12.c. Begroting 2026 def.

Structurele exploitatieruimte bedragen in € 1.000 Totaal structurele lasten Totaal structurele baten Structurele toevoeging aan reserves Structurele onttrekking aan reserves Saldo Totaal baten

2025

2026

2027

2028

2029

-36.506

-33.981

-32.807

-34.066

-33.975

36.767

34.210

33.076

33.211

34.152

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

261 229 269 -855 177 36.767 35.169 33.711 34.128 36.787 0,7% 0,7% 0,8% -2,5% 0,5% Bovenstaande tabel laat zien dat de structurele exploitatieruimte van de gemeente beperkt is.

Gemeente Terschelling

95

Begroting 2026 Belastingcapaciteit Dit kengetal laat de belastingdruk in de gemeente Terschelling ten opzichte van de landelijke belastingdruk zien. Belastingcapaciteit bedragen in € OZB lasten voor gezin bij gemiddelde WOZ waarde Rioolheffing voor gezin Afvalstoffenheffing voor gezin Eventuele heffingskorting Totale woonlasten voor gezin Landelijk gem. woonlasten meerpersoonshuishouden

2025 450

2026 410

2027 420

2028 430

2029

197 254

222 309

226 315

230 322

235 329

901

941

961

982

1.004

1.053

1.095

1.139

1.184

1.232

86%

86%

84%

83%

82%

440

De signaleringswaarden vanuit het provinciaal toezicht zijn: • Belastingcapaciteit onder de 95%: Minst risicovol • Belastingcapaciteit tussen de 95% en 105%: Neutraal • Belastingcapaciteit boven de 105%: Meest risicovol De belastingcapaciteit van de gemeente Terschelling kan als minst risicovol worden weergeven. In de tabel is te zien dat de gemiddelde woonlasten voor een meerpersoonshuishouden onder het landelijk gemiddelde zitten.

96

Gemeente Terschelling

Begroting 2026

3.3 Onderhoud kapitaalgoederen Binnen de gemeentelijk begroting neemt het onderhoud van kapitaalgoederen een belangrijke plaats in. Kapitaalgoederen zoals openbaar groen, gebouwen, wegen, riolering en de haven vormen de fysieke basis van onze publieke dienstverlening. Goed onderhoud is noodzakelijk om de kwaliteit, veiligheid en beschikbaarheid van deze voorzieningen te waarborgen en om toekomstige kosten door eventueel achterstallig onderhoud te voorkomen. In deze paragraaf wordt uiteengezet hoe onze gemeente het onderhoud van de kapitaalgoederen de komende jaren aanpakt. De paragraaf is opgebouwd uit de volgende onderdelen: openbaar groen, beheer en onderhoud wegen, riolering, gebouwen en de haven. Per onderdeel gaan we in op de specifieke beleidskaders, beheerplannen en financiën. In de onderstaande tabel is het overzicht van de beheer- en beleidsplannen opgenomen. Beheerplannen onderhoud kapitaalgoederen Overzicht Vastgesteld beheer- en (jaar) beleidsplannen

2030

Riolering (wrp)

2026 (verwacht) 2025

Financiële vertaling in begroting (ja/nee) ja

2029

ja

ja

Groenbeheer

2025

2029

ja

ja

Gebouwen

2024

2029

ja

ja

Wegen

Gemeente Terschelling

Looptijd (t/m jaar)

Actueel beleidsplan

Achterstallig onderhoud

ja

zie beheerplan zie beheerplan zie beheerplan zie beheerplan

97

Begroting 2026

Openbaar groen Groenbeheerplan- uitvoering De gemeente streeft naar een aantrekkelijk, veilig en functioneel openbaar gebied. Openbaar groen speelt hierbij een belangrijke rol: het draagt bij aan de leefbaarheid, biodiversiteit, klimaatadaptatie en de gezondheid van inwoners. Goed onderhoud is essentieel om deze waarden te behouden. In het onderhoud van ons openbaar groen streven we naar duurzaam beheer van het groen waarmee ook de biodiversiteit op Terschelling wordt geholpen. Het onderhoud wordt uitgevoerd volgens een meerjarenplanning zoals opgenomen in het Groenbeheerplan Terschelling 2025-2029. Deze is in 2025 vastgesteld met het volgende budget voor 2026: €216.397. Hiervoor worden onder andere; - onze zeven verschillende groentypen (inclusief begraafplaatsen) onderhouden - bomen herplant waar bijvoorbeeld zieke bomen zijn verwijderd en ten behoeve van klimaatadaptatie nieuwe bomen aangeplant op sterk versteende locaties (bijvoorbeeld de Reedekerstraat en het plein voor het gemeentehuis) - boomveiligheidscontroles uitgevoerd - plantvakken omgevormd Ten behoeve van ons maaibeheer moeten machines worden aangeschaft, hiervoor wordt een aanvullende kredietaanvraag opgesteld voor de raad.

Professionalisering groenteam en uitzetten werk bij derden Het groenbeheerteam van de buitendienst is in ontwikkeling, tijdens de ontwikkelperiode kunnen nog niet alle groenwerkzaamheden door de eigen dienst worden uitgevoerd. Daarom wordt een deel van de werkzaamheden voor het reguliere onderhoud van onze groentypen uitbesteed aan externe partijen. Denk hierbij aan het onderhoud van de vaste plant- en heestervakken in het centrum van West, het onderhoud van onze bomen of het maaien van onze (polder)bermen. Daarnaast zijn er groenwerkzaamheden die door de schaal of aard niet door eigen medewerkers (kunnen) worden uitgevoerd. Ook deze werkzaamheden moeten bij aannemers worden ondergebracht. Om te voldoen aan de rechtmatigheid dient het werk te worden aanbesteed. In 2026 worden deze werkzaamheden, bij voorkeur voor een periode van minstens 3 jaar, in de markt gezet. Komende periode worden de werkzaamheden geclusterd en wordt de besteksvoorbereiding gestart. Voor 2026 wordt rekening gehouden met €100.000, De verwachting is dat de werkzaamheden kunnen worden gedekt vanuit het vastgestelde budget in het Groenbeheerplan.

Exotenbestrijding In samenwerking met de twee andere gebiedspartners, Staatsbosbeheer en Wetterskip Fryslân, is gewerkt aan een plan van aanpak om exoten als de Japanse duizendknoop, hemelboom en de reuzeberenklauw te bestrijden. Deze soorten zijn invasief en bedreigen onze unieke, inheemse flora. Vanuit de Europese exotenverordening hebben wij de verplichting om een aantal van deze exoten te bestrijden op onze eigen terreinen (particulieren zijn zelf verantwoordelijk voor bestrijding op hun eigen terrein).

98

Gemeente Terschelling

Begroting 2026 In de samenwerking met Staatsbosbeheer en Wetterskip Fryslan is advies gevraagd aan een specialist op exotenbestrijdingsgebied. In het advies is aangegeven wat de meest optimale/kansrijke bestrijdingsmethodiek is per soort en per omvang van de besmetting. Een deel van de bestrijding kan worden gedekt uit het vastgestelde budget in het Groenbeheerplan. Voor bijvoorbeeld de bestrijding van de Japanse duizendknoop, waarbij een flinke bodemlaag moet worden afgegraven en gezeefd en dus hoge kosten mee gemoeid zijn, zal extra krediet moeten worden gereserveerd. De geschatte kosten voor bestrijding van de Japanse duizendknoop in onze openbare ruimte bedragen voor 2026: €40.000. Deze kosten zijn reeds opgenomen in de begroting 2026. Groot duin In de winter van 2025 is ten behoeve van het 'openhouden' van het Groot duin voor het eerst sinds jaren een slag gemaakt met het verwijderen van opschot. Een vervolgslag is nodig in 2026. De benodigde kosten hiervoor kunnen worden gedekt vanuit het vastgestelde Groenbeheerplan. Herstel elzensingels Naast het reguliere, cyclische beheer van de elzensingels, is herstel van een deel van de singels nodig. Elzen en andere soorten die thuishoren in een singel, worden bijgeplant. Hiervoor wordt in 2026 een plan van aanpak opgesteld inclusief een kostenraming.

Onderhoud Sportvelden Voor de voetbalvelden van AVV is naast de reguliere/jaarlijkse onderhoudswerkzaamheden ook groot onderhoud nodig. In het contract tussen de gemeente en AVV is opgenomen dat er elke 10 jaar groot onderhoud wordt uitgevoerd. Op dit moment zijn er twee aspecten waarvoor (naast het reguliere onderhoudsbudget voor de sportvelden) krediet noodzakelijk is om het onderhoud te kunnen uitvoeren: 1) aanleg van een nieuw drainagesysteem ( €25.000) 2) aanleg van een ondergronds pop-up sproeisysteem voor de droge perioden ( €10.000) Er wordt een voorstel aan het college voorgelegd voor een kredietaanvraag voor beide investeringen.

Financiën groenbeheerplan Bovengenoemde ontwikkelingen zijn, voor zover vastgesteld, allemaal verwerkt in de budgetten voor de komende jaren. Het totale financiële plaatje voor het groenbeheer ziet er dan als volgt uit: Openbaar groen en (openlucht) recreatie In € 1.000 Eiland Griend Beheer en onderhoud openbaar groen Gemeente Terschelling

2025 -2 -239

2026 -2 -252

2027 -2 -222

2028 -2 -205

2029 -2 -205

99

Begroting 2026 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Onderhoud begraafplaatsen Totaal openbaar groen en (openlucht)recreatie

-19

-19

-19

-19

-19

-260

-273

-243

-226

-226

Aanschaf materieel en vervanging materieel Het streven is om zo veel mogelijk onderhoudswerk door de eigen buitendienst te laten uitvoeren. om dat te kunnen doen is het noodzakelijk dat de buitendienst de beschikking heeft over het juiste materieel. Veel materieel is reeds aanwezig, maar materieel slijt en moet regelmatig vervangen worden. Eind 2025 en in 2026 worden de werkprocessen van de buitendienst doorgelopen en wordt bekeken welk materieel ontbreekt om de taken uit te kunnen voeren. Daarnaast wordt van het reeds aanwezige materieel bepaald wanneer het vervangen dient te worden. Voor de aanschaf en de vervanging van materieel wordt een kredietaanvraag opgesteld.

100

Gemeente Terschelling