2025-10-28 a. Programmabegroting 2026 en meerjarenperspectief 2027-2029 - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 13 november 2025 Middelen - Financiën zaaknummer: 701528

2025_Raad_00147 - Programmabegroting 2026 en meerjarenperspectief 20272029 Portefeuillehouder Frank van Hulle Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Economie & arbeidsmarkt Programma Goed bestuur Programma Jeugd & onderwijs Programma Klimaat & duurzaamheid Programma Wonen & leefbaarheid Programma Zorg & gezondheid Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de programmabegroting 2026 vast te stellen en in te stemmen met het meerjarenperspectief 2027-2029. Besluitpunt 2 De raad besluit de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2026 zoals opgenomen in de programmabegroting 2026 vast te stellen en hiervoor de kredieten beschikbaar te stellen, en in te stemmen met de investeringen in het meerjarenperspectief 2027-2029. Wat is de aanleiding? Als onderdeel van de planning- en controlcyclus stelt de Raad jaarlijks de begroting vast in het jaar dat vooraf gaat aan dat begrotingsjaar. Voor de opbouw van deze begroting nemen we het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst.” als basis. Eerder informeerden we u al over de uitgangspunten in de Kaderbrief 2026-2029.

In deze begroting zijn onze ambities voor 2026 nader uitgewerkt en actualiseerden wij onze financiële positie. De begroting 2026 volgt de indeling van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes programma's: 1. Wonen & leefbaarheid 2.

Zorg & gezondheid 1/135

3. Jeugd & onderwijs 4. Klimaat & duurzaamheid 5. Economie & arbeidsmarkt 6. Goed bestuur Wat willen we bereiken? Een begroting met voldoende budget om het afgesproken beleid in het komend jaar effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren. Argumenten 1.1 Voor het begrotingsjaar 2026 is de programmabegroting sluitend. De begroting is voor het jaar 2026 reëel sluitend. De jaren vanaf 2027 laten een negatief begrotingssaldo zien. Onze toezichthouder geeft aan dat er geen preventief begrotingstoezicht wordt ingesteld als het begrotingsjaar 2026 structureel en reëel in evenwicht is. Hieraan voldoet deze begroting. 1.2 In de begroting 2026 verwerkten wij het resultaat van de Kaderbrief 2026-2029 en actualiseerden wij onze financiële positie met informatie die nadien bekend is geworden. Op 3 juli 2025 heeft de raad de Kaderbrief 2026-2029 besproken en vastgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten bepaald voor het opstellen van de begroting 2026 en de meerjarenraming tot en met 2029. Daarnaast verwerkten wij in de begroting 2026 de financiële voorstellen uit de Kaderbrief 2026-2029. Met de brief "Actualisatie financiële positie naar aanleiding van meicirculaire 2025 gemeentefonds" informeerden wij u over de uitkomsten van de meicirculaire. Er zijn een aantal grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie.

Wij verwijzen u naar de toelichting in de Inleiding van de begroting 2026 bij het onderdeel Financiële positie. 2.1 Op grond van de financiële verordening stelt u door het vaststellen van de programmabegroting ook de investeringen uit de eerste jaarschijf (2026) beschikbaar. De investeringen worden jaarlijks in een meerjareninvesteringsplan voor de komende vier jaar opgenomen. Bij de begroting stelt de raad de eerste jaarschijf beschikbaar. Afgerond gaat het om een bedrag van € 33.615.000 aan investeringen. Ten opzichte van de Kaderbrief 2026-2029 hebben wij de middelen voor basisschool de Torenberg uit het integraal huisvestingsplan onderwijsvoorzieningen 2024-2028 opgenomen. Kanttekeningen 1.1 Realistische begroting geeft een tekort vanaf 2027. De lasten in onze meerjarenraming zijn in beeld gebracht in de vorm van een realistische begroting. Dit is gebaseerd op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit het bestuursakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Voor de jaren vanaf 2027 verwachten we een negatief begrotingsresultaat. Dit hangt ook samen met het verschuiven van het financieel ravijn van 2026 naar 2028. Er blijft in deze jaren nog een stevige opgave staan. Zeker op het gebied van jeugdzorg om te komen tot een kostenbeheersing.

Aangezien we geen sluitende meerjarenraming hebben, is het aan te bevelen om het komende jaar te gebruiken om maatregelen voor te bereiden die bijdragen aan het verbeteren van de financiële positie. Bij de volgende begroting (20272030) moet de 1e jaarschijf (2027) ook sluitend zijn om niet onder preventief toezicht te 2/135

komen. 1.2 Er zijn belangrijke ontwikkelingen die niet financieel in de begroting zijn opgenomen. We leven in turbulente tijden met substantiële niet beïnvloedbare externe ontwikkelingen en opgaven die op ons afkomen. Daarbij hebben we lokaal ambities die ook risico’s met zich meebrengen. Deze ontwikkelingen en bijbehorende risico’s kunnen de voorspelbaarheid van onze begroting mogelijk in gevaar brengen. Wij verwijzen u voor een toelichting op de risico's naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Wat mag het kosten? In de begroting 2026 is per programma een overzicht van de totalen van de lasten en baten opgenomen. Onder de algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die wij op begrotingsbasis nog niet direct aan de programma’s kunnen toerekenen. Het totaal van de begroting is te vinden in het overzicht "Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen". Wat gaan we ervoor doen? Planning begroting 2026 •

7 oktober

Vóór 9 uur technische vragen aanleveren bij de griffie

•

23 oktober

Raadsinformatiebijeenkomst

•

28 oktober (politieke vragen)

Commissie Bestuur en Middelen: bespreking begroting

•

13 november

Raadsvergadering

Na vaststelling van de begroting 2026 bieden wij deze aan bij het college van Gedeputeerde Staten. Het provinciebestuur bepaalt vervolgens op welke wijze zij het komend begrotingsjaar het financieel toezicht op de gemeente uitoefent.

Bijlagen 1. Begroting 2026 definitief.pdf

3/135

Begroting 2026

4/135

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .........................................................................................................................................................2 Inleiding ....................................................................................................................................................................3 Programma's ............................................................................................................................................................8 Wonen & leefbaarheid ..........................................................................................................................................9 Zorg & gezondheid ............................................................................................................................................. 19 Jeugd & onderwijs .............................................................................................................................................. 26 Klimaat & Duurzaamheid.................................................................................................................................... 29 Economie & arbeidsmarkt ..................................................................................................................................

33 Goed bestuur ..................................................................................................................................................... 39 Paragrafen .............................................................................................................................................................. 42 A. Lokale heffingen ............................................................................................................................................ 42 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................................... 52 C. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................ 62 D. Financiering ................................................................................................................................................... 67 E. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................... 70 F. Verbonden partijen ......................................................................................................................................... 71 G.

Grondbeleid ................................................................................................................................................... 89 H. Wet Open Overheid ....................................................................................................................................... 92 Financiën ................................................................................................................................................................ 93 Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen ............................................................................................. 94 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................................. 95 EMU saldo.......................................................................................................................................................... 96 Algemene dekkingsmiddelen ............................................................................................................................. 98 Overhead .........................................................................................................................................................

101 Vennootschapsbelasting (VpB) ........................................................................................................................ 104 Reserves en voorzieningen .............................................................................................................................. 105 Incidentele lasten en baten .............................................................................................................................. 113 Bijlagen ................................................................................................................................................................. 120 Investeringsprogramma 2026-2029 ................................................................................................................. 121 Overzicht (hoofd) taakvelden ........................................................................................................................... 123 Verordeningen.................................................................................................................................................. 127 Indicatoren ....................................................................................................................................................... 129

5/135

2

Inleiding Voor u ligt de begroting voor 2026. In de kaderbrief 2026-2029 informeerden we u al over de maatschappelijke ontwikkelingen en basisuitgangspunten voor het opstellen van de begroting. Net als voorgaande jaren is de basis voor de begroting het Bestuursakkoord ‘Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst’. We hebben al veel van onze ambities gerealiseerd en liggen goed op schema om onze doelstellingen te behalen. Voor sommige ambities is nog extra inzet nodig. We hebben er vertrouwen in dat we ook deze doelen zullen bereiken. Terneuzen wil stappen zetten voor ontwikkeling en groei Dit sluit aan bij de Regiovisie Zeeuws-Vlaanderen en het toekomstperspectief Zeeland 2050. We werken daarom verder aan de onderwijscampus en de binnenstad, we zetten in op klimaatadaptatie en de energietransitie en investeren in positieve gezondheid. Hiermee zetten we breed in op wat onze inwoners belangrijk vinden en verbeteren we de brede welvaart in onze gemeente. In deze begroting hebben we de ambities voor 2026 uitgewerkt. De begroting volgt de opbouw van het bestuursakkoord met de volgende 6 thema’s 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Wonen & leefbaarheid Zorg & gezondheid Jeugd & onderwijs Klimaat & duurzaamheid Economie & arbeidsmarkt Goed bestuur

Deze thema’s vertalen we naar 6 programma’s in de begroting. We nemen niet alle reguliere werkzaamheden (‘going concern’) in detail op. Wel geven we per programma inzicht in wat onze belangrijkste taken zijn en lichten we toe waar we in 2026 extra op inzetten. Het college heeft een aantal speerpunten voor 2026 De belangrijkste speerpunten zijn de onderwijscampus, het Totaalplan binnenstad Terneuzen, een gezonde en aantrekkelijke leefomgeving en de energietransitie en duurzaamheid. Campus Terneuzen wordt een nieuw middelpunt voor jongeren in onze gemeente Een plek waar ze zich kunnen ontwikkelen, elkaar kunnen ontmoeten en stappen kunnen zetten in hun onderwijscarrière. Maar ook een groene plek waar het voor alle inwoners van onze gemeente prettig is om te recreëren, sporten en verblijven. In 2026 werken we in nauwe samenwerking met onze partners verder aan de uitwerking van de campus. We werken aan de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen In afstemming met ondernemers, eigenaren, bewoners en bezoekers kijken we hoe we de binnenstad kunnen transformeren naar een aangename ontmoetings- en verblijfsplek. Een goed woon-en leefklimaat maakt dat het prettig leven is in Terneuzen We investeren in leefbaarheid door de bouw van nieuwe woningen te stimuleren en te werken aan een gezonde leefomgeving.

We verbeteren de mobiliteit door te zorgen voor een goede weg- en fietsinfrastructuur. We blijven investeren in verduurzaming en klimaatadaptatie Want het effect van klimaatverandering raakt ons allemaal. Hierdoor blijft het ook voor de generaties na ons het prettig leven in de gemeente. We stimuleren de transitie naar een toekomst met duurzame industrie, we werken nauw samen met het Rijk op grote energieprojecten zoals de verkenningen rond de komst van mogelijke kerncentrales en we passen onze omgeving aan om beter om te gaan met water. In 2026 werken we samen aan grote opgaven Op bijna alle thema’s werken we samen, met andere overheden, bedrijven, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties. We werken samen over de grens, zoals in het North Sea Port District. Ook zijn we actief in diverse netwerkverbanden zoals het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO), de Z4 (Zeeuwse Steden) en de M50 (netwerk voor middelgrote gemeentes). We werken samen met het Rijk om onze regio te versterken via Regiodeals en binnen het Nationaal Programma Vitale Regio’s. Maar bovenal werken we samen met onze inwoners. Door middel van participatie halen we op wat er leeft bij hen en op welke manier we daarin kunnen helpen.

6/135

3

Financiële positie De begrotingsresultaten uit de Kaderbrief 2026-2029 zijn het uitgangspunt Aan de hand van het onderstaande overzicht lichten wij de mutaties in de begroting toe. Onderwerp

2026

2027

2028

2029

Kaderbrief 2026-2029

-5.052

-5.610

-8.740

-7.803

1. Meicirculaire 2025 (brief act fin pos)

7.539

6.221

1.564

2.016

Stand brief actualisatie financiële positie na meicirculaire

2.487

611

-7.176

-5.787

-19

-41

-54

269

102

0

-2.010

-4.385

-5.175

-5.946

5. Toerekening aan investeringen (salaris en kosten verdeling)

-243

-125

-133

-22

6. Belastingen

1.870

1.706

1.721

1.491

7. Jeugdhulp

-1.700

-1.700

-1.700

669

779

779

779

Mutaties Begroting 2026-2029 1. Correctie Meicirculaire 2025 (brief act fin pos) 2. Actualisatie afschrijvingen

626

3. Startersleningen

500

4. WMO Huishoudelijke Hulp en Begeleiding

8. Beëindiging RUD piofach dienstverlening 9. Aanvulling stelpost indexering

-1.500

10. Overig

912

-38

-22

-7

Subtotaal mutaties

-877

-3.513

-4.469

-3.758

Resultaat

1.610

-2.902

-11.645

-9.545

bedragen x € 1.000 (- is nadeel) We lichten de mutaties in de begroting toe (10 punten) 1. Correctie Meicirculaire 2025 Het Rijk heeft een gecorrigeerde versie gepubliceerd van de brief met betrekking tot de actualisatie van de financiële positie aan de hand van de Meicirculaire 2025 (brief act fin pos). Deze correctie heeft kleine verschillen. 2. Actualisatie afschrijvingen We actualiseren de afschrijvingen naar aanleiding van de restantkredieten van de jaarrekening 2024, fasering projecten 2025 en het investeringsprogramma kaderbrief 2026-2029. 3. Startersleningen Voor startersleningen zijn extra middelen toegekend. Deze zijn ten laste van het begrotingsresultaat gebracht. Het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) beheert de startersleningen. Op een later moment komen deze middelen mogelijk terug naar de gemeente, daarom verantwoorden we de bijdrage onder de activa. Om deze reden voegen we het bedrag (€ 500.000) terug bij het begrotingsresultaat. 4. Wmo Huishoudelijke Hulp en Begeleiding We hebben een eerste doorrekening van de Wmokosten vanaf 2026 gemaakt. Vanaf 2026 werken we met nieuwe overeenkomsten met bijbehorende nieuwe tarieven op grond van een kostprijsonderzoek. We hebben op dit moment nog te maken met een aantal onzekere factoren. In het najaar, als de uitkomsten van de aanbesteding duidelijk zijn, leggen we een nieuw voorstel voor.

Wel verhogen we de ramingen voor huishoudelijke hulp vanaf 2026. 5. Toerekening aan investeringen (salaris en kosten verdeling) We rekenen minder uren toe aan de investeringen/grondexploitatie. Personeelskosten mogen geactiveerd worden als onderdeel van de investering. De inschatting is dat dit minder gaat zijn, daardoor kunnen deze kosten niet geactiveerd worden. Dit leidt tot een nadeel in de exploitatie.

7/135

4

6. Belastingen We actualiseren de verwachte belastinginkomsten voor de leges, parkeerbelastingen, toeristenbelasting en hondenbelasting op basis van de meest recente prognoses. Wij streven naar kostendekkende tarieven voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing. Met een tariefsverhoging voor de afvalstoffenheffing van 7,1% bereiken we in 2026 100% kostendekkendheid. Voor de rioolheffing kiezen we voor een tariefsverhoging van 9,5%. Ondanks deze verhoging blijkt dat de opbrengsten nog niet alle kosten dekken. Het dekkingspercentage bedraagt 92%. We streven ernaar om uiteindelijk 100% kostendekkendheid te bereiken en willen dit gefaseerd realiseren. Per saldo leiden de mutaties op de belastingen tot een voordeel van € 1.870.000 in 2026 ten opzichte van de Kaderbrief 2026-2029. 7. Jeugdhulp Zoals al aangegeven bij de Kaderbrief 2026-2029 heeft de toezichthouder gemeld dat de jaarlijkse onttrekking van € 1,7 miljoen in de jaren 2024 – 2028 uit de bestemmingsreserve jeugd. Deze is gevormd bij de jaarrekening 2023, als incidenteel moet worden aangemerkt. Om een structurele dekking te realiseren, moet dit deel uitmaken van de surplus regeling. We lichten de surplusregeling toe bij het onderdeel Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK). We zetten het bedrag van de bestemmingsreserve jeugd over naar de algemene reserve.

Door dit te wijzigingen vervalt de dekking uit de reserve en komt dit ten laste van het begrotingsresultaat. De jaarlijkse onttrekking van € 1,7 miljoen in de jaren 2024 – 2028 uit de bestemmingsreserve jeugd, die gevormd is bij de jaarrekening 2023, moeten we als incidenteel aanmerken. Dit heeft de toezichthouder gemeld, zoals al aangegeven in de Kaderbrief 2026-2029. Om een structurele dekking te realiseren, moet de jaarlijkse onttrekking deel uitmaken van de surplusregeling. We lichten de surplusregeling toe bij het onderdeel Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK). We zetten het bedrag van de bestemmingsreserve jeugd over naar de algemene reserve. Door dit te wijzigingen vervalt de dekking uit de reserve en komt dit ten laste van het begrotingsresultaat. De uitkomsten van de aanbesteding jeugdhulp 2026-2027 zijn nog niet bekend. De begroting 2026 is gebaseerd op een prognose die wij hebben ontvangen van de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland. Zodra we meer informatie hebben over de uitkomsten van de aanbesteding, verwerken wij deze in de begroting. 8. Beëindiging RUD PIOFACH dienstverlening Vanaf 2026 eindigt ons contract met de RUD voor de PIOFACH dienstverlening. De lopende ICT-contracten hiervoor eindigen in de loop van 2026. De opbrengsten waren al eerder structureel uit de begroting gehaald. 9.

Aanvulling stelpost indexering Zoals gebruikelijk nemen we in de Kaderbrief een stelpost op voor de indexering van materiële kosten, verbonden partijen en subsidies. Dit bedrag onttrekken we uit het begrotingsresultaat. Hogere kosten voor deze onderdelen dekken we uit deze stelpost. Voor 2026 verwachten we nog extra kosten voor de gemeenschappelijke regelingen. Door het verschuiven van het ''ravijnjaar’ van 2026 naar 2028 is de kans groot dat de bezuinigingsrichtlijn van de VZG-richtlijn komt te vervallen en dat de verbonden partijen hun begroting aanpassen naar de aangepaste richtlijn. De richtlijn kan worden berekend na het verschijnen van de septembercirculaire gemeentefonds. De besluitvorming hierover vindt plaats in het najaar. De hoogte van de stelpost is op dit moment € 1.315.000. We verhogen de stelpost met € 1.500.000 uit het begrotingsresultaat. Hierbij brengen we de stelpost ongeveer weer naar het niveau van de kaderbrief. 10. Overig We namen in de begroting 2025 een budget op van € 250.000 in het jaar 2026 voor baggerwerkzaamheden in Axel-Zuid. Waterschap Scheldestromen geeft aan in 2026 het gehele baggergebied Axel-Zuid te willen uitvoeren. Dit is een groot gebied met complexe omstandigheden voor het baggeren. Op het terrein rondom het Industrieel Museum Zeeland (IMZ) in Sas van Gent staan nog een aantal gebouwen die niet in gebruik zijn.

Eén van deze gebouwen is de suikersilo. Dit gebouw is in slechte staat. Wij onderzoeken opties voor dit gebouw. Sloop lijkt de goedkoopste optie. Daar houden we nu rekening mee. We namen in de begroting 2025 een budget op van € 700.000 voor sloopkosten We dekten deze kosten in 2026 ten laste van het begrotingsresultaat 2026 voor een bedrag van € 950.000. We stellen voor om deze kosten te dekken uit de algemene reserve in plaats van uit het begrotingsresultaat 2026. Daarnaast zijn er enkele kleine budgetbijstellingen, waardoor het totaal op € 912.000 komt. Voor de begrotingsuitgangspunten, risico’s en investeringen verwijzen wij naar de desbetreffende onderdelen in deze begroting.

8/135

5

Financiële tabellen De financiële tabellen worden opgebouwd door een automatische koppeling met het financiële softwareprogramma. Hierdoor kunnen in de financiële tabellen afrondingsverschillen van € 1.000 ontstaan.

Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) De Provincie Zeeland heeft in het nieuwe Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) voorschriften gegeven om in beeld te brengen of de begroting al dan niet reëel structureel in evenwicht is. Onderstaand geven wij dit inzicht en een toelichting daarop. Baten en lasten (x € 1.000)

Begroting 2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

232.816 243.680

249.321 253.943 259.042 263.303

Baten

284.615 252.129

255.641 254.880 248.838 255.515

Saldo van baten en lasten

51.799

8.449

6.320

937

-10.204

-7.788

Toevoegingen aan reserves

53.070

17.894

8.471

7.839

4.582

5.370

Onttrekkingen aan reserves

9.840

14.445

3.761

4.000

3.141

3.612

-43.230

-3.449

-4.710

-3.839

-1.441

-1.758

Resultaat

8.569

5.000

1.610

-2.902

-11.645

-9.546

Incidentele lasten

8.411

18.397

7.822

5.748

2.438

2.372

Incidentele baten

49.302

16.451

12.068

9.944

4.382

5.170

Saldo incidentele baten en lasten

40.891

-1.946

4.246

4.196

1.944

2.798

Toevoegingen aan reserves incidenteel

48.832

17.130

8.271

7.639

4.382

5.170

Onttrekkingen aan reserves incidenteel

9.539

14.047

3.296

3.143

2.363

2.348

-39.293

-3.083

-4.975

-4.496

-2.019

-2.822

Resultaat incidenteel

1.598

-5.029

-729

-300

-75

-24

Structureel resultaat

6.971

10.029

2.339

-2.602

-11.570

-9.522

Mutatie reserves

Mutaties reserves incidenteel

In de jaren 2027 tot en met 2029 hebben we geen sluitende meerjarenbegroting Uit het bovenstaande overzicht blijkt dat we in de jaren 2027 tot en met 2029 geen sluitende meerjarenbegroting hebben. Het begrotingssaldo is in deze jaren negatief. Dit komt door de hogere kosten die we hebben opgenomen in de kaderbrief voor onder andere de jeugdhulp en de Wmo Huishoudelijke Hulp en Begeleiding en de begroting. Plannen van aanpak hiervoor zijn in de maak. Daarnaast ontvangen we minder rijksmiddelen vanaf 2028. Het zogenoemde ‘ravijnjaar’ is verschoven van 2026 naar 2028. Door de eerder genoemde posten voor de jeugdhulp en Wmo zien we dat het negatieve saldo al van toepassing is op onze gemeente vanaf 2027. Dit doet ze op basis van het wettelijke criterium van structureel en reëel evenwicht. Dit betekent dat de begroting 2026 of de meerjarenraming, uiterlijk in 2029, structureel en reëel moet sluiten. Naast het structureel en reëel evenwicht moet de begroting ook formeel in evenwicht zijn. Dit houdt in dat alle lasten gedekt zijn door baten. Het financieel toezicht van de Provincie Zeeland geeft aan dat indien het jaar 2026 sluitend is en de jaren erna niet er sprake is van repressief toezicht.

Hieraan voldoet deze begroting Voor de jaarschijf 2025 verwerkten we in bovenstaand overzicht twee mutaties Dit zijn mutaties uit de 7e perioderapportage die betrekking hebben op de stand van de reserves en het resultaat. We hebben de overheveling verwerkt van de bestemmingsreserve jeugd naar de algemene reserve voor een

9/135

6

bedrag van € 6.800.000. Hierdoor vervalt ook de onttrekking uit de reserve jeugd voor een bedrag van € 1.700.000. Dit komt ten laste van het begrotingsresultaat. Daarnaast zien we dat de inzet van 75% van ons aandeel van € 100 miljoen dividenduitkering als structureel dekkingsmiddel in de begroting niet nodig is. We voegen dit gedeelte voor een bedrag van € 5.518.000 toe aan de algemene reserve. Algemene financiële positie, financieel toezicht en vervolg Aangezien we geen sluitende meerjarenraming hebben is het aan te bevelen om het komende jaar te gebruiken om maatregelen voor te bereiden die bijdragen aan het verbeteren van de financiële positie. Bijvoorbeeld door ombuigingen/bezuinigingen of het realiseren van hogere inkomsten. Bij de begroting 2027 moet de 1e jaarschijf (2027) sluitend zijn om niet onder preventief toezicht te komen. Toelichting op de surplusregeling en de (strikte) voorwaarden die hiervoor gelden De surplus regeling is een financieel technische mogelijkheid om structurele tekorten te dekken. Hieronder lichten wij de surplus regeling en (strikte) voorwaarden die erop van toepassing zijn nader toe. In het Gemeenschappelijk financieel toezichtkader (GTK) zijn voorwaarden opgenomen om geld uit de algemene reserve te gebruiken als structureel dekkingsmiddel voor de exploitatie ter dekking van de tekorten van het begrotingsresultaat.

Hierbij is van belang dat dit geld niet nodig is om risico’s af te dekken. Om van deze mogelijkheid gebruik te maken is het vereist dat we aantonen welk deel van de algemene reserve vrij inzetbaar is door het toepassen van risicomanagement bepalen we welk deel van de algemene reserve vrij inzetbaar is. Het GTK geeft aan dat de surplus regeling geen ‘reddingsboei’ is om de (meerjaren)begroting structureel in evenwicht te brengen. De exacte hoogte van de mogelijke inzet bij de gemeente Terneuzen moeten we nog bepalen. We schatten dit in rond de € 5 miljoen.

10/135

7

Programma's

11/135

8

Wonen & leefbaarheid Missie In alle kernen een goed woon- en leefklimaat.

Visie Voldoende en passende woonruimte en voorzieningen in alle kernen met oog voor leefbaarheid en veiligheid zowel voor de huidige bewoners als voor de nieuwe inwoners. Goede bereikbaarheid van voorzieningen, mogelijkheden tot sport en ontspanning, een samenleving waarin mensen met elkaar verbonden zijn, oog hebben voor elkaars welzijn en dat van dieren.

Thema 1.1 Veiligheid Tot dit thema behoren taken op het gebied van de brandweer, beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen en alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Doorlopende doelen en prestaties We leveren een bijdrage aan de Veiligheidsregio Zeeland en we zorgen dat de hulpverleningsvoorzieningen op orde zijn. Wij participeren, net als alle andere Zeeuwse gemeenten, in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zeeland (VRZ). In het meerjarenbeleidsplan van Veiligheidsregio Zeeland zijn twee strategische beleidsprogramma’s opgenomen: ‘toekomstige brandweerzorg’ en ‘voorbereide crisisorganisatie’. Onder het eerste programma vallen alle activiteiten op het gebied van incidentbestrijding en risicobeheersing. In het programma ‘voorbereide crisisorganisatie’ is aandacht voor de thema’s natuur, nucleair, transport, industrie & bedrijvigheid, gezondheid en ontwrichting. Deze programma’s vormen ook in 2026 de basis voor de werkzaamheden van de Veiligheidsregio. In dat kader moeten we ook rekening houden met toenemende kapitaallasten voor vervangingsinvesteringen. Daarnaast wordt van de veiligheidsregio’s in samenwerking met de gemeenten toenemende inspanning op het gebied van weerbaarheid verwacht.

Ten slotte wordt de verkenning en invulling van mogelijkheden voor samenwerking met de GGD op het gebied van bedrijfsvoering, governance en gezamenlijke huisvesting in 2026 voortgezet. We geven uitvoering aan het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. In het uitvoeringsprogramma zijn concrete activiteiten vastgelegd op de vijf thema’s uit het in december 2022 vastgestelde integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. Activiteiten voeren we lokaal, Zeeuws-Vlaams en Zeeuws breed uit. Het jaarlijks uitvoeringsprogramma stellen we Zeeuws-Vlaams op, waarna de colleges het vaststellen. Het programma delen we ter kennisname met de gemeenteraad en vormt ook de basis voor de jaarlijkse inzet van handhavingscapaciteit. In het Integraal Veiligheidsbeleid worden doelen gesteld op het gebied van cybercriminaliteit, zorg en veiligheid en jeugd en veiligheid. Ook is ondermijning een breed thema binnen het beleid met als basis het voldoen aan de Zeeuwse norm weerbare overheid. Specifiek voor Terneuzen is de betrokkenheid bij de aanpak van de haven gerelateerde ondermijning en het systematisch uitvoeren van integrale controles. Tot slot is een veilige leefomgeving een thema met als onderlegger de verduurzaming van de samenleving en welke gevolgen dit heeft op voornoemd gebied. In 2026 starten we met het opstellen van een nieuw Integraal Veiligheidsbeleid voor 2027-2030.

Zorg en veiligheid We versterken de samenwerking met ketenpartners als hulpverleningsinstanties, politie en OM. Door middel van een preventieve aanpak zijn we in staat vroegtijdig hulpverlening in te schakelen bij zorgcasussen en bij spanningen tussen inwoners. We zetten Zeeuws-breed in op het voorkomen van huiselijk geweld en (kinder)mishandeling. Er is specifiek aandacht voor ouderen en kwetsbare volwassenen. De samenwerking geldt ook voor de decentralisatie van beschermd wonen.

12/135

9

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een goede fysieke veiligheid en adequate respons in geval van een calamiteit. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We geven uitvoering aan de strategische programma’s uit het meerjarenbeleidsplan 2022-2025.

2026

We bereiden de realisatie van een nieuwe brandweerkazerne in Sas van Gent voor. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een veilige leefomgeving. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

2026 We richten ons ook in 2026 op controles flexbewoning en vraagstukken over veiligheid in een aantal wijken en in het havengebied. Wij voeren het Uitvoerings- en handhavingsbeleid uit en passen de beleidsregel flexbewoning gemeente Terneuzen 2024 toe. Bij integrale controles werken we samen met onze ketenpartners en stemmen we de inzet van onze Boa's daarop af.

Thema 1.2 Mobiliteit Tot dit thema behoren taken op het gebied van verkeer en bijbehorende droge infrastructuur, verkeersbeleid, verkeersmaatregelen, verkeersveiligheid, straatmeubilair. Aanleg, reconstructie en onderhoud wegenreconstructies en civiele kunstwerken, openbare verlichting, onkruidbeheersing, gladheidsbestrijding en straatreiniging. Ontwikkeling en beheer van parkeervoorzieningen, waaronder parkeerbeleid en het inrichten en onderhoud open en gesloten parkeervoorzieningen, parkeermeters en fietsstallingen. Doorlopende doelen en prestaties Bereikbaarheid is belangrijk voor de leefbaarheid in onze gemeente. We blijven de bereikbaarheid van onze kernen en voorzieningen verbeteren. We zoeken samen met inwoners, overheden en bedrijven oplossingen voor verkeersknelpunten. We zetten ook in op verkeersveiligheid en bereikbaarheid, zo zetten we ons in voor de komst van rail Gent-Terneuzen voor goederen- en personenvervoer.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een goede en snelle fietsverbinding vanaf Dow richting Zelzate. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

2026 Wij ondersteunen de provincie Zeeland met het realiseren van de eerste fase, tot Sluiskil. Er zijn aanpassingen nodig aan de rotondes aan de westzijde van het sluizencomplex. We onderzoeken een oplossing voor een snelfietspad binnen de beschikbare middelen. tableCell3 Wat willen we bereiken? Uitvoering van de regionale mobiliteitsstrategie. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? december 2026

We bouwen verder aan publiek vervoer.

We realiseren een eenduidig mobiliteitssysteem voor openbaar en publiek vervoer. Reizen met bus, tram, metro en trein is openbaar vervoer. Onder publiek vervoer valt flexvervoer (taxibusjes), deelmobiliteit (zoals deelfietsen, deelauto’s) en meerijden (bijvoorbeeld carpoolen).

13/135

10

tableCell3 Wat willen we bereiken? Betere bereikbaarheid van Terneuzen door middel van openbaar en publiek vervoer. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We realiseren meerdere hubs.

december 2026

Op verschillende plaatsen, bij het Theaterplein, op de Axelse vlakte, bij Westdorpe en bij het Ziekenhuis Terneuzen, richten we hubs in. Hubs zijn locaties waar publiek vervoer aansluit op openbaar vervoer. Voor een betere verbinding tussen Terneuzen en Gent realiseren we twee hubs in het buitengebied. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een nog betere plek voor de fiets in ons mobiliteitssysteem. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We geven uitvoering aan ons gemeentelijk verkeers- en vervoersplan.

doorlopend

We geven verder vorm aan het stimuleren en faciliteren van het fietsgebruik. Ons doel is om fietsers extra comfort en veiligheid te bieden. Ook gaan we verder met de herinrichting van wegen, onder andere de Kinderdijk in Axel en de Scheldeboulevard in Terneuzen. We hopen ook meer mensen op de fiets te krijgen. We voeren maatregelen uit die aansluiten op de regionale mobiliteitsstrategie. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een goed inzicht in de huidige en toekomstige verkeersstromen binnen Zeeuws-Vlaanderen en binnen onze gemeente. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? 2026

We voeren tellingen uit in de grotere kernen.

We startten met een verkeersmodel voor Zeeuws-Vlaanderen. In overleg met de provincie Zeeland, de gemeente Sluis, de gemeente Hulst en Waterschap Scheldestromen leveren we input voor dit model. Het model geeft inzicht in de verkeersstromen in Zeeuws-Vlaanderen. tableCell3

Thema 1.3 Kunst, cultuur en cultureel erfgoed Tot dit thema behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel en activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur. Daarnaast taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed en de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, waaronder: bibliotheken, lokale pers, omroep en informatievoorziening. We zetten ons in voor een meer diverse en kwalitatieve lokale culturele infrastructuur met toegankelijk en uitdagend cultuuraanbod. Bestaande culturele instellingen zijn in beweging naar een meer toekomstbestendig profiel. Vanuit de Regiodeal North Sea Port District krijgen ook nieuwe initiatieven een kans in onze gemeente, zoals de Broedplaats Nesse. Daarnaast subsidiëren we andere initiatieven zoals ArtBase en White Cube ZeeuwsVlaanderen. Doorlopende doelen en prestaties We bevorderen de vitaliteit in onze kernen en leveren een positieve bijdrage aan de leefbaarheid. We inventariseren de kunstwerken die in ons bezit zijn en plaatsen die waar mogelijk in de kernen. Samen met de gemeente Hulst en Sluis ondersteunen we de Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen in het uitvoeren van het Meerjarenbeleidsplan 2023-2026.

Hiermee zetten we in op de verblijfsfunctie van de bibliotheek, zoals participatie voor (eenzame) inwoners en studeerplekken voor scholieren en studenten.

14/135

11

We geven subsidie voor gemeentelijke monumenten. We helpen en adviseren eigenaren bij het voorbereiden en indienen van vergunningaanvragen en subsidieaanvragen. Ook organiseren we elk jaar de Open Monumentendag.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Behoud van cultureel erfgoed en onze monumenten. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We werken verder aan beleid voor behoud van erfgoed.

december 2026

We maken een uitvoeringsagenda bij de kerkenvisie. We trekken hierin samen op met Erfgoed Zeeland en de provincie Zeeland. Daarnaast maken we beleid voor agrarisch erfgoed. tableCell3 Wat willen we bereiken? Stimuleren van brede welvaart via kunst en cultuur. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We voeren het project Broedplaats uit dat valt binnen de Regio Deal.

december 2027

In de voormalige Philipsfabriek in Terneuzen bouwden we 22 werkunits voor kunstenaars. Deze broedplaats heet Nesse: een artistieke haven voor kunst -en designtalent. Kunstenaars die gebruik maken van de units werken aan projecten met een maatschappelijke impact rond de thema's water, voedsel en energie. Binnen deze broedplaats verzorgt de coördinator culturele programma's. We werken met inwoners samen aan een grensoverstijgend netwerk. In 2026 realiseren we een 'kunstenaarshuis' in de binnenstad, waar kunstenaars kunnen verblijven en inwoners op een toegankelijke manier kennismaken met kunst en ontwerp. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

doorlopend Samen met Toonbeeld onderzoeken we de mogelijkheden van een nieuwe manier van financieren. We stellen in 2026 een aanvullende subsidie beschikbaar, bovenop de reguliere subsidie. We houden daarmee rekening met de toekomstige groei, capaciteit en ambities van Toonbeeld. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We ondersteunen bij de verdere ontwikkeling van de podia Porgy en Bess en de PIT.

doorlopend

We stellen de komende jaren aanvullende subsidie beschikbaar aan Stichting Porgy en PIT. Hiermee continueren we de ondersteuning voor activiteit- en personeelskosten.

Thema 1.4 Beheer openbare ruimte Tot dit thema behoren taken op het gebied van openbaar groen, natuur en recreatie, afvalwater en de waterhuishouding, inclusief de rioolheffing. De inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval, inclusief de reinigingsheffingen en de gemeentelijke taken op het gebied van de lijkbezorging, inclusief lijkbezorgingsrechten behoren hier ook toe. Doorlopende doelen en prestaties Kapitaalgoederen Voor de verschillende kapitaalgoederen (o.a. riolering, wegen etc.) hebben wij beheerplannen opgesteld. Jaarlijks voeren we de in deze plannen genoemde werkzaamheden uit. Veel informatie is opgenomen in de paragraaf kapitaalgoederen. Afval We halen afval op bij huishoudens en bedrijven. Dit ligt vast in ons grondstoffenplan. We zorgen voor gescheiden inzameling van verschillende waardevolle afvalstromen. PMD+ (plastic verpakkingen, metaalverpakkingen,

15/135

12

drankenkartons en restafval), gft, oud papier en karton halen we gescheiden bij huishoudens op. Door nascheiding halen we bij de afvalverwerker de plastic verpakkingen, metaalverpakkingen, drankenkartons uit het PMD+. Glas en textiel kunnen inwoners op centrale plaatsen in de gemeente brengen naar ondergrondse en bovengrondse containers. Op de milieustraat kunnen inwoners 30 waardevolle afvalstromen gescheiden aanleveren. Indien mogelijk passen we hergebruik of recycling toe. Om de hoeveelheid restafval dat we per inwoner inzamelen te verlagen zetten we in sommige wijken een rijdende milieustraat in. Hierbij richten we in een wijk of kern gedurende een dag een tijdelijke milieustraat in met de meest voorkomende afvalstromen die bewoners ten onrechte in het restafval gooien.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Parkgebied het hart van Sluiskil, voor meer balans tussen gezondheid, leefbaarheid en sociaal samenzijn. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? 2027

We maken een definitief plan voor de inrichting.

We maken een nieuw dorpshart om de leefkwaliteit te verbeteren. We maken een koppelingsgebied/voedselbos en vernieuwen het dorpscentrum in Sluiskil. Koppelingsgebieden zijn gebieden tussen woonkernen en industriezones en/of drukke wegen. Ze geven de mogelijkheid tot fiets- en wandelrecreatie in de natuur. Voedselbossen bieden zowel voedselproductie als natuurbehoud. Rotary Nederland bestond 100 jaar en plant een voedselbos als onderdeel van het koppelingsgebied Sluiskil. tableCell3 Wat willen we bereiken? Groenere kernen en wijken. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? doorlopend

Uitbreiding gedenkbos Hoek.

Het gedenkbos in Hoek is vol. Uitbreiding van het gedenkbos Hoek is niet mogelijk. In plaats hiervan leggen we een gedenkbos aan in Sluiskil, dit is een onderdeel van de Regiodeal North Sea Port District (NSPD). tableCell3 Wat willen we bereiken? Minder aanbod van restafval. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? 2026

We verbeteren onze inzamelmethoden.

Onze scheidingsresultaten blijven achter bij de doelstellingen. Dit is nadelig voor het milieu en de kosten. We werken de geactualiseerde uitvoeringsagenda van het grondstoffenplan uit met onder andere voorstellen over wel of niet voortzetten nascheiding, mogelijkheden invoering Diftar en Ja/Ja-sticker. tableCell3 Wat willen we bereiken? Groenere kernen en wijken. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? 2026

We leggen kweldrainage aan in Sluiskil.

Samen met Rijkswaterstaat onderzochten we maatregelen tegen de hoge grondwaterstand in Sluiskil. Als eerste fase leggen we kweldrainage aan parallel aan de damwand van het kanaal. Deze drainage vangt het water op dat onder de damwand naar het dorp stroomt. tableCell3 Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We vergroenen de openbare ruimte op verschillende plaatsen.

december 2027

We vergroenen de openbare ruimte op verschillende plaatsen in de gemeente, onder andere in de binnenstad van Terneuzen. We ontvangen subsidie vanuit de Regio Deal NSPD.

16/135

13

tableCell3 Wat willen we bereiken? Minder aanbod van restafval. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We plaatsen containers voor gescheiden afvalinzameling bij hoogbouw.

december 2029

Bij veel bestaande hoogbouw wordt afval niet of maar beperkt gescheiden. We zetten ons initiatief voort om met de eigenaren ondergrondse containers te plaatsen voor betere scheiding. tableCell3

Thema 1.5 Woningmarkt - ruimtelijke ordening Tot dit thema behoren taken op het gebied van de ruimtelijke ordening en ontwikkeling en functietoedeling van de leefomgeving, gemeentelijke bouwgrondexploitatie, gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, inclusief leges omgevingsvergunningen. Ook ontwikkeling van bedrijfsterreinen en landschappelijke projecten rond de Kanaalzone komen hier aan bod. De invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging gaan een nieuw wettelijk kader vormen waarbinnen we moeten werken. Voor dit thema vullen we de wens in van de rekeningcommissie om een maatschappelijke effect indicator te benoemen. Wij verwijzen u voor toelichting naar de bijlage. Doorlopende doelen en prestaties We dragen bij aan een prettig leefklimaat. We voeren de uitvoeringsparagraaf van de regionale woonvisie uit. Ook geven we uitvoering aan de prestatieafspraken die we met de woningbouwcorporaties hebben vastgelegd. In de Zeeuwse Woondeal legden we vast dat er tot en met 2030 minimaal 1820 nieuwe woningen gebouwd worden. Van dit aantal zijn er meer dan 600 een sociale huurwoning. Ons streven voor 2026 is minimaal 205 nieuwe woningen. Om het kopen van een eerste huis mogelijk te maken, kunnen inwoners van 18 tot en met 35 jaar een starterslening bij ons aanvragen.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een prettig woon- en leefklimaat voor inwoners en internationale werknemers. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

doorlopend We voeren het handhavingsbeleid uit en we passen de beleidsregel Flexbewoning gemeente Terneuzen toe. Het beleid voor de huisvesting van internationale werknemers is de basis. We treden op tegen illegale bewoning. We controleren of de wet- en regelgeving wordt nageleefd. tableCell3 Wat willen we bereiken? Een woningvoorraad die aansluit op de behoeften. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We bereiden nieuwe prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties voor.

2026

We bepalen de huisvestingsopgaven voor verschillende doelgroepen die aangewezen zijn op sociale woningbouw. Wat voor de corporaties haalbaar is, leggen we daarna concreet vast in nieuwe prestatieafspraken. tableCell3

17/135

14

Thema 1.6 Totaalplan binnenstad Tot dit thema behoren taken op het gebied van de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. Doorlopende doelen en prestaties De komende jaren werken we aan de uitvoering van het Totaalplan binnenstad Terneuzen. In afstemming met ondernemers, (pand)eigenaren, bewoners en bezoekers kijken we hoe de binnenstad een aangename ontmoetings- en verblijfsplek kan zijn, een gewilde plek om te wonen en te recreëren. We creëren een compact kerngebied met belangrijke voorzieningen en we vergroenen grote delen van de binnenstad. Het wordt dus niet alleen een ‘place to buy’, maar vooral een ‘place to be’ en een ‘place to live’.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Een toekomstbestendige binnenstad. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? doorlopend

We realiseren de ambities uit het Totaalplan Binnenstad Terneuzen.

We verbinden de Nieuwstraat met de Noordstraat via een pleintje aan de Korte Kerkstraat. Hiermee ronden we in het cultuurkwartier fase 1 af. We treffen ook de voorbereidingen voor de herinrichting van de Nieuwstraat. In de Oostelijke Kanaalarm loopt de uitvoering van de herinrichting van de Herengracht, Rosegracht en De Blokken. Ook gaan we in deze ontwikkelzone aan de slag met de voorbereidingen voor de herinrichting van de Axelse Dam, het Stadhuisplein en de Oostkolk. We maken een start in de raadsledenbuurt om bewoners te helpen om hun woning te verduurzamen en/of op te knappen met de subsidie van vijf miljoen euro die we kregen uit het Volkshuisvestingsfonds. En we maken een plan voor het buurthart in de raadsledenbuurt. tableCell3

Wat mag het kosten per programma? Rekening

Begroting

Begroting

2024

2025

2026

2027

2028

2029

Lasten

7.000

7.264

7.419

7.684

8.031

8.201

Baten

-29

13

53

54

54

54

Saldo

7.029

7.250

7.366

7.630

7.976

8.146

Lasten

13.721

13.136

13.838

14.653

14.782

14.904

Baten

795

621

341

343

344

344

Saldo

12.926

12.515

13.496

14.310

14.438

14.560

bedrag x € 1.000

Meerjarenraming

1.1 Veiligheid

1.2 Mobiliteit

1.3 Kunst, cultuur en cultureel erfgoed Lasten

8.678

8.958

9.139

9.462

9.509

9.645

Baten

2.248

1.842

1.727

1.761

1.776

1.792

Saldo

6.430

7.116

7.412

7.701

7.733

7.853

Lasten

22.291

23.568

26.299

26.569

27.529

28.145

Baten

20.344

22.930

23.215

23.522

23.846

24.268

Saldo

1.947

638

3.084

3.047

3.683

3.878

1.4 Beheer openbare ruimte

18/135

15

1.5 Woningmarkt - Ruimtelijke ordening Lasten

9.030

7.040

8.355

6.043

6.109

6.199

Baten

6.378

3.997

5.820

3.289

3.231

3.168

Saldo

2.652

3.044

2.535

2.754

2.877

3.031

Lasten

227

1.381

300

316

300

300

Baten

77

48

Saldo

150

1.334

300

300

300

300

1.6 Totaalplan Binnenstad

16

Totaal programma Wonen & leefbaarheid Lasten

60.947

61.346

65.350

64.727

66.259

67.394

Baten

29.812

29.450

31.157

28.984

29.251

29.626

Saldo

31.134

31.896

34.194

35.742

37.008

37.768

Reserves Begroting

Meerjarenraming

2026

2027

2028

2029

200

200

200

200

Reserve Totaalplan Binnenstad

300

300

300

300

Algemene reserve

950

Reserve kapitaallasten maats.nut programma 1

68

116

116

116

Reserve kapitaallasten econ.nut programma 1

180

306

326

345

Reserve begraven voor 1/1/2017

176

182

142

Reserve budgetoverhevelingen

210

115

-1.684

-819

bedrag x € 1.000

Toevoegingen Reserve kapitaallasten econ.nut programma 1 Onttrekkingen

Saldo

19/135

-684

-561

16

Investeringen Omschrijving investering

2026

2027

2028

2029

Reconstructie wegen

1.112

1.112

1.112

1.112

990 82 355

90 82 355

75 82 355

0 82 355

142

142

142

142

320 1.730 850

100

100

200 100

2.726

105

1.550

Tractie straatreiniging/gladheidsbestrijding Miniperscontainers Uitvoering beleidsplan openb. Verl. vernieuwing armaturen Uitvoering beleidsplan openb. Verl. verbetering lichtmasten Parkeerautomaten Uitvoeringsagenda GVVP Uitvoering Regionale Mobiliteitsstrategie - In Terneuzen komt een regionale HUB. In Axel en Sas van Gent komen hubs Aanpassen kruising Margarethaplein, druppel Othene Tractie afvalinzameling

100 731

Tractie afvalinzameling - Container uitzet vrachtauto

100

Containers activeren i.p.v. exploitatie

200

200

200

200

Grondstoffenplan

300

300

300

300

3.665 1.250

3.565 500

3.565

4.911

40

0

50

0

WKA Binnenstad Terneuzen Investeringsplan ICT Hardware Investeringsplan ICT Software

45

Verduurzaming vastgoed

704

704

704

704

Verduurzaming vastgoed (verhoging)

300

300

300

300

Verduurzaming vastgoed (solitaire scholen)

PM PM

PM

PM

Nieuwbouw brandweerkazerne Sas van Gent Nieuwbouw brandweerkazerne Sas van Gent (verhoging) Uitbreiding De Koegors (budgettair neutraal )

500 2.000

Aanpak wateroverlast Sluiskil - riolering

225

225

Aanpak wateroverlast Sluiskil - pompen/gemalen

75

75

Aanpak wateroverlast Sluiskil - waterbeheersing

225

225

Aanpak wateroverlast Sluiskil - wegen

225

225

Voortzetting Landschapsuitvoeringsplan voor de Kanaalzone (LUP) - koppelingsgebieden North Sea Port District (NSPD)

0

0

90

90

Cameratoezicht binnenstad

75

Gebiedsontwikkeling Sasse Poort Sas van Gent (verhoging) Aanschaf hondenpoepzuiger

805

Park IKC Westdorpe

450

Inrichting openbaar gebied campus

PM

Verkeersmaatrelen campus

PM 10.926

7.225

10.046

100

Totaal

17.651

20/135

17

Beleid • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Bestuursakkoord 2022 – 2026 Gemeente Terneuzen Beleidsregels Wet Bibob (2022) Nota prostitutiebeleid (2013) Damoclesbeleid (2022) Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 (2018) Horecabeleid (2009) Nota Evenementenbeleid gemeente Terneuzen (2020) APV Terneuzen 2023 Regionaal Preventie- en Handhavingsplan voor de uitvoering van de Drank- en Horecawet 2018-2020 Beleidsplan Wmo 2016-2019 Blijven omzien naar elkaar Integraal handhavingsbeleid Zeeuws-Vlaanderen 2017-2020 Verkeer- en Vervoerplan Terneuzen (2022) Regionale Mobiliteitsstrategie (2022) Wegenbeheerplan 2022-2026 (2021) Wegencategoriseringsplan Terneuzen (2009) Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2015-2024 (2015) Parkeernota Terneuzen 2023-2033 Beleidsregels parkeerschijfzone (blauwe zone) (2010) Inventarisatie 30 km zones in de kern Terneuzen (2012) Grondstoffenplan (2019) Groeidocument Groen: Visie op Groen (2019) Groeidocument Groen: Groenstructuurplan (2019) Groeidocument Groen: Beleidsplan Openbaar Groen (2019) Bomenbeleidsplan en lijst waardevolle bomen (2021) Water - en Rioleringsplan 2019-2023 (2018) KASZ Klimaatadapatiestrategie Zeeland (2022) Structuurvisie Terneuzen 2025 (2010) Strategische regiovisie Zeeuws-Vlaanderen (2021) Verordening fysieke leefomgeving Terneuzen 2023 Nota Grondbeleid (2022) Structuurvisie binnenstad gemeente Terneuzen (2012) Structuurvisie ondergrondse infrastructuur (2014)

Detailhandelvisie Terneuzen (2014) Regionale woonvisie Zeeuws-Vlaanderen Gebiedsvisie Zeeuws-Vlaamse kanaalzone (2009) Masterplan Axelsedam (2003) Hotelvisie Gemeente Terneuzen (2008) Totaalplan Binnenstad Terneuzen (2022)

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/ZoekUitgebreid

Verbonden partijen - Openbaar Lichaam Afvalstoffenverwijdering Zeeland (OLAZ) - Veiligheidsregio Zeeland (VRZ)

21/135

18

Zorg & gezondheid Missie Iedereen aan boord.

Visie We hebben oog voor de menselijke maat. Doelmatigheid van de voorzieningen staat voorop. We werken preventief. Hulpvragen bekijken we integraal.

Thema 2.1 Welzijn - Sport Tot dit thema behoren alle maatregelen ter stimulering van professionele en amateursport en alle accommodaties voor sportbeoefening. We geven uitvoering aan het Sportakkoord. We stimuleren een actief en gezond leven. Doorlopende doelen en prestaties We voeren het Lokaal Sportakkoord uit en stellen bewoners zo in staat om te sporten, te bewegen en te ontmoeten. Door o.a. te werken met buurtsportcoaches sturen we op een duurzame sportinfrastructuur. We maken onze sportvoorzieningen (sportaccommodaties en beweegvriendelijke omgevingen) bereikbaar, toegankelijk, toekomstbestendig en passend. We zetten ons in om onze sportvoorzieningen optimaal te benutten (sportverenigingen/inwoners). We zetten in op sporttoestellen in de buitenruimte en bijvoorbeeld beweegroutes.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? We stellen inwoners in staat om te sporten, te bewegen en elkaar te ontmoeten. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We creëren faciliteiten voor het beoefenen van Urban sports.

2026

We onderzoeken of de bestaande faciliteiten voor het beoefenen van Urban sports voldoende gebruikt worden en hoe we het gebruik verder kunnen optimaliseren. tableCell3

Thema 2.2 Participatiewet en Wet Schuldhulpverlening Tot dit thema behoren alle inkomens- en bijstandsvoorzieningen. De Participatiewet zorgt voor één regeling voor iedereen die ondersteuning nodig heeft bij het vinden van een plek op de arbeidsmarkt. Wij bieden passende ondersteuning om mee te doen in de samenleving. Dit kan werk zijn. Maar het kan ook een andere vorm van participatie zijn. Bijvoorbeeld wanneer en zolang arbeidsinschakeling (nog) niet haalbaar is. We voeren de schuldhulpverlening inclusief vroegsignalering zelf uit. We zetten Dethon en het WSP in voor de (deel)uitvoering van de Participatiewet. Inkomens- en bijstandsvoorzieningen Wij willen het voor iedereen in onze gemeente mogelijk maken om deel te nemen aan het maatschappelijke leven, zodat iedereen kan meedoen. Daartoe stellen we de volgende inkomensvoorzieningen beschikbaar aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van bestaan kunnen voorzien: • Bijstandsuitkeringen; • IOAW-uitkeringen; • IOAZ-uitkeringen; • BBZ-uitkeringen.

22/135

19

Doorlopende doelen en prestaties Bijstand en minima We bieden ondersteuning aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van hun bestaan kunnen voorzien. We beoordelen kritisch de noodzaak voor bijstandsbehoefte, waarbij we de menselijke maat niet uit het oog verliezen. Door een verruiming in de bijstand en minimavoorzieningen kunnen we meer inwoners helpen. Dit houden we blijvend onder de aandacht van de doelgroep. Arbeidsmarkt We geven uitvoering aan de Wet banenafspraak en het invullen van garantiebanen. Zo ontstaat een inclusieve arbeidsmarkt waar mensen inzetbaar zijn naar hun vermogen. We besteden extra aandacht aan de mensen in het Trede 4-bestand met als doel dat zij ook regulier participeren.

Wat willen we bereiken? Wat willen we bereiken? Dat nieuwe inwoners van onze gemeente zo snel mogelijk inburgeren en hun weg vinden naar duurzame arbeid. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed? doorlopend

We huisvesten ontheemden uit Oekraïne.

Het Rijk verlengde de regeling voor opvang van ontheemden uit Oekraïne tot 2026. De verwachting is dat er verlengd wordt tot maart 2027. Wij verwachten tussen 400 en 500 plaatsen beschikbaar te houden. Daarvoor huren wij verschillende gebouwen en een beperkt aantal woningen. We keren leefgeld uit aan degene die hier recht op hebben. Dit is een aparte vergoeding die we 1 op 1 ontvangen van het Rijk. Bij werkenden brengen we de eigen bijdrage in rekening die het Rijk vastgesteld heeft voor kosten zoals gas, water en elektriciteit. Het Rijk verlaagde de vergoeding per opvangplek. Deze dekt naar verwachting nog steeds onze kosten. tableCell3 Wat willen we bereiken? Ondersteuning bieden aan inwoners die niet zelfstandig in de noodzakelijke kosten van hun bestaan kunnen voorzien. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

doorlopend We onderzoeken de mogelijkheid om onderdelen van de aanpassing van de Participatiewet versneld in te voeren. We voeren de maatregelen van de Participatiewet in Balans stapsgewijs in. Hierbij houden we de landelijke ontwikkelingen in de gaten. tableCell3 Wat willen we bereiken? Dat nieuwe inwoners van onze gemeente zo snel mogelijk inburgeren en hun weg vinden naar duurzame arbeid. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We huisvesten statushouders volgens de taakstelling.

doorlopend

Het bieden van huisvesting aan statushouders blijft een uitdaging gezien de krapte op de woningmarkt. We leveren extra inspanningen door woningen te huren via diverse partijen naast de bestaande afspraken die we maakten met Clavis en Woongoed. We blijven de ontwikkelingen op het gebied van asielopvang en huisvesting statushouders volgen. De taakstelling voor 2026 is nog niet bekend. Het Rijk maakt dit halfjaarlijks kort van tevoren bekend. tableCell3

Thema 2.3 Zelfredzaamheid Tot dit thema behoren materiële voorzieningen om zelfstandig te kunnen functioneren (Wmo) voor mensen met fysieke beperkingen. We bieden hulp aan individuele cliënten met een beperking (fysiek/psychisch), die zelfstandig wonen en die ondersteuning nodig hebben. We bieden daarnaast voorzieningen voor maatschappelijke opvang, vrouwenopvang en beschermd wonen.

23/135

20

Uitvoeringsorganisatie aan-z heeft een breed takenpakket op het gebied van het sociaal domein, waaronder de toegangsfunctie voor voorzieningen binnen de Jeugdwet en de Wmo 2015, welzijnswerk en maatschappelijk werk. We werken bijvoorbeeld samen met aan-z aan het versterken van de eigen kracht, zelfredzaamheid en de aanpak rondom eenzaamheid. Wij nemen samen met de gemeenten Hulst en Sluis deel aan het samenwerkingsverband Collectief Vervoer, voor wat betreft jeugdhulpvervoer, leerlingenvervoer en Wmo-vervoer. Doorlopende doelen en prestaties Maatwerk Voor specifieke, individuele gevallen passen we maatwerk toe. We maken daarbij o.a. gebruik van de doorbraakmethode. Het doorbraak-/maatwerkplan is onderdeel van de methode '1 gezin, 1 plan en 1 regisseur'. Naast een vastgestelde maatwerkroute werken we toe naar een vaste aanpak van actieonderzoeken. We vertalen de in de praktijk goed werkende oplossingen in beleid. We analyseren halfjaarlijks de resultaten met behulp van de doorbraaktool. Inclusieagenda We voeren de inclusieagenda uit, zodat voorzieningen voor alle inwoners toegankelijk zijn. We werken doorlopend aan de fysieke toegankelijkheid van onze gemeentelijke gebouwen. We laten jaarlijks inspecties uitvoeren om dit te controleren. We zijn een Regenbooggemeente, we sluiten niemand uit en hebben oog voor diversiteit.

Discriminatie.nl Zeeland monitort meldingen van discriminatie en organiseert projecten en activiteiten om Zeeland inclusiever te maken. We staan voor een diverse, inclusieve samenleving. Hiermee bedoelen we dat iedereen kan meedoen ongeacht leeftijd, geslacht, klasse, achtergrond of arbeidsvermogen. We bestrijden discriminatie en bevorderen acceptatie, diversiteit en inclusie. Dit doen we op verschillende manieren en met diverse organisaties en samenwerkingsverbanden. Om ons nog beter in te zetten als inclusieve werkgever zijn we recent aangesloten bij de Charter Diversiteit van de Sociaal-Economische Raad (SER). Welzijnsaccommodaties Met het Welzijnsaccommodatiebeleid realiseren we een dekkend netwerk van welzijnsaccommodaties en voorzieningen. Een coördinator buurthuizen is aan de slag met het versterken van het aanbod. Maatschappelijke opvang en beschermd wonen We ondersteunen mensen met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk in de wijken. Dat vraagt een basisniveau van voorzieningen en kennis, geschikte woningen en vooral samenwerking tussen en met gemeenten, ketenpartners en zorgverzekeraars. ‘Housing first’ is hierbij het uitgangspunt. Zorg in Zeeland We werken samen met netwerkpartners in de zorg, zodat we zorgvoorzieningen, waaronder ziekenhuiszorg, behouden in Zeeuws-Vlaanderen. We hebben onze inbreng in de Zeeuwse Zorgcoalitie.