10.b. Bijlage 1 beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030 Gemeente Terschelling

Vastgesteld op 19 augustus 2025

Adres Burgemeester van Heusdenweg 10a 8881 EB West-Terschelling

Postadres Postbus 14 8880 AA West-Terschelling

Online gemeente@terschelling.nl www.terschelling.nl

Telefoon 0562 - 44 62 44

Samenvatting

De gemeente controleert of de inwoners wetten en regels naleven. De beleidsnota Helder handhaven beschrijft de manier waarop de gemeente haar taken op het gebied van toezicht en handhaving uitvoert. Toezicht en handhaving zijn geen doel op zich. Ze dragen er aan bij dat Terschelling een prettig leefbaar eiland is en blijft. Daar zijn onze inspanningen op gericht. Dat willen we samen bereiken met de inwoners, waarbij elke partij zijn eigen verantwoordelijkheid kent en neemt. Het uiteindelijke doel is een veilig, sociaal en leefbaar Terschelling. Regels dienen een algemeen belang. Overtreding van zo’n regel kan bijvoorbeeld het woongenot aantasten of de veiligheid in gevaar brengen. Dit willen wij zo veel mogelijk voorkomen. Daarom is naast handhaving een goede voorlichting heel belangrijk. Als inwoners van Terschelling beter over de (achtergrond van) wetten en regels geïnformeerd zijn, kunnen zij die ook beter naleven. Maar als een regel wordt overtreden dan dwingen wij de beëindiging van de overtreding af via het opleggen van een sanctie. Waar mogelijk geven we ruimte, waar nodig treden we op. De gemeente kan ook kijken of bemiddeling een goede optie is. Van geval tot geval bekijken wij of dit een geschikt alternatief is. Bemiddeling kan er voor zorgen dat de overtreder vrijwillig de overtreding beëindigt, zonder tussenkomst van de rechter.

In de nota geven wij ook prioriteiten aan. De ene regel dient een zwaarder belang dan de andere. Onze handhavingsaandacht richten wij eerst op de regels die een groot algemeen belang dienen. De ernst van de overtreding bepaalt de prioriteit. We geven inwoners vertrouwen. We gaan er in principe vanuit dat regels worden nageleefd. Om vast te kunnen stellen of ons handhavingsbeleid tot een vermindering van het aantal overtredingen leidt, registreren wij de handhavingsresultaten. Deze rapporteren wij aan de gemeenteraad via een jaarverslag.

2

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

Inhoudsopgave 1. Onze visie _______________________________________________________________________________________________ 5 2. Onderwerpen ___________________________________________________________________________________________ 6 2.1 Toezicht- en handhaving, gericht op acht thema’s ___________________________________________________ 6 2.2 Voorlichting ___________________________________________________________________________________________ 6 2.3 Verantwoording _______________________________________________________________________________________ 6 3. Handhaven, waarom eigenlijk? ______________________________________________________________________ 7 3.1 Uitgangspunt __________________________________________________________________________________________ 7 3.2 Doel ___________________________________________________________________________________________________ 7 3.3 Voorlichting ___________________________________________________________________________________________ 7 3.4 Sanctie opleggen ______________________________________________________________________________________ 7 3.5 De ernst bepaalt de prioriteit _________________________________________________________________________ 8 4.

Prioriteiten en doel ____________________________________________________________________________________ 9 4.1 Prioriteit toekennen aan een rechtsregel_____________________________________________________________ 9 4.2 Het (handhavings)doel ________________________________________________________________________________ 9 5. Handhaven en sancties ______________________________________________________________________________10 5.1 Efficiënt toezicht _____________________________________________________________________________________ 10 5.2 Sanctie opleggen _____________________________________________________________________________________ 10 5.3 Gedogen is een uitzondering ________________________________________________________________________ 10 5.4 Handhavingsverzoek_________________________________________________________________________________ 11 5.5 Bemiddeling __________________________________________________________________________________________ 11 6. Voorlichting en samenwerking _____________________________________________________________________12 7. Samenwerken met andere overheden ____________________________________________________________13 8.

Handhavingsbeleid ___________________________________________________________________________________14 8.1 Beleidsregels _________________________________________________________________________________________ 14 9. Uitvoeringsprogramma: van prioriteit naar actie _______________________________________________15 Bijlagen ____________________________________________________________________________________________________16 Bijlage 1: Risicoanalyse Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten Bijlage 3: Handhavingsdoelen Bijlage 4: Toezichtstrategie

3

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

Bijlage 5: Sanctiestrategie Bijlage 6: Beleidsregels Bijlage 7: Kwalificatie overtreding bestemmingsplan Bijlage 8: Lengte begunstigingstermijn en hoogte dwangsom Bijlage 9: Afwegingsmodel kinderopvang Bijlage 9A: Herstelaanbod kinderopvang Bijlage 10: Uitvoeringsprogramma

4

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

1. Onze visie Onze visie op handhaving van regels is gebaseerd op vertrouwen geven en terugkrijgen, verantwoordelijkheid nemen, afspraken nakomen en transparant handelen. We geven vertrouwen aan de inwoners van Terschelling, maar verwachten ook vertrouwen terug. Afspraken komen we na en we communiceren actief over nieuwe ontwikkelingen. Op deze manier willen wij een betrouwbare partner zijn, en we verwachten ook dat u dat bent. Als u uw verantwoordelijkheid neemt om de regels te kennen en na te leven, zullen wij ons terugtrekken. Waar dit uitblijft en de grenzen van regelgeving worden overschreden, zullen wij optreden. Door transparant en consequent de afspraken te volgen is voor iedereen duidelijk waar wij als gemeente voor staan en wat u van ons kunt verwachten. Daarbij sluiten wij de ogen niet voor specifieke omstandigheden; waar maatwerk nodig is, leveren wij dat.

5

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

2. Onderwerpen Wat willen we bereiken met de beleidsnota ‘Helder handhaven’?

2.1 Toezicht- en handhaving, gericht op acht thema’s In de eerste plaats beschrijft de beleidsnota de manier waarop wij onze toezichts- en handhavingstaken uitvoeren binnen de thema’s: (1) milieu; (2) het omgevingsplan (de bouwmogelijkheden die verband houden met het uiterlijk aanzien en de gebruiksmogelijkheden van gebouwen en percelen); (3) bouw- en brandveiligheid en slopen; (4) de APV Terschelling; (5) de Alcoholwet; (6) de Wet kinderopvang en peuterspeelzalen; (7) de Huisvestingswet; (8) de Havenverordening. De beleidsnota maakt duidelijk dat we onze handhavingsaandacht eerst richten op de regels die een groot algemeen belang dienen. Daarvoor hebben wij prioriteiten gesteld. De handhavingsprioriteiten werken wij uit in acties. Deze acties nemen wij op in een jaarlijks uitvoeringsprogramma. Op basis van dit programma voeren wij controles uit op de naleving van regels.

2.2 Voorlichting In de tweede plaats willen wij met deze beleidsnota bereiken dat de inwoners beter over de (achtergrond van) regels geïnformeerd zijn en daardoor beter in staat zijn de regels na te leven. Dat doen wij via actieve voorlichting. Regels dienen een algemeen belang. Zoals een veilige, sociale en gezonde leefomgeving. Overtreding van zo’n regel tast bijvoorbeeld het woongenot van uw buren aan of brengt hun veiligheid in gevaar. Kennis van de (achtergrond) van regels kan bijdragen aan een betere naleving daarvan. Samen met u als inwoner of ondernemer van Terschelling willen we er dan ook naar toe werken dat we over en weer van elkaar weten waar ieders verantwoordelijkheden beginnen en waar zij eindigen. Dit vraagt van ons dat we een goede afweging maken over de wijze waarop we optreden tegen (mogelijke) overtredingen. We werken helder, open en inzichtelijk. Dat past bij de veranderingen in de maatschappij. Met onze wettelijke handhavingstaak als vertrekpunt, richten we ons daarop. Daar is bij u als inwoner van ondernemer op Terschelling behoefte aan.

2.3 Verantwoording De gemeente vindt transparantie belangrijk. Daarom maken wij jaarlijks een verantwoording van het uitgevoerde handhavingsbeleid. Ook stellen we duidelijke spelregels op (hoe reageren wij in een bepaald geval). De beleidsnota geldt tot 1 januari 2031.

6

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

3. Handhaven, waarom eigenlijk? 3.1 Uitgangspunt Toezicht en handhaving is geen doel op zich. Het draagt er wel aan bij dat Terschelling een prettig leefbaar eiland is en blijft. Daar zijn onze inspanningen op gericht. Dat willen we samen bereiken met de inwoners, waarbij elke partij zijn eigen verantwoordelijkheid moet nemen. Waar mogelijk geven we ruimte, waar nodig treden we op. Bij dit laatste speelt het maatschappelijk belang en de belangen van de overtreder een rol. We wegen die belangen af en op grond daarvan maken we een keuze of en zo ja hoe we optreden. Uitgangspunt bij handhaving is: • door consequent op te treden volgens de vastgestelde handhavingsstrategie bevorderen we de rechtsgelijkheid; in gelijke gevallen treden we op dezelfde manier op; • dat we handhaven op basis van vastgestelde prioriteiten; activiteiten die grote risico’s met zich meebrengen krijgen meer aandacht dan activiteiten met een lager risico; • de eigen verantwoordelijkheid en de betrokkenheid van de inwoners van Terschelling stimuleren; we informeren hen over regels en waar nodig treden we op; • tijdens toezichtsmomenten geven we uitleg over het “hoe en waarom” van regels.

3.2 Doel Handhaven van regels doen we om bij te dragen aan een “hoger doel”: een leefbaar, sociaal en krachtig Terschelling. Regels dienen een algemeen belang. Zoals een veilige, sociale en gezonde leefomgeving. Overtreding van zo’n regel tast bijvoorbeeld uw woongenot of dat van uw buren aan of brengt uw veiligheid of dat van uw buren in gevaar. Stel dat iemand een festival gaat organiseren en u krijgt als omwonende geluidoverlast te verduren. U stapt vervolgens naar ons toe en vraagt een einde aan het festival te maken. Zonder regels die bepalen wanneer een festival is toegestaan en onder welke voorwaarden, zouden wij dan tegen u moeten zeggen dat het niet verboden is om een festival te organiseren en daarbij veel herrie te maken. U heeft daar dan de hele dag last van. Niemand zou dat fijn vinden als hem of haar dat zou overkomen.

3.3 Voorlichting Met regels alleen zijn wij er nog niet. Belangrijk is dat u als inwoner of ondernemer weet waarom een regel is opgesteld. Wij denken dat kennis van de (achtergrond van de) regels bijdraagt aan een betere naleving daarvan. Mensen zijn eerder geneigd om een regel vrijwillig na te leven als zij ook weten waarom die regel er is. Zij begrijpen dan bijvoorbeeld beter waarom voor het organiseren van een festival bepaalde geluidsmaatregelen in acht genomen moeten worden.

3.4 Sanctie opleggen Actieve voorlichting over doel en achtergrond van regels betekent overigens niet dat geen overtredingen plaats zullen vinden. Weten waarom een regel is ingesteld betekent nog niet dat iedereen het met die regel eens is en dan toch de gok neemt die regel niet na te leven. Maar als een regel wordt overtreden dan dwingen wij de beëindiging van de overtreding af via het opleggen van een sanctie. Dat is geen populaire beslissing maar wel noodzakelijk om elkaar niet (te veel) tot last te zijn. Dat hoort ook bij het besturen van Terschelling.

7

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

3.5 De ernst bepaalt de prioriteit Als bekend is waarom verschillende regels zijn ingesteld, wordt ook duidelijk dat het niet handhaven van de ene regel grotere negatieve gevolgen voor de leefomgeving kan hebben dan het geval is bij niet handhaven van een andere regel. Op welke regels zouden wij onze handhavingsaandacht als eerste moeten richten en op welke regels later? We hebben de regels, binnen elk van de 8 thema’s, geprioriteerd hoog naar laag (van 1 tot 4). Leidraad daarbij was de vraag: hoe groot is de kans dat een specifieke regel wordt overtreden en hoe erg is dat dan voor onze leefomgeving als wij die regel vervolgens niet handhaven? Anders gezegd: we hebben prioriteiten gesteld.

8

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

4. Prioriteiten en doel Niet alle regels waarvoor de gemeente verantwoordelijk is kunnen wij handhaven met de middelen die wij hebben. We willen uit de begroting ook andere belangrijke onderwerpen kunnen bekostigen, zoals het vernieuwen van onze wegen, fietspaden en riolering. Dat betekent dat wij keuzes moeten maken. Welke regels handhaven wij als eerste en welke pas later? Deze vraag wordt beantwoord aan de hand van een risicoanalyse. Een risicoanalyse is een overzicht waarin voor elke regel wordt aangegeven hoe groot de kans is dat die regel wordt overtreden en hoe ernstig die overtreding dan beoordeeld wordt. De antwoorden op deze twee vragen samen bepalen de prioriteit voor handhaving. U kunt de risicoanalyse lezen in bijlage 1 van deze beleidsnota.

4.1 Prioriteit toekennen aan een rechtsregel Regels die vaak worden overtreden en waarvan overtreding ook grote nadelige gevolgen voor de leefomgeving heeft, handhaven wij als eerste. Deze regels hebben van ons prioriteit 1 en 2 gekregen en staan vermeld in bijlage 10: uitvoeringsprogramma 2026-2030. Regels die minder vaak worden overtreden of waarvan overtreding minder ernstig is, hebben van ons een prioriteit 3 en 4 gekregen. Deze regels handhaven wij pas als: • de handhaving van regels met prioriteiten 1 en 2 in gang zijn gezet of af zijn afgerond; • overtreding van regels met prioriteit 1 en 2 op enig moment niet speelt. Hierop geldt een uitzondering. Als iemand een verzoek tot handhaving indient van een regel waaraan wij een prioriteit 3 of 4 hebben toegekend, dan behandelen wij dat verzoek toch. Dat moet volgens de geldende rechtspraak hierover. De prioriteiten hebben wij voor u op een rij gezet in bijlage 2.

4.2 Het (handhavings)doel Prioriteiten stellen betekent wàt wij handhaven, maar zegt nog niet wat wij met handhaving willen bereiken: wat is ons doel? De handhavingsdoelen vindt u in bijlage 3.

9

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

5. Handhaven en sancties 5.1 Efficiënt toezicht Het toezicht willen we slim organiseren. De toezichthouders stemmen onderling regelmatig met elkaar af. Onnodige toezichtmomenten worden zo voorkomen. Over en weer hebben zij een oogen oorfunctie voor elkaar. Dat betekent dat toezichthouders elkaar informeren als zij overtredingen constateren die horen tot het takenpakket van de ander. De verschillende manieren waarop wij controles laten uitvoeren staan in bijlage 4.

5.2 Sanctie opleggen We geven inwoners en bedrijven vertrouwen. We gaan er in beginsel vanuit dat regels worden nageleefd. Als tijdens een controle toch een overtreding wordt geconstateerd of als iemand een terecht verzoek om handhaving indient, dan dwingen wij de beëindiging van de overtreding af via het opleggen van een sanctie. Uitgangspunt daarbij is dat wij een lichte sanctie toepassen als de overtreding een geringe negatieve invloed heeft op de omgeving. Heeft de overtreding daarentegen een grote(re) negatieve invloed op de omgeving, dan passen wij een zwaardere sanctie toe. Ook de houding van de overtreder speelt daarbij een rol. Heeft de overtreder de regel onbewust overtreden en is hij bereid om de overtreding direct te beëindigen dan kan dat voor ons een reden zijn om een lichtere sanctie toe te passen. Is de overtreder daarentegen onverschillig of laks, dan kan dat voor ons een reden zijn om een zwaardere sanctie toe te passen. Uitgangspunt van de sanctiestrategie is ‘zacht waar het kan, hard waar het moet’. Deze strategie is uitgebeeld in een sanctiematrix. De sanctiestrategie is in bijlage 5 beschreven 1 en voor wat betreft het omgevingsplan verder uitgewerkt in bijlage 7.

5.3 Gedogen is een uitzondering Soms is het afzien van handhaving een meer passende reactie dan het opleggen van een sanctie. Dit moet dan wel uitzondering blijven. Wij gedogen in zo’n geval de overtreding. De bestuursrechter heeft geoordeeld dat afzien van handhaving alleen mag als zich bijzondere omstandigheden voordoen. Dat doet zich voor als concreet zicht op legalisatie bestaat van de overtreding. Voorbeeld: iemand plaatst in strijd met het geldende omgevingsplan een schuurtje. Maar in het nieuwe omgevingsplan, dat ter inzage heeft gelegen, wordt dat schuurtje toegestaan. In dat geval kunnen wij afzien van handhaving. Eisen dat het schuurtje wordt afgebroken, terwijl het straks in het nieuwe omgevingsplan is toegestaan, is dan onredelijk. Voorwaarde is wel dat het nieuwe omgevingsplan reeds als ontwerp ter inzage moet hebben gelegen. Over de voorwaarden waaronder wij gedogen leest u meer in bijlage 6.

1

Deze strategie is een verfijning van de Landelijke Handhavingsstrategie (LHS); voor de handhaving van de Wet kinderopvang gebruiken wij in plaats van de LHS, de “Handreiking handhaving kinderopvang en peuterspeelzalen” van de VNG. Deze wet vereist een wat andere manier van handhaven dan bijvoorbeeld het omgevingsrecht.

10 | Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

5.4 Handhavingsverzoek De opsporing van overtredingen vindt niet alleen maar via toezicht plaats. Ook inwoners dienen wel eens een verzoek om handhaving bij ons in als zij menen een overtreding te hebben gezien. De gemeente onderzoekt het verzoek. Zowel degene die het verzoek heeft ingediend als de vermeende overtreder worden door ons over de voortgang van het onderzoek en over de uitkomst daarvan geïnformeerd. De uitkomst kan zijn dat wij het handhavingsverzoek afwijzen. In dat geval leggen wij de verzoeker uit waarom. Het kan ook zijn dat wij een sanctiebesluit aan de overtreder opleggen, omdat door ons is vastgesteld dat er daadwerkelijk sprake is van een overtreding. Een sanctiebesluit moet er voor zorgen dat de overtreder de overtreding beëindigd. In bijlage 6 vindt u meer informatie hierover.

5.5 Bemiddeling Naast gedogen of het opleggen van een sanctie bestaat ook de mogelijkheid van bemiddeling. Het is in bepaalde gevallen een snellere, passender en minder kostbare wijze om een geschil tussen buren op te lossen. Via bemiddeling kunnen partijen tot mekaar komen waarbij de overtreder vrijwillig de overtreding beëindigt.

11

| Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

6. Voorlichting en samenwerking We schreven al eerder dat het belangrijk is om goed over de regels geïnformeerd te zijn. Zonder het zelf te weten houden mensen zich vaak aan de wet omdat dit bijvoorbeeld voor hen vanzelfsprekend is. Of juist omdat men de wet op bepaalde vlakken kent. Het gaat hier dan om spontane naleving van regels. Soms overtreden mensen de wet omdat ze die niet of slecht kennen. Actieve voorlichting over de regels is belangrijk omdat iedereen dan beter in staat is deze na te leven. De voorlichting wordt bijvoorbeeld gegeven via de toezichthouder tijdens controlebezoeken.

12 | Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

7. Samenwerken met andere overheden Naast de gemeente zijn ook andere overheden bevoegd voor het aanpakken van een overtreding. De gemeente controleert bijvoorbeeld de inzameling van afval en de milieupolitie doet dat ook. Samenwerking kan plaats vinden tussen gemeente en politie, maar ook tussen gemeente en provincie of tussen alle drie. De samenwerking kan bestaan uit gezamenlijke controles en bijvoorbeeld kennisuitwisseling. De gemeente neemt deel aan het overleg over vergunningverlening, toezicht en handhaving tussen de Friese gemeenten, de provincie, Wetterskip Fryslân, Openbaar Ministerie, Staatsbosbeheer en de politie Noord-Nederland. Tijdens dit overleg wordt kennis en informatie uitgewisseld en worden regionale handhavingsprojecten gekozen waaraan de deelnemers van het overleg mee kunnen doen. In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma handhaving vermelden wij of wij aan zo’n project meedoen.

13 | Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

8. Handhavingsbeleid Om vast te kunnen stellen of ons handhavingsbeleid tot een vermindering van het aantal overtredingen leidt, registreren wij het aantal uitgevoerde controles, geconstateerde overtredingen, opgelegde handhavingsbesluiten, ingestelde bezwaar- en beroepsprocedures en de afhandeltermijn van handhavingsverzoeken. Wij registreren ook waarom iemand een regel overtreedt, voor zover wij over die informatie beschikken. Weten waarom iemand een regel overtreedt kan ons helpen te bepalen of wij met ons beleid op de goede weg zijn of dat dit beleid aangepast moet worden. Wij evalueren ons beleid dus en rapporteren hierover aan de raad via het jaarverslag handhaving.

8.1 Beleidsregels Via beleidsregels over handhaving maken wij keuzes over wanneer en hoe wij handhaven. De inwoners hebben belang bij duidelijkheid over en voorspelbaarheid van onze besluiten over handhavingsacties. Het is in hun belang om niet met een handhavingsactie geconfronteerd te raken en het is in ons belang dat wij minder hoeven te handhaven. Dit leidt tot een kostenbesparing. Het gemeenschapsgeld dat wij dan besparen kunnen wij bijvoorbeeld gebruiken voor de bouw van of onderhoud aan openbare voorzieningen zoals sportzalen, bibliotheek en dorpshuizen. Of voor onderhoud aan wegen en riolering. Over de beleidsregels vindt u meer in bijlage 6. Zo weet u dan bijvoorbeeld de hoogte van de dwangsom die wij opleggen, op welke wijze wij verbeurde dwangsommen invorderen en hoe wij met handhavingsverzoeken omgaan.

14 | Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

9. Uitvoeringsprogramma: van prioriteit naar actie De prioriteiten 1 en 2, beschreven in hoofdstuk 4, werken wij uit in acties die gefaseerd in 202620230 worden uitgevoerd. Deze fasering (programmering) vindt u in bijlage 10. De acties worden nader uitgewerkt in een jaarlijks uitvoeringsprogramma handhaving. Op basis van zo’n uitvoeringsprogramma voeren wij controles uit op de naleving van regels. In hoofdstuk 4 is vermeld dat overtreding van regels met een prioriteit 1 en 2 als eerste worden gehandhaafd. Is de handhaving van dergelijke regels in gang zijn gezet, afgerond of zijn er op enig moment geen overtredingen van die regels, dan is er ruimte om overtredingen van regels te handhaven met een prioriteit 3 of 4. De bestuurlijke en of maatschappelijke aandacht van dat moment kan een rol spelen bij de keuze welke van de laatstbedoelde regels dan gehandhaafd wordt.

15 | Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

Bijlagen

16 | Beleidsnota Helder Handhaven 2025-2030

1 | Bijlage 1: Uitgevoerde risicoanalyse

Uitgevoerde risicoanalyse Risicoanalyse: wat is de kans dat een regel wordt overtreden en wat is het gevolg van die overtreding bij niet handhaven? Bij een risicoanalyse gaat het om het volgende. Wat zijn de geschatte kansen op overtreding van een regel en wat zijn de gevolgen (effecten) daarvan voor de omgeving als die overtreding niet beëindigd wordt? Is de conclusie dat het niet naleven van rechtsregel X nadeliger voor de omgeving uitpakt dan bij niet naleven van rechtsregel Y, dan zetten wij (meer) geldmiddelen in op het handhaven van rechtsregel X en niet of minder op het handhaven van rechtsregel Y. De risicoanalyse is uitgevoerd met behulp van een rekenprogramma (risicomatrix) 1. Dit is een hulpmiddel dat gebruikt kan worden om zo objectief mogelijk prioriteiten aan te brengen in de handhavingstaken van de gemeente. Dit betekent dat de uitkomst van de invulling van de matrix dus enigszins subjectief blijft. Het is namelijk een gevolg van onze eigen keuzes om aan bepaalde handhavingstaken een hogere score toe te kennen dan aan andere. De risicoanalyse is door medewerkers uitgevoerd die bij het beleid en de uitvoering van de handhaving zijn betrokken. Bij de invulling van deze risicoanalyse staat de vraag centraal: “wat is het negatieve gevolg als regel X wordt overtreden en deze regel vervolgens niet gehandhaafd wordt?”.

En hoe vaak is de verwachting dat deze regel zal worden overtreden. Een hoog cijfer binnen de risicomatrix in de kolom: - “negatieve gevolgen” betekent dat die gevolgen groot zijn als een bepaalde rechtsregel wordt overtreden; - “kans” betekent dat de verwachting groot is dat een bepaalde rechtsregel wordt overtreden - “risico” betekent de negatieve gevolgen van overtreding van een bepaalde rechtsregel hoog is als die rechtsregel vervolgens niet wordt gehandhaafd.

De prioriteiten geven weer waar toezicht het meest nodig is. Wij richten ons daarbij op de regels waarbij de risico’s het grootst zijn, indien naleving daarvan niet plaats vindt dan wel waar de kans op een overtreding het grootst is.

1

De risicomatrix is ontwikkeld door het Expertisecentrum Rechtspleging & Rechtshandhaving van het Ministerie van Justitie

2 | Bijlage 1: Uitgevoerde risicoanalyse

1 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

Handhavingsprioriteiten De onderstaande prioriteiten vloeien voort uit de risicoanalyse die is gemaakt met behulp van de risicomatrix (bijlage 1 bij de beleidsnota ‘Helder handhaven’). Onderwerp Milieu Horecabedrijven Verbod oprichten/veranderen inrichting zonder omgevingsvergunning Bouw-, klus- en schilderbedrijven Garage-, transport en rijwielherstel/verhuurbedrijven Detailhandel en dienstverlening Supermarkten Jachthaven Woon- en verblijfsgebouwen Groepsaccommodatie, campings & vakantieparken Drukkerij Omgevingsplpan: gebruiksregels Verbod recreatief (laten) gebruiken woning, bestemd voor permanente bewoning Verbod permanent (laten) bewonen in een recreatiewoning Verbod recreatief (laten) gebruiken van een bijgebouw Verbod permanent (laten) bewonen van een bijgebouw Verbod permanent (laten) bewonen van een bedrijfsgebouw Verbod gebruiken woonhuis voor meer dan één woning Verbod tot opslag mest, hooi- en/of kuilbalen en/of overige landbouwproducten Verbod tot afgraven, vergraven, ophogen van gronden voor graslandverbetering (egaliseren van percelen) Verbod tot opslag bagger op agrarische percelen anders dan op de oever van het water waaruit de bagger is verkregen Verbod tot gebruik van niet-agrarische producten en goederen en/of het stallen van auto’s, boten en caravans Verbod tot het gebruik van agrarische gronden als parkeer/speelterrein Verbod tot verwijdering van

bomen/houtgewas anders dan voor ontsluiting van een perceel of het normale onderhoud Verbod tot het splitsen van een bedrijfswoning in meer dan één woning (geldt bij bestemming 'bedrijven') Verbod tot gebruik bouwwerken als zelfstandige appartementen (bij horeca en hotel) Verbod tot gebruik van gronden en bouwwerken voor meer m2 aan jaarstandplaatsen dan per bestemmingsvlak op de verbeelding is aangegeven (bij kampeerterreinen) Verbod tot gebruik van bouwwerken voor horecadoeleinden, anders dan een kantine, waarbij de kantine uitsluitend ter dienste mag staan van de eigen gasten van het kampeerterrein Verbod tot het verwijderen van randbeplanting, anders dan in de vorm van normaal onderhoud (campings). Verbod tot gebruik van kampeermiddelen voor permanente bewoning (campings)

2 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

Prioriteit 1 1 4 4 4 3 2 4 4 4 1 3 3 3 4 4 3 4 3 4 3 4 4 4 4

3

4 3

Verbod tot gebruik gronden behorende bij een recreatiewoning voor een terras met een oppervlakte groter dan 30 m2 en anders dan aansluitend aan de recreatiewoning (bestemming 'recreatie') Omgevingsplan: bouwregels Verbod tot de aanleg van paardrijbakken (geldt bij verschillende bestemmingen) Verbod tot het nalaten van beheer en onderhoud aan landschappelijk en cultuurhistorisch waardevolle elementen Verbod om het hoofdgebouw, andere gebouwen en overkappingen buiten het bouwvlak te bouwen Verbod om de goot- en bouwhoogte van een bouwwerk hoger te laten zijn dan de voorgeschreven hoogte Verbod dat dakhelling van hoofd- en bijgebouw meer bedraagt dan het maximaal aantal voorgeschreven aantal hellinggraden Verbod om aan- en uitbouwen, bijgebouwen en overkappingen minder dan 1 m achter de naar de weg gekeerde gevel(s) van hoofdgebouw dan wel in verlengde daarvan te bouwen Verbod dat oppervlakte van vrijstaand recreatieverblijf (bijgebouw) meer bedraagt dan de maximaal voorgeschreven oppervlakte; dit geldt ook voor de gezamenlijke voorgeschreven oppervlakte van twee vrijstaande recreatieverblijven Verbod tot plaatsing vlaggenmast hoger dan de maximaal voorgeschreven hoogte Verbod om erf- en terreinafscheidingen te plaatsen hoger dan 1m en om afscheidingen achter naar de weg gekeerde gevel(s) van het hoofdgebouw te plaatsen van hoger dan 2 m Verbod tot plaatsing van overkappingen en

overige bouwwerken, geen gebouwen zijnde, hoger dan de maximaal voorgeschreven hoogte Omgevingsplan: gebruiksregels Bedrijventerrein Leegstandsverordening Verbod om woningen langer dan 6 maanden leeg te laten staan Veiligheid, bouwen en cultureel erfgoed Verbod om zonder omgevingsvergunning een beschermd monument te wijzigen of te slopen Verbod om zonder omgevingsvergunning een gebouw te (ver)bouwen Verbod om zonder omgevingsvergunning een bijgebouw bij een hoofdgebouw te plaatsen of te verbouwen Verbod om een bouwwerk, gebouwd vóór 1-1-1994, zonder gecertificeerd asbestverwijderaar (deels) te slopen Brandveilig gebruik van een gebouw Gebod eigenaar/gebruiker om bestaand bouwwerk of terrein niet te verwaarlozen Verbod om zonder omgevingsvergunning erfafscheidingen en dakkapellen te plaatsen of te wijzigen Verbod om zonder omgevingsvergunning een bouwwerk, geen gebouw zijnde, te bouwen APV: openbare orde Verbod om zonder vergunning een evenement te houden

3 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

4

4 4 3 3 4 3

4

4 4

3

3 1 2 1 4 1 1 1 4 4

1

Klein leed: fietsen in een voetgangerszone Geen melding voor het houden van demonstratie Beperking tot verspreiding geschreven / gedrukte stukken onder het publiek of openlijk aanbieden op openbare plaatsen Klein leed: verkeerd parkeren fiets op de stoep Verbod tot plaatsing van voorwerpen op of aan de openbare weg Verbod tot aanleggen of beschadigen van een weg Zonder vergunning overal neerzetten van reclameborden Verbod tot het maken van een uitweg zonder vergunning Muilkorfplicht hond Verbod om een horecabedrijf zonder vergunning te exploiteren (exploitatievergunning) Verbod om een horecabedrijf open te laten tussen 02.00 uur en 07.00 uur Verbod voor bezoekers zich in een horecabedrijf te bevinden dat tijdelijk op bevel van de burgemeester is gesloten Verbod om in een horecabedrijf de openbare orde te verstoren Verbod om zonder vergunning een speelgelegenheid te exploiteren Verbod om een woning die op bevel van de burgemeester is gesloten of een daarbij behorend erf te betreden Verbod om een niet voor publiek toegankelijk lokaal dat op bevel van de burgemeester is gesloten, te betreden Verbod tot vervoer van plakgereedschap via de openbare weg of openbaar vaarwater Verbod tot vervoer inbrekerswerktuigen via de openbare weg Verbod tot vertonen hinderlijk gedrag op openbare plaatsen, op een beeld, monument, hekwerk e.d.

te klimmen Verbod om zich in een portiek, poort of tegen een raamkozijn of drempel van een gebouw zonder redelijk doel te bevinden Verbod om zich zonder redelijk doel op hinderlijke wijze op te houden in of op een voor het publiek toegankelijke portaal, rijwielstalling e.d. Verbod om een hond los te laten lopen in gebieden genoemd in de APV Plicht voor eigenaar van hond of paard om de uitwerpselen van deze dieren op de weg, speelweide of kinderspeelplaats op te ruimen Plicht voor eigenaar om maatregelen te treffen zodat diens vee de openbare weg niet kan bereiken (geen loslopend vee) Verbod om zonder vergunning consumentenvuurwerk af te steken in gebieden door het college aangewezen Verbod om zonder vergunning consumentenvuurwerk voor de verkoop beschikbaar te hebben APV: goede zeden Verbod tot het aanzetten van straatprostitutie Verbod tot het aanbieden en aanbrengen van erotisch-pornografische goederen, afbeeldingen en dergelijke APV: bescherming milieu & uiterlijk aanzien Verbod om buiten een (horeca)inrichting toestellen of geluidapparatuur in werking te hebben dat voor omwonenden of voor omgeving geluidhinder veroorzaakt Verbod om binnen de bebouwde kom op een openbare plaats zijn natuurlijke behoefte te doen

4 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

3 2 4 3 4 4 1 4 2 2 1 2 2 4 2 2 4 4 4 2 2 4 3 4 2 4

4 4

3

4

Verbod tot opslag van voer- of vaartuigen, mest en afvalstoffen op een openbare plek in de open lucht buiten de weg gelegen Verbod om zonder vergunning handelsreclame te maken/voeren op of aan een onroerende zaak Verbod om kampeermiddelen voor recreatief nachtverblijf te plaatsen of te houden op een andere plek dan een kampeerterrein APV: Parkeren Collecteren Venten Standplaats Snuffelmarkten Openbaar water Veiligheid strand en zee Verbod om defecte voertuigen langer dan 3 achtereenvolgende dagen op de weg te parkeren Verbod om voertuigwrakken op de weg te parkeren Verbod om aanhangwagens en boottrailers, kampeermiddelen en andere voertuigen langer dan op 3 opeenvolgende dagen op de weg te plaatsen of te hebben die niet door het college als zodanig is aangewezen Verbod tot parkeren van reclamevoertuigen op de weg Verbod tot parkeren van grote voertuigen (langer dan 6 meter of hoger dan 2,4 meter) Verbod om met een voertuig te rijden door deze te doen of laten staan in een park of plantsoen of van gemeentewege aangelegde beplanting of groenstrook Verbod tot collecteren zonder vergunning Verbod tot venten Verbod om zonder vergunning standplaats in te nemen of te hebben Verbod om een voorwerp, niet zijnde een vaartuig, in of boven openbaar water te plaatsen, aan te brengen of te hebben als dit gevaar oplevert voor bruikbaarheid openbaar water e.d.

Verbod om met een vaartuig ligplaats in te nemen of te hebben Verbod om schade toe te brengen of veranderingen aan te brengen aan waterstaatswerken Verbod om reddingsmiddelen aangebracht bij het water voor een ander doel te gebruiken Verbod voor zwemmers of baders in openbaar water zich zodanig te gedragen dat het scheepvaartverkeer daarvan hinder of gevaar ondervindt Verbod om zich zonder redelijk doel vast te houden aan een boot in openbaar water Verbod om in duin- of bosgebieden of op strand met een motorvoertuig te rijden, tenzij ontheffing is verleend Verbod op het strand te spelen, te sporten e.d. op zodanige wijze dat schade, gevaar of hinder aan andere strandbezoekers wordt veroorzaakt Verbod om op het strand flessen en ander glaswerk stuk te gooien Verbod om buiten (on)verharde wegen in duin- en bosgebied te fietsen Verbod om buiten (on)verharde wegen in duin- en bosgebied op een paard te rijden Verbod om de weg als werkplaats voor voertuigen te gebruiken. Verbod om een vaartuig, liggend in of aan een openbaar water, los te maken. Verbod om op een openbare plaats, die deel uitmaakt van een door het college aangewezen gebied, alcoholhoudende drank te gebruiken Huisvestingswet

5 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

4 4 4

4 4 3

4 4 4

4 4 4 4

4 2 4 4 4 3 4 4 4 4 4 4 3

Verbod om zonder huisvestingsvergunning een woning beneden de koopprijsgrens in gebruik te nemen Verbod om zonder vergunning een gebouw in appartementsrechten te splitsen Verbod om zonder vergunning woonruimte aan de bestemming tot wonen te onttrekken Verbod om zonder vergunning woonruimte met andere woonruimte samen te voegen Verbod om zonder vergunning woonruimte van zelfstandige in onzelfstandige woonruimte om te zetten Verbod om zonder vergunning woonruimte te verbouwen tot twee of meer woonruimten Wet kinderopvang Gebod voor exploitant van kindercentrum om voor zich zelf en zijn personeel te beschikken over een verklaring omtrent gedrag Gebod voor exploitant van kindercentrum om een beleid te voeren gericht op veiligheid en gezondheid van de op te vangen kinderen Gebod voor exploitant van kindercentrum of gastouder- bureau te beschikken over een meldcode hoe om te gaan met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling Gebod voor exploitant gastouderopvang om voor zich zelf en zijn personeel te beschikken over een verklaring omtrent het gedrag Gebod voor exploitant kindercentrum of gastouderbureau om een reglement voor de oudercommissie in te stellen Verbod om een peuterspeelzaal zonder schriftelijke toestemming te mogen exploiteren Gebod voor exploitant peuterspeelzaal om verantwoorde peuteropvang te bieden Gebod voor exploitant peuterspeelzaal om voor zich zelf en

zijn personeel te beschikken over een verklaring omtrent het gedrag Gebod voor exploitant van peuteropvang om een beleid te voeren gericht op veiligheid en gezondheid van de op te vangen peuters Gebod voor exploitant peuteropvang om een oudercommissie in te stellen Gebod voor exploitant peuteropvang om een reglement voor de oudercommissie vast te stellen Gebod voor exploitant van een peuteropvang te beschikken over een meldcode hoe om te gaan met signalen van huiselijk geweld of kindermishandeling Havenverordening Verbod om met een schip, waaronder begrepen een woonschip, ligplaats in te nemen of zich met het schip op een ligplaats te bevinden Verbod om ligplaats te kiezen met een schip, dan wel een samenstel van schepen met afmetingen groter dan is aangegeven in bijlage 13 van het BPR voor de haven van Terschelling ( 85 x 12.00 x 3.40 meter) Verbod een schip, die ligplaats heeft ingenomen, te gebruiken als opslagplaats, magazijn, werkplaats, expositieruimte of voor het uitoefenen van een beroep of bedrijf, tenzij het gebruik van een schip gebonden is aan de aard van het beroep of bedrijf of indien wordt gehandeld met vergunning van het college. Verbod een schip op te leggen zonder vergunning van het college

6 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

1 2 1 2 2 4

4 4 4

4 4 2 4 4 4 4 4 4

4 2

2

2

Verbod om in steigers of palen te spijkeren, te boren en/of veranderingen aan te brengen Verbod om enig voorwerp, vuilnis, afval e.d. In de haven of op de kades te werpen of te laten liggen Verbod om op de steigers voorwerpen neer te leggen of werkzaamheden te verrichten, die schade kunnen veroorzaken of het vrije verkeer kunnen verhinderen Verbod om in de haven op voor anderen hinderlijke wijze muziek te maken of zich op andere wijze te gedragen waardoor overlast ontstaat Verbod om onder invloed van alcohol of anderszins onbekwaam een vaartuig te besturen Verbod om aan boord van vaartuigen en op de steigers open vuur aanwezig te hebben Verbod om op de steigers en kaden honden uit te laten of los te laten lopen Verbod voor een ieder om zonder toestemming van het college: water te onttrekken aan kranen op de kaden en de steigers; elektrische stroom te onttrekken aan zich op de kaden en steigers bevindende aansluitkasten Verbod om in de haven een schip uitsluitend door middel van zijn zeilen voort te bewegen, indien het schip over een bruikbare motor beschikt.

Verbod om in de haven te varen met een zeilplank, een kitesurfplank, of drijvend voorwerp Verbod om in de haven een waterskiër voort te bewegen, danwel zich op waterskies voort te bewegen of te doen voort te bewegen Verbod om te duiken vanaf de steigers, kades, kunstwerken en afgemeerde schepen Verbod om zonder vergunning van het college handel vanaf een vaartuig te water te bedrijven Verbod om rook, roet, dampen, gassen, stof, stoom of vuilwater uit vuilwatertanks op een zodanige wijze uit een schip te laten ontsnappen, dat daardoor gevaar, schade of hinder ontstaat of kan ontstaan Alcoholwet Verbod om gelegenheid te bieden tot het doen van bestellingen voor zwakalcoholhoudende drank en zwak-alcoholhoudende drank op bestelling af te leveren of te doen afleveren aan huizen van particulieren Verbod om zonder vergunning een horecabedrijf of slijtersbedrijf uit te oefenen Verbod om in een horecalokaliteit of op een terras alcoholhoudende drank te verstrekken voor gebruik elders dan ter plaatse Verbod om in een slijtlokaliteit alcholhoudende drank te verstrekken voor gebruik ter plaatse Verbod om een slijtlokaliteit gelijktijdig in gebruik te hebben voor het verrichten van andere bedrijfsactiviteiten dan die tot het slijtersbedrijf behoren of daarin toe te laten Verbod om een horecalokaliteit of een terras in gebruik te hebben voor de uitoefening van kleinhandel of

zelfbedieningsgroothandel Verbod voor degene, die bedrijfsmatig of anders dan om niet alcoholhoudende drank verstrekt, daartoe automaten, waaruit de afnemers zelfstandig zodanige drank kunnen betrekken aanwezig te hebben Verbod om bedrijfsmatig of anders dan om niet alcoholhoudende drank voor gebruik elders dan ter plaatse aan particulieren te verstrekken of af te

7 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

2 2 4

4 2 3 4 4

4 4 4 3 4 2

4

2 4 4 4

3 4

4

leveren anders dan in een gesloten verpakking, die niet zonder kenbare beschadiging kan worden geopend Verbod om in de uitoefening van een ander bedrijf dan het slijtersbedrijf zwakalcoholhoudende drank voor gebruik elders dan ter plaatse aan particulieren te verstrekken Verbod, anders dan in de rechtmatige uitoefening van het slijtersbedrijf of van het partijen-cateringbedrijf, gelegenheid te bieden tot het doen van bestellingen voor sterke drank en sterke drank op bestelling af te leveren of te doen afleveren aan huizen van particulieren Verbod om een horecalokaliteit of een slijtlokaliteit voor het publiek geopend te houden indien in de inrichting niet aanwezig is: een leidinggevende die vermeld staat op de vergunning Het is degene die, anders dan in de rechtmatige uitoefening van het slijtersbedrijf of horecabedrijf, een ruimte voor het publiek geopend houdt, verboden: in die ruimte alcholhoudende drank aanwezig te hebben Het is verboden bedrijfsmatig of anders dan om niet alcholhoudende drank te verstrekken aan een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt.

Onder verstrekken als bedoeld in de eerste volzin wordt eveneens begrepen het verstrekken van alcoholhoudende drank aan een persoon van wie is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt, welke drank echter kennelijk bestemd is voor een persoon van wie niet is vastgesteld dat deze de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt. Het is degene die, anders dan in de rechtmatige uitoefening van het horecabedrijf, een ruimte voor publiek geopend houdt, verboden toe te laten dat in die ruimte alcoholhoudende drank wordt genuttigd.

8 | Bijlage 2: Handhavingsprioriteiten

4

4

1

4

1

2

Bijlage 3 Handhavingsdoelen

1

| Bijlage 3: Handhavingsdoelen

Handhavingsdoelen Wij willen eind 2030 bereiken dat de regels beter worden nageleefd. Voor de 7 thema’s hebben we hierna een handhavingsdoel geformuleerd. Elk van deze thema’s is onderverdeeld in onderwerpen (rechtsregels). Voor de diverse onderwerpen zijn specifieke en meetbare handhavingsdoelen geformuleerd in het uitvoeringsprogramma handhaving. Die handhavingsdoelen zijn bijvoorbeeld uitgedrukt in een getal of een percentage. Ze geven inzicht in een situatie zoals het aantal controles, het aantal overtredingen of het aantal verleende vergunningen. Met die meetbare doelen kunnen we de prestaties van de uitgevoerde acties meten. In bijlage 9 van de beleidsnota staat een planning van activiteiten voor de periode 20262030. In een jaarlijks op te stellen uitvoeringsprogramma worden de in dat jaar uit te voeren activiteiten definitief vastgelegd.

Thema milieu Het beschermen van de gezondheid van mens, dier en plant tegen milieunadelige Doel activiteiten.

Thema omgevingsplan Het scheppen van een gezonde en leefbare omgeving door een verantwoorde Doel toedeling in gebruik van grond en bouwwerken.

Thema bouw- en brandveiligheid en slopen (fysieke veiligheid) Doel Het waarborgen van een veilige omgeving voor mens en dier.

Thema Algemeen plaatselijke verordening Doel Een veilig en verantwoord beheer van de openbare ruimte.

Thema Huisvestingswet Het voorkomen dat de schaarste op de woningmarkt door verandering in de woonruimtevoorraad, voor het goedkope deel van de woningmarkt, zal toenemen Doel door toedoen van: - Het in gebruik nemen van een woning zonder huisvestingsvergunning - Het onttrekken van woonruimte zonder onttrekkingsvergunning

Thema Wet kinderopvang en peuterspeelzalen Doel Het scheppen van een veilige en vertrouwde omgeving voor kinderen en peuters

Thema Alcoholwet Het beschermen van de gezondheid van mensen en van de minderjarigen in het Doel bijzonder

2

| Bijlage 3: Handhavingsdoelen

Voorblad

1

| Bijlage 4: Toezichtstrategie

Toezichtstrategie De manier waarop wij handhaven hangt af van de regel die wij controleren. Toezicht op de bouw van een gebouw vereist een andere benadering dan bijvoorbeeld toezicht op de aanleg van duiker in een sloot. Het aanbrengen van een duiker vindt meestal binnen één handeling plaats. De bouw van een gebouw daarentegen kent verschillende fasen. Dat begint met het uitgraven van de grond voor het leggen van de fundering (aanloopfase). Vervolgens wordt de begane grond gebouwd (onderbouwfase), dan de bovenverdieping(en) (bovenbouwfase) en tot slot wordt het gebouw afgebouwd (afbouwfase). Toezicht op de naleving van regels kan dus op verschillende manieren: • controleren met elkaar; • controleren na elkaar; • controleren voor elkaar; • signaaltoezicht.

Controleren met elkaar Controle met elkaar vindt zoveel mogelijk plaats in gevallen waarin verschillende activiteiten zich in dezelfde fase bevinden. Wij vinden het dan praktisch om een gecombineerde controle uit te voeren. Deze controlevorm is efficiënt en u heeft minder last van ons dan wanneer verschillende toezichthouders na elkaar bij u komen controleren. Deze manier van controleren kan bijvoorbeeld bij grote bouwprojecten waar ook gelijktijdig milieuvoorzieningen worden aangebracht.

Controleren na elkaar Controle na elkaar vindt zoveel mogelijk plaats in gevallen waarin verschillende activiteiten achter elkaar worden uitgevoerd. Zo zal een gebouw eerst moeten worden gesloopt voordat op dezelfde plaats een nieuw gebouw zal worden gebouwd. Nadat een sloopcontrole is uitgevoerd vinden vervolgens tijdens de verschillende bouwfases, één of meer bouwcontroles plaats.

Controleren voor elkaar Voor elkaar controleren is de meest vergaande vorm. Het vereist een deskundigheid van de toezichthouder op meerdere vakgebieden en zal in de praktijk op Terschelling slechts in eenvoudige gevallen plaatsvinden. Bijvoorbeeld een controle door de milieutoezichthouder binnen horeca-inrichtingen op de aanwezigheid van brandblusmiddelen.

Signaaltoezicht Bij signaaltoezicht ligt de nadruk op het informeren van collega-toezichthouders van mogelijke overtredingen. Bijvoorbeeld de constatering van de milieutoezichthouder dat de inrichting aan de achterkant is uitgebouwd. Iets wat tijdens de vorige controle nog niet geconstateerd was. Welke vorm van toezicht in een bepaald geval het beste past, laten wij aan het inzicht van de toezichthouders over. Zij zijn de professionals.

2

| Bijlage 4: Toezichtstrategie

Toezicht horecageluid Toezicht op de naleving van de geluidregels uit het Activiteitenbesluit milieubeheer vereist een specifieke aanpak. Het uitvoeren van een controlemeting is weer- en windgevoelig. Het blijft op basis van weersvoorspellingen lastig om een geschikte dag voor zo’n controlemeting vast te stellen. Het komt nogal eens voor dat op de geplande dag meer wind staat of dat het regent. Een controlemeting kan dan niet zuiver worden uitgevoerd. Dit betekent vervolgens het inplannen van een nieuw controlemoment.

Controle tijdens de bouw Tijdens de bouw van een gebouw waarin uiteindelijk mensen zullen verblijven wordt dit gebouw minimaal tweemaal gecontroleerd.

3

| Bijlage 4: Toezichtstrategie

Voorblad

1

| Bijlage 4: Sanctiestrategie

Inhoudsopgave Sanctiestrategie ..................................................................................................................................................... 3 Visie op een passende interventie ...................................................................................................................... 4 Inzake herstel ......................................................................................................................................................................... 4 Inzake bestraffing .................................................................................................................................................................. 4 Ad 1a en 1b (inzake herstel) ................................................................................................................................................. 4 Ad 2a en 2b (inzake bestraffing) .......................................................................................................................................... 5 Stappenplan om te komen tot een passend handhavend optreden (interventie) ..................................... 6 Stap 1: positionering van de bevindingen in de basisinterventiematrix .....................................................

7 Ad 1 Typering van de gevolgen voor de fysieke leefomgeving ......................................................................................... 7 Ad 2 Typering van (het gedrag van) de overtreder ............................................................................................................ 8 Stap 2: bepalen van de verzwarende aspecten die aanleiding kunnen geven voor een ingrijpender herstelsanctie of voor strafrechtelijk onderzoek of bestraffing ................................................................... 9 Stap 3: optreden aan de hand van de algemene of domeinspecifieke interventiematrix ...................... 11 Stap 4: bepalen of afstemmingsoverleg nodig is ............................................................................................ 14 Stap 5: vastlegging stappen en beslissingen ................................................................................................... 15 Wat bedoelen wij met een sanctie? .................................................................................................................. 16 De ernst van de overtreding ...............................................................................................................................................

16 Tot slot ................................................................................................................................................................................... 17

2

| Bijlage 4: Sanctiestrategie

Sanctiestrategie De sanctiestrategie is een verfijning van de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht 1. Uitgangspunt van de sanctiestrategie is “zacht waar het kan, hard waar het moet”. Het draagt bij aan passend en eenduidig optreden tegen overtredingen. Het waarborgt rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Een passend optreden is gebaseerd op: (1) de verzamelde feiten; (2) een beoordeling van de aard en de ernst van de overtreding; (3) de omstandigheden waaronder de overtreding is gepleegd; (4) een zo effectief en efficiënt mogelijk herstel van de rechtmatige toestand; (5) een waarborging van de verdere naleving van de betrokken rechtsregel; (6) voorkomen van herhaling van overtreding of straffen als dit laatste passend of noodzakelijk is om degene die de regel moet naleven, aan te sporen tot die naleving. Deze uitgangspunten zijn uitgewerkt in de zogenaamde interventiematrix (zie figuur 1 op blz. 8 van deze bijlage). Interventie is een ander woord voor handhavend optreden. In de kern komt de interventiematrix erop neer dat wij een lichte sanctie toepassen als de overtreding een geringe negatieve invloed heeft op de omgeving. Heeft de overtreding daarentegen een grote(re) negatieve invloed op de omgeving dan passen wij een zwaardere sanctie toe. Ook de houding van de overtreder speelt daarbij een rol.

Heeft de overtreder de regel onbewust overtreden en is hij bereid en zet daartoe stappen om de overtreding direct te beëindigen dan kan dat voor ons een reden zijn om een lichtere sanctie toe te passen. Is de overtreder daarentegen onverschillig of laks, dan is dat voor ons een reden om een zwaardere sanctie toe te passen. Dit is dan een ‘passende’ interventie. Hierna wordt de visie op een ‘passende interventie’ beschreven.

1

Dit is een landelijke aanpak voor handhaving. Doel is om uit het oogpunt van rechtsgelijkheid uitvoering te geven aan de beginselplicht tot handhaven, per handhavingsgeval een passende reactie te geven en in vergelijkbare situaties op vergelijkbare wijze reageren.

3

| Bijlage 4: Sanctiestrategie

Visie op een passende interventie De LHSO zet in op een passende interventie bij iedere overtreding. Handhavers hanteren de strategie bij iedere constatering van een overtreding en maken daarbij gebruik van de daarin aangegeven instrumenten. Dit waarborgt een effectieve en doelmatige handhaving. Het draagt bij aan passend en eenduidig optreden. Het waarborgt rechtszekerheid en rechtsgelijkheid. Een passende interventie is een interventie die is gebaseerd op de verzamelde feiten en op een beoordeling van de aard en ernst van de overtreding en van de omstandigheden waaronder de overtreding is gepleegd, en die zo effectief en efficiënt mogelijk leidt tot spoedig herstel van de normconforme toestand, verdere naleving waarborgt, herhaling voorkomt en/of straf indien dit passend of noodzakelijk is om de normadressaattot naleving te bewegen dan wel om de norm te bevestigen (speciale en generale preventie). Om in het omgevingsrecht tot een passende interventie te komen, zijn de volgende twee hoofdvragen leidend:

Inzake herstel 1a. Is herstel mogelijk? Zo ja, dan is in elk geval bestuursrechtelijk optreden aangewezen en is de vervolgvraag: 1b. Welke bestuursrechtelijke interventie is in dit geval het meest geschikt?

Inzake bestraffing 2a. Is er aanleiding voor bestraffing? Zo ja, dan is de vervolgvraag: 2b. Welke weg (bestuursrechtelijk of strafrechtelijk) is het meest passend? Dit zijn twee vragen met gelijk belang. Positieve beantwoording van de één betekent niet dat beantwoording van de andere hoofdvraag achterwege zou moeten worden gelaten. De vragen zijn nevenschikking. Het zijn vragen die zowel door de bestuurlijke als door de strafrechtelijke handhavingspartners behoren te worden gesteld. In combinatie met het beginsel van loyale samenwerking betekent dit bijvoorbeeld ook dat het Openbaar Ministerie zich dient af te vragen of er herstel mogelijk is met bevoegdheden van de bestuurlijke handhavingspartners, en deze laatste partners of er bestraffende interventies kunnen zijn aangewezen aan het Openbaar Ministerie een taak heeft. Loyale samenwerking betekent onder meer ook dat waar mogelijk tijdig informatie wordt gewisseld om het beantwoorden van deze hoofdvragen op het juiste moment mogelijk te maken voor de ander in de handhavingssamenwerking.

Ad 1a en 1b (inzake herstel) Centrale doelstelling van het omgevingsrecht is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Dit betekent dat bij de handhaving van het omgevingsrecht herstel van de rechtmatige toestand altijd het eerste doel moet zijn, indien herstel uiteraard mogelijk is. Herstel wordt hier ruim opgevat: het beëindigen van de overtreding, het wegnemen of beperken van de gevolgen van de overtreding en/of het voorkomen van herhaling van de overtreding. Het aansturen op herstel ligt primair op de weg van het bestuur, dat zo nodig namelijk een herstelsanctie (last onder dwangsom of last onder dwangsom) kan opleggen en effectueren. Dit volgt ook uit de beginselplicht tot handhaving. Welke bestuurlijke interventie het meest passend is, hangt af van de omstandigheden van het geval, zoals de aard en ernst van de overtreding, kenmerken van de overtreder en de

4

| Bijlage 4: Sanctiestrategie

omstandigheden waaronder de overtreding is gepleegd of ontstaan. De keuze vindt plaats aan de hand van het stappenplan en de interventiematrix.

Ad 2a en 2b (inzake bestraffing) In het kader van integrale handhaving moet steeds worden beoordeeld of er aanleiding is om de overtreder te bestraffen. Redenen voor bestraffing worden ontleend aan de feiten en omstandigheden rond de overtreding, de overtreder of een combinatie daarvan. Het kan bijvoorbeeld zijn dat de overtreder al eerder in de fout is gegaan (recidive) of dat de overtreder de overtreding calculerend of welbewust heeft gepleegd. Ook de ernst van de overtreding, de wens om wederrechtelijk genoten economisch voordeel af te romen, het belang van ontmoediging, normbevestiging, individuele en algemene preventie etc. kunnen dergelijke redenen vormen. Strafrechtelijke handhaving is vaak aangewezen bij overtreding van de regels door een bepaalde functionaris of onderneming die in ethisch opzicht of in verband met het bijzondere vertrouwen dat in haar of zijn nastreven van normconform gedrag wordt gesteld een voorbeeldrol heeft. Dit kan per geval en ook per domein verschillen en wordt beoordeeld aan de hand van het stappenplan en de toepasselijke interventiematrix alsmede aan de hand van tussen de betrokken handhavingspartners gemaakte (afgestemde) afspraken. Als herstel niet meer mogelijk is, kan geen herstelsanctie worden opgelegd. Dat kan een indicatie zijn om een bestraffende sanctie op te leggen. Zie verder hoofdstuk 4 van deze strategie.

Indien in een concreet geval aanleiding bestaat voor bestraffing en het bestuursrecht voor de betrokken overtreding een bestraffende sanctie mogelijk maakt (bestuurlijke boete), moet worden bekeken welke weg in dat geval het meest passend is: de bestuursrechtelijke of de strafrechtelijke. Dit kan per geval en per domein verschillen. Het OM en het bestuur zullen hierover afspraken moeten maken. Bij deze afspraken zal in de eerste plaats rekening moeten worden gehouden met de wens van de wetgever in het betrokken domein over de verhouding tussen de bestuurlijke of strafrechtelijke bestraffing. Juist waar de wetgever bepaalde overtredingen niet uitsluitend beboetbaar heeft gesteld, maar zowel strafbaar als beboetbaar kan de wens van de wetgever over de keuze tussen strafrechtelijke en bestuursrechtelijke bestraffing per domein of zelfs per (soort) overtreding uiteenlopen. Ook bij de inzet van het strafrecht is de effectiviteit in relatie tot de inzet van andere instrumenten leidend (optimum remedium in plaats van ultimum remedium). Doeltreffendheid, afschrikwekkendheid en evenredigheid zijn eisen die aan zowel de bestuursrechtelijke als de strafrechtelijke handhaving worden gesteld. Echter, het accent van deze eisen ligt bij strafrechtelijke handhaving iets anders dan bij bestuursrechtelijke handhaving.

Zo zal de doeltreffendheid bij de bestuursrechtelijke handhaving meer gewicht hebben, en afschrikwekkendheid meer bij de strafrechtelijke handhaving. De scherpte van de sancties in het strafrecht en de kracht van de strafprocesrechtelijke bevoegdheden en methoden voor waarheidsvinding onderscheiden zich van bestuursrechtelijke handhaving. Dat betekent vaak dat bestuursrechtelijke handhaving sneller en breder effect kan hebben, terwijl strafrechtelijke handhaving dieper kan en moet gaan, en mede daardoor in voorkomend wat meer tijd kan vergen. Dit zijn factoren die bij de keuze tussen bestuursrechtelijke en strafrechtelijke bestraffing en bij de daarover te maken afspraken een rol zullen (moeten) spelen. OM, politie en andere opsporingsdiensten evenals het bestuur werken in voorkomende gevallen loyaal samen om tot een passende bestraffing te komen.

5

| Bijlage 4: Sanctiestrategie

Stappenplan om te komen tot een passend handhavend optreden (interventie) Om tot een passend optreden te komen moeten een aantal stappen worden doorlopen. Dit stappenplan bestaat uit de volgende vijf stappen: Startpunt van het stappenplan zijn de bevindingen van het toezicht (al dan niet na een melding of aangifte): de constatering van feiten en omstandigheden en het oordeel van de toezichthouder, boa of handhaver daarover (de vaststelling dat sprake is van een overtreding). Het stappenplan is een hulpmiddel om de juiste afwegingen te maken en moet in geen geval als een rigide beslisboom worden beschouwd. De LHSO is immers vooral een afwegingsinstrument voor uitvoerders en richt zich tot hen. Aan de hand van het stappenplan, waartoe de hierna weer te geven interventiematrix behoort, kan worden gekomen tot onderling afgestemd en effectief handelen van de handhavingspartners.2 Het stappenplan bestaat uit de volgende vijf stappen: • • • • •