Document · PDF

2026-06-25 - bijlage bij antwoorden - Financieel kompas 2026-2030

gemeenteraad 7 juli 2026, gemeente TerneuzenBij agendapunt: Vaststellen kaderbrief 2027-203014.312 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ...................................................................................................................... 1 Inleiding ................................................................................................................................. 2 Actualisatie financiële positie ................................................................................................. 3 Financieel beleid bestuursperiode 2026-2030 ....................................................................... 9 Bijlage: Verwerking dividendstromen ....................................................................................13 Bijlage: Verwerking stelposten/kaders ..................................................................................15 Bijlage: Inzet surplus binnen de algemene reserve ...............................................................16 Bijlage: Bestuurlijke keuzes ..................................................................................................19 Programma Wonen & leefbaarheid ...................................................................................20 Programma Zorg & gezondheid ........................................................................................21 Programma Jeugd & onderwijs .........................................................................................26 Programma

Klimaat & duurzaamheid ...............................................................................27 Programma Economie & arbeidsmarkt..............................................................................28 Programma Goed bestuur.................................................................................................29 Programma Algemene dekkingsmiddelen .........................................................................30 Overzicht Overhead ..........................................................................................................31 Mutaties reserves .............................................................................................................32 Investeringen ....................................................................................................................33 Bijlage: Investeringsprogramma 2026-2029 .........................................................................34 Bijlage: Financiële data 2022 - 2029.....................................................................................36

Inleiding Inleiding De komende raadsperiode staat de gemeente Terneuzen financieel voor belangrijke keuzes. Gemeenten krijgen vanaf 2026 minder geld van het Rijk. Een deel van deze terugval is uitgesteld naar 2028, maar de structurele daling blijft. Ook voor Terneuzen betekent dit minder inkomsten, terwijl de kosten met name in het sociaal domein blijven stijgen. Hierdoor staat onze begroting onder druk. In 2026 sluiten we nog af met een positief begrotingsresultaat. Vanaf 2027 slaat dit om in een negatief resultaat. Vooral in 2028 en de jaren daarna ontstaat een aanzienlijke financiële opgave. Dit vraagt om scherpe keuzes, heldere prioriteiten en een duurzame financiële strategie om de bestuurlijke doelen te kunnen blijven realiseren. In deze notitie laten we zien welke mogelijkheden er zijn om in de volgende raadsperiode een solide financieel beleid te voeren. Zo kunnen ambities en wensen worden waargemaakt, terwijl er tegelijk keuzes worden gemaakt om een structureel sluitende begroting te realiseren. Aanleiding Op 3 juli 2025 nam de gemeenteraad motie M25-12.1 aan. In deze motie vraagt de gemeenteraad aan het college onderzoek te doen naar kostenbeheersende maatregelen, zodat dit mogelijk leidt tot een beperking van de tekorten. Met deze notitie, die een ambtelijke verkenning, is geven wij hier uitvoering aan.

U leest diverse keuzemogelijkheden om de begroting weer sluitend te maken. Leeswijzer In deze notitie vindt u eerst een geactualiseerd overzicht van de financiële positie van de gemeente. Deze actualisatie is gebaseerd op een aantal grote onderwerpen met financiële impact die wij hebben onderzocht naar aanleiding van motie M25-12.1. We leggen dit stap voor stap uit, zodat helder is wat de mutatie inhoudt. Daarna geven wij input voor het financieel beleid voor de komende bestuursperiode 2026– 2030. Dit doen wij aan de hand van 4 belangrijke onderwerpen. Voor extra achtergrondinformatie verwijzen wij naar verschillende bijlagen. In één van de bijlagen staat een overzicht van bestuurlijke keuzes. Bij elke keuze vindt u een korte uitleg en laten wij zien welke impact dit heeft op de begroting. Met deze notitie krijgt de raad een duidelijk en transparant overzicht van de financiële afwegingen voor de komende jaren. Dit helpt om goed onderbouwde besluiten te nemen.

Actualisatie financiële positie Inleiding De basis voor deze notitie zijn de financiële gegevens tot en met Perioderapportage 2-2026. De stand van het begrotingsresultaat in de jaren 2026 tot en met 2029 laat vanaf 2027 een tekort zien. De negatieve resultaten hangen samen met ontwikkelingen in het sociaal domein (jeugdhulp, Wmo) en lagere inkomsten vanuit het Rijk. Vooruitlopend op de kaderbrief 2027-2030 in relatie met motie M25-12.1 onderzochten wij een aantal grote onderwerpen met financiële impact voor de aankomende jaren. Dit leidde tot een actualisatie van onze financiële positie. Wij willen dit verwerken in de kaderbrief 2027-2030. Hieronder leggen wij per onderwerp uit wat de financiële impact is. Toevoegen Jaarschijf 2030 gemeentefonds Bij de septembercirculaire 2025 van het Gemeentefonds wordt voor het eerst het jaar 2030 toegevoegd aan de algemene uitkering. Het Rijk gaat er daarbij vanuit dat veel financiële uitgangspunten uit 2029 ook in 2030 gelden, zoals de verwachte loon- en prijsstijgingen en verschillende uitkeringen. Daardoor krijgen wij alvast een voorlopig beeld van wat de gemeente in 2030 kan verwachten. In de praktijk worden deze aannames in de meicirculaire opnieuw beoordeeld. Dat kan soms leiden tot behoorlijke wijzigingen in het bedrag dat gemeenten uiteindelijk ontvangen.

Daarnaast moeten in onze eigen begroting verschillende budgetten worden geactualiseerd voor 2030. Die actualisatie vindt normaal gesproken plaats bij het opstellen van de kaderbrief, waarin ook de effecten van de jaarrekening en de voorjaarsnota worden verwerkt. Om hier goed op voorbereid te zijn, verhogen we de jaarschijf 2030 met € 3,6 miljoen. Dit bedrag reserveren we, zodat we voldoende ruimte hebben om eventuele bijstellingen en noodzakelijke actualisaties later op een zorgvuldige manier op te vangen. Tot slot melden we dat we de stelpost voor indexeringen voor 2030 al hebben bijgewerkt op basis van de hogere algemene uitkering.

Begrotingsresultaat (x € 1.000) Begroting 2026

2026 2027 2028 2029 2030 1.610 -2.902 -11.645 -9.545 -9.545

Perioderapportage 1 2026

1.836 2.055

Perioderapportage 2 2026

339

1.567 1.267 -7

1.267

Toevoegen jaarschijf 2030 gemeentefonds

3.570

Reserveren voor uitgaven jaarschijf 2030

-3.570

Totaal begrotingsresultaat 1) Verlaging organisatiekosten

3.785 -836 -10.085 -8.257 -8.257 839 1.227 1.361 1.375 1.296

2) Actualisatie stelpost indexeringen

244

3) Opheffen bestemmingsreserves

1.740

4) Bezuiniging personeelskosten

-796 -2.845 -5.022 0

1.060 1.080

1.080

Mutaties

2.579 1.471

1.625

-390 -2.645

Totaal 5) Actualisatie kosten Wmo

6.364 0

6) Actualisatie kosten Jeugdhulp

1.605 2.152

1.802 -1.244 -1.942

Mutaties

1.605 2.152

3.408

Totaal

7.969 2.787 -5.052 -7.734 -11.267

635 -8.460 -8.647 -10.902 0 1.606 2.157 1.577 913

-365

1 Verlaging organisatiekosten We hebben als organisatie onderzocht op welke onderdelen we structureel konden besparen en waar in de afgelopen jaren overschotten zijn ontstaan. Op basis daarvan hebben we een aantal gerichte bijstellingen gedaan in de begroting. We hebben besparingen kunnen realiseren op onder andere:

Inhuur personeel Lagere inzet dan begroot

Verzekeringen Scherpere premies en actualisatie van de benodigde dekking

Organisatiekosten Waaronder diverse ondersteunende uitgaven

Diverse kleinere budgetten Waar structureel ruimte bleek te bestaan

Daarnaast pasten we vooruitlopend op de kaderbrief de fasering van verschillende investeringskredieten aan. Hierdoor sluiten de investeringsuitgaven beter aan bij de planning en uitvoering van projecten. Dit geeft ook verlichting op de begroting in de jaarschijven waar vertraging of herplanning is voorzien. 2 Actualisatie stelpost indexeringen In de begroting nemen we, zoals gebruikelijk, een stelpost op voor de indexering van materiële kosten, de bijdragen aan verbonden partijen en de verstrekking van subsidies. Deze stelpost wordt gedekt uit het begrotingsresultaat. De stelpost dient als buffer om stijgende kosten op deze onderdelen op te vangen. Wanneer zich hogere uitgaven voordoen, kunnen deze vanuit de stelpost worden gecompenseerd zonder dat direct aanvullende maatregelen nodig zijn.

Het percentage waarmee deze stelpost wordt verhoogd, wordt gebaseerd op de informatie uit de septembercirculaire van het Gemeentefonds. Daarmee sluiten we aan bij de landelijke verwachtingen voor loon- en prijsontwikkelingen en borgen we dat onze begroting realistisch en actueel blijft. Voor een nadere toelichting over de stelpost verwijzen wij u naar de bijlage 'Verwerking stelposten/kaders'. 3 Opheffen bestemmingsreserves We hebben de bestaande bestemmingsreserves opnieuw en kritisch beoordeeld. Op basis daarvan stellen we voor om een aantal bestemmingsreserves op te heffen, omdat het doel is afgerond, achterhaald of onvoldoende is onderbouwd om de middelen langer apart te houden. Het gaat om de volgende reserves: Reserve project Publiekszaken € 15.000

Reserve Bevolkingskrimp € 676.000

Reserve Stadsuitleg € 324.000

Reserve Uitvoeringsprogramma Wonen € 109.000

Reserve Gemeentefonds € 500.000

Reserve Klimaatbeleid (saldo) € 486.000

Het opheffen van bestemmingsreserves is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Wij zullen deze voorstellen daarom nog afzonderlijk ter besluitvorming aan de raad voorleggen. Het totaal vrijvallende bedrag voegen we toe aan de algemene reserve. Hiermee versterken we onze financiële positie en vergroten we de ruimte om toekomstige risico’s op te vangen. 4 Bezuiniging personeelskosten Als organisatie hebben we onderzocht waar structurele besparingen op de formatie mogelijk zijn. Op basis van dit onderzoek zien we vanaf 2028 een structurele besparing van € 500.000. Deze besparing ontstaat door een combinatie van natuurlijk verloop, herprioritering van werkzaamheden en het anders organiseren van taken. Daarnaast hebben we gekeken naar de indexatie van de personeelslasten in de begroting. Hiervoor baseren we ons doorgaans op de indexcijfers uit de septembercirculaire van het Gemeentefonds. We constateren echter dat deze indexen in de afgelopen jaren structureel hoger lagen dan de feitelijke cao-ontwikkelingen voor gemeentepersoneel. Hierdoor werd er meer budget gereserveerd dan uiteindelijk nodig was. Om dit te corrigeren hebben we de cao-ontwikkelingen van de afgelopen jaren als uitgangspunt genomen voor de indexatie van de salarissen. Dit leidt tot een structureel voordeel van circa € 560.000 in de begroting.

Gezamenlijk dragen deze maatregelen bij aan een realistischer raming van de personeelslasten én aan een versterking van de structurele financiële positie van de gemeente. 5 Actualisatie kosten Wmo (huishoudelijke hulp + begeleiding) De kosten voor de Wmo vormen een aanzienlijk onderdeel van de gemeentelijke begroting. In de begroting van 2026 houden we rekening met nieuwe tarieven. Deze tarieven komen uit een recente aanbesteding.

De komende tijd nemen we verschillende maatregelen om de Wmo-kosten beter onder controle te krijgen. Eind 2025 heeft de raad hierover een brief gekregen. Sindsdien zijn er nog extra maatregelen gestart. Belangrijkste maatregelen Beter en zorgvuldiger indiceren

Meer letten op kosten bij het afgeven van indicaties

Data beter gebruiken om overzicht te houden

Een bijdrage vragen die past bij het inkomen

Werken met duidelijke regels (normenkader) voor het indiceren

Mensen stimuleren om eerst te kijken wat zij zelf kunnen en welke andere voorzieningen er zijn

Kwaliteit van geleverde zorg controleren

Slimme en nieuwe oplossingen toepassen (innovaties)

Contracten met aanbieders goed beheren

Het plan tegen zorgfraude uitvoeren

Deze maatregelen moeten er op termijn voor zorgen dat de Wmo-uitgaven minder snel stijgen. Ontwikkeling van het aantal cliënten en tarieven In de begroting is nu uitgegaan van een jaarlijkse groei van het aantal cliënten met 2%. Ook zijn de tarieven geïndexeerd. We verwachten dat de nieuwe maatregelen er uiteindelijk voor zorgen dat het aantal cliënten niet verder groeit. Maar omdat veel maatregelen nog moeten worden uitgevoerd, verwachten we voor 2026 en 2027 nog wel een groei volgens de huidige begroting. In 2028 verwachten we 5% minder cliënten dan in 2027. Na 2028 verwachten we dat dit aantal gelijk blijft. De tarieven zijn in de nieuwe berekeningen opnieuw en realistischer geïndexeerd. Risico’s Krimpregio Onze regio wordt geconfronteerd met zowel vergrijzing als ontgroening. Hierdoor zijn er relatief veel oudere inwoners, terwijl het aantal potentiële mantelzorgers afneemt. Dit vergroot de complexiteit van de opgave.

Open-eindregeling De Wmo is een wettelijke regeling. De gemeente moet altijd passende ondersteuning bieden, hoe groot de vraag ook is.

Meer ouderen Door vergrijzing kan het aantal cliënten toch blijven stijgen

Veranderingen in landelijke regels In het regeerakkoord staat dat de huishoudelijke hulp via de Wmo inkomensafhankelijk wordt. Ook wordt deze hulp geen algemene voorziening meer. Mensen met een hoger inkomen gaan dan zelf betalen. Dit kan invloed hebben op de kosten.

Deze risico’s kunnen ervoor zorgen dat de verwachte besparing niet volledig gehaald wordt. Voor sommige maatregelen zijn politieke keuzes nodig, bijvoorbeeld om de toegang tot zorg te versoberen. Vanaf 2028 is daarom een extra bedrag van € 1 miljoen opgenomen in de stelpost indexering om dit risico op te vangen. 6 Actualisatie kosten Jeugdhulp De jeugdhulp kost veel geld en vormt een belangrijk deel van de gemeentelijke begroting. De inkoop van jeugdhulp regelen we samen met alle Zeeuwse gemeenten via de Inkooporganisatie Jeugd Zeeland (IJZ). IJZ koopt de jeugdhulp in, maar iedere gemeente bepaalt zelf haar beleid. De bedragen in de huidige begroting zijn gebaseerd op oude schattingen van IJZ. Daardoor is het risico aanwezig dat de werkelijke kosten hoger uitvallen. Nieuwe aanbestedingen leveren vaak nieuwe én onzekere cijfers op. Omdat we niet steeds willen begroten op basis van grote onzekerheden, hebben we de begroting tussentijds niet aangepast. De afgelopen jaren zien we dat de kosten van jeugdhulp blijven stijgen. Dit komt doordat de zorgvraag vaker ingewikkeld is, maar ook doordat de tarieven omhooggaan. De aanbesteding voor de jaren 2026 en 2027 (met mogelijk uitloop naar 2028) is waarschijnlijk eind eerste kwartaal 2026 klaar. Tot die tijd werken we met tijdelijke contracten. De verwachting is dat de tarieven verder stijgen door een kostprijsonderzoek.

Daarna starten we opnieuw een aanbesteding voor de periode daarna. We hebben al verschillende maatregelen genomen om de kosten van jeugdhulp beter te beheersen. De raad is hier eind 2025 per brief over geïnformeerd. We werken hierbij volgens de Hervormingsagenda Jeugd. Dit is een landelijk pakket afspraken tussen het Rijk, gemeenten, jeugdhulpaanbieders en cliënten om de jeugdzorg te verbeteren. In onze begroting is, in overleg met de Provincie Zeeland, een besparing opgenomen. Dit betreft de maatregelen die volgens VNG en het Rijk haalbaar zijn. Daarnaast hebben we geld gereserveerd om investeringen te kunnen doen die nodig zijn voor de hervormingsagenda. Belangrijkste maatregelen We werken samen met andere Zeeuwse gemeenten én lokaal aan de volgende maatregelen: We maken een lokale uitwerking van de Hervormingsagenda Jeugd We bouwen aan een Stevig Lokaal Team, dat zelf hulp kan bieden en minder snel hoeft door te verwijzen We scherpen het beleid aan, zodat duidelijker is wanneer jeugdhulp wel of niet nodig is We werken samen met aan-z aan maatregelen om de kosten te beperken

Projecten binnen Data & Duiten Inmiddels zijn in 2026 als onderdeel van het interne project Data & Duiten ook een aantal (deel)projecten gestart 1. Bevorderen van uitstroom naar de Wlz: passende ondersteuning zoeken en dossiers opnieuw beoordelen. 2. Minder dagdelen dagbehandeling: onnodige inzet tegengaan en meer gebruik van kinderopvang stimuleren. 3. Minder verlengde jeugdhulp: alleen inzetten wanneer wettelijk verplicht. 4. Strakker volgen van beschikkingen: trajecten korter en minder zwaar maken waar mogelijk. Onzekerheden en risico’s Het is moeilijk precies te berekenen hoeveel de maatregelen opleveren. Er zijn verschillende onzekerheden, zoals:

Complexe zorgvraag

Nieuwe aanbestedingen kunnen hogere tarieven geven

De gemeente moet jeugdhulp blijven bieden (open-eindregeling) De verwachte besparingen zijn afhankelijk van landelijke maatregelen

Verwachting voor de komende jaren We verwachten dat het gebruik van jeugdhulp de komende jaren met ongeveer 2% per jaar daalt. Dit komt doordat er minder cliënten zijn, trajecten korter duren of de hulp minder zwaar is. We houden hierbij rekening met een realistische indexatie van tarieven. Meer besparen kan gevolgen hebben voor de kwaliteit van de jeugdhulp. Daar moeten dan politieke keuzes over worden gemaakt. Vanaf 2027 is een extra bedrag van € 1 miljoen opgenomen in de stelpost indexering door de risico’s en onzekerheden.

Financieel beleid bestuursperiode 2026-2030 Een solide financieel beleid is essentieel voor onze gemeente. Het biedt stabiliteit, transparantie en een toekomstbestendige basis voor het realiseren van onze ambities. Een gezond financieel beleid betekent onder andere dat de begroting sluitend is, dat er duidelijke keuzes worden gemaakt in prioriteiten en investeringen, en dat er voldoende reserves zijn om financiële tegenvallers op te vangen. Het nieuwe bestuursakkoord geeft richting aan dit beleid. Het fungeert de komende jaren als ons financieel kompas. Wanneer we dit kompas vertalen naar windrichtingen, zien we vier belangrijke onderdelen:

Noord – Budget Bestuursperiode 2026–2030 Deze windrichting staat voor de financiële kaders die we hanteren in de bestuursperiode 2026–2030. Het gaat om de keuzes die we maken in wat we willen bereiken, wat dit mag kosten en hoe we dit op een verantwoorde manier financieren. West – Inkomsten en uitgaven in balans Hier draait het om een structureel sluitende begroting. We streven naar evenwicht tussen structurele uitgaven en structurele inkomsten, zodat we niet afhankelijk worden van incidentele middelen om lopende verplichtingen te dekken. Oost – Algemene reserve en weerstandsvermogen De oostzijde van het kompas staat voor onze financiële robuustheid. Een voldoende hoge algemene reserve en een adequaat weerstandsvermogen zorgen ervoor dat de gemeente risico’s kan opvangen en ook in financieel zwaardere tijden wendbaar blijft. Zuid – Koers uitzetten Deze windrichting staat symbool voor het vooruitkijken: het bepalen van strategische keuzes, het anticiperen op ontwikkelingen en het tijdig bijsturen wanneer dat nodig is. Hiermee zorgen we ervoor dat de gemeente duurzaam blijft investeren in maatschappelijke opgaven binnen de beschikbare financiële middelen.

Belangrijke uitgangspunten voor een solide financieel beleid zijn: Noord – Budget Bestuursperiode 2026–2030 De financiële positie van de gemeente vraagt op dit moment om zorgvuldige afwegingen en het maken van moeilijke, maar noodzakelijke keuzes. Tegelijkertijd is het belangrijk om te blijven investeren in de kwaliteit en leefbaarheid van onze gemeente. We willen dat onze

dorpen en wijken sterk blijven, dat voorzieningen op peil zijn en dat inwoners, ondernemers en bezoekers zich prettig en welkom voelen. Met dit voorstel zetten we stappen om zowel de financiële stabiliteit te versterken als ruimte te houden voor gerichte investeringen die bijdragen aan een toekomstbestendig Terneuzen. Het biedt daarmee de kaders om op verantwoorde wijze te blijven werken aan een gemeente waar het goed wonen, werken en verblijven is. Om de uitvoering van het nieuwe bestuursakkoord financieel te ondersteunen, stellen wij voor een bestemmingsreserve te vormen en deze te vullen met middelen uit de algemene reserve. Het voordeel hiervan is dat we voor de uitvoering van het akkoord geen gebruik hoeven te maken van de structurele middelen in de meerjarenbegroting. Daarmee voorkomen we dat de structurele lasten toenemen en ontstaat bovendien ruimte om het huidige begrotingstekort verder te verkleinen. Het werken met een investeringsagenda voor de bestuursperiode 2026-2030, gekoppeld aan een maximum beschikbaar bedrag, draagt bij aan een solide en transparant financieel beleid. Om de inzet van de bestemmingsreserve voor de bestuursperiode 2026–2030 duidelijk en transparant af te bakenen, is het onderscheid tussen wél en niet toegestane uitgaven van groot belang.

Dit voorkomt onduidelijkheid bij toekomstige voorstellen en zorgt ervoor dat de middelen daadwerkelijk ten goede komen aan de uitvoering van het bestuursakkoord. Hieronder schetsen wij op hoofdlijnen een voorstel voor deze afbakening. Wel ten laste van de bestemmingsreserve De volgende kosten kunnen worden gedekt uit de bestemmingsreserve voor 2026-2030 Nieuw beleid Beleidsinitiatieven die voortkomen uit het bestuursakkoord en nog geen bestaand budget hebben. Uitbreiding van huidig beleid Versterking, verbreding of intensivering van bestaande taken of programma’s.

Niet ten laste van de bestemmingsreserve De volgende kosten horen niet thuis in de bestemmingsreserve Indexeringen Deze worden gedekt uit de bestaande stelpost indexeringen. Dit voorkomt dat structurele prijsen loonontwikkelingen worden gefinancierd vanuit incidentele middelen. Volumewijzigingen Daarnaast geldt dat volumewijzigingen, zoals een hoger of lager beroep op jeugdzorg, ten laste of ten gunste van het reguliere begrotingsresultaat komen. Door dit onderscheid scherp aan te brengen, blijft de bestemmingsreserve gericht op beleidsinhoudelijke keuzes en investeringen, en niet op autonome ontwikkelingen in het sociaal domein of andere taakvelden.

Nieuwe investeringen Projecten of investeringen die voortkomen uit nieuwe ambities of maatschappelijke opgaven. Uitbreiding van bestaande investeringen Extra middelen voor lopende of reeds geprogrammeerde investeringen wanneer deze uitbreiding noodzakelijk is om doelen uit het bestuursakkoord te realiseren.

Bandbreedte bestemmingsreserve Wij stellen voor om voor de nieuwe bestuursperiode een bandbreedte van € 10 tot € 20 miljoen te hanteren. Binnen deze bandbreedte achten wij een bedrag van € 15 miljoen passend en verantwoord. Dit sluit aan bij de financiële mogelijkheden en bij de benodigde ruimte om de ambities uit het bestuursakkoord zorgvuldig te realiseren. Voor de onderbouwing en relatie met het brede financiële kader verwijzen wij naar de bijlage 'Inzet surplus regeling algemene reserve'. West – Inkomsten en uitgaven in balans Om de begroting structureel gezond te krijgen, is het belangrijk dat inkomsten en uitgaven in balans worden gebracht. Ook onze toezichthouder, de Provincie Zeeland, verlangt dat wij deze stap zetten. Dit kunnen we realiseren door een samenhangend pakket aan maatregelen te treffen: • • •

Het doorvoeren van gerichte bezuinigingen op onderdelen waar dit verantwoord is. In de bijlage 'Bestuurlijke keuzes' vindt u een overzicht van mogelijkheden die wij hiervoor hebben geïnventariseerd. Extra middelen uit het Gemeentefonds niet in te zetten voor taakuitbreiding, maar toe te voegen aan het begrotingsresultaat. Hiermee verkleinen we het structurele tekort en versterken we onze financiële basis. Daarnaast stellen we voor om de lokale belastingtarieven de komende jaren met 3% te indexeren. Een vast indexatiepercentage voorkomt grote jaarlijkse schommelingen en zorgt voor voorspelbaarheid in de ontwikkeling van de lokale lasten. We blijven ook streven naar 100% kostendekkendheid voor de afvalstoffenheffing en de rioolheffing. Dit betekent dat de tarieven de daadwerkelijke kosten volgen, zonder dat algemene middelen structureel worden ingezet voor deze uitvoering van de taken van inzameling huishoudelijk afval en het water- en rioolbeheer.

Oost – Algemene reserve en weerstandsvermogen Het vormen van een bestemmingsreserve voor de bestuursperiode 2026–2030 betekent dat er een beroep wordt gedaan op de algemene reserve. Dit is onze belangrijkste financiële buffer: de spaarpot waarmee we tegenvallers en risico’s kunnen opvangen. Een sterke algemene reserve is daarmee essentieel voor een robuust weerstandsvermogen. Wij versterken onze algemene reserve door een deel van de dividenden die we ontvangen van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (hierna: ZEH) hier aan toe te voegen. Deze dividendstroom stopt in 2033. Meer informatie hierover vindt u in de bijlage 'Verwerking dividendstromen'. Wij stellen voor om de ondergrens van de algemene reserve vast te houden op 15% van het begrotingstotaal. Bij een begroting van € 259,4 miljoen betekent dit een minimale omvang van € 38,9 miljoen. Deze grens zorgt ervoor dat we voldoende financiële veerkracht behouden. Het aanspreken van de algemene reserve heeft bovendien gevolgen voor de surplusregeling. Hoe meer middelen we uit de algemene reserve halen, hoe minder ruimte binnen die regeling beschikbaar is om het begrotingstekort te verkleinen. Dit vraagt dus om

een zorgvuldige afweging bij het bepalen van de omvang van de bestemmingsreserve en de prioritering van investeringen. Meer informatie over de werking en toepassing van de surplusregeling leest u in de bijlage: 'Inzet surplusregeling algemene reserve'. Zuid – Koers uitzetten De zuidrichting van het financieel kompas staat voor vooruitkijken en richting geven. Dit betekent dat we tijdig strategische keuzes maken, ontwikkelingen signaleren en waar nodig bijsturen. Door bewust te anticiperen op toekomstige maatschappelijke en financiële uitdagingen, zorgen we ervoor dat de gemeente Terneuzen gericht kan blijven investeren in de opgaven die voor ons liggen. Deze koersvastheid helpt ons om duurzaam te werken aan een sterke, leefbare en toekomstbestendige gemeente. Het geeft duidelijkheid over onze prioriteiten en zorgt ervoor dat middelen doelgericht worden ingezet.

Bijlage: Verwerking dividendstromen Inleiding In deze bijlage leest u meer over de verwerking van de dividenduitkering die wij ontvangen van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij N.V. (ZEH) en GBE Aqua B.V. Dividend ZEH De Zeeuwse gemeenten ontvangen de komende jaren dividenden ZEH. In het ondernemingsplan geeft ZEH een inschatting van de te verwachten dividenduitkeringen. Zoals in het ondernemersplan ZEH 2025 is aangekondigd, zijn de dividenduitkeringen naar beneden bijgesteld. De komende jaren gaat het om de volgende uitkeringen:

Onze toezichthouder, de Provincie Zeeland, geeft aan dat tot een maximum van 75% van ons aandeel van € 100 miljoen dividenduitkering als structureel dekkingsmiddel in de begroting kan worden opgenomen. Daartegenover staat een risico dat afgedekt dient te worden in de risicoparagraaf. De toezichthouder acht het van belang dat de totale risico’s minimaal gedekt worden door het weerstandsvermogen. De ZEH dividenden zijn als volgt verwerkt in de begroting: 2026

2027

2028

2029

2030

ZEH dividend totaal

175.000

155.000

ZEH dividend (7,357%)

12.875

11.403

7.357

Inzet ZEH dividend (75% van 100 miljoen)

5.518

Restant naar algemene reserve

7.357

5.886

1.839

100.000 100.000 100.000

De dividenden van ZEH zijn eindig en lopen vooralsnog tot eind 2033. De toezichthouder vraagt daarom om stapsgewijs de structurele inzet van het dividend richting 2033 naar 0 terug te brengen. In de onderstaande tabel ziet u hoe wij de afbouwregeling hebben verwerkt in de meerjarenbegroting:

Afbouwschema inzet ZEH dividend Geleidelijk in 7 jaar 2026

2027

ZEH dividend

5.518

-788 4.730

-1.577 3.941

-2.365 3.153

-3.153 2.365

-3.941 1.577

-4.730 788

-5.518 0

0 0

5.518

Afbouwschema

2028

2029

2030

2031

2032

2033

2034

Dividend GBE Aqua B.V. Tijdens de algemene vergadering van aandeelhouders Evides d.d. 29 november 2024 is de dividendprognose bekendgemaakt. Deze is iets naar beneden bijgesteld, van € 12,5 miljoen naar gemiddeld € 12 miljoen voor alle aandeelhouders. Deze prognose blijft stabiel op € 12 miljoen per jaar voor de zichtperiode tot en met 2029. Daarmee continueert de toezichthouder hun advies om het meerjarige structurele dividend te ramen op maximaal € 6 miljoen voor alle Zeeuwse aandeelhouders. Jaarlijks beoordelen we aan de hand van de nieuwste prognoses of hiervan afgeweken moet worden. Dividend GBE Aqua

2025

2026

2027

2028

2029

2030

Dividend GBE Aqua

6.000

441

Aandeel gemeente Terneuzen (7,357%)

Bijlage: Verwerking stelposten/kaders Inleiding In deze bijlage lichten wij toe hoe wij de stelpost indexering bepalen en welke kaders wij als uitgangspunt hiervoor nemen. Gegevens indexering uit circulaire Voor het indexeren van de budgetten nemen wij een stelpost op. Hierbij maken wij gebruik van de gegevens uit de septembercirculaire 2025. In deze circulaire zijn een index voor loonkosten en een index voor materiële kosten opgenomen. Uit deze twee indexen bepalen wij een samengesteld gemiddelde. Dit vormt de VZG-index. Deze index wordt toegepast voor het vaststellen van de stelpost voor de verhoging van de middelen voor de gemeenschappelijke regelingen, met uitzondering van Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (IJZ). De kosten voor IJZ worden in deze notitie afzonderlijk berekend. Daarnaast wordt de VZG-index gebruikt voor het bepalen van de hoogte van de subsidies. Voor enkele subsidieregelingen is vastgelegd dat de VZG-richtlijn als basis dient voor de indexering. Salarissen Materiële kosten Subsidies Verbonden partijen excl. IJZ

2027

2028

2029

2030

2,2% 4,5% 4,5%

2,2% 3,8% 3,8%

2,3% 3,6% 3,6%

Normaal gesproken gebruiken we voor de stijging van de salarissen de loonkostenindex uit de septembercirculaire. We zien echter dat deze index de afgelopen jaren hoger was dan de werkelijke cao-afspraken. Daarom hebben we in deze notitie een lager percentage van 2,5% gebruikt. De gevolgen hiervan hebben we in deze notitie verwerkt in de actualisatie van de financiële positie. De grondslag voor de verbonden partijen is € 33,4 miljoen en voor de subsidies € 9,8 miljoen. Hierover berekenen we de samengestelde index. De grondslag voor de materiële kosten is € 16,8 miljoen. Dit is lager dan vorig jaar, omdat de kosten voor de jeugdhulp en Wmo apart zijn berekend. Om de genoemde risico's voor jeugdhulp en Wmo op te vangen verhogen we de stelpost. Dit lichtten wij toe onder nummer 5 en 6 van het hoofdstuk over de actualisatie financiële positie. Op basis van deze uitgangspunten laten we in 2027 een deel van de stelpost vrijvallen. Vanaf 2028 verhogen we de stelpost. Wij merken op dat we voor 2030 nog een verdiepingsslag zullen maken qua inkomsten en uitgaven. Stelpost Materiële kosten Subsidies Verbonden partijen excl. IJZ Jeugd en Wmo Totaal stelposten

2027 370 442 1.515 1.000 3.327

2028 748 830 2.842 2.000 6.419

2029 1.151 1.214 4.160 2.000 8.525

2030 1.564 1.612 5.525 2.000 10.702

Huidige stand stelpost Indexeringen Mutatie

3.571 -244

5.624 796

5.680 2.845

5.680 5.022

Bijlage: Inzet surplus binnen de algemene reserve Inleiding In deze bijlage leggen we uit wat de surplusregeling is en welke regels daarbij horen. Ook leest u wat de financiële gevolgen zijn wanneer we deze regeling gebruiken. De begroting moet namelijk altijd structureel en reëel in evenwicht zijn. De surplusregeling is een technische manier om structurele tekorten op te vangen. Voorwaarden van de toezichthouder De toezichthouder, de Provincie Zeeland, kijkt op basis van het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader (GTK) mee naar het financiële beleid van de gemeente. In het GTK staat wanneer geld uit de algemene reserve mag worden gebruikt als structurele dekking voor de exploitatie. Dit mag alleen wanneer dat deel van de reserve niet nodig is om risico’s af te dekken. Om te bepalen welk deel van de algemene reserve vrij inzetbaar is, brengen we eerst de risico’s in beeld. Op basis van dit risicomanagement bepalen hoeveel groot dit vrij inzetbaar deel is. De toezichthouder controleert dit. Wij adviseren om vooraf met de toezichthouder af te stemmen als we de surplusregeling willen toepassen. Daarbij geeft het GTK aan dat de regeling geen “reddingsboei” is om de (meerjaren)begroting structureel in evenwicht te brengen. Surplus algemene reserve Het surplus van de algemene reserve is dat deel dat niet nodig is voor het afdekken van risico’s (weerstandscapaciteit).

Van dit vrij besteedbare deel (surplus) kan een gemeente met ingang van 1 januari 2024 jaarlijks maximaal 10% inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dat mag alleen wanneer de solvabiliteit 20% of hoger is én blijft. Wanneer we dit surplus gebruiken, wordt dit gezien als een structurele baat. Dat is bijzonder, want normaal zijn mutaties in reserves incidenteel. Het weerstandsvermogen moet volgens de toezichthouder wel voldoende zijn. Dit betekent dat de risico’s goed en volledig in kaart moeten zijn gebracht. Structurele onttrekkingen aan de algemene reserve moeten worden opgenomen in het overzicht van structurele reservemutaties in de begroting. Door de inzet te koppelen aan zowel de solvabiliteit als het weerstandsvermogen wordt het gebruik van de algemene reserve alleen toegestaan als er voldoende eigen vermogen is en de geïnventariseerde risico’s zijn afgedekt. De ondergrens van 20% voor de solvabiliteit sluit aan bij de signaalwaarde van het financiële kengetal solvabiliteit zoals ook opgenomen in het GTK. De gemeente bepaalt zelf of zij de surplusregeling inzet. Wanneer de algemene reserve structureel wordt gebruikt, daalt deze reserve elk jaar. Daardoor wordt ook het bedrag dat kan worden ingezet steeds kleiner.

Het inzetten van de surplus regeling is niet meer mogelijk als dit leidt tot onvoldoende weerstandscapaciteit en/of als de solvabiliteit onder 20% daalt. Zolang de gemeente aan alle voorwaarden blijft voldoen, kan de surplusregeling worden toegepast en kan deze worden gezien als een structureel dekkingsmiddel. Impact surplus regeling In de onderstaande tabel leest u de stand van de algemene reserve. Dit is de stand op basis van de prognose in de 8e perioderapportage 2025. We hebben volgens de regels van de surplusregeling het totaal bedrag van de risico’s uit de begroting 2026 afgetrokken van de algemene reserve. Van het bedrag dat daarna overblijft, mogen we 10% gebruiken om onze

structurele lasten te betalen. Dit bedrag wordt elk jaar kleiner, omdat de algemene reserve dan ook kleiner wordt. Surplus regeling Stand algemene reserve 31/12/2025 prognose P8 2025 Inzetbaar algemene reserve surplus regeling Risico's begroting 2026

Bedrag

2026

2027

2028

2029

2030

Inzetbaar voor surplus regeling

62.084 62.084 55.876 50.909 46.315 42.143

10 % per jaar maximale inzet

6.208

78.494 78.494 78.494 72.906 67.816 63.184 0 -6.208 -5.588 -5.091 -4.631 16.410 16.410 16.410 16.410 16.410 16.410 6.208

5.588

5.091

4.631

4.214

We zien de inzet van de algemene reserve via de surplusregeling – net als de toezichthouder – als een financieel-technische optie, die we met terughoudendheid inzetten. De regeling werkt als een revolving fund: onttrekkingen zijn tijdelijk en moeten in volgende jaren worden aangezuiverd. Dit vraagt om spaarzaamheid, terughoudendheid en een kritische afweging vooraf bij nieuwe initiatieven. De nadruk verschuift van “budget opmaken” naar duurzame financiële houdbaarheid. Deze werkwijze versterkt de financiële discipline en helpt robuuste reserves te behouden. Scenario's budget bestuursakkoord en impact op surplusregeling Het vormen van een bestemmingsreserve voor een budget bestuursakkoord 2026-2030 heeft gevolgen voor de omvang van de algemene reserve. De algemene reserve wordt lager. Dit heeft impact op de mogelijkheid om de surplus regeling in te zetten. We hebben hieronder 3 scenario’s in beeld gebracht. Hoe hoger het bedrag van het budget bestuursakkoord is, hoe lager het bedrag van de surplusregeling wordt. • Scenario 1 budget bestuursakkoord: € 10 miljoen • Scenario 2 budget bestuursakkoord: € 15 miljoen • Scenario 3 budget bestuursakkoord: € 20 miljoen Scenario 1 budget € 10 miljoen Surplus regeling Stand algemene reserve 31/12/2025 prognose P8 2025 Bestuursakkoord 2026-2030 Inzetbaar algemene reserve surplus regeling Risico's begroting 2026

Bedrag

2026

2027

2028

2029

2030

78.494

68.494

63.806 59.536

55.650

16.410

-10.000 0 16.410

0 -5.208 16.410

0 0 -4.688 -4.271 16.410 16.410

0 -3.885 16.410

Inzetbaar voor surplus regeling

62.084

52.084

46.876

42.709 38.855

35.355

10 % per jaar maximale inzet

6.208

5.208

4.688

4.271

3.885

3.535

Bedrag

2026

2027

2028

2029

2030

78.494

63.494

59.256 55.396

51.883

16.410

-15.000 0 16.410

0 -4.708 16.410

0 0 -4.238 -3.861 16.410 16.410

0 -3.512 16.410

Inzetbaar voor surplus regeling

62.084

47.084

42.376

38.609 35.125

31.961

10 % per jaar maximale inzet

6.208

4.708

4.238

3.861

3.196

Scenario 2 budget € 15 miljoen Surplus regeling Stand algemene reserve 31/12/2025 prognose P8 2025 Bestuursakkoord 2026-2030 Inzetbaar algemene reserve surplus regeling Risico's begroting 2026

3.512

Scenario 3 budget € 20 miljoen Surplus regeling Stand algemene reserve 31/12/2025 prognose P8 2025 Bestuursakkoord 2026-2030 Inzetbaar algemene reserve surplus regeling Risico's begroting 2026 Inzetbaar voor surplus regeling 10 % per jaar maximale inzet

Bedrag

2026

2027

2028

2029

2030

78.494

58.494

54.706 51.256

48.116

16.410 62.084 6.208

-20.000 0 16.410 42.084 4.208

0 -4.208 16.410 37.876 3.788

0 0 -3.788 -3.451 16.410 16.410 34.509 31.395 3.451 3.139

0 -3.139 16.410 28.567 2.857

Risico's Op basis van de geïnventariseerde restrisico’s hebben wij in onderstaande tabel een inschatting gemaakt van de mogelijke financiële gevolgen indien deze risico’s zich in begrotingsjaar 2026 en de drie daarop volgende jaren feitelijk voordoen. Onderdeel

Risico

Financieel gevolg in € 5.000.000

Sociaal Domein

Toenemende financiële druk

Gemeentefonds

Onzekerheid ten aanzien van lange termijn uitkeringen uit het gemeentefonds.

Invoering omgevingswet en Wkb

Mogelijke nadeelcompensatie en schadeclaims.

250.000

Schadeclaim(s)

Het risico dat openstaande schadeclaims leiden tot onverwachte financiële lasten, juridische complicaties en reputatieschade voor de gemeente.

410.000

Verbonden partijen

Hogere bijdragen aan verbonden partijen door nieuw beleid, beleidswijzigingen of doorbelasting van hoger dan verwachte kosten door inflatie.

2.000.000

Informatiebeveiliging / bedrijfscontinuïteit

Het risico bestaat dat cyberaanvallen de gemeentelijke dienstverlening ernstig verstoren, wat kan leiden tot uitval van systemen, verlies van gegevens en maatschappelijke ontwrichting.

3.500.000

Capaciteit uitvoering werkzaamheden

Onderuitputting van middelen.

Projectrisico’s Campus Terneuzen/ Integraal huisvestingsplan onderwijsvoorzieningen

Risico’s die we niet voorzien en de standaard voorziening van 10% in het projectbudget overschrijden.

Netcongestie

Vertraging in ontwikkeling van projecten en betrouwbare energielevering. Invloed op klimaatdoelstellingen.

PFAS vervuiling

Het risico bestaat dat onbekende PFAS-vervuiling leidt tot vertraging of stillegging van projecten, onverwachte saneringskosten en juridische aansprakelijkheid, doordat de gemeente haar zorgplicht mogelijk niet kan nakomen.

Totaal

2.500.000

pm 1

250.000

2.500.000

16.410.000

Bijlage: Bestuurlijke keuzes Inleiding In deze bijlage geven wij een overzicht van bestuurlijke keuzes die helpen om een structureel sluitende begroting te realiseren. Deze keuzes kunnen opgenomen worden in het bestuursakkoord en worden afgewogen in de kaderbrief 2027-2030. Wij hebben de bestuurlijke keuzes ingedeeld per programma uit de begroting. Wij geven per programma eerst een financieel overzicht. Daarna leggen we per keuze kort uit wat deze inhoudt. In de onderstaande tabel laten wij zien welke bedragen in de betreffende jaren kunnen worden gerealiseerd, wanneer alle bestuurlijke keuzes worden uitgevoerd. Begrotingsresultaat Stand voor kaderbrief 2027-2030 (na mutaties) Wonen & leefbaarheid

2026 2027 2028 2029 2030 7.969 2.787 -5.052 -7.734 -11.267 363 613 752 880 880

Zorg & gezondheid

1.150 2.965

Jeugd & onderwijs

Klimaat & Duurzaamheid

Economie & arbeidsmarkt Goed bestuur Algemene dekkingsmiddelen

2.982

2.921

2.920

165

1.475

1.505

2.456

Overhead

Reserves

523

185

Investeringen

152 1.115

2.660

5.260

5.260 11.783

Mutaties

2.354 5.084

8.115 10.832

Totaal

10.323 7.871

3.063

3.099

516

Programma Wonen & leefbaarheid Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Wonen & leefbaarheid

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp Schrappen extra budget ontwikkeling en uitvoering 7 kunst en cultuur Schrappen budget voor nieuwe initiatieven kunst en 8 cultuur Subsidies 2026 Programma Wonen & leefbaarheid 9 "Bevriezen" 10 Verminderen verwijderen zwerfafval 11 Beheer en onderhoud openbaar groen 12 Hondenpoepzuiger Dethon opzeggen

-100 -100

-100

-100 -100

-100

-150 -289

-417

-99

-134

-134 -134

-134

-30

7 Schrappen extra budget ontwikkeling en uitvoering kunst en cultuur Bij de kaderbrief 2026-2029 is dit extra budget aangevraagd ter verlenging van de nota kunst en cultuur in het bestuursakkoord 2022-2026. Dit extra budget voor de ontwikkeling en uitvoering kunst en cultuur kan worden geschrapt. 8 Schrappen budget voor nieuwe initiatieven Budget voor nieuwe initiatieven terugdraaien. Bij de kaderbrief 2026-2029 is een budget voor nieuwe initiatieven opgenomen. 9 Subsidies 2026 Programma Wonen & leefbaarheid "Bevriezen" Binnen dit programma verlenen we diverse subsidies. Deze worden elk jaar geïndexeerd. We kunnen deze indexering niet toepassen op de subsidie wat een voordeel oplevert. 10 Verminderen verwijderen zwerfafval We verminderen de inzet voor het verwijderen zwerfafval. 11 Beheer en onderhoud openbaar groen We gaan een onderhoudsniveau naar beneden voor het beheer en onderhoud openbaar groen. 12 Hondenpoepzuiger Dethon opzeggen We nemen het opruimen in eigen beheer en hebben een besparing, omdat we Dethon niet meer hoeven in te huren.

Programma Zorg & gezondheid Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Zorg & gezondheid

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp 13 Bijdrage Scheldeprijs 14 Inhuur personeel Vliegende Vaart 15 Sluiten zwembad Axel - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 16 Sluiten zwembad Koewacht - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 17 Sluiten zwembad Sas van Gent - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 18 Sluiten zwembad Zaamslag - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 19 Verhogen tarieven zwembaden 20 Subsidies 2026 Programma Zorg & gezondheid "Bevriezen" 21 Vervallen aanvullende subsidie Kamers met Doorgroei 22 Stoppen met het opzetten van een dementievriendelijke gemeente. 23 Structureel budget ontmoeten 24 Tarief introduceren budgetbeheer 25 Stoppen met extra project aan-z: Jeugd en Gezin (toegang) 26 Stoppen met extra project aan-z: Combinatifuncties Preventief groepsaanbod 27 Stoppen met extra project aan-z: Jeugdpreventie -ITM

-25

-96

-92

-145

-214 -235

-235

205

-207 -208

-199

609

-261 -250

-248

183

-138 -132

-132

-100

-100 -100

-100

-62 -122

-184

-190

-43

-37

-30

-23

-100

-63

-66

-69

-60

-12

-24

388

405 423

442

103 108

113

149

155 162

169

28 Stoppen met extra project aan-z: Welzijnsactiviteiten Eenzaamheid 29 Stoppen met extra project aan-z: Extra Inzet Welzijn

30 Stoppen met extra project aan-z: Opbouwwerk Jeugd

205

214 223

233

31 Stoppen met extra project aan-z: Wmo (beschermd wonen) 32 Stoppen met extra project aan-z: Buurthuiscoordinator

109

114 119

124

33 Stoppen met extra project aan-z: Vrijwilligersportaal

34 Stoppen met extra project aan-z: Vrijwilligers vluchtelingenwerk 35 Stoppen met extra project aan-z: Mantelzorg Kennishouders 36 Stoppen met extra project aan-z: Mantelzorg mantelzorgcompliment 37 Stoppen met extra project aan-z: Jeugdpreventie algemeen (Buitenspeeldagen 38 Stoppen met extra project aan-z: Gemeente Terneuzen, huur JOPs

39 Wmo woningaanpassingen strenger indiceren

-420

-442 -442

-392

40 Verordening Sociaal Medische Indicatie (SMI) aanpassen. 41 Minimabeleid: Schrappen zwembadabonnement

-95

-96

-8

42 Minimabeleid: Schrappen Meedoenbudget

-310

-310 -310

-310

43 Minimabeleid: Schrappen reis product minima

-57

-475

-475 -475

-475

-370

-370 -370

-370

-733

-733 -733

-733

-290

-325 -325

-325

48 Minimabeleid: Schrappen Jeugdfonds

-90

49 Minimabeleid: Schrappen Jeugd educatiefonds

-20

50 Minimabeleid: Schrappen volwassenenfonds

-30

44 Minimabeleid: Schrappen Aanvullende ziektekostenverzekering CZ 45 Minimabeleid: Schrappen Individuele inkomenstoeslag 46 Minimabeleid: Bewindvoeringskosten sturen op de tarieven 47 Minimabeleid: Schrappen Stichting leergeld

13 Bijdrage Scheldeprijs Scheldeprijs. Na afloop van het bestuursakkoord 2022-2026 is de bijdrage aan de Scheldeprijs structureel opgenomen in de meerjarenbegroting. De bijdrage is een keuze. 14 Inhuur personeel Vliegende Vaart Meer insteken op inzet eigen personeel in plaats van inhuur derden (bij sluiten zwembad). Zie ook toelichting bij 15 t/m 18. 15 Sluiten zwembad Axel - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 Het sluiten van een zwembad is een bestuurlijke keuze. Het financieel voordeel bestaat uit het wegvallen van de jaarlijkse kosten, met name onderhoud, gas en elektra. 16 Sluiten zwembad Koewacht - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 Het sluiten van een zwembad is een bestuurlijke keuze. Het financieel voordeel bestaat uit het wegvallen van de jaarlijkse kosten, met name onderhoud, gas en elektra. 17 Sluiten zwembad Sas van Gent - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 Het sluiten van een zwembad is een bestuurlijke keuze. Het financieel voordeel bestaat uit het wegvallen van de jaarlijkse kosten, met name onderhoud, gas en elektra. 18 Sluiten zwembad Zaamslag - inclusief afboeken boekwaardes 31-12-2025 Het sluiten van een zwembad is een bestuurlijke keuze. Het financieel voordeel bestaat uit het wegvallen van de jaarlijkse kosten, met name onderhoud, gas en elektra.

19 Verhogen tarieven zwembaden Het verhogen van de tarieven van de zwembaden met 20% in plaats van 2%. Dit geldt voor de zwemlessen, abonnementen en kaartjes. Dit levert meer inkomsten op door (meer) marktconforme tarieven. Er zijn andere scenario's mogelijk waarbij de financiële consequenties anders worden. 20 Subsidies 2026 Programma Zorg & gezondheid "Bevriezen" Binnen dit programma verlenen we diverse subsidies. Deze worden elk jaar geïndexeerd. We kunnen deze indexering niet toepassen op de subsidie wat een voordeel oplevert.

21 Vervallen aanvullende subsidie Kamers met Doorgroei We verstrekken als gemeente een subsidie voor Kamers met Doorgroei. Dit is om jongeren relatief goedkope woonruimte en ondersteuning te bieden op weg naar zelfstandigheid. Het laten vervallen van deze subsidie is een beleidsmatige keuze. 22 Stoppen met het opzetten van een dementievriendelijke gemeente Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van mensen die niet op eigen kracht zelfredzaam zijn. Dit geldt in veel gevallen voor mensen met dementie. Hiervoor is het uitvoeringsplan "Op weg naar een dementievriendelijke gemeente" opgesteld. Het stoppen met het opzetten van een dementievriendelijke gemeente is een beleidsmatige keuze. 23 Structureel budget ontmoeten We hebben structureel budget gereserveerd voor projecten in het kader van ontmoeten te organiseren. Dit om eenzaamheid onder inwoners tegen te gaan. Het schrappen van dit budget is een beleidsmatige keuze. 24 Tarief introduceren budgetbeheer Een tarief introduceren voor mensen die langer dan 3 jaar in budgetbeheer zitten en zelfredzaam zijn. 25 Stoppen met extra project aan-z: Jeugd en Gezin (toegang) Stoppen met een aantal extra projecten wat aan-z (naast de algemene bijdrage) voor ons uitvoert.

Bijvoorbeeld eenzaamheidsproject, buurthuiscoördinator, vrijwilligersportaal, vrijwilligers vluchtelingenwerk, mantelzorg kennishouders, mantelzorgcompliment, jaarlijks kerstdiner, extra inzet welzijn, combinatiefuncties preventief groepsaanbod. Het beëindigen van een project resulteert in een lagere bijdrage voor aan-z, maar het is een bestuurlijke keuze om hier mee te stoppen. Het bedrag is overgenomen uit de begroting 2026 van aan-z. Het beëindigen van projecten kan mogelijk nog wel leiden tot kosten in de eerste jaren (bijvoorbeeld personeel). 26 Stoppen met extra project aan-z: Combinatifuncties Preventief groepsaanbod Zie toelichting bij punt 25. 27 Stoppen met extra project aan-z: Jeugdpreventie -ITM Zie toelichting bij punt 25. 28 Stoppen met extra project aan-z: Welzijnsactiviteiten Eenzaamheid Zie toelichting bij punt 25. 29 Stoppen met extra project aan-z: Extra Inzet Welzijn Zie toelichting bij punt 25. 30 Stoppen met extra project aan-z: Opbouwwerk Jeugd Zie toelichting bij punt 25. 31 Stoppen met extra project aan-z: Wmo (beschermd wonen) Zie toelichting bij punt 25. 32 Stoppen met extra project aan-z: Buurthuiscoordinator Zie toelichting bij punt 25. 33 Stoppen met extra project aan-z: Vrijwilligersportaal Zie toelichting bij punt 25.

34 Stoppen met extra project aan-z: Vrijwilligers vluchtelingenwerk Zie toelichting bij punt 25. 35 Stoppen met extra project aan-z: Mantelzorg Kennishouders Zie toelichting bij punt 25. 36 Stoppen met extra project aan-z: Mantelzorg mantelzorgcompliment Zie toelichting bij punt 25. 37 Stoppen met extra project aan-z: Jeugdpreventie algemeen (Buitenspeeldagen Zie toelichting bij punt 25. 38 Stoppen met extra project aan-z: Gemeente Terneuzen, huur JOPs Zie toelichting bij punt 25. 39 Wmo woningaanpassingen strenger indiceren Wmo woningaanpassingen strenger indiceren door het beleid hiervoor aan te passen. Kanttekening is wel dat dit hogere kosten kan opleveren op andere beleidsterreinen. 40 Verordening Sociaal Medische Indicatie (SMI) aanpassen. Verordening Sociaal Medische Indicatie (SMI) aanpassen. Minder SMI toekennen waardoor kosten SMI dalen. Kanttekening is wel dat dit hogere kosten kan opleveren op andere beleidsterreinen. 41 Minimabeleid: Schrappen zwembadabonnement Minimaregelingen zijn bedoeld voor mensen met een bijstandsuitkering en mensen met een laag inkomen uit werk of een andere uitkering. Bepaalde kosten worden vergoed door de gemeente en zijn afhankelijk van het inkomen van de cliënt. De beleidsregels zijn vastgelegd in de verordening sociaal domein. Er kunnen beleidskeuzes worden gemaakt om bepaalde regelingen af te bouwen dan wel stop te zetten.

Zo kan worden gewerkt met een lager minimum waarbij recht is op bepaalde voorzieningen. De voornaamste voorzieningen die in 2026 worden aangeboden zijn: het meedoenbudget, de ziektekostenvergoeding, individuele inkomenstoeslag en de vergoeding van kosten voor bewindvoering. Het schrappen of versoberen op voorzieningen brengt wel risico's met zich mee. Zo kunnen inwoners nog meer te kampen krijgen met armoede en armoede-effecten en kan dit ook leiden tot een hoger beroep op andere voorzieningen. Het bedrag wat opgenomen is als besparing is het volledige bedrag wat is opgenomen in de begroting. 42 Minimabeleid: Schrappen Meedoenbudget Zie toelichting bij punt 41. 43 Minimabeleid: Schrappen reis product minima Zie toelichting bij punt 41. 44 Minimabeleid: Schrappen Aanvullende ziektekostenverzekering CZ Zie toelichting bij punt 41. 45 Minimabeleid: Schrappen Individuele inkomenstoeslag Zie toelichting bij punt 41. 46 Minimabeleid: Bewindvoeringskosten sturen op de tarieven Zie toelichting bij punt 41.

47 Minimabeleid: Schrappen Stichting leergeld Zie toelichting bij punt 41. 48 Minimabeleid: Schrappen Jeugdfonds Zie toelichting bij punt 41. 49 Minimabeleid: Schrappen Jeugd educatiefonds Zie toelichting bij punt 41. 50 Minimabeleid: Schrappen volwassenenfonds Zie toelichting bij punt 41.

Programma Jeugd & onderwijs Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Jeugd & onderwijs

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp Subsidies 2026 Programma Jeugd & onderwijs 51 "Bevriezen"

-1

-2

-3

51 Subsidies 2026 Programma Jeugd & onderwijs "Bevriezen" Binnen dit programma verlenen we diverse subsidies. Deze worden elk jaar geïndexeerd. We kunnen deze indexering niet toepassen op de subsidie wat een voordeel oplevert.

Programma Klimaat & duurzaamheid Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Klimaat & Duurzaamheid

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp 52 Geen onderwerpen

52 Geen onderwerpen Voor dit onderdeel zijn er geen mutaties.

Programma Economie & arbeidsmarkt Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Economie & arbeidsmarkt

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp Subsidies 2026 Programma Economie & arbeidsmarkt 53 "Bevriezen" Laten vervallen subsidie initiatieven 54 ondernemersorganisaties

-20

-39

-59

-10

53 Subsidies 2026 Programma Economie & arbeidsmarkt "Bevriezen" Binnen dit programma verlenen we diverse subsidies. Deze worden elk jaar geïndexeerd. We kunnen deze indexering niet toepassen op de subsidie wat een voordeel oplevert. 54 Laten vervallen subsidie initiatieven ondernemersorganisaties We verlenen subsidie voor verschillende initiatieven van ondernemersorganisaties. Deze subsidie kunnen we laten vervallen.

Programma Goed bestuur Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Goed bestuur

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp 55 Laten vervallen subsidie jubileumbijdragen

-10

55 Laten vervallen subsidie jubileumbijdragen We laten de jubileumbijdragen aan verenigingen en stichtingen vervallen.

Programma Algemene dekkingsmiddelen Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Algemene dekkingsmiddelen

2026 2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp De lokale heffingen worden in 2028 eenmalig 56 verhoogd Schrappen 2 uur gratis parkeren parkeergelden 57 Oostkolk Schrappen 2 uur gratis parkeren parkeergelden 58 Theaterplein

0 1.310 1.340 2.291

0 -82

-82

-83

56 De lokale heffingen worden in 2028 eenmalig verhoogd De lokale heffingen worden in 2028 eenmalig met 5% verhoogd. De tarieven van het straatparkeren en de parkeergarages verhogen we in 2028 met 10% extra. Er zijn verschillende scenario's en mogelijkheden om de lokale heffingen aan te passen. 57 Schrappen 2 uur gratis parkeren parkeergelden Oostkolk Het terugdraaien van de eerste 2 uur gratis parkeren. 58 Schrappen 2 uur gratis parkeren parkeergelden Theaterplein Het terugdraaien van de eerste 2 uur gratis parkeren.

Overzicht Overhead Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Overhead

2026

2027 2028 2029 2030

nr Onderwerp 59 Geen onderwerpen

59 Geen onderwerpen Voor dit onderdeel zijn er geen mutaties. Verschillende mutaties op het onderdeel overhead zijn al verwerkt bij de actualisatie van de financiële positie. Deze hebben wij daar toegelicht.

Mutaties reserves Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Reserves

2026

2027 2028 2029 2030

Reserve ruimtelijke ontwikkelingen jaarlijkse 60 toevoeging inzetten

-361

-185 -185

61 Vrijvallen restant Reserve COVID-19

-163

nr Onderwerp -185

-185

60 Jaarlijkse toevoeging Reserve ruimtelijke ontwikkelingen inzetten € 184.900 geraamd De initiatiefnemers van vergunde zonneparken storten een totaal bedrag aan vereveningsbijdragen van € 185.000 per jaar aan de gemeente Terneuzen. Dit bedrag voegen we jaarlijks toe aan deze bestemmingsreserve. Deze middelen worden ingezet voor verschillende initiatieven uit het duurzaamheidsfonds. 61 Vrijvallen restant Reserve COVID-19 In de afgelopen jaren ontvingen we van het rijk diverse middelen in relatie tot COVID-19. De niet bestede middelen hiervan voegden we toe aan de reserve COVID-19. We laten deze reserve vrijvallen ten gunste van het begrotingsresultaat.

Investeringen Overzicht van de ombuigingsmogelijkheden Investeringen

2026 2027

2028

2029

2030

-23

-262

nr Onderwerp Stoppen project Icoon (vervallen restantkrediet 62 Ontwikkeling Veerhaven) Schrappen Renovatie/verduurzaming Toonbeeld 63 Bellamystraat 26 Terneuzen 64 Doorschuiven Campus Terneuzen (2 jaar) 65 Schrappen Renovatie stadhuis

-23

-129 -830 -1.900 -4.500 -4.500 -475

-475

62 Stoppen project Icoon (vervallen restantkrediet Ontwikkeling Veerhaven) We hebben voor de realisatie van het Project Icoon in het restantbudget van de ontwikkeling Veerhaven nog een reservering van circa € 700.000 voor dit project beschikbaar. Door het niet uitvoeren van het project Icoon laten we dit krediet vrijvallen. 63 Schrappen Renovatie/verduurzaming Toonbeeld Bellamystraat 26 Terneuzen In het investeringsprogramma is een investeringskrediet Renovatie/verduurzaming Bellamystraat 26 (gebouw Toonbeeld / Kinderopvang) Terneuzen voor een bedrag van € 8.000.000 toegekend. We zouden de verduurzaming van het gebouw kunnen schrappen, of eventueel een ander goedkoper scenario kunnen uitvoeren. 64 Doorschuiven Campus Terneuzen (2 jaar) De opleverdatum van de Campus Terneuzen is momenteel financieel verwerkt in 2028. Dit houdt in dat we rekening houden met het aantrekken van leningen tijdens de bouwperiode en de start van de afschrijving in het jaar na oplevering. Inmiddels is gebleken dat er enige vertraging is in het opleveren van de Campus Terneuzen. Wat de daadwerkelijke opleverdatum gaat zijn is afhankelijk van het aanbestedingsproces wat we momenteel doorlopen met de architect, het hierop volgende ontwerpproces en de daarna volgende stappen. Voorzichtigheidshalve schuiven we de realisatiedatum 2 jaar financieel door.

65 Schrappen Renovatie stadhuis De geraamde investering bedraagt € 14.166.000. Er is een bedrag van € 6.251.000 overgeheveld vanuit de algemene reserve naar de reserve kapitaallasten. Vanuit deze reserve dekken we de jaarlijkse kapitaallasten van dit deel van de investering. Een bedrag van € 7.915.000 wordt geactiveerd. De kapitaallasten hiervan bedragen € 475.000. We zouden de investering voor een duurzame toekomst van het Stadhuis kunnen schrappen. Dit levert vanaf 2028 een voordeel op.

Bijlage: Investeringsprogramma 2026-2029 In deze bijlage treft u het investeringsprogramma 2026-2029 uit de begroting 2026 aan. Nr Omschrijving investering

2026

2027

2028

2029

1.112

Wonen & leefbaarheid 1

Reconstructie wegen

Tractie straatreiniging/gladheidsbestrijding

990

Miniperscontainers

Uitvoering beleidsplan openb. Verl. vernieuwing armaturen

355

Uitvoering beleidsplan openb. Verl. verbetering lichtmasten

142

Parkeerautomaten

320

Uitvoeringsagenda GVVP

Uitvoering Regionale Mobiliteitsstrategie - In Terneuzen komt een regionale HUB. In Axel en Sas van Gent komen hubs

Aanpassen kruising Margarethaplein, druppel Othene Tractie afvalinzameling

10 Tractie afvalinzameling - Container uitzet vrachtauto Containers activeren i.p.v. exploitatie 12 Grondstoffenplan WKA 14 Binnenstad Terneuzen 15 Investeringsplan ICT Hardware

200

1.730

100

2.726

105

1.550

200

300

3.665

3.565

4.911

1.250

500

850 100 731 100

16 Investeringsplan ICT Software Verduurzaming vastgoed

45 704

704

17 Verduurzaming vastgoed (verhoging)

300

18 Verduurzaming vastgoed (solitaire scholen)

PM PM

Nieuwbouw brandweerkazerne Sas van Gent 19 Nieuwbouw brandweerkazerne Sas van Gent (verhoging)

500

20 Uitbreiding De Koegors (budgettair neutraal )

2.000

Aanpak wateroverlast Sluiskil - riolering

225

Aanpak wateroverlast Sluiskil - pompen/gemalen

Aanpak wateroverlast Sluiskil - waterbeheersing

225

22 Voortzetting Landschapsuitvoeringsplan voor de Kanaalzone (LUP) koppelingsgebieden North Sea Port District (NSPD)

23 Cameratoezicht binnenstad

24 Gebiedsontwikkeling Sasse Poort Sas van Gent (verhoging)

805

25 Aanschaf hondenpoepzuiger

100

26 Park IKC Westdorpe

450

21 Aanpak wateroverlast Sluiskil - wegen

27 Inrichting openbaar gebied campus

28 Verkeersmaatrelen campus

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17125899/1