

15%

Figuur start vanaf april 2022, omdat toen het gastenonderzoek is gestart

Een bezoek van meerdere dagen

Een bezoek van één dag

18% 18% 15%

20%

2023

16

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Op welke dag heeft u Terschelling bezocht? (Dagbezoekers) / Op welke dag kwam u aan op Terschelling? (Verblijfsbezoekers) (Verblijfsbezoekers N=12.241, dagbezoekers N=786) 0%

5%

10%

25%

30%

35%

0%

6%

Woensdag

6%

15%

20%

8-10 nachten 11 - 13 nachten

17%

Zaterdag

15%

25%

35%

19%

30%

35%

40%

35% 24%

7 nachten

12%

Vrijdag

7%

10%

4 - 6 nachten 22%

17% 9%

5%

1 - 3 nachten

40%

15%

Dinsdag

Zondag

20%

9%

Maandag

Donderdag

15%

Hoeveel nachten bent u op Terschelling gebleven? (N=12241)2

20% 5% 4%

14 nachten

6%

15 of meer nachten

6% Verblijfsbezoekers

12%

Afgerond op hele procenten

Dagbezoekers

Verblijfsbezoekers

Aan de verblijfsbezoekers is gevraagd hoeveel nachten ze op Terschelling zijn gebleven. De gemiddelde verblijfsduur op het eiland is 6,5 nachten. In het vorige onderzoek betrof dit 5,6 nachten. Over het algemeen verblijven mensen 1 tot 3 nachten op het eiland (35%). Ook verblijven veel mensen 4 tot 6 nachten (24%) of 7 nachten (20%). Maar 4% van de respondenten geeft aan dat ze 11 tot 13 nachten op Terschelling verblijven.

De meesten verblijfsbezoekers komen op vrijdag (35%) of op maandag (22%) naar het eiland toe. Dagbezoekers komen het meest op zaterdag (19%), woensdag (17%) of vrijdag (17%) naar Terschelling. Op maandag komen de minste dagbezoekers naar Terschelling (9%). Verblijfsbezoekers komen het minste op dinsdag en woensdag (6%) op het eiland aan.

Een respondent heeft '1000' nachten ingevuld en een respondent heeft 80.000 nachten ingevuld. Hoewel dit mogelijk kan zijn, lijkt een verblijf van 1000 en 80000 nachten niet voor de hand liggend

voor een toeristisch-recreatief bezoek. Daarom zijn deze antwoorden niet meegenomen omdat het een vertekend beeld geeft aan het gemiddelde en de 'range'.

2

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

17

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Hoe vaak heeft u Terschelling in de afgelopen drie jaar bezocht? (N=11.194) Respondenten: eerder op Terschelling geweest

3.1.2 Redenen Wat was uw reden voor dit bezoek aan Terschelling? (Verblijfsbezoekers N=12.241 en R=13.399, dagbezoekers N=701 en R=748, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: privébezoekers en combinatiebezoekers (zakelijk bezoek gecombineerd met privébezoek)

17%

0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%

23%

60%

1 - 3 keer

Dagje ertussenuit

4 - 6 keer

Vakantie

7 keer of vaker

De meeste respondenten (60%) hebben Terschelling één tot drie keer bezocht in de afgelopen drie jaar. Bijna een kwart (23%) van de respondenten heeft in de afgelopen 3 jaar vier tot zes keer een bezoek gebracht aan het eiland. Met 17% is er ook een relatief grote groep respondenten die het eiland zelfs 7 keer of vaker heeft bezocht in de afgelopen 3 jaar.

63%

79%

Bezoek aan familie of vrienden die op vakantie zijn op Terschelling

6%

Bezoek aan familie of vrienden die op Terschelling wonen

13% 7%

Bezoek aan een evenement

4%

Bedrijfsuitje, schoolreisje of studiereis

0% 0%

Anders, namelijk... Dagbezoekers

14%

11%

12% 6% Verblijfbezoekers

De eerste twee categorieën zijn aparte categorieën voor dagbezoekers en verblijfsbezoekers.

Een dagje uit (63%, dagbezoekers) en een vakantie (79%, verblijfsbezoekers) is voor het overgrote merendeel de belangrijkste reden om het eiland te bezoeken. Evenementen zijn voor verblijfsrecreanten ook een belangrijke reden om te komen, terwijl we bij dagbezoekers ook veel bezoek aan familie zien. Omdat de vraagstelling in het voorgaande bezoekersonderzoek in 2018-2019 net iets anders was (er was toen geen splitsing tussen dagbezoekers en verblijfsbezoekers) is een exacte vergelijking met het vorige rapport niet te maken. Wel kan worden gezien dat zowel in dit onderzoek als in het voorgaande onderzoek een dagje ertussenuit of vakantie de voornaamste reden is voor de bezoekers. BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

18

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Hoe bent u op het idee gekomen om naar Terschelling te gaan? (N=1.780, R=1.968, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: privébezoekers én nog niet eerder op Terschelling geweest. 0%

10%

20%

30%

Familie/vrienden/kennissen

50%

60% 51%

Anders, namelijk…

29%

Internet

20%

De accommodatie(keten) waar ik heen wil, is hier gevestigd

3%

Sociale media (zoals Facebook, Twitter, Instagram etc.)

3%

Tijdschrift of krant

2%

Televisie en/of radio

1%

Via nieuwsbrieven van accommodatieverstrekkers

1%

Vlog/blog

0%

BUREAU VOOR RUIMTE & VRIJE TIJD

40%

Aan de respondenten die Terschelling nog niet eerder hebben bezocht hebben we gevraagd hoe men op het idee is gekomen om het eiland te bezoeken. Het overgrote deel is op het idee gekomen door mond-tot-mond reclame (via familie/vrienden/kennissen) (51%). Dit is vergelijkbaar met het bezoekersonderzoek 2018-2019. Door het internet is 20% van de respondenten op het idee gekomen naar Terschelling te gaan. Dit is gestegen ten opzichte van het vorige onderzoek (16%). Uit de antwoorden van de respondenten op de ‘anders, namelijk…’ blijkt dat veel respondenten vanwege eigen interesse, interesse in de Waddeneilanden of omdat ze bezoek willen brengen aan alle eilanden naar Terschelling zijn gekomen. Dit komt overeen met het voorgaande onderzoek. Maar 2% benoemde dat ze door een tijdschrift of krant op het idee zijn gekomen om naar Terschelling te gaan. Daarnaast zegt 1% op het idee gekomen te zijn door televisie of de radio. Aan deze respondenten is vervolgens, in een open vraag, gevraagd in welk(e) tijdschrift/krant of in welk televisieprogramma/radioprogramma men iets over Terschelling heeft gezien of gehoord. Daarin komt het volgende naar voren: ▪ Televisieprogramma of radioprogramma: vooral door tv programma’s (specifiek: Reizen Waes). ▪ Tijdschrift of krant: de respondenten zijn voornamelijk op het idee gekomen door Het AD en De Kampioen van de ANWB.

19

BEZOEKERSONDERZOEK TERSCHELLING, 2022-2023

Wat waren voor u de redenen om naar Terschelling te gaan? (N=12.571, R=51.835, meerdere antwoorden mogelijk) Respondenten: privébezoekers Eilandgevoel/sfeer