c.02. 2022-02-03 IC6 - Uitvoeringsplan RES 1.0 definitief
Tekst van het document
communicatie te waarborgen.
communicatiedoelstellingen
In de communicatiestrategie is
opgenomen waaruit prioriteiten
afgesproken dat alle ZEA/RES
gedestilleerd kunnen worden.
projecten of communiceren
Vooralsnog is gebleken dat de
middels de ZEA huisstijl,
communicatieprioriteiten liggen bij:
PRIORITEIT
SUB-PRIORITEITEN
1a Publiekscommunicatie
• Bewustwording noodzaak/ urgentie energietransitie/ uitvoering van de RES
1b
• Vergroten draagvlak voor de energietransitie/ uitvoering van de RES
1c
• Stimuleren tot actief bijdragen aan de uitvoering van de RES/ handreikingen doen
2a Netwerkcommunicatie
• Bewustwording wettelijke primaire verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de RES
2b
• Verankering en borging van de RES
2c
• Stimuleren tot uitvoering van de RES/
in overheidsbeleid ambassadeurschap
34
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Rollen en verantwoordelijkheden
ook verantwoordelijk voor de
Het ZEA communicatieteam
Communicatie is altijd verbonden
bijbehorende communicatie.
legt, middels de ZEA
aan bepaalde communicatie-
Het ZEA neemt in de uitvoering
communicatiemanager,
doelstellingen, gelinkte program-
een faciliterende en verbindende
verantwoording af aan het
ma’s, trajecten en/ of processen.
rol op zich: het ZEA ontwikkelt
ZEA kernteam, zowel ambtelijk
Hierbij wordt communicatie ten
de ZEA communicatiestrategie
als bestuurlijk. Het ZEA
behoeve van de RES/ het ZEA in
en is presterend in een aantal
communicatieteam bestaat uit
algemene/ overkoepelende zin
communicatieactiviteiten ten
een vertegenwoordiging van de
onderscheiden van communicatie
behoeve van het ZEA en de RES-
13 Zeeuwse gemeenten, Enduris,
ten behoeve van een RES-
programma’s. Tevens wordt vanuit
het Waterschap en de Provincie
programma of project.
communicatie de brug geslagen
Zeeland. De ZEA communicatie-
met de communicatieactiviteiten
strategie is in samenwerking met
In de uitvoering van de RES is
vanuit de landelijke programma’s
deze partijen opgesteld en zij geven
communicatie een belangrijk
en initiatieven zoals het Klimaat-
samen invulling aan de uitvoering.
middel. Daarom kan communicatie
akkoord, Nationaal Programma
niet separaat gezien of aan-
RES (NP-RES) en het Landelijk
Activiteiten
gevlogen worden. De partijen
Communicatie Netwerk Klimaat
In onderstaand overzicht staan de
die wettelijk verantwoordelijk zijn
(LCNK).
activiteiten beschreven, gelinkt aan
voor de programma’s, trajecten
de prioriteiten.
en/of processen zijn hiermee
Wat
Wanneer
Wie
Concrete activiteiten
Afronding/ oplevering in jaar
Wettelijk verantwoordelijke/ uitvoerende partij
1a, 1b
ZEA digitale ontsluiting middels: website, social, nieuwsbrief Jaarlijkse meting
2021
n.v.t.
1a, 1b
ZEA jaarlijkse campagne
2021-2023
n.v.t.
1a, 1b
Serie regionale media, persberichten, klimaatdag / klimaatweken
2021-2023
n.v.t.
1, 2c
Jaarlijks Zeeuws-breed (participatie) event
2021-2023
n.v.t.
1c
Communiceren energiebesparende maatregelen en subsidies
2021-2023
n.v.t.
2a
Uitvoeringsplan RES 1.0
2021
n.v.t.
2b
Versterken proces overlegstructuren: OZO, Raden, B&W en ambtenaren
2021
n.v.t.
2c
Ontwikkeling tools voor ZEA-partners (o.a. communicatiestrategie, brand book, communicatieparaplu)
2021-2022
n.v.t.
35
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Rol ZEA
Daadwerkelijke uitvoering door
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
Presterend, netwerkend
ZEA
36
4.4.
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Participatie
zijn deze partijen zelf (mede)
Zeeuwse participatieladder
verantwoordelijk voor het bereiken
Binnen de participatieladder
van de doelstellingen van de RES.
worden verschillende vormen van
Doelstelling
Het ZEA heeft er groot belang
participatie onderscheiden, welke
De betrokkenheid van
bij hen actief te informeren
terugkomen in het ontwikkelde
inwoners(collectieven), bedrijven,
over en betrekken bij relevante
participatiebeleid van de Zeeuwse
maatschappelijke organisaties en
ontwikkelingen binnen hun
overheden. In de uitvoering van
maatschappelijke instellingen is
aandachtsgebied. Tegelijkertijd wil
de RES 1.0 wordt ernaar gestreefd,
van onmisbare waarde geweest
het ZEA doorlopend onderzoeken
om middels maatwerk, zo hoog
tijdens de ontwikkeling van de RES
hoe ook daadwerkelijk samen op
mogelijk op de ladder te klimmen.
1.0. Via verschillende sectortafels
te trekken en hoe initiatieven en
zijn zij ook betrokken geweest bij
initiatiefnemers met elkaar
de ontwikkeling van onderliggend
te verbinden.
uitvoeringsplan. Zoals aangegeven
Hoog
Laag Zelfbestuur Eigen planvorming
Delegeren Overdragen van zaken Mate van participatie
Coproduceren / samenwerken
Aantal betrokkenen
Gezamenlijke planvorming bijvoorbeeld in projectgroep
Consulteren Formele dialoog bijvoorbeeld in klankbordgroep of workshop
Inspreken Verkrijgen van respons uit bijvoorbeeld inspraakreacties of enquête
Informeren Verstrekken van informatie met bijvoorbeeld persbericht of nieuwsbrief Laag
Figuur 2: Participatieladder
Hoog
37
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Prioriteiten RES 1.0 De prioriteiten waarop vanuit participatie ingezet wordt zijn:
PRIORITEITEN 1 Overheden voeren beleid om bijdragen en ideeën van burgers en lokale bedrijven liefst zo vroeg mogelijk in het proces mee te nemen. Actieve inwonerparticipatie is hier onderdeel van 2 Streven is om, bij projecten ten behoeve van duurzame opwekking, 50% lokaal eigendom te realiseren 3 Zeeuwind bevordert financiële vormen van burgerparticipatie in wind-, zon- en aardgasvrije projecten 4 De Zeeuwse Participatiecoaltitie (Zeeuwind en ZMf) ondersteunt en faciliteert regio’s en gemeenten bij het betrekken van inwoners bij de energietransitie 5 ZMf organiseert kennisbijeenkomsten om burgers en politiek bewust te maken van ecologische en ruimtelijke aspecten. Marktpartijen worden benaderd om ‘best practices’ te presenteren op het gebied van landschappelijke inpassing en meervoudig landgebruik 6 Marktpartijen, ZMf en Zeeuwind blijven deelnemen aan de relevante sectortafels van de Zeeuwse RES 7 Jongerenparticipatie zal plaatsvinden middels het betrekken van JouwZeeland, jongerenraden van verschillende gemeenten en onderwijsinstellingen
38
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Rollen en verantwoordelijkheden
Activiteiten
Wettelijke rollen en verantwoorde-
In onderstaand overzicht staan
lijkheden komen veelal pas naar
de activiteiten, gelinkt aan de
voren op lokaal plan- en project-
prioriteiten, beschreven.
niveau. Zoals het vaststellen van provinciaal/lokaal omgevingsbeleid, de ontwikkeling van een Transitievisie Warmte en het verstrekken van vergunningen. Vanuit hun Wat
natuurlijke verantwoordelijkheid komt dit veelal naar voren bij de
Concrete activiteiten
13 Zeeuwse gemeenten. Zij zijn verantwoordelijk voor het opstellen van participatiebeleid waarin kaders opgenomen zijn ten behoeve van
Activiteiten gelinkt aan de prioriteiten 1
de uitvoering van de RES. Focus
Ontwikkelen participatiebeleid (proces en financieel) gericht op energietransitie Uitvoeren participatiebeleid. Overheden betrekken burgers en lokale bedrijven zo vroeg mogelijk
ligt hierbij op enerzijds duurzame opwekking en anderzijds de
Uitvoeren participatiebeleid t.b.v. warmtetransitie
ontwikkeling en uitvoering van de Transitie Visie Warmte.
verschillende vormen plaatsvinden
Overheden voeren ieder jaar RES “participatiedialogen” met Zeeuwse participatie initiatieven. Doel is onderlinge samenwerking verbeteren, inzichtelijk maken rollen, verantwoordelijkheden, processen, initiatieven en behoeften
zoals procesparticipatie,
Jaarlijks Zeeuws-breed (participatie) event
Participatie, ten behoeve van de uitvoering van de RES 1.0, zal in
financiële participatie en inwonerparticipatie. Belangrijke rollen hierin zijn weggelegd voor de Zeeuwse participatie- en inwonerscollectieven zoals de Zeeuwse Participatiecoalitie, Zeeuwind, de Zeeuwse Milieu
2
Uitvoeren participatiebeleid t.b.v. opwekking duurzame energie, met streven naar 50% financieel eigenaarschap
3, 4
De Zeeuwse Participatiecoaltitie (Zeeuwind en ZMf) ondersteunt en faciliteert regio’s en gemeenten bij het betrekken van inwoners bij de energietransitie
5
ZMf organiseert kennisbijeenkomsten om burgers en politiek bewust te maken van ecologische en ruimtelijke aspecten. Marktpartijen worden benaderd om ‘best practices’ te presenteren op het gebied van landschappelijke inpassing en meervoudig landgebruik
Federatie, Dorpen voor Morgen, de Zeeuwse Vereniging van Kleine Kernen, JongRES en JouwZeeland. Het ZEA neemt, in samenwerking met de ZEA-
5, 6 Zichtbaar maken participatie-initiatieven op ZEA.nl 6
Marktpartijen, ZMf en Zeeuwind blijven deelnemen aan de relevante sectortafels van de Zeeuwse RES
7
Toepassing KinderRES in gastcolleges op Zeeuwse basisscholen en het voortgezet onderwijs
partners, de verantwoordelijkheid voor de naleving van de gemaakte afspraken en zal hierbij zelf een faciliterende en netwerkende rol op zich nemen. Zij zal deze partners ook actief betrekken in de doorontwikkeling naar de RES 2.0.
Begeleiden casussen in het hoger en middelbaar onderwijs
39
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Wanneer
Wie
Afronding/ oplevering in jaar
Wettelijk verantwoordelijke/ uitvoerende partij
Rol ZEA
Rol ZEA
2021-2022
Zeeuwse overheden
Faciliterend
Zeeuwse overheden
2021-2022
Zeeuwse overheden
Faciliterend
Zeeuwse overheden
2021-2022
Zeeuwse gemeenten
Faciliterend
Zeeuwse gemeenten
2021-2022
n.v.t.
Faciliterend, presterend
ZEA
2022
n.v.t.
Faciliterend, presterend
ZEA
2021-2022
Zeeuwse gemeenten
Faciliterend
Zeeuwse gemeenten
2021-2022
n.v.t.
n.v.t.
ZPC
2021-2022
n.v.t.
n.v.t.
ZMf
2021-2022
n.v.t.
Faciliterend, verbindend
ZEA
2021-2022
n.v.t.
Faciliterend, verbindend
ZEA, marktpartijen, ZMF, Zeeuwind
2021-2022
n.v.t.
Verbindend
NME, Marjan Glas en Jeroen Verschelling
2021-2022
n.v.t.
Faciliterend
ZEA en partners
40
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
4.5. Arbeidsmarkt en scholing
Rollen en verantwoordelijkheden
Prioriteiten RES 1.0
Besloten is om op dit thema
Uit de mogelijkheden zoals
verbindend op te treden en
beschreven in de RES 1.0,
niet te veel regie naar het ZEA
met betrekking tot het thema
Om de Zeeuwse energietransitie
toe te trekken. We zetten hier
arbeidsmarkt en scholing, zijn de
daadwerkelijk uit te kunnen voeren,
instrumenten vanuit communicatie
volgende prioriteiten geselecteerd:
is kennis en menskracht nodig.
en participatie in, en sluiten aan bij
De komende jaren zal in alle
de acties die de Provincie Zeeland
provincies de vraag naar arbeid
(Aanvalsteam Arbeidsmarkt en
in de energietransitie stijgen.
Campus Zeeland) op dit gebied al
In Zeeland wordt, in vergelijking
doet. De Provincie Zeeland, vanuit
met de andere provincies,
het Aanvalsteam Arbeidsmarkt,
een grotere spanning op de
is de schakel tussen het ZEA en de
arbeidsmarkt verwacht. De SER
SER, NP-RES, JFT (Just Transition
stelt dat het huidige opleidings-
Fund), Techniek Nederland,
en scholingsaanbod nog
Topsector Energie en Zeeuwse
onvoldoende is toegerust om
initiatieven.
in deze veranderende behoeften te voorzien.
PRIORITEITEN 1 Arbeidsmarkt en Scholing zijn de achilleshiel van de RES. Er is dringend behoefte aan focus en sturing om ervoor te zorgen dat we daadwerkelijk de handen, de kennis en de ervaring hebben (of toegang hebben tot) om de energietransitie in de verschillende sectoren te realiseren. Er moet een programmamanager arbeidsmarkt en scholing komen die voor Zeeland in kaart brengt wat nodig is, partijen bij elkaar krijgt, en die mandaat heeft om de transitie van de arbeidsmarkt in gang te zetten. 2 Er moet fors geïnvesteerd worden om ervoor te zorgen dat de arbeidsmarkt de huidige en toekomstige eisen voor scholing en kwalificaties in relatie tot de energietransitie aankan. 3 Zeeland moet aan de sectortafels in kaart brengen welke eisen dat specifiek zijn voor de verschillende sectoren.
41
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Activiteiten De doelstellingen vertalen zich naar de volgende acties
Wat
Wanneer
Wie
Afspraken gemaakt in de RES + vertaald naar concrete activiteiten
Afronding/ oplevering in jaar
Wettelijk verantwoordelijke/ uitvoerende partij
Rol ZEA
Activiteiten gelinkt aan de prioriteiten 1
Aanbrengen focus en sturing middels aanstellen van een programmamanager
2022
Markt, opleidingsinstituten, gefaciliteerd door het Aanvalsteam Arbeidsmarkt
Verbindend
2
Het in kaart brengen van de vereisten (capaciteiten) en prognoses (aantal banen) per sector
2022>
Programmamanager
Verbindend
Het ontwikkelen van nieuwe opleidingen die aansluiten op de vraag vanuit de sector
2021>
Markt, opleidingsinstituten, gemeente(n) (Vlissingen)
Verbindend
Het geven van input aan het te ontwikkelen Delta Kennis Centrum (thema energie)
2021>
Onderwijsinstellingen, Aanvalsteam Arbeidsmarkt, markt
Monitorend
Zeeuwse onderwijsinstellingen nemen zitting aan de sectortafels Mobiliteit en Gebouwde Omgeving
2021
3
Faciliterend
42
4.6.
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Industrie
deze correspondeert met de
programmateam Elektriciteit en
doelstellingen van de industrie,
waar van toepassing met de andere
gerelateerd aan de opwek van
programma’s (zoals Gebouwde
Verduurzaming van de industrie
duurzame energie t.b.v. de industrie,
Omgeving in het geval van de
wordt in Zeeland aangepakt door
de elektrificatie van de industrie
Regionale Structuur Warmte).
het samenwerkingsplatform Smart
en de integratie van de nieuwe
Delta Resources (SDR). De industrie
energie infrastructuur.
is de grootste CO2-uitstoter van
Prioriteiten RES 1.0 Uit de mogelijkheden zoals
Zeeland, maar ook de grootste
Rollen en verantwoordelijkheden
beschreven in de RES 1.0, met
energiegebruiker. Vanuit met
In de RES leggen we actief de
betrekking tot het thema industrie,
name het Programma Elektriciteit
verbinding met de industrie
zijn de volgende prioriteiten
wordt de verbinding gemaakt
maar hebben hier geen wettelijke
geselecteerd:
met SDR om zo de duurzame
bevoegdheden/rol in. De SDR-
ontwikkelingen in de industrie
programmalijnen zijn leidend voor
te volgen. Om dit te waarborgen
de Zeeuwse aanpak.
neemt een vertegenwoordiger van
De programmadirecteur SDR
SDR-deel aan het -programmateam
is verantwoordelijk voor de
Elektriciteit. Om deze reden is
uitvoering hiervan. Vanuit ZEA
in het Programma Elektriciteit
zijn we op afstand betrokken en
doelstelling 3c opgenomen;
zorgen we voor goede borging in
Prioriteiten 1a Er wordt ingezet op elektrificatie van de industrie, maar dat vraagt om grote aanpassingen in bedrijfsprocessen en het elektriciteitsnetwerk. Ook zijn veel onderzoeken en pilots nodig. 2a Aanleg van een buisleidingeninfrastructuur is voorwaarde voor verdere CO2-reductie in de industrie (CUST). We kijken o.a. naar gebruik van industriële restwarmte voor verwarming van gebouwen. 3a Uit de systeemstudie blijkt dat: • Het ontbreekt aan een 380kV-aansluiting in de Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone om in grootschalig elektrificatie en elektrolyse te voorzien 3b • Interconnectie met België in de Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone onderzocht moet worden 3c • Onderzoek moet starten naar verzwaring van de 150 kV-verbinding onder de Westerschelde 3d • Elektrificatie in de industrie in Sas van Gent voor het middenen laagspanningsnet al voor 2030 tot knelpunten kan leiden 3e • In de overgangsfase rond 2030 er gezien de huidige gasleidingen een buis te weinig ligt in zowel Zuid-Beveland als Zeeuws-Vlaanderen
43
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Activiteiten In onderstaand overzicht staan de activiteiten, gelinkt aan de prioriteiten, beschreven.
Wat
Wanneer
Wie
Afspraken gemaakt in de RES + vertaald naar concrete activiteiten
Afronding/ oplevering in jaar
Wettelijk verantwoordelijke/ uitvoerende partij
Rol ZEA
Daadwerkelijke uitvoering door
SDR i.s.m. de Provincie Zeeland en Enduris
Geen
SDR
Bijdragen aan de CES
MIEK/TenneT
1a
Onderzoek en pilots ten behoeve van de elektrificatie van de industrie
2a, 3e
Aanleg nieuwe energieinfrastructuur: focus op buisleidingen
3a
Realisatie 380 kV Zeeuws-Vlaanderen Verkennen mogelijkheden toepassing industriële restwarmte t.b.v. verwarming van de gebouwde omgeving
3b
Onderzoeken interconnectie met België
3d
Mitigeren congestie Sas van Gent
Gefaseerd. SDR i.s.m. de Provincie Realisatie Zeeland, Enduris, TenneT, Zeeuwse TIKI/ MIEK, gemeenten infra 2030. Aansluiting op landelijk systeem: 2035
RSW 2021 CES 2021
<2030
NSP, ministerie EZK, TenneT, gemeenten
Geen
RSW: ZEA CES: SDR
RSW: Leidend
NSP, ministerie EZK, TenneT
Geen
Enduris
Geen
Enduris
44
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
4.7.
Waterstof
programmalijn waterstof leidend. Het onderwerp zal ook behandeld en afgestemd worden binnen
De strategie uit de RES legt
het programmateam Elektriciteit
prioriteit bij industriële productie
waarin SDR-zitting heeft. Tevens
en toepassing van groene (en in
wordt de Zeeuwse waterstofladder
de overgangsfase ook blauwe)
toegepast.
waterstof. Hiervoor is de SDR-
1 Absolute prioriteit
2
Veelbelovend
3
Op termijn
CO2-vrije
4
waterstof als grondstof in
Waterstof als
de industrie
bron voor hoge
Markt volgen
temperatuur (boven 600 °C in de industrie)
elektriciteit
Reeds omvang-
Geen prioriteit
Seizoensopslag duurzame
rijke bestaande
Zwaar transport Verwarming
vraag
van historische binnensteden
Studie nodig
5
Auto’s Bussen Verwarming
Behoefte neemt
overige
na 2030 toe Reeds omvang-
woningen
rijke bestaande vraag
Financieel en energetisch niet aantrekkelijk
Figuur 3: Zeeuwse waterstofladder
45
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Prioriteiten RES 1.0 Uit de mogelijkheden zoals beschreven in de RES 1.0, met betrekking tot het thema waterstof, zijn de volgende prioriteiten geselecteerd:
PRIORITEITEN 1 Toepassing Zeeuwse waterstofladder 2 Zeeland zet in op een eerste, grootschalige elektrolysefabriek 3 We verkennen de toepassing van een waterstof voor hoge temperatuur warmte 4 Het toepassen van waterstof als regelbaar CO2-vrij vermogen en energieopslag voor langere perioden is een interessante ontwikkeling. Na 2030 zal de kans op deze toepassing toenemen; dit houden we in de gaten en waar mogelijk proberen we hierop te anticiperen 5 We leggen t.a.v. waterstof prioriteit bij het uitvoeren van de programmalijn waterstof van platform SDR: het groen produceren (of importeren) van waterstof voor de industriële toepassingen die al plaatsvinden
46
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Rollen en verantwoordelijkheden
Activiteiten
De SDR-programmalijn waterstof
In onderstaand overzicht staan
is leidend voor onze aanpak.
de activiteiten, gelinkt aan de
De programmamanager waterstof
prioriteiten, beschreven.
is verantwoordelijk voor de uitvoering hiervan. Vanuit ZEA zijn we op afstand betrokken en zorgen we voor goede borging in programmateam Elektriciteit. Wat Afspraken gemaakt in de RES + vertaald naar concrete activiteiten 2a
Realisatie pilot elektrolyzer Realisatie grootschalige elektrolyzer Aanlanding voldoende wind op zee
4a
In de gaten houden ontwikkeling toepassing van waterstof als regelbaar CO2-vrij vermogen en energieopslag
5a
Prioriteren waterstofprogamma SDR “Hydrogen Delta”
47
04 Integraliteit, doorsnijdende en overige thema’s Uitvoeringsplan RES 1.0
Wanneer
Wie
Afronding/ oplevering in jaar
Wettelijk verantwoordelijke/ uitvoerende partij
Rol ZEA
Daadwerkelijke uitvoering door
2025
SDR
Geen
Markt
2030
SDR i.s.m. Provincie Zeeland
Geen
Markt
2030
Provincie Zeeland en gemeenten
Geen
Provincie Zeeland en gemeenten
SDR, Provincie Zeeland, 13 Zeeuwse gemeenten
Geen
SDR
2030> Heden - 2050
4.8.
Landbouw
Rollen en verantwoordelijkheden Het ZEA heeft geen wettelijke verantwoordelijkheid m.b.t. het
Alle beschreven doelen en acties
verkennen en kapitaliseren van
in de paragraaf over de landbouw,
kansen voor duurzame opwekking
vallen reeds onder de bestaande
binnen de agrarische sector. Deze
programma’s elektriciteit,
verantwoordelijkheid is belegd bij
mobiliteit en gebouwde omgeving.
de Zeeuwse Land- en Tuinbouw
Een afzonderlijke aansturing
Organisatie (ZLTO). Het ZEA heeft
vanuit thema landbouw is hierbij
geen rol in de uitvoering, op de
onlogisch.
ontwikkeling van een zon-op-dak loket na. De gemeenten en de Provincie zijn verantwoordelijk voor het ontwikkelen van het ruimtelijk beleid en de afgifte van vergunningen.
48
05 Financiën Uitvoeringsplan RES 1.0
05 Financiën De ZEA-partners hebben gezamen-
Wij onderscheiden daarom
lijk voor de periode 2019-2021
drie financiële sporen:
middelen beschikbaar gesteld om de ontwikkeling van de RES 1.0 te bekostigen. Het ZEA bereidt allerlei
1. Geld voor uitvoering van de energietransitie bij overheden
zaken voor, streeft draagvlak in de samenleving na, brengt activiteiten in beweging, brengt partijen bij
2. Financiële ondersteuning voor woningeigenaren en bedrijven
elkaar en faciliteert de uitvoering. De primaire verantwoordelijkheid voor uitvoering ligt echter elders.
3. Geld voor de uitvoering en doorontwikkeling van de RES
49
05 Financiën Uitvoeringsplan RES 1.0
5.1. Geld voor uitvoering
De betrokken overheden willen
van de energietransitie
ook het goede voorbeeld geven.
bij overheden
Door bijvoorbeeld hun eigen vastgoed en wagenpark te verduurzamen, zelf duurzame
Het Klimaatakkoord bevat allerlei
energie op te wekken op de
doelen en acties die bij decentrale
eigen daken en gronden.
overheden terecht komen.
Net als woningeigenaren en
Voorbeelden zijn het ruimtelijk
bedrijven moeten zij hier flink
mogelijk maken van duurzame
in investeren en net als bij
energieopwekking (wind en zon),
deze doelgroepen hebben ook
het opstellen en vaststellen van
overheden financiële steun
transitievisies warmte en het
nodig. Vanuit het ZEA kunnen
maken van plankaarten voor
wij hier, behalve voor pilot- en
laadinfrastructuur. Deze zaken
onderzoeksprojecten, niet in
blijven de verantwoordelijkheid van
investeren. Wij lobbyen wel actief
gemeenten. Het ZEA kan dit niet
bij het Rijk voor ondersteuning van
uit handen nemen van gemeenten,
overheden en onderzoeken met
maar kan wel de uitvoering
de betrokken overheden andere
makkelijker, sneller en goedkoper
beschikbare financieringsopties.
maken door de samenwerking
Financiële steun van de rijks-
te bevorderen, slim inkopen te
overheid aan decentrale overheden
ondersteunen en partijen en doelen
is een essentiële voorwaarde
te verbinden.
voor het uitvoeren van het Klimaatakkoord.
50
05 Financiën Uitvoeringsplan RES 1.0
5.2. Financiële onder-
5.3. Geld voor uitvoering
steuning woning-
en doorontwikkeling
middelen. We voelen ons hierin
eigenaren en bedrijven
RES
gesteund door het advies van de
actief bij het Rijk lobbyen voor deze
Raad Openbaar Bestuur (ROB) die heeft becijferd dat decentrale Om de energietransitie ook
Voor de ontwikkeling en uitvoering
overheden vele miljoenen per jaar
daadwerkelijk te realiseren, zullen
van de RES is de afgelopen jaren
nodig hebben om het Klimaat-
ook woningeigenaren en bedrijven
een netwerkorganisatie op poten
akkoord uit te voeren. Capaciteit
stevig moeten investeren, om hun
gezet. Het is essentieel deze
en middelen voor de ontwikkeling
energiegebruik terug te dringen,
organisatie in stand te houden.
en uitvoering van de RES zijn in
en meer duurzame energie op te
Vanuit het ZEA worden integraal
het ROB-advies overigens ook
wekken. Dit kan in exploitatie en
initiatieven en activiteiten
nadrukkelijk benoemd.
onderhoud financieel voordeel
ontwikkeld die op regionaal niveau
opleveren, maar ook bijvoorbeeld
de energietransitie versnellen.
Prioriteiten en startprojecten
meer wooncomfort geven. De
Naast de inzet van ondersteunend
De prioriteiten komen voort
aanvankelijke investering is soms
personeel kan dit gaan om uit
uit de RES 1.0 (zie overzicht bij
hoog en voor sommige Zeeuwen en
te voeren onderzoeken, het
de programma’s) en de daarin
bedrijven moeilijk op te hoesten. De
organiseren van afstemming
omschreven activiteiten en
verwachting is dat er maatregelen
waardoor we uitvoeringskosten
(start)projecten. De prioriteiten
zijn die zich moeilijk terugverdienen,
beperkt houden, ontwikkelen
kennen veelal wel een iets ander
en dat er doelgroepen zijn die
van communicatiemiddelen en
abtstractieniveau omdat ze niet
financiële ondersteuning nodig
allerhande praktische hulp voor
per definitie als project met
hebben. Hoewel lokale en regionale
gemeenten en initiatiefnemers.
een concreet eindresultaat zijn
overheden hier zeker een rol in
Zodat alle betrokkenen kunnen
te karakteriseren. Dit kan de
kunnen spelen is dit allereerst een
profiteren van elkaars expertise,
vraag oproepen hoe prioriteiten
verantwoordelijkheid van het Rijk.
ook buiten Zeeland, en niet alles
en startprojecten zich tot
Wij zullen actief lobbyen bij het Rijk
zelf hoeven te ontwikkelen.
elkaar verhouden. De lijst met
om deze financiële ondersteuning
startprojecten van de tafel mobiliteit
ook beschikbaar te stellen.
In de periode 2018-2021 heeft
kent bijvoorbeeld circa zestig
Zodat iedereen mee kan in de
het ZEA deze kosten weten te
startprojecten. Er zijn drie prioritaire
energietransitie en deze haalbaar
dragen door een eigen bijdrage
thema’s benoemd (zie paragraaf
en betaalbaar is.
van de partners (gemeenten,
3.3). Die startprojecten die direct
provincie, waterschap en
aan de prioritaire thema zijn te
netbeheerder), aangevuld met
verbinden hebben daarmee vanzelf-
een rijksbijdrage. Een opgestelde
sprekend een andere status dan de
meerjarenbegroting laat zien dat
projecten die daarbuiten vallen.
ook voor de periode 2022-2025
Dit betekent niet dat op deze
deze bijdragen noodzakelijk zijn.
projecten geen activiteiten kunnen
Daarom wordt de bijdrage van de
worden ontwikkeld, maar wel
(vooralsnog) vier regiopartners, voor
met een lagere urgentie, ook wat
de periode 2022-2025, gehandhaafd
betreft de toekenning van financiële
zodat de minimaal benodigde
middelen en capaciteit.
organisatie gefinancierd kan worden. Voor de jaren 2022-2025 is
De jaarlijkse verdeling van middelen
er helaas nog geen duidelijkheid
over de verschillende programma’s
over een rijksbijdrage. Met onze
wordt op basis van een activiteiten-
partnerorganisaties zullen wij
plan door het ambtelijke kernteam
51
05 Financiën Uitvoeringsplan RES 1.0
voorbereid en door de bestuurlijke
aan het bestuurlijk kernteam.
brancheorganisaties en de politiek.
kerngroep vastgesteld. Ieder jaar
Verstrekken van opdrachten en/
Bij iedere bijdrage lager dan dit
wordt vastgesteld welke budget
of het werven van personeel
bedrag moeten wij onze begroting
per programma benodigd en
verloopt altijd in samenwerking
bijstellen door kosten te verlagen
beschikbaar is. De programma-
met de penningmeester en de
of andere inkomsten te genereren.
managers en de communicatie-
gemeente Goes.
Lukt dat niet, dan zullen we
manager dienen hiertoe ieder
activiteiten en doelen bij
jaar een begroting in. Deze is
Rijksbijdrage
in samenwerking met de
Een belangrijk deel van de
programmateams opgesteld.
inkomsten komt op dit moment
Partnerbijdrage
De penningmeester brengt dit
vanuit een Rijksbijdrage.
Zoals omschreven is het voor de
samen tot een voorstel voor de
In de periode 2019-2021 bedroeg
continuïteit essentieel om de
totale begroting. Het ambtelijk
deze € 374.000 per jaar.
organisatie overeind te houden
kernteam en het bestuurlijk
Om uitvoering te kunnen geven
en hier zekerheid in te kunnen
kernteam fiatteren deze begroting
aan het uitvoeringsplan 2022-2025
bieden. Dit doen wij door de
en communiceren deze via het
is een minimale Rijksbijdrage van
partnerbijdrage op het huidige
OZO met de partnerorganisaties.
€ 1.200.000 per jaar noodzakelijk.
niveau (2021) te continueren in
Onvoorziene bestedingen worden
Dit is dan ook het uitgangspunt
de periode 2022-2025:
vooraf voorgelegd aan het ambte-
voor de lobbyactiviteiten
lijk kernteam en wanneer wenselijk
richting ministeries, NP-RES,
moeten stellen.
PARTNERBIJDRAGE 2022-2025 P/JR
BIJDRAGE
Gemeenten (VZG)
€
140.000
Provincie
€
130.000
Waterschap
€
16.850
DNWG
€
130.000
Totaal
€ 416.850
52
05 Financiën Uitvoeringsplan RES 1.0
5.4.
Meerjarenbegrotingn
wij op de volgende standaard begroting die onze leidraad vormt voor de meerjarenbegroting
De begroting voor dit uitvoerings-
2022-2025. Deze begroting laat
plan heeft een looptijd van vier
zien hoe de verhouding is tussen
jaar (2022-2025). Zo sluiten we
benodigde capaciteit en middelen
aan bij de begrotingssystematiek
enerzijds en laat anderzijds zien
van de partners en kunnen we de
op welke thema’s het zwaartepunt
continuïteit van de samenwerking
van de uitdaging ligt.
en de organisatie borgen. Voor het
Zoals omschreven wordt deze
bepalen van de kosten houden
begroting jaarlijks vastgesteld
wij de uitvoering van de RES 1.0
zodat optimaal ingespeeld kan
en de vastgestelde prioritering als
worden op de actualiteiten.
leidraad. Op basis hiervan komen
KOSTEN Algemeen Voorzitter, PMO en monitoring (1,7 fte) Overige Communicatie Progammamanager en ondersteunende capaciteit (1.5 fte) Website, bijeenkomsten, materialen e.a. Gebouwde omgeving Programmamanager GO Projectleiders en PMO (4,5 fte) Uitvoeringsbudget gebouwde omgeving Mobiliteit Programmamanager mobiliteit (0,6 fte) Projectleiders en PMO (1,5 fte) Uitvoeringsbudget mobiliteit Elektriciteit Projectleiders en PMO (1,5 fte) Uitvoeringsbudget elektricteit
Totaal
€ €
150.000 50.000
€
200.000
€ €
150.000 50.000
€
200.000
€ € €
100.000 450.000 100.000
€
650.000
€ € €
60.000 175.000 115.000
€
350.000
€ €
150.000 75.000
€
225.000
€ 1.625.000
53
05 Financiën Uitvoeringsplan RES 1.0
Inkomsten Er zijn verschillende baten die wij tegenover de kosten kunnen plaatsen. In de voorliggende periode bestonden deze voornamelijk uit bijdragen van de partners en de Rijksbijdrage. Inkomsten uit subsidies en fondsen kunnen aanvullende inkomstenbronnen vormen worden. Wij streven er naar meer van dit type inkomsten te genereren. Aangezien nu nog niet te voorzien is of en hoeveel van dit type inkomsten gegenereerd kunnen worden, maken zij geen onderdeel uit van de begroting. Hoewel deze eveneens onzeker is maakt de rijksbijdrage nadrukkelijk wel onderdeel uit van onze meerjarenbegroting.
BEGROTING BATEN
2022
2023
2024
2025
VZG
€
140.000
€
140.000
€
140.000
€
140.000
Provincie
€
130.000
€
130.000
€
130.000
€
130.000
Waterschap
€
16.850
€
16.850
€
16.850
€
16.850
DNWG
€
130.000
€
130.000
€
130.000
€
130.000
Rijksbijdrage
€
1.208.150
€
1.208.150
€
1.208.150
€
1.208.150
Totaal
€ 1.625.000
€ 1.625.000
€ 1.625.000
€ 1.625.000
54
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Bijlagen Bijlage A:
Organisatie en wijze van samenwerken
Eén van de belangrijkste succes-
organisaties, overheden,
factoren van het tot stand komen
bedrijven, brancheverenigingen,
van de RES 1.0 was de goede en
inwonerscollectieven, kennis-
intensieve samenwerking tussen
instellingen, het onderwijs en
de vele betrokken partijen.
andere partijen. Door deze
De samenwerking tussen de
samenwerking is het ZEA 1.0
5 partners (“founding fathers”)
werkelijk Zeeuws geworden.
in het kernteam, maar vooral
Deze kwaliteit willen we ook bij
de brede betrokkenheid
de uitvoering en de ontwikkeling
van maatschappelijke
van RES 2.0 behouden.
55
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
A.1
Taken volgens het ROB
Vanuit het ROB rapport worden de taken voor de gemeenten, provincies en waterschappen als volgt schematisch weergegeven:
Overkoepelend
1.1 Monitoren en herijken RES
1.2 Vergoeden planschade
Gebouwde ongeving
2.1 Opstellen wijkuitvoeringsplan
2.2 Opstellen wijkuitvoeringsplan, begeleiden bewoners
2.3 Samenwerken met corporaties en VvE’s
2.4 Vergunningverlenen, handhaven, toezicht
Mobiliteit
3.1 Onderzoeken energiebehoefte laadinfra
3.2 Aansluiten bij regionale aanbesteding laadinfra
3.3 Opstellen regionaal programma emissieloos
3.4 Vormgeven zeroemissiezones*
3.5 Handhaven zeroemissiezones*
Mobiliteit
3.6 Extra aanpassen stedelijke infrastructuur
3.7 Stimuleren deelconcepten
3.8 Verduurzamen eigen mobiliteit
3.9 Klimaatneutraal inkopen Grond-WegWaterwerken
3.10 Handhaven CO2norm mobiliteit
Industrie
4.1 Handhaven CO2-besparingsplicht
Landbouw
5.1 Aansluiten bij programma veenweidegebied
5.2 Ondersteunen landbouwbedrijven
5.3 Vergroten areaal natuur (ook op eigen grond)
5.4 Aanpakken voedselverspilling
Elektriciteit
6.1 Stimuleren zonneweides
6.2 Stimuleren windparken
Ondersteunende processen
7.1 HR
7.2 Facilitair en ICT
7.3 Juridische zaken
7.4 Financiën en control
Figuur 4: Taken voor gemeenten
7.5 Implementatiekosten
56
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Overkoepelend
1.1 Monitoren en herijken RES
1.2 Vergoeden planschade
Gebouwde ongeving
2.1 Ontwikkelen warmtebronnen
2.2 Verduurzamen eigen vastgoed
Mobiliteit
3.1 Aanwijzen locaties snellaadinfra
3.2 Aanbesteden laadpunten
3.3 Inzetten eigen infra voor energieopwekking
3.4 Klimaatneutraal inkopen Grond-WegWaterwerken
3.5 Inrichten en versterken reg. mobiliteitsplatform
Mobiliteit
3.6 Opstellen regionaal programma emissieloos
3.7 Faciliteren zero-emissie busvervoer
3.8 Stimuleren deelconcepten
3.9 Verduurzamen eigen mobiliteit
3.10 Aanpakken onderwijstijden en hyperspits
Industrie
4.1 Handhaven verbreding energiebespringsplicht
4.2 Verlenen vergunningen CO2maatregelen
4.3 Inpassen warmtenetten in infrastructuur
Landbouw
5.1 Uitvoeren en monitoren veenweidegebied
5.2 Ondersteunen landbouwbedrijven
5.3 Voeren van klimaatgericht natuurbeleid
Elektriciteit
6.1 Stimuleren zonneweides
6.2 Stimuleren windparken
Ondersteunende processen
7.1 HR
7.2 Facilitair en ICT
7.4 Financiën en control
7.5 Implementatiekosten
Figuur 5: Taken voor provincies
7.3 Juridische zaken
57
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Overkoepelend
1.1 Meekijken monitoren en herijken RES
Gebouwde ongeving
2.1 Ontwikkelen warmtebronnen en -netten
2.2 Inzetten biogas en groen gas voor warmte
Mobiliteit
3.1 Klimaatneutraal inkopen Grond-WegWaterwerken
3.2 Verduurzamen eigen mobiliteit
Industrie
4.1 Reduceren energiebehoefte installaties
4.2 Reduceren emissies waterzuivering
Landbouw
5.1 Uitvoeren en monitoren veenweidegebied
5.2 Verkennen potentie groen op eigen grond
Elektriciteit
6.1 Beschikbaar stellen grond voor duurzame energie
6.2 Verlenen vergunningen voor duurzame energie
6.3 Organiseren communicatie en participatie
Ondersteunende processen
7.1 HR
7.2 Facilitair en ICT
7.3 Juridische zaken
2.3 Inzetten aquathermie voor warmte
2.4 Verduurzamen eigen vastgoed
7.4 Financiën en control
7.5 Implementatiekosten
Figuur 6: Taken voor waterschappen
Op basis hiervan concludeert het rapport dat er voor deze drie betrokken overheden een rol in de uitvoering en herijking van de RES voorzien blijft.
58
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
A.2 Kwadrantenmodel van der Steen
der Steen (NSOB). Hiermee kan per thema of programma en per partner duidelijk worden gemaakt wie wanneer welke rol heeft.
Bij het bepalen van de rol en
In veel gevallen zal er tegelijkertijd
verantwoordelijkheden van
tussen meerdere rollen tegelijkertijd
de betrokken overheden en
worden geschakeld. Een voorbeeld
het Zeeuws Energie-akkoord
is dat faciliteren soms niet mogelijk
wordt gebruik gemaakt van het
is zonder ook regelgeving in
kwadrantenmodel uit de publicatie
te zetten.
“Expliciete Politiek” van Martijn van
VANUIT RESULTATEN NAAR RANDVOORWAARDEN Presterende overheid → Overheid stelt concrete doelen en stelt investeringsbudget ter beschikking
leveren (formeren van coalities) → Leiding nemen in strategie-
→ Subsidiëren innovatie
bepaling en kaders, maar exacte
→ Inzet projectleiders
doelen aan markt laten
→ Taken van gemeenten
VANUIT DE OVERHEID NAAR DE SAMENLEVING
Netwerkende overheid → Verbinden en sterke governance
→ Inzet projectleiders
overnemen, indien nodig
→ Faciliteren innovaties
→ Lobby en bewustwordings-
→ Lobby en participatie-
campagnes
campagnes
Regelgevende overheid → Overheid stelt concrete doelen, kaders en grenswaardes → Forse inzet op VTH
Faciliterende overheid → Verbinden → Markt volgen – aansluiten
→ Lobbyen voor wetten, regels
waar reeds energie is → Onderzoeken doen en
en Rijksregelingen → Maximale inzet op
de basis/feiten op orde → Meer inzet omgevingsverordening
omgevingsverordening
→ Belemmeringen opruimen → Bedrijfslobby ondersteunen
VANUIT RANDVOORWAARDEN NAAR RESULTATEN
Figuur 7: Kwadrantenmodel van der Steen
VANUIT DE SAMENLEVING NAAR DE OVERHEID
59
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
A.3
ZEA-organisatie
en projecten altijd onder verantwoordelijkheid van de
De RES 1.0 bevat een gezamenlijke
afzonderlijke partijen blijven,
strategie. Een strategie die d.m.v.
zoals gemeenten, gebouw-
een netwerksamenwerking tot
eigenaren, bedrijven, provincie,
stand is gekomen. Een ambtelijk
waterschap en het netwerkbedrijf.
kernteam en een bestuurlijk
De ZEA-organisatie neemt geen
kernteam coördineren die
verantwoordelijkheid van projecten
samenwerking en houden regie op
over, maar helpt coördineren,
de uitvoering van de verschillende
versnellen, kosten te besparen,
maatregelen en doelstellingen
verbinden en monitort de
in de RES. Belangrijk is echter
voortgang.
dat de verschillende activiteiten
De ZEA-organisatievorm ziet er als volgt uit:
Stuurgroep RES
NP-RES
Kernteam RES
RES 1.0 uitvoering & Res 2.0 ontwikkeling
Programmamanager Gebouwde Omgeving
Hoofdtafel
Programmateam
Subtafels
Figuur 8: Interne organisatie ZEA
Programmamanager Mobiliteit
Hoofdtafel
Subtafels
Programmateam
Programmamanager Elektriciteit
Hoofdtafel
Subtafels
Programmateam
60
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
De ZEA-organisatie is gelaagd
ZEA stuurgroep, ZEA kernteam
De voorzitter van het bestuurlijke
opgebouwd waarbij de betrokken
en Programmamanagers
kernteam wordt onderling
organisaties zowel bestuurlijk als
De stuurgroep, thans bestuurlijke
uit en door de leden van het
ambtelijk betrokken zijn. Daarbij
kernteam kent een triple-helix
bestuurlijke kernteam gekozen
zijn ten behoeve van de uitvoering
aanpak en wordt gevormd door
en treedt eveneens op als eerste
de drie grote thema’s apart
vijf bestuurders van de primair
aanspreekpunt voor externen
belegd in een “programma” met
verantwoordelijke partijen
en de media, en ondertekent
een eigen programmamanager
(overheden en netbeheerder),
bijvoorbeeld ook eventuele officiële
en programmateam: Gebouwde
Impuls en twee leden van
correspondentie vanuit het ZEA.
omgeving, Mobiliteit en Elektriciteit.
de Economic Board Zeeland.
Het bestuurlijke kernteam komt
Het kernteam ondersteunt de
Middels deze constructie is
eens per 6 weken bijeen.
Programmamanagers bij de
de betrokkenheid van veel
Naar behoefte zijn de leden
uitvoering van de RES 1.0, bedient
partijen, die het ZEA gezamenlijk
van het ambtelijk kernteam
het kernteam het bestuur door het
vertegenwoordigen zowel naar hun
hierbij aanwezig. De bestuurlijke
voorbereiden van besluitvorming
eigen achterban als naar inwoners,
kerngroep stuurt, als bestuurlijk
en zal t.z.t. het voortouw nemen bij
bedrijven en maatschappelijke
opdrachtnemer van de primair
de ontwikkeling van de RES 2.0.
organisaties geborgd. Alle leden
verantwoordelijke partijen, het
In alle lagen van de ZEA-organisatie
dragen tevens een belangrijke
ambtelijk kernteam aan en bepaalt
zijn de 13 gemeenten, de Provincie,
ambassadeursrol.
de bevoegdheden van dat team.
Enduris, het Waterschap en Impuls
Op bestuurlijk en ambtelijk niveau
vertegenwoordigd.
dragen zij zorg voor de afstemming
61
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
met de samenwerkende overheden en overige partijen. Dit gebeurt zowel via de lijn van de publieke stuurgroep, het Overleg
Kernteam bestaat uit:
Zeeuwse Overheden (OZO) en het Regiobureau als rechtstreeks
→ Simon Nieuwkoop (voorzitter)
met de individuele overheden en
→ Leo Kasse (secretaris, Waterschap)
de netbeheerder.
→ Niels Elshof (Provincie) → Martin Martens (manager Elektriciteit, Enduris)
Het ambtelijk kernteam is op een
→ Marcel Aanen (VZG)
vergelijkbare wijze opgebouwd,
→ Carola Helmendach (manager GO, Impuls)
namelijk een vertegenwoordiger
→ Jasmijn Visser (communicatiemanager)
per betrokken partij. Het kernteam
→ Tom Stuij (manager Mobiliteit)
is als het ware de penvoerder van het ZEA, en de individuele leden vormen de link naar de “werkvloer” van de achterban. De betrokkenen
Bestuurlijke kernteam bestaat uit:
van het kernteam wijzen uit hun midden een voorzitter aan.
→ Jo-Annes de Bat (voorzitter, Provincie) → Koen Verbogt (Enduris) → Dick ten Voorde (Impuls) → Joost de Goffau (Gemeente Goes) → Peter Ploegaert (Gemeente Sluis) → Gert van Kralingen (Waterschap) → Martin Verbrugge (Economic Board/Verbrugge) → John Dane (Economic Board/HZ)
Bestuurlijke kernteam en ambtelijk kernteam hebben grofweg drie taken: 1. Stimuleren van de uitvoering van de RES 1.0 en hierover rapporteren 2. De (door)ontwikkeling naar de RES 2.0 3. Vertegenwoordigen lokale en regionale overheden en bewaken publieke belangen.
62
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Stimuleren van de uitvoering van
energietransitie is immers nog
Vertegenwoordiging
de RES 1.0 en hierover rapporteren
lang niet klaar, en we zullen ons
Het bestuurlijk en ambtelijk
Het bestuurlijk- en ambtelijk
moeten blijven aanpassen aan
Kernteam en de Publieke
kernteam zijn met de Publieke
de veranderende wereld. Rollen
Stuurgroep vertegenwoordigen
Stuurgroep in staat om de
en verantwoordelijkheden bij het
de belangen en wensen van
uitvoering van de RES 1.0 op
ontwikkelen van de RES 2.0
de deelnemende organisaties,
regionaal niveau te initiëren
zullen vergelijkbaar zijn met die
maar het ZEA neemt geen
organiseren, stimuleren, monitoren,
van de ontwikkeling van de
verantwoordelijkheden over van
faciliteren en te communiceren
RES 1.0. Overeenkomstig de
de afzonderlijke partijen. Ook heeft
over de resultaten. Zij zijn in staat
landelijke afspraken wordt de RES
het ZEA (uiteraard) geen mandaat
om bovenlokaal activiteiten te
2.0 uiterlijk in april 2023 vastgesteld.
om beslissingen te nemen over
ontwikkelen en op die wijze een
Eind 2021 wordt gestart met de
beleid en begroting van deze
versnelling in de energietransitie
ontwikkeling van de RES 2.0.
afzonderlijke partijen.
teweeg te brengen, bovenlokale belangen te waarborgen, efficiëntie te ontwikkelen in de aanpak, kosten te besparen en nieuwe inkomstenbronnen aan te boren. Zij kunnen waar wenselijk startprojecten ontwikkelen namens de gezamenlijke partners. Zij zijn echter niet verantwoordelijk voor de uitvoering van de projecten en het bereiken van de doelstellingen als geheel. Zij nemen verantwoordelijkheden van partijen niet over, maar ondersteunen hen. Hoewel het kan voorkomen dat projecten worden ontwikkeld, is het ZEA geen projectbureau. Namens de gezamenlijke organisaties zal de uitvoering van de RES zich op regionaal niveau richten op de hiervoor reeds genoemde taken, op de monitoring en evaluatie van de RES 1.0 en de hieronder vallende startprojecten. Doorontwikkeling naar de RES 2.0 Kerntaak van het ZEA is het uitzetten van de strategie en het in gang brengen (en houden) van een beweging. Na verloop van tijd zal worden gestart met de ontwikkeling van de RES 2.0. De strategiebepaling in de
63
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
A.4 Bestuurlijk overleg en
Borsele) en kent een bestuurlijke
afstemming
kopgroep waarin naast wethouder Witkam en wethouder De Goffau (Goes) ook de wethouders Smit
Overleg Zeeuwse Overheden
(Schouwen-Duiveland) en Van
(OZO)
Assche (Terneuzen) plaatsnemen.
De twee wethouders in het bestuur-
Deze bestuurlijke kopgroep is
lijk kernteam vertegenwoordigen
beschikbaar voor tussentijdse
de gezamenlijke dertien
voorbereiding van de OZO-
gemeenten, maar kunnen de eigen
bijeenkomsten.
besluitvorming in gemeenteraden en colleges van B&W natuurlijk
Er is viermaal per jaar een OZO-
niet overstemmen. Samen met de
themaoverleg Klimaat, Energie
bestuurders van de Provincie en
en Milieu. I In overleg zal bezien
het Waterschap doen zij verslag
worden of de frequentie van dit
van de RES in het themaoverleg
overleg in relatie tot de ontwikkeling
Energie van het Overleg Zeeuwse
van de governance (zie paragraaf
Overheden (OZO) en kunnen zij
2.4) aangepast moet worden.
voorstellen aan de 13 gemeenten voorleggen. Gemeentelijke besluit-
Minimaal eens per jaar krijgen
vorming kan op deze manier
de programmamanagers van
worden voorbereid, maar blijft
de programma’s Gebouwde
noodzakelijk voor bijvoorbeeld
omgeving, Mobiliteit en Elektriciteit
besluiten over locatiekeuzes of
gelegenheid om persoonlijk de
financiën. Daarnaast wordt er een
stand van zaken binnen hun
publieke stuurgroep ingesteld.
programma toe te lichten en
Voor de rol van deze Stuurgroep
strategische thema’s aan te
wordt verwezen naar paragraaf 2.4,
dragen. In samenwerking met het
“Governance ontwikkeling”.
regiobureau wordt daarnaast ruimte gezocht bij OZO-vergaderingen van
Overeenkomstig de doelen van het
andere beleidsvelden, zoals wonen,
OZO is het themaoverleg Klimaat,
ruimte en mobiliteit. Op deze
Energie en Milieu zo veel mogelijk
wijze wordt de sectoroverstijgende
een strategisch overleg. Dit overleg
afstemming gezocht. Vanuit
wordt ambtelijk voorbereid door de
het OZO-themaoverleg Klimaat,
gemeentelijk vertegenwoordiger
Energie en milieu worden besluiten
in het kernteam van het ZEA, met
van individuele gemeenten,
input van de beleidsmedewerkers
het waterschap en de provincie
energie van gemeenten en de
voorbereid. Zie voor een andere
andere ZEA-kernteamleden.
omschrijving hieromtrent de paragraaf Governance (2.4).
Het ambtelijk secretariaat van
Het OZO heeft zelf geen
het OZO-themaoverleg Klimaat,
besluitvormende bevoegdheden.
Energie en Milieu ligt bij de gemeente Borsele (Marcel Aanen).
Volksvertegenwoordigers
Dit overleg wordt voorgezeten
Overheden kennen een verschil
door wethouder Witkam (gem.
tussen dagelijks bestuur en
64
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
algemeen bestuur. Het algemeen
Het is natuurlijk essentieel dat de
Vanuit het bestuurlijk en ambtelijk
bestuur bestaat uit direct gekozen
volksvertegenwoordigers wel goed
kernteam en de Publieke Stuur-
volksvertegenwoordigers; dit zijn
worden geïnformeerd over de
groep worden de gemeenteraden,
de gemeenteraden, Provinciale
uitvoering. Volksvertegenwoordigers
gedeputeerde staten en de
Staten (PS) en de algemene
hebben immers een volksvertegen-
algemene ledenvergadering actief
ledenvergadering (AV) van het
woordigende en controlerende
geïnformeerd over de voortgang,
Waterschap. Dit algemeen bestuur
taak en moeten – wanneer nodig
actuele ontwikkelingen enz.
gaat over de kaders van beleid en
– bijsturen op beleidskaders en/of
Hier gebruiken wij ook onze
financiën. Binnen de vastgestelde
financiën. Hier ligt een belangrijke
nieuwsbrief voor. Aanvullend hierop
kaders, verzorgt het dagelijks
taak voor de colleges van B&W.
zullen wij ieder jaar een webinar
bestuur de uitvoering. Het dage-
Zij informeren de gemeenteraden
of symposium aanbieden namens
lijks bestuur wordt bij de provincie
actief en doen voorstellen om
de verschillende programma’s
gevormd door Gedeputeerde
geld of personeel vrij te maken
en hen via onze monitoringstools
Staten, bij gemeenten het college
voor uitvoering, (onderdelen van)
actief informeren over de
van B&W en bij het Waterschap
de RES 1.0 te vertalen naar eigen
resultaten. Mogelijk kunnen we
door de gezworenen.
gemeentelijk beleid, of naar
hierbij gebruikmaken van de
De RES 1.0 bepaalt beleidskaders,
concrete projecten. In het belang
jaarlijkse plenaire sessies van het
en is daarom destijds vastgesteld
van de continuïteit van de RES
OZO. Wanneer mogelijk/wenselijk
door de volksvertegenwoordiging.
willen wij bindende afspraken
zullen wij lokale en regionale
Dit uitvoeringsplan wordt vast-
maken over de beschikbaarstelling
bijeenkomsten rondom de RES
gesteld door de dagelijkse besturen,
van middelen (geld en capaciteit)
organiseren. Het verzorgen van
omdat het uitvoering binnen deze
voor de totstandkoming van de
presentaties en persoonlijke
vastgestelde kaders betreft.
RES en uitvoering daarvan voor
toelichtingen in de verschillende
de periode tot 2030.
raden, staten en AV van het waterschap is mogelijk en zal zeker in de ontwikkeling van de RES 2.0 worden toegepast. ZEA treedt niet in verantwoordelijkheden en van colleges, raden, staten en AV. Gemeenten gaan bijvoorbeeld onverkort over locatiekeuzes voor duurzame energieopwekking, de provincie is leidend in de concessie voor openbaar vervoer, etc. Vanuit het ZEA zullen overheden uiteraard wel worden uitgedaagd om samen de goede dingen te doen, op het juiste moment af te stemmen, afspraken te maken, het tempo te bepalen en waar wenselijk bij te sturen.
65
A.5
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Budgetbeheer
Inkoop- en aanbestedingsbeleid
De te volgen inkoopprocedure
Wij volgen het inkoop- en
is vastgelegd in inkoop- en
aanbestedingsbeleid van de
aanbestedingsbeleid van de
De gemeente Goes is budget-
gemeente Goes en zorgen dat er
gemeente Goes. Voor leveringen
houder van het ZEA. Zij beheert
via de penningmeester van het
een diensten is deze o.a. vastgelegd
de middelen en vanuit de
ZEA een actieve koppeling ligt
in een inkoopkaart. Voorwaarden
gemeentelijke organisatie wordt
tussen het ZEA en deze gemeente.
omtrent regionaal aanbesteden,
informatie omtrent de begroting
Aangezien het ZEA geen juridische
toe te passen duurzaamheidseisen,
van het ZEA actief meegenomen
entiteit heeft en er geen mandaat
EMVI-richtlijnen e.a. zijn vastgelegd
in de budgetcyclus. Vanuit
is om zelfstandig opdrachten te
in het inkoop- en aanbestedings-
het kernteam wordt een vaste
verstrekken, loopt dit altijd via
beleid. Bij bestedingen vanaf
penningmeester aangewezen.
de gemeente Goes. Op basis
€ 30.000 wordt tevens het
Deze voert maandelijks voortgangs-
hiervan houden wij de volgende
inkooptrajectformulier van de
overleg met de afdeling financiën
werkafspraken aan:
gemeente Goes gebruikt.
van de gemeente Goes. De ZEA-
• Programmamanager of
organisatie levert wanneer wenselijk
kernteamlid stemt inkoopplan af
Subsidieaanvragen
een bijdrage ten behoeve van de
met penningmeester kernteam
Het ZEA is een samenwerkings-
budgetcyclus. Aansluitend hierop
en zij bespreken gezamenlijk of
verband vormgegeven als een
wordt vanuit het ZEA het inkoop-
het in begroting past
netwerkorganisatie, maar heeft
en aanbestedingsbeleid van de gemeente Goes gevolgd. Budgethoudersregeling
• Offerteaanvraag product/dienst
geen wettelijke grondslag voor
levering vanuit het ZEA en/of
wat betreft bevoegdheden
gemeente Goes (per brief/e-mail),
en verantwoordelijkheden.
op naam van de gemeente Goes
Het ZEA als organisatie kan geen
Het budgethouderschap ligt
• Ontvangst offerte door contact
vast bij de gemeente Goes.
ZEA/gemeente Goes (op naam
subsidies verstrekken. Via de ZEA-
van de gemeente Goes)
partners wordt ernaar gestreefd
• Inhoudelijke offerte door
om meer dan voorheen externe
Er is geen mandaat tot het aangaan van verplichtingen bij de ZEA-organisatie. Het mandaat tot het aangaan van verplichtingen
contactpersoon ZEA • Voorstel tot opdrachtverstrekking
subsidieaanvragen doen en/of
financieringsbronnen aan te boren. Zowel voor de uitvoering
is vastgelegd in het inkoop en
contactpersoon ZEA.
van initiatieven door ZEA-
aanbestedingsbeleid van de
Via penningmeester naar
organisatie zelf als voor projecten
budgethouder gemeente Goes
van de partners. Dit laatste wordt
• Opdrachtverstrekking namens
gestimuleerd door ondersteuning
gemeente Goes.
budgethouder gemeente
te bieden bij subsidieaanvragen.
Goes (door medewerker
In het verlengde hiervan onderzoekt
gemeente Goes)
het ZEA de toepasbaarheid en haalbaarheid van andere financieringsconstructies zoals leningen, fondsen, e.a.
66
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
A.6
Overige processen
worden gesloten. In geval van
Gemeenteraadsverkiezingen
arbeidsongeschiktheid of ontslag
Op 16 maart 2022 vinden de
heeft de voormalig werknemer
gemeenteraadsverkiezingen plaats.
Lobby
bepaalde rechten die een financieel
Het ZEA zal nieuwe raadsleden en
Zeeuwse overheden voeren
risico voor de gemeente Goes
wethouders actief informeren over
een gezamenlijke lobbyagenda.
met zich meebrengen. In het
het Zeeuws Energieakkoord, de
Deze wordt vanuit het OZO
tweede kwartaal van 2021 zullen
RES 1.0 en actuele ontwikkelingen.
ontwikkeld ten behoeve van de
de deelnemende partners nadere
Een voorstel hiertoe zal in het
Zeeuwse lobbyisten in Den Haag
afspraken maken over het verdelen
derde kwartaal van 2021 worden
en Brussel. In overleg met het
van deze risico’s.
behandeld in de stuurgroep.
OZO en de lobbyisten wordt doorlopend gekeken hoe de Zeeuwse lobbyagenda en het ZEA elkaar versterken. Vanuit het ZEA wordt een jaarlijks afstemmingsoverleg met de lobbyisten geïnitieerd om actuele ontwikkelingen met elkaar te delen. Werven personeel Voor de uitvoering van werkzaamheden is voldoende capaciteit nodig. Capaciteit kan op verschillende manieren worden geworven. In het geval van opdrachten en inhuur van capaciteit via bijvoorbeeld een adviesbureau kan de procedure voor leveringen en diensten worden gevolgd. Wanneer er sprake is van detachering en in dienst nemen van personeel wordt naast het inkoop- en aanbestedingsbeleid ook het personeelsbeleid van de gemeente Goes gevolgd. In overleg met de afdeling personeelszaken van de gemeente Goes/GR de Bevelanden wordt in die gevallen besloten op welke wijze capaciteit geworven kan worden en welke procedure hierop van toepassing is. Detachering van medewerkers uit een van de lokale overheden of in dienst nemen van personeel kan om financiële redenen de voorkeur genieten. In die gevallen zal altijd een detacheringsovereenkomst
67
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Bijlage B:
Monitoring en
energieopwekking die in 2030
Monitoring
rapportage
moet produceren, in 2025 over
Overkoepelende monitoring is
vergunningen beschikt.
belegd bij het Waterschap.
In de RES 1.0 zijn doelen, prio-
Voortgangrapportage
Financieel jaarverslag
riteiten, startprojecten en acties
Per sectortafel worden overzichten
Vanuit het kernteam wordt ieder
benoemd voor de drie sectoren
gemaakt met de voortgang van
jaar, uiterlijk in februari, een
mobiliteit, gebouwde omgeving
alle projecten en acties. Deze voort-
financieel jaarverslag opgesteld.
en elektriciteit. Waar het Klimaat-
gangsrapportages worden in de
Deze wordt ter vaststelling aan
akkoord einddoelen kent voor
stuurgroep besproken en hierover
de stuurgroep voorgelegd en
2050, richt de RES zich in eerste
zal actief worden gecommuniceerd.
ter informatie gedeeld met de
instantie op doelen voor 2030. Voor
Voor de monitoring van belangrijke
betrokken partners (Gemeenten,
de duurzame energieontwikkeling
indicatoren zoals CO2-uitstoot,
Provincie, Waterschap, Impuls
geldt hierop aanvullend 2025 als
sluiten we aan bij de landelijke moni-
en Enduris).
ijkmoment. In het Klimaatakkoord is
toring die nog in ontwikkeling is.
immers afgesproken dat duurzame
68
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Bijlage C:
Risicoanalyse
Op basis van de prioriteiten én de gewenste uitvoeringsorganisatie versus de huidige situatie is een risicoanalyse gemaakt. De belangrijkste risico’s zijn in kaart gebracht in onderstaande tabel en zullen in 2021 opgepakt worden.
Beschrijving risico
Kans dat het gaat gebeuren (schaal 0-3)
Impact op niet behalen einddoel (schaal 0-3)
Mitigatie
Wie
Beschikbaarheid resources (mankracht kennis en budget)
+++ Actueel in 2021 en 2022
+++
1. Akkoord meerjarenbegroting ZEApartners 2. ZEA-partners vacante posities recruiten (voorkeur heeft aannemen boven inhuur)
1. ZEA-partners op bestuurlijk niveau 2. ZEA-partners op ambtelijk niveau
Maatschappelijk draagvlak kalft af, ook onder stakeholders
++ Actueel in 2021 en 2022
++
1. ZEA-stakeholderaanpak ontwikkelen 2. Frequent dialoog met (key) stakeholders onderhouden
1. ZEA-kernteam 2. ZEA-partners
Borging RES in beleid
+ Komt langzaam op gang
++
1. Borgen RES, in eigen organisaties, op bestuurlijk en ambtelijk niveau
2. ZEA-partners, ZEA-kernteam monitoren
Integrale aanpak overheden
++ Nog niet inzichtelijk
++ Risico op verlies efficiëntie en slagkracht
1. Verantwoordelijkheden, doelstellingen en processen inzichtelijk maken
2. ZEA-partners i.s.m. ZEA-kernteam
Integrale aanpak in de uitvoering van de RES vanuit het RESkernteam
+++ ++ Nog niet aan de orde Risico op verlies efficiëntie en slagkracht
1. Verantwoordelijkheden, doelstellingen en processen inzichtelijk maken
2. Programma managers ZEA-kernteam
69
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Bijlage D: Communicatiestrategie
In deze bijlage worden een
Gezamenlijke
aantal elementen van de ZEA
communicatieopgave
lokaal overheidsbeleid en heldere
communicatiestrategie 2021-2022
De RES is van ons allemaal!
uitdraging van draagvlak voor de
“Parijs op z’n Zeeuws” beschreven.
Het vergoten van gezamenlijke
uitvoering van de RES
Het betreft de gezamenlijke
verantwoordelijkheid, van de
• Extern: bewustwording
communicatieopgave, de doel-
urgentie/bewustwording van en
(aanjagen) Zeeuwse inwoners,
groepen, het gezamenlijk
het draagvlak voor én het
maatschappelijke organisaties,
communicatiefundament en de
stimuleren tot actief bijdragen aan
bedrijven van de Zeeuwse
rollen/verantwoordelijkheden van
de uitvoering van de RES, onder de
energietransitie + handvatten
de ZEA-partners in de ontwikkeling
merknaam ZEA.
bieden t.b.v. de uitvoering
• Intern: verankering van de RES in
en uitvoering.
(toegankelijk maken)
ZEA DOELGROEPEN
Interne bewustwording & verankering
Extern bewustwording en draagvlak
→P olitiek bestuurlijk Zeeland
• Zeeuwse inwoners
→B esturen partners
o
Inwoners generiek
o
Burgerinitiatieven
Jongeren en onderwijsinstellingen:
o
→R aadsleden, AB-leden gemeenten
primair onderwijs, voortgezet onderwijs
→S taten • →A lgemene vergadering Waterschap
Zeeuws bedrijfsleven o
Zeeuws MBK, bedrijven
Zeeuwse maatschappelijke
o
→B urgermeesters en wethouders →A mbtelijk Zeeland →B eleidsmedewerkers overheden, communicatiemedewerkers →M edewerkers andere disciplines waarbij duurzaamheid geïntegreerd kan worden
organisaties o
Zeeuwse brancheverenigingen
o
Zeeuwse participatieorganisaties
70
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Gezamenlijk communicatiefundament
HOE
→ 1 : Processen onderlinge samenwerking, interne
Pijler 1
Pijler 2
Pijler 3
Processen
Communicatie
Digitale
toolkit
ontsluiting
verankering, escalatie →2 : Toolkit: ZEA brand/ communicatiekit, KinderRES, templates →3 : Digitaal: online aanwezigheid/ vindbaarheid en ontsluiting aanbod + aanbod aanpassen naar doelgroep: inwoners/bedrijven/ ambtenaren →Z EA communicatieactiviteiten
WAT / WIE Diverse aan (gezamenlijke) communicatieboodschappen en activiteiten
→ Inzichtelijk maken gelaagdheid en welke positionering/branding naar welke doelgroepen → ZEA hoofdboodschap en storyline
WAAROM Gezamenlijke communicatieopgave
Figuur 9: Gezamenlijk communicatiefundament
→ Twee sporen: intern (verankering beleid + urgentie) en extern (bewustwording/urgentie) → Communicatiefunnel: bewustwording – draagvlak – actief bijdragen
71
Bijlagen Uitvoeringsplan RES 1.0
Rollen en verantwoordelijkheden ZEA-partners
ZEA Communicatiestrategie
Ontwikkeling
ZEA partners
Uitvoering
Bewustwording intern (intern draagvlak RES + verankering eigen rol/ mandaat t.b.v. uitvoering RES)
Bewustwording extern
• De RES is van • Presterend allemaal! voor ZEA (Vergroten • Faciliterend bewustwording voor de ontsluiis een gezamen- ting lijke opgave van het ZEA, de • Presterend ZEA partners, eigen website de markt, iedereen)
Zeeuws Energieakkoord
• Presterend
• Faciliterend
Provincie Zeeland
• Co-creatie
• Presterend • Eigen verantwoordelijkheid
Digitale ontsluiting
• De rol die het ZEA pakt is tot op zekere hoogte presterend
13 Zeeuwse gemeenten (verenigd middels VZG)
• Co-creatie
• Presterend • Eigen verantwoordelijkheid
Waterschap Scheldestromen
• Co-creatie
Enduris
Impuls Zeeland (geen overheidsrol)
• Kader wordt bepaald door doelen en resources
ZEA communicatie traject, welke rol voor welk traject
• Presterend: generieke ZEA communicatie, RES sectortafel trajecten geleid door RES • Netwerkend: bewustwording jongeren • Faciliterend: RES uitvoering middels programma Energie & Klimaat, enquête, roadshow, uitrol
• Presterend eigen website
• Presterend: TVV, Energieke gemeenten • Faciliterend: uitrol subsidies, roadshow, enquête
• Presterend • Eigen verantwoordelijkheid
• Presterend eigen website
• n.v.t.
• Co-creatie
• Presterend • Eigen verantwoordelijkheid
• Presterend eigen website
Open data energietransitie beschikbaarheid netcapaciteit, cijfers duurzame opwek
• n.v.t.
• Presterend • Eigen verantwoordelijkheid
• Presterend eigen website
• Energiebesparing bedrijven
Figuur 10: Rollen en verantwoordelijkheden ZEA-partners
2021 - 2023 Uitvoeringsplan RES 1.0 | RES-regio Zeeland klimaatneutraal natureOffice.com | NL-001-JPJBNM4
gedrukt
zeeuwsenergieakkoord.nl