2025-06-05 - Bijlage 4 Afschrift Accountantsverslag 2024 - Gemeente Terneuzen
Tekst van het document
Accountantsverslag Gemeente Terneuzen Boekjaar 2024
Aanbiedingsbrief Aan de gemeenteraad van de gemeente Terneuzen Postbus 35 4530 AA Terneuzen Datum: 15 mei 2025 Onderwerp: Accountantsverslag 2024 Geachte leden van de gemeenteraad, In overeenstemming met de opdracht tot de controle van de jaarrekening 2024 van gemeente Terneuzen, zoals overeengekomen in onze opdrachtbevestiging d.d. 21 juni 2024, bieden wij u hierbij het accountantsverslag aan. Het accountantsverslag bevat de bevindingen en conclusies naar aanleiding van onze werkzaamheden. De bevindingen in dit verslag zijn besproken met de portefeuillehouder financiën en een afvaardiging van de ambtelijke organisatie.
Wij hebben u op 15 mei 2025 gemachtigd om onze goedkeurende controleverklaring op te nemen in uw jaarrekening 2024.Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en zijn graag bereid de inhoud van deze rapportage nader toe te lichten. Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V.
Was getekend drs. A.R.M. Peelen RA Partner
pagina | 2
Inhoud 1. Bestuurlijke samenvatting 2. Opdracht, scope en uitkomsten 3. Financiële positie 4. Belangrijkste bevindingen 5. Overige onderwerpen 6. Bijlagen
pagina | 3
1
Bestuurlijke samenvatting
pagina | 4
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt.
Het jaarverslag is cf. NV COS 720 verenigbaar met de jaarrekening en voldoet in materiële zin aan de laatste actuele voorschriften.
Het Besluit Begroting en Verantwoording is in alle opzichten nageleefd in 2024.
Verschillen
Uit onze controle met betrekking tot ons getrouwheidsoordeel blijken een zevental controleverschillen en een aantal tekstuele aanpassingen. Deze zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. We constateren dat het aantal geconstateerde verschillen met impact op het resultaat hoger ligt dan voorgaande jaren en vragen daarvoor uw aandacht. In ons verslag lichten wij onze bevindingen nader toe. Wij constateren dat de jaarrekening van de gemeente Terneuzen een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en gemeenten. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 in overeenstemming is met de Wet normering topinkomens (WNT) en dat de jaarrekening 2024 van de gemeente Terneuzen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Gemeente Terneuzen heeft er voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van de jaarstukken, ondanks dat dit conform het BBV in formele zin nog niet verplicht is. Op deze wijze heeft de gemeente Terneuzen invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording toch op te nemen.
Op deze wijze wordt ook invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de raad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Uit onze controle zijn geen bevindingen geconstateerd. De rechtmatigheidsverantwoording geeft een getrouw beeld. We hebben vanuit onze zijde ervaren dat het controleproces soepel is gelopen, waarbij naar onze mening op een prettige en constructieve wijze met de ambtelijke organisatie is samengewerkt. In lijn met voorgaande jaren constateren we dat de ambtelijke organisatie het proces rondom de jaarrekeningcontrole goed heeft voorbereid, georganiseerd en ervoor zorgt dat vragen op korte termijn beantwoord worden vanuit de organisatie. Dit zijn wat ons betreft kritische succesfactoren om ervoor te zorgen dat de controle op een goede wijze kan plaatsvinden. In lijn met voorgaand jaar nemen we in de evaluatie met de organisatie de verbeterpunten van beide kanten mee om zodoende onze dienstverlening verder te verbeteren. Wij bedanken de ambtelijke organisatie voor hun inzet om dit mogelijk te maken.
pagina | 5
Management samenvatting Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringswaarden
pagina | 6
2
Opdracht, scope en uitkomsten
pagina | 7
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle
Overzicht toleranties
De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: • Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen). • De jaarrekening. • Bijlagen.
De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 2.858.850. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol over boekjaar 2024.
Met de opdrachtbevestiging van 21 juni 2024 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2024. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest, die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle.
Omschrijving
Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 2.858.850
Goedkeuringstolerantie onzekerheden
3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 8.576.550
Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
€ 143.000
De toleranties voor de rechtmatigheidsverantwoording, zoals vastgelegd in uw financiële verordening, wijken beperkt af van de toleranties voor de controle op de getrouwheid. Dit leidt ertoe dat de door het college opgestelde rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld op basis van de volgende toleranties: Grondslag
Bedrag
Goedkeuringstolerantie fouten
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 2.858.850
Rapporteringstolerantie
Conform afspraak in de financiële verordening
€ 100.000
pagina | 8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Kernpunten en significante risico’s in de controle
Interne beheersing
Wij hebben voldoende en geschikte controle-informatie verkregen, onder andere met betrekking tot de volgende kernpunten van de controle: • het risico dat het management van de gemeente procesafspraken kan doorbreken, hetgeen een standaard risico is vanuit onze beroepsregels. Als wij kijken naar de jaarrekening van de gemeente ziet dit eventuele risico niet toe op een specifiek onderdeel van de jaarrekening; • de verantwoording in het kader van Wet Normering Topinkomens (WNT); • getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording; en • lasten zijn niet nauwkeurig verantwoord doordat de inkoopfactuur niet in overeenstemming is met de geleverde prestatie.
Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij de interne beheersing inclusief de IT-omgeving, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole, beoordeeld. Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij in de managementletter 2024 beschreven. Onze werkzaamheden zijn niet gericht op het geven van een oordeel over de interne beheersing van de gemeente als geheel. Onze uitgebrachte management letter bevat daardoor niet alle onvolkomenheden in de interne beheersing, die bij een eventueel uitgebreid en hierop specifiek gericht onderzoek naar voren zouden kunnen komen.
Uitkomsten Wij hebben bij de jaarrekening 2024 een goedkeurende verklaring verstrekt voor de getrouwheid van de jaarrekening. De geconstateerde controleverschillen zijn gecorrigeerd in de definitieve versie van de jaarrekening. Voor een overzicht van de gecorrigeerde controleverschillen verwijzen we naar de bijlage van dit verslag. Tevens zijn er onzekerheden met betrekking tot de lasten voor de jeugdzorg (zoals gerapporteerd door de Inkooporganisatie Jeugd) ter hoogte van € 1.517.000. De genoemde fouten en onzekerheden blijven binnen de goedkeuringstoleranties.
Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking in dit verslag. Wij merken op dat de jaarrekeningcontrole niet specifiek gericht is op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.
pagina | 9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Frauderisico’s en continuïteit Onze controleverklaring over boekjaar 2024 bevat, gelijk aan voorgaand jaar, een verplichte paragraaf over onze werkzaamheden met betrekking tot fraude en een met betrekking tot continuïteit.
Frauderisico’s Zoals ook in ons controleplan opgenomen bevindt het college dan wel het management zich in een unieke positie om fraude te plegen, omdat het in staat is de administratieve vastleggingen te manipuleren en frauduleuze financiële overzichten op te stellen door interne beheersingsmaatregelen te doorbreken, die anderszins effectief lijken te werken. Een incentive van het college of management zou hierbij kunnen zijn om op die wijze een betere financiële situatie of prestatie te presenteren. Onze beroepsregels schrijven voor dat de accountant dit risico in zijn controle onderkend.
Om dit frauderisico te ondervangen hebben wij de volgende werkzaamheden verricht: • analyseren en beoordelen van op basis van risicocriteria geselecteerde journaalposten en hierop specifieke controlewerkzaamheden verricht om de nauwkeurigheid van de geselecteerde journaalposten te controleren;
• analyse van aanpassingen die tijdens het opstellen van de jaarrekening zijn gemaakt; • beoordelen van belangrijke schattingen en de schattingsprocessen van het college of management zoals de waardering van de grondexploitaties, vaste activa en vorderingen en het toereikend zijn van voorzieningen. Hierbij hebben we in het bijzonder aandacht gehad voor het inherente risico van vooringenomenheid van het college bij deze posten; • beoordelen van significante transacties buitenom de normale bedrijfsuitoefening; en • doornemen van notulen van vergaderingen van het management, college en de raad. Naleving wet- en regelgeving en overige Wij informeren de gemeenteraad over illegale handelingen, waarbij het hoger kader is betrokken en over fraude en illegale handelingen (of deze nu door het hoger kader of door andere werknemers zijn veroorzaakt) die een onjuistheid van materieel belang in de jaarrekening tot gevolg hebben. Gedurende de controle zijn geen significante punten gesignaleerd ten aanzien van feitelijke of vermoedelijke niet-nakoming van wet- en regelgeving, voor zover deze van belang worden geacht voor de mate waarin de gemeenteraad in staat is haar taken te vervullen.
pagina | 10
2. Opdracht, scope en uitkomsten Corruptie en omkopingsrisico’s Uw gemeente maakt onderdeel uit van de overheidssector waarin corruptie vaker dan bij andere sectoren voorkomt. Dit komt onder andere omdat veel transacties met een relatief grote omvang plaatsvinden, de transparantie over marktprijzen niet in alle gevallen voldoende is om te beoordelen en frequent zaken gedaan wordt met andere corruptiegevoelige sectoren (vastgoed, constructie, infrastructuur et cetera). Hierdoor hebben wij dit als aandachtspunt in onze controle meegenomen. Corruptie is een wereldwijd probleem waarbij het uw verantwoordelijkheid is om corruptie binnen uw gemeente te voorkomen. Onze beroepsregels zijn in de praktijkhandreiking “Corruptie, werkzaamheden van de accountant” verder aangescherpt, hetgeen tot aanvullende werkzaamheden heeft geleid.
• Door middel van een steekproef vaststellen dat prestaties zijn geleverd voor inkoopfacturen die in rekening zijn gebracht aan de gemeente. • Door middel van een kritische deelwaarneming vaststellen of bij (materiële) grondaankopen en –verkopen door de gemeente vastgestelde procedures in materiële zin zijn gevolgd. • Door middel van een kritische deelwaarneming vaststellen of verstrekte subsidies in overeenstemming met de geldende interne wet- en regelgeving zijn verstrekt. Uit bovenstaande werkzaamheden zijn geen bevindingen voortgekomen.
Gemeente Terneuzen beschikt over beschreven procedures ten aanzien van de samenwerking met derden en een intern inkoop- en aanbestedingsbeleid aangevuld met trainingen voor voldoende bewustwording bij medewerkers. Wij hebben de volgende werkzaamheden verricht om eventuele effecten van dit risico ten behoeve van onze controle van de jaarrekening te mitigeren: • Vastgesteld dat de aanbestedingen conform de geldende Europese aanbestedingsregels en de Aanbestedingswet 2012 zijn aanbesteed.
pagina | 11
3
Financiële positie
pagina | 12
Concept
3. Financiële positie Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per
Analyse van het resultaat
31 december 2024 volgens de jaarrekening € 168,4 miljoen.
Het gerealiseerde resultaat bedraagt afgerond € 8,6 miljoen positief. In de gewijzigde
Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000)
begroting was rekening gehouden met een resultaat van € 4,9 miljoen positief.
180.000
Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een positief saldo zien.
In het samenvattend beeld wordt in hoofdlijnen een toelichting op de afwijkingen gegeven.
160.000
In de toelichting op de programma’s wordt een verder gedetailleerde verklaring gegeven
140.000
voor de afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de
120.000
toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2024 wordt
100.000 80.000
overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken.
60.000
Het jaarrekeningresultaat is € 3,7 miljoen voordeliger dan begroot.
40.000
De belangrijkste afwijkingen groter dan € 0,5 miljoen zien toe op:
20.000 0 2021 Algemene reserve
2022 2023 Bestemmingsreserve
2024
•
Een hogere algemene uitkering dan verwacht ter hoogte van € 1,3 miljoen
•
Voordelige eindafrekeningen 2023 en lager verbruik aan gas en elektriciteit hetgeen een voordeel oplevert van € 0,7 miljoen.
Gerealiseerd resultaat
•
In de begroting was een last verwerkt van € 0,7 miljoen inzake verstrekte SvN
Van de totale reserves ter hoogte van € 168,4 miljoen is € 61,5 miljoen opgenomen
leningen. Op basis van het BBV moeten deze geactiveerd worden, waardoor dit een
als algemene reserve. Het saldo van deze algemene reserve is ten opzichte van
voordeel oplevert ten opzichte van het begrote resultaat.
voorgaand jaar gestegen met € 32,9 miljoen. Per saldo is gedurende 2024
€ 25,7 miljoen gedoteerd aan de bestemmingsreserves. Het gerealiseerde resultaat in
•
Een voordeel ten aanzien van de ontvangen bijdragen Gezond en Actief Leven Akkoord en de Lokale Deal Regiodeal van € 0,7 miljoen.
2024 bedraagt € 8,6 miljoen. De verschillen zijn nader toegelicht in de jaarstukken van de gemeente Terneuzen en geven naar onze mening een goed beeld waardoor de verschillen zijn ontstaan.
13
Concept
3. Financiële positie Weerstandsvermogen en financiële kengetallen Schuldpositie De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van De schuldpositie van uw gemeente geeft een beeld van de mate, waarin uw gemeente het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze afhankelijk is van externe middelen bij het realiseren van haar doelstellingen. controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet
Ook geeft het inzicht in welk deel van de inkomsten van de gemeente gebruikt moet
strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen
worden om de rente en aflossing van de schulden te kunnen betalen.
moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien.
De gecorrigeerde netto schuldquote is aangepast voor leningen die de gemeente
Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de
‘doorleent’ aan derden (zoals woningbouwverenigingen).
financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de
Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw schuldpositie gedurende de afgelopen
oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven,
vier jaar weergegeven.
met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke benchmark. Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven: Gemeente
Landelijk
45.000 – 60.000
80% 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0% 2021
Kengetal
2024
2023
2024 (B)
2023
2024 (B)
2023
Netto schuldquote
15,6%
39,2%
56,5%
37,6%
63,1%
46,2%
Netto schuldquote gecorrigeerd
15,0%
38,6%
51,4%
32,3%
58,7%
42,3%
Solvabiliteit
48,6%
39,4%
35,2%
39,1%
32,5%
36,3%
jaarlijkse inkomsten. Een ratio die kleiner is dan 100% duidt op hogere baten dan
Grondexploitaties
3,4%
3,3%
7,4%
5,6%
5,5%
7,1%
schulden in een boekjaar.
Belastingcapaciteit
91,8%
91,2%
100,8%
99,7%
98,2%
96,2%
De Vereniging van Nederlandse Gemeenten adviseert om 130% als maximum norm te
Structurele exploitatieruimte
2,4%
5,5%
2,0%
3,3%
2,7%
3,6%
hanteren en daarboven de schuld af te bouwen (bron: VNG, Handleiding
Gemeente Terneuzen
2022
2023 Nederland
2024
45.000 tot 60.000 inwoners
De netto schuldquote bedraagt 16% en is daarmee gedaald ten opzichte van voorgaand boekjaar (2023: 39%). Deze ratio geeft aan in hoeverre de schulden hoger zijn dan de
houdbaarheidstest gemeentefinanciën). Uw gemeente voldoet ultimo 2024 aan die norm. 14
Concept
3. Financiële positie Solvabiliteit
Continuïteit
De solvabiliteit van uw gemeente geeft een beeld van de mate waarin uw gemeente
Als onderdeel van de vereisten voor de nieuwe controleverklaring hebben wij ook de
op lange termijn aan haar verplichtingen kan voldoen. Hieronder hebben wij de
continuïteitsveronderstelling getoetst. Wij hebben vastgesteld dat de gemeente
ontwikkeling van uw solvabiliteit gedurende de laatste 4 jaar weergegeven.
Terneuzen een sluitende meerjarenbegroting heeft. Daarnaast geven de financiële
60%
kengetallen zoals inclusief het weerstandsrisico zoals toegelicht in dit hoofdstuk geen
50%
reden tot twijfel of de gemeente haar activiteiten in continuïteit kan voortzetten.
40%
De gemeente Terneuzen kent een robuuste financiële positie.
30%
20% 10%
0% 2021
2022 Gemeente Terneuzen
2023 Nederland
2024
45.000 tot 60.000 inwoners
De solvabiliteit stijgt van 39% in 2023 naar 49% in 2024. De VNG hanteert een signaalwaarde als de solvabiliteit onder de 20% komt. We merken op dat de solvabiliteit in de afgelopen jaren is verbeterd en boven de signaalwaarde ligt. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie geeft weer hoe de waarde van de in exploitatie genomen gronden zich verhoudt tot de totale (geraamde) baten.
Belastingcapaciteit De lastendruk in de gemeente Terneuzen ten opzichte van het landelijk gemiddelde bedraagt 92%. Structurele exploitatieruimte Op basis van het kengetal “structurele exploitatieruimte” blijkt dat er begrotingsruimte is om tekorten of extra lasten binnen de huidige begroting op te vangen. 15
Concept
3. Financiële positie Weerstandsvermogen en risicobeheersing In de paragraaf "Weerstandsvermogen en risicobeheersing" in het jaarverslag is een
Ten opzichte van 2023 is de weerstandsratio gedaald terwijl de weerstandscapaciteit
toelichting opgenomen op de weerstandscapaciteit van de gemeente. Op basis van de
gestegen is van € 32,2 miljoen naar € 78,6 miljoen. De daling van de weerstandsratio
inventarisatie van de geïdentificeerde risico’s, waarbij rekening wordt gehouden met
komt door een toename van het aantal gekwantificeerde risico’s doordat risico’s door
kans op voordoen en financiële impact, wordt berekend welk bedrag benodigd is ter
de gemeente nader worden geanalyseerd en gekwantificeerd. Een voorbeeld hiervan
dekking van de geïdentificeerde risico’s.
is het risico ten aanzien van informatiebeveiliging welke nu gekwantificeerd is op basis
Hieronder is het verloop over de afgelopen 3 jaar weergegeven inclusief een kwalificatie van de weerstandsratio. De incidentele weerstandscapaciteit is
van een extern onderzoek. Hieruit komt een potentieel risico van € 4,1 miljoen, terwijl eerder dit risico ingeschat was op € 1,0 miljoen. Als gevolg hiervan daalt per saldo de weerstandsratio.
voornamelijk opgebouwd vanuit de algemene reserves, de structurele weerstandscapaciteit vanuit de onbenutte belastingcapaciteit en de post onvoorzien. De weerstandsratio kwalificeert als “uitstekend”. 2024
2023
2022
Weerstandscapaciteit
78,6
32,2
59,8
Risico’s
13,2
3,8
4,4
Weerstandsratio
5,9
8,5
13,6
U heeft in de jaarrekening 2024 opgenomen dat uit de risicodialogen zoals gehouden in februari 2025 een bedrag van € 13,2 miljoen aan risico’s blijkt. Hiertegenover staat een weerstandscapaciteit van € 78,6 miljoen waarmee de weerstandsratio uitkomt op 5,9. De weerstandsratio kwalificeert daarmee als uitstekend. Weerstandsratio
Betekenis
Weerstandsratio
Betekenis
>= 2.0
Uitstekend
0.8 < 1.0
Matig
1.4 < 2.0
Ruim voldoende
0.6 < 0.8
Onvoldoende
1.0 < 1.4
Voldoende
< 0.6
Ruim onvoldoende
16
4
Belangrijkste bevindingen
pagina | 17
4. Belangrijkste bevindingen Rechtmatigheidsverantwoording Inleiding Met het goedkeuren van een aanpassing van de Gemeentewet door de Eerste Kamer op 27 september 2022 is de verplichting voor de accountant om een oordeel te geven over rechtmatigheid uit de wet gehaald. Sinds voorgaand jaar wordt een rechtmatigheidsverantwoording opgenomen in de jaarrekening. In deze rechtmatigheidsverantwoording legt het college zelf verantwoording af over rechtmatigheid. Dit doet het college door zelf een oordeel te geven of de totstandkoming van de lasten, de baten en de balansmutaties in overeenstemming is met de door de gemeenteraad vastgestelde kaders. Deze kaders liggen vast in de begroting en de gemeentelijke verordeningen alsook in bepalingen in de relevante wet- en regelgeving.
De gedelegeerde regelgeving die relevant is voor het opstellen van de jaarrekening en voor de uitvoering van de accountantscontrole en oordeelsvorming in de controleverklaring is echter nog altijd niet aangepast. Het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) bevatten nog niet de verplichting tot het opnemen van de rechtmatigheidsverantwoording.
De gemeente heeft er evenwel voor gekozen de rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening en de toelichting hierop in de paragraaf bedrijfsvoering onderdeel te laten zijn van de jaarstukken. Dat is ook zo vastgelegd in de gemeentelijke financiële verordening (ex artikel 212 Gemeentewet). Op deze wijze heeft de gemeente invulling gegeven aan de aanbeveling van het Rijk om de verantwoording op te nemen, zoals de wetgever had beoogd. Bovendien wordt zo invulling gegeven aan de lokale afspraken tussen het college en de gemeenteraad, zoals opgenomen in de aangepaste verordeningen. Tevens kunnen de toezichthouder en het Rijk gebruik maken van de opgenomen verantwoording.
Alle rechtmatigheidsafwijkingen (individueel en/of cumulatief) boven de door u als raad vastgestelde rapporteringsgrens (€ 100.000) worden in de paragraaf bedrijfsvoering benoemd. Ons getrouwheidsoordeel over het getrouwe beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten, lasten als van de activa en passiva ziet ook toe op de getrouwheid van de rechtmatigheidsverantwoording en daarmee op de juistheid en volledigheid van de in de rechtmatigheidsverantwoording vermelde rechtmatigheidsfouten.
pagina | 18
4. Belangrijkste bevindingen Bij het verantwoorden over de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening zijn negen rechtmatigheidscriteria van toepassing. Zes criteria (kunnen) direct van invloed zijn op de posten in de balans en de staat van baten en lasten (zien toe op getrouwheidsaspecten inzake grootte en de samenstelling van zowel de baten en de lasten als van de activa en passiva) en drie criteria zien uitsluitend toe op specifieke rechtmatigheidsaspecten van de baten, lasten en balansmutaties en raken niet de grootte en samenstelling. Het college is verantwoordelijk voor alle negen criteria; in de jaarrekening van het college worden deze afgedekt langs de volgende lijnen:
Op grond van Kadernota rechtmatigheid wordt over de criteria die direct van invloed zijn op de verslaggeving c.q. het getrouwe beeld van de jaarrekening niet gerapporteerd in de rechtmatigheidsverantwoording. In de rechtmatigheidsverantwoording komen dus alleen de drie rechtmatigheidscriteria tot uitdrukking die aanvullend zijn op de criteria die ook gelden voor getrouwheid, te weten: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en misbruik en oneigenlijk gebruik. Begrotingscriterium De rechtmatigheidsverantwoording bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat van de gemeenteraad met het college. U stelt als raad met het vaststellen van de begroting de budgettaire kaders voor de uitgaven, investeringen en reservemutaties vast. Met het vaststellen van de geactualiseerde financiële verordening heeft u vastgelegd op welke wijze binnen uw gemeente om moet worden gegaan met begrotingsoverschrijdingen en welke begrotingsonrechtmatigheden als acceptabel worden beschouwd (dus wel onrechtmatig, maar acceptabel).
pagina | 19
4. Belangrijkste bevindingen In de Kadernota rechtmatigheid beveelt de commissie BBV daarnaast aan dat het college de afwijkingen op het begrotingscriterium nader toelicht in de paragraaf bedrijfsvoering in het jaarverslag. Er is sprake van een begrotingsonrechtmatigheid als het college bij de realisatie van doelen en het realiseren van activiteiten de door de gemeenteraad vastgestelde budgetten voor wat betreft de lasten of investeringsbudgetten overschrijdt (1), toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves doorvoert die niet door de gemeenteraad zijn vastgesteld (2) en als bij onderschrijdingen van lasten of investeringsbudgetten en/of lagere of hogere baten dan begroot de begroting niet tijdig met begrotingswijzigingen is aangepast (3). Wij hebben vastgesteld dat de gerealiseerde lasten op een aantal programma’s de geautoriseerde begroting na wijziging overschrijden, voor een totaal van € 1,1 miljoen, die als niet acceptabel zijn geduid. De overschrijdingen zijn het gevolg van bestaand beleid, maar zijn niet acceptabel op basis van de vastgestelde financiële verordening. Het bedrag van € 1,1 miljoen is als volgt onderverdeeld: • Programma Goed Bestuur voor € 0,6 miljoen, met name door onvoorziene toevoeging APPA voorziening door gewijzigde rekenrente.
• Programma Overhead voor € 0,4 miljoen door minder toerekening van uren/overhead aan investeringen en grondexploitaties; en • Vennootschapsbelasting voor € 0,1 miljoen door een hogere voorlopige VPB-aanslag.
De overschrijdingen op de kredieten bedragen € 0,2 miljoen, waarvan € 0,1 miljoen als acceptabel is geduid. Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit externe- en interne regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. In het door u vastgestelde normenkader is een inventarisatie van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving opgenomen. Het niet in acht nemen van de geldende voorwaarden bij financiële beheershandelingen leidt tot een onrechtmatigheid die het college moet toelichten in de rechtmatigheidsverantwoording als de verantwoordingsgrens (op basis van individuele en/of cumulatieve onrechtmatigheden) wordt overschreden. Een belangrijk onderdeel van het voorwaardencriterium is de naleving van de (Europese) aanbestedingsrichtlijnen. Europese aanbestedingswetgeving is complexe materie en het blijkt in de praktijk moeilijk volledig te beheersen. De gemeente heeft dit ook onderkend en heeft derhalve een aanbestedingsanalyse uitgevoerd.
pagina | 20
4. Belangrijkste bevindingen Uit de controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat voor een vijftal gemeentelijke overeenkomsten met een inkoopwaarde van in totaal € 1,8 miljoen niet de juiste procedure is gevolgd. Wij hebben de gemeentelijke controlewerkzaamheden inhoudelijk gecontroleerd en delen de conclusie van de gemeente dat deze dossiers onrechtmatig zijn. Er zijn tot slot ook voorwaarden waar geen financieel gevolg aan is verbonden. Dan is sprake van een formele rechtmatigheidsfout. Deze situatie doet zich bijvoorbeeld voor bij het niet naleven van de Kasgeldlimiet en Renterisiconorm van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Maar ook bij bijvoorbeeld het niet naleven van de termijnen van de subsidieverordening. Volgens een stellige uitspraak van de Commissie BBV betreffen deze afwijkingen van het voorwaardencriterium formele rechtmatigheidsfouten die in de paragraaf bedrijfsvoering worden gerapporteerd. Ten aanzien van de naleving van de renterisiconorm, de kasgeldlimiet en het schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. Een toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering is hiervoor niet noodzakelijk.
Misbruik en oneigenlijk gebruik criterium (M&O) Het college is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium. In 2024 keurde het college de “Visie op interne beheersing” goed, waarmee de gemeente een basis heeft gelegd om het (concept) M&O-beleid te integreren in het risicomanagement in 2025. Het college heeft een uitspraak gedaan in hoeverre het M&O-beleid feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Hieruit zijn geen zaken naar voren gekomen die gerapporteerd moeten worden. Uitkomst rechtmatigheidsverantwoording Gezien het feit dat de bevindingen inzake begrotingsrechtmatigheid (€ 1,2 miljoen) en het voorwaardencriterium (€ 1,8 miljoen) gezamenlijk boven de verantwoordingsgrens van € 2,8 miljoen uitkomen, heeft het college terecht geconcludeerd in de rechtmatigheidsverantwoording dat de in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties niet rechtmatig tot stand zijn gekomen binnen de daarvoor gestelde grens.
pagina | 21
4. Belangrijkste bevindingen Waardering van de grondexploitaties Ten opzichte van 31 december 2023 is de boekwaarde van de post grondexploitatie gestegen van € 6,5 miljoen naar € 8,5 miljoen. De wijziging van de boekwaarde gedurende 2024 is als volgt samen te vatten: (x € 1.000)
2024
2023
Boekwaarde per 1 januari
6.489
5.238
Investeringen
2.049
426
Grondverkopen
(2.216)
(406)
Tussentijdse winstneming / afgesloten projecten
2.090
1.228
126
3
8.538
6.489
Mutatie verliesvoorziening Boekwaarde per 31 december
Waardering inclusief specifieke projectrisico’s De grondexploitaties van de gemeente Terneuzen lopen steeds meer richting het einde van hun looptijd, daarmee daalt het risicoprofiel van grondexploitaties ten opzichte van voorgaande jaren. Ook is het aantal grondexploitaties binnen de gemeente Terneuzen in relatieve zin beperkt.
Bevindingen rondom de grondexploitatie Bij onze controlewerkzaamheden is een aantal bevindingen naar voren gekomen welke voor het grootste deel een relatie hebben met de door ons geconstateerde bevinding bij de jaarrekening 2023. Bij de jaarrekeningcontrole 2023 constateerden we dat de winstneming te hoog was verantwoord op de grondexploitatie Othene als gevolg van complexe regelgeving omtrent de verantwoording van subsidies binnen de grondexploitatie. Op basis van het BBV moet de hoogte van de winstneming bepaald worden op basis van de voortgang van het project (POC-methode). Bij de berekening van de tussentijdse winstneming volgens de POCmethode blijven de subsidieopbrengsten en de daarmee samenhangende kosten (waar de subsidies voor worden verkregen) buiten beschouwing. Bij de door de gemeente gehanteerde berekening van de tussentijdse winstneming in 2023 zijn deze subsidieopbrengsten en daarmee samenhangende kosten wel meegenomen hetgeen betekent dat de winstneming op het complex Othene te hoog was verantwoord in de jaarrekening 2023 voor een bedrag van € 1,3 miljoen. Dit controleverschil is niet gecorrigeerd in de jaarrekening 2023. In boekjaar 2024 zijn de subsidieopbrengsten en daarmee samenhangende kosten wel buiten beschouwing gehouden bij de berekende winstneming, zodat de boekwaarde per 31 december 2024 nauwkeurig is verantwoord voor het complex Othene.
Op basis van onze controle constateren we dat een correctie doorgevoerd moest worden van € 861.000 om dit te realiseren. pagina | 22
4. Belangrijkste bevindingen Nieuw programma voor berekening grondexploitaties De gemeente Terneuzen heeft voor de jaarrekening 2024 gebruik gemaakt van een nieuw programma om de grondexploitaties in te administreren. Daarvoor zijn alle gegevens vanuit het oude programma omgezet naar het nieuwe programma. Met het omzetten van de gegevens van het oude naar het nieuwe programma hebben we geconstateerd dat een kavel voor het complex Terneuzen Zuid dubbel is overgebracht. Als gevolg hiervan was de winstneming initieel € 160.000 te hoog verantwoord. Dit is gecorrigeerd in de jaarrekening 2024. Advies berekening tussentijdse winstneming Voor 2024 heeft de gemeente Terneuzen de tussentijdse winstneming extracomptabel in Excel berekend buitenom het nieuw aangeschafte programma. Het nieuwe programma bevat ook de mogelijkheid om de tussentijdse winst van de grondexploitatie te berekenen. Wij adviseren de organisatie het programma zodanig in te richten dat de tussentijdse winstneming door middel van het programma berekend kan worden. Dit zorgt ervoor dat alle informatie in hetzelfde programma zit en dubbelingen voorkomen worden. Wij hebben vernomen van de organisatie dat zij dit advies voor 2025 gaan opvolgen.
De parameters voor de grondexploitaties De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door uw gemeente gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst.
Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering en de toelichting op de schattingsonzekerheden aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Schatting 2024
Schatting 2023
Rente
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Parameters
Legenda status: = evenwichtig = optimistisch = voorzichtig = controleverschil
pagina | 23
4. Belangrijkste bevindingen Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,00% (2023: 1,79%). De rekenrente is gebaseerd op de omslagrente van de gemeente Terneuzen. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig.
Opbrengstenstijging De gehanteerde parameter voor de opbrengstenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Terneuzen heeft, met uitzondering van het complex Othene, rekening gehouden met een opbrengstijging van 1,5%. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig.
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. De gemeente Terneuzen heeft voor het prijspeil 2024 rekening gehouden met een inflatie van 4% (met uitzondering van het complex Othene). We achten dit een realistisch uitgangspunt mede gezien de beperkte nog te maken kosten binnen de verschillende grondexploitaties.
pagina | 24
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal Domein De gemeente Terneuzen voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken veelal zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden:
Onderdeel
Uitvoerder
Bepaling last boekjaar
Uitkeringen (Participatiewet)
Zelfstandig
Werkelijke lasten
Werkdeel (WSW)
Dethon
Werkelijke lasten op basis van de jaarrekening
Jeugdwet
Inkooporganisatie Jeugdzorg Zeeland
Werkelijke lasten op basis van de verantwoording
Wmo
Zelfstandig
Werkelijke lasten
PGB’s
Sociale Verzekeringsbank
Werkelijke lasten
Wmo Ten aanzien van de Wmo heeft de gemeente afspraken gemaakt met de zorgaanbieders. Conform voorgaande jaren heeft de gemeente Terneuzen de lasten van de Wmo afgerekend met zorgaanbieders waardoor de getrouwheid geborgd is. Wij merken op dat aan de totstandkoming van de afrekeningen een adequaat proces ten grondslag ligt. Jeugdwet De gemeente is in de basis verantwoordelijk voor de inrichting en afspraken rondom de jeugdzorg. Bij veel gemeenten is zichtbaar dat intensief wordt gewerkt aan de beheersing van de zorg en de hiermee samenhangende controles op getrouwheid en rechtmatigheid. Voor de jeugdzorg van uw gemeente loopt deze controle en verantwoording via de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland (hierna: Inkooporganisatie). Hierbij was het bestuur van de Inkooporganisatie tot boekjaar 2022 door het gehanteerde delegatiemodel zelfstandig verantwoordelijk voor het toezicht op de onderliggende zorgaanbieders.
pagina | 25
4. Belangrijkste bevindingen Onder andere door de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording en de standpunten over de verantwoording in de gepubliceerde kadernota rechtmatigheid van 29 september 2023 is opnieuw onderzocht of de verwerkingswijze van de baten en lasten jeugdhulp nog op de juiste wijze plaatsvindt. De Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland heeft hiervoor begin januari 2024 een vraag ingediend bij de commissie BBV. De commissie BBV concludeert dat de baten en lasten verantwoord dienen te worden door de deelnemende gemeenten zelf omdat zij de beschikkingen afgeven en daarmee verantwoordelijk zijn voor de kosten en cliënten.
Op basis van de definitieve verantwoording 2024 zoals door de gemeente ontvangen op 9 mei 2025 blijken de volgende bevindingen: • voor een bedrag van € 1.517.000 zijn geen goedkeurende controleverklaringen van zorgaanbieders ontvangen waardoor deze lasten onzeker zijn; • de totale lasten Jeugdzorg 2024 zijn € 321.000 hoger dan door de IJZ gecommuniceerd in maart 2025. Gezien het tijdstip waarop deze additionele lasten bekend zijn en de omvang van dit bedrag is dit niet verwerkt in jaarrekening 2024.
Bovenstaande betekent een wijziging ten opzichte van de verwerkingswijze zoals deze t/m 2022 plaatsvond. Als gevolg van deze wijziging moeten gemeenten zelf de bevindingen ten aanzien van de (rechtmatigheids)controle bij de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland meenemen.
Voor het jaar 2025 vindt nog nader overleg plaats hoe de verantwoording van de lasten Jeugdzorg gaat plaatsvinden, alsmede waar de controle van de rechtmatigheid van deze lasten plaats dient te vinden. We adviseren u op korte termijn duidelijk te krijgen of voor 2025 de gemeente zelfstandig de rechtmatigheid van de lasten moet controleren. In dat geval is het van belang om tijdig de interne controles daarvoor in te richten zodat deze mee kunnen lopen in het reguliere proces van interne controles.
Voor de jaarrekening 2024 verantwoordt de gemeente Terneuzen de lasten Jeugdhulp op basis van de werkelijke lasten zoals deze door de Inkooporganisatie Jeugdhulp Zeeland opgegeven worden. Voor 2024 zijn de rechtmatigheidscontroles op de Jeugdzorg belegd bij de Inkooporganisatie Jeugdzorg Zeeland. Bevindingen die hieruit voort komen, zijn door de gemeente opgenomen in de rechtmatigheidsverantwoording.
pagina | 26
4. Belangrijkste bevindingen PGB’s
Eigen bijdrage Wmo
De Sociale Verzekeringsbank (hierna: SVB) heeft over 2024 een verklaring met beperking bij de verantwoording PGB-stromen Jeugdwet en WMO ontvangen. Hierdoor is vanuit de SVB geen 100% zekerheid over de nauwkeurigheid en rechtmatigheid van de persoonsgebonden budgetten. De impact van de geconstateerde fouten/onzekerheden vanuit de SVB bedragen op basis van de zogenaamde projectiebrief voor gemeente Terneuzen blijven onder onze rapporteringstolerantie. Daarnaast blijft het de verantwoordelijkheid van de gemeente zelf om de prestatielevering ten aanzien van de PGB-bestedingen vast te stellen. Derhalve heeft de gemeente Terneuzen aanvullend onderzocht of de kosten nauwkeurig en rechtmatig verantwoord zijn. Uit onze beoordeling van dit onderzoek concluderen we dat de kosten PGB getrouw verantwoord zijn in de jaarrekening 2024.
Een aanvrager van een voorziening, hulp in de huishouding, zorg in natura of een financiële tegemoetkoming (persoonsgebonden budget) is op grond van de Wmo een eigen bijdrage verschuldigd. De wetgever heeft bepaald dat de berekening, oplegging en incasso van deze eigen bijdrage wordt uitgevoerd door het CAK. De informatie van het CAK (om privacy redenen beperkt) is ontoereikend om als gemeente de juistheid op persoonsniveau en volledigheid van de eigen bijdragen als geheel te kunnen vaststellen. Dit betekent dat door de gemeenten geen zekerheden omtrent omvang en hoogte van de eigen bijdragen kunnen worden verkregen. De gemeente Terneuzen heeft deze onzekerheid in de jaarrekening 2024 toereikend toegelicht.
pagina | 27
4. Belangrijkste bevindingen Voorziening riolering De gemeente Terneuzen heeft een voorziening voor riolering. Deze voorziening is gevormd op basis van het BBV. De voorziening heeft betrekking op bedragen die geïnd zijn via de rioolheffing maar hieraan nog niet besteed zijn. De bepaling van het resultaat wat toegevoegd of onttrokken moet worden aan de voorziening is complex. De gemeente heeft voor het bepalen van de dotatie of onttrekking aan de voorziening een berekening gemaakt. We hebben geconstateerd dat deze berekening niet geheel rekenkundig nauwkeurig was waardoor de voorziening riolering te hoog verantwoord is voor een bedrag van € 179.000. Dit controleverschil is gecorrigeerd in de jaarrekening.
Materiële vaste activa Jaarlijks investeert de gemeente Terneuzen in materiële vaste activa. Daarbij komt het voor dat investeringen aan het einde van het jaar nog niet afgerond zijn. De financiële verordening van de gemeente Terneuzen schrijft voor dat op investeringen pas afgeschreven wordt in het jaar nadat de investering in gebruik is genomen. Tijdens onze controlewerkzaamheden hebben we geconstateerd dat een aantal huisvuilwagens nog niet werden afgeschreven. De reden hiervan was dat in 2025 nog een aantal investeringen werden gedaan om het actief te voltooien.
Uit nadere controlewerkzaamheden is gebleken dat de aangeschafte huisvuilwagens wel reeds in gebruik waren genomen. Op basis van het BBV en de financiële verordening van de gemeente hadden deze huisvuilwagens al afgeschreven moeten worden. De gemeente heeft de omvang van de benodigde (inhaal)afschrijving berekend op een bedrag van € 600.000 waarmee wij kunnen instemmen. De gemeente heeft dit gecorrigeerd in de jaarrekening 2024.
Voorziening afval De gemeente Terneuzen heeft een voorziening voor afval. De systematiek hiervan is hetzelfde als de eerder besproken voorziening riolering. De voorziening afval is met name gevormd door lagere kapitaalslasten in eerdere jaren waarvoor op basis van het BBV een voorziening voor moet worden gevormd. Als gevolg van onze bevinding ten aanzien van de te lage afschrijvingskosten (kapitaalslasten) bij de huisvuilwagens hebben we geconstateerd dat de voorziening afval te hoog is verantwoord voor een bedrag van € 157.000. Daarmee is deze voorziening per 31 december 2024 nihil. Dit is gecorrigeerd in de jaarrekening.
pagina | 28
4. Belangrijkste bevindingen Statersleningen Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVN) De gemeente Terneuzen biedt via SVN startersleningen aan voor inwoners van de gemeente. In 2024 heeft de raad per saldo € 0,7 miljoen extra beschikbaar gesteld voor deze startersleningen. Dit bedrag is overgemaakt aan SVN die uitvoering geeft aan deze regeling. Vanuit onze controlewerkzaamheden hebben we geconstateerd dat deze bijdragen als last in de jaarrekening 2024 is verantwoord. Op basis van de verslaggevingsrichtlijnen moeten deze verantwoord worden als financieel vast actief omdat een lening verstrekt is door de gemeente. Dit is gecorrigeerd in de jaarrekening.
Bijdragen van derden Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de huisvesting van scholen in het basisonderwijs, voortgezet onderwijs en speciaal onderwijs. Daarbij is de gemeente verantwoordelijk te voorzien in huisvesting die voldoet aan de vereisten van de wet- en regelgeving.
Bij de realisatie van nieuwe huisvesting wordt met scholen besproken welke wensen er zijn ten aanzien van de huisvestiging. Het kan hierbij ook gaan om wensen die uitgaan boven de vereisten van het bouwbesluit en andere verplichte normen die gelden bij nieuwbouw. In die gevallen heeft de school wel de mogelijkheid een bijdrage te doen. Uit onze controlewerkzaamheden is naar voren gekomen dat in 2024 de gemeente een tweetal van dergelijke bijdragen heeft ontvangen voor een bedrag van € 357.000. De gemeente heeft deze bijdrage, in lijn met eerdere jaren, verwerkt als baten in de staat van baten en lasten. Omdat in deze sprake is van een bijdrage voor een investering zijn wij van mening dat deze niet als bate verantwoord moet worden maar in minder gebracht moet worden op de materiële vaste activa. De gemeente heeft dit gecorrigeerd in de jaarrekening 2024.
Voor deze investeringen is het vanuit wet- en regelgeving niet mogelijk dat scholen hiervoor een bijdrage doen.
pagina | 29
4. Belangrijkste bevindingen RegioDeal – Lokale deal Terneuzen De gemeente Terneuzen is verantwoordelijk voor de RegioDeal en ontvangt hiervoor middelen vanuit het Rijk. De bestedingen vanuit de RegioDeal bestaan naast de eigen bestedingen ook uit bestedingen door andere partijen dan de gemeente Terneuzen. Voor die partijen treedt de gemeente op als kassier. De looptijd van de RegioDeal is tot en met 31 december 2024. De financiële afwikkeling zal naar verwachting plaatsvinden in 2025 met alle partners in het project. Voor het deel van de gemeente Terneuzen zelf hebben alle geplande bestedingen inmiddels plaatsgevonden. De baten die hier tegenover staan waren nog niet volledig verantwoord en daarmee € 274.000 te laag verantwoord. Dit is gecorrigeerd in de jaarrekening.
pagina | 30
4. Belangrijkste bevindingen Jaarverslag In het jaarverslag worden de beleidsuitgangspunten en beleidsevaluaties zichtbaar. De paragrafen maken deel uit van het jaarverslag en vallen dus niet onder de controle van de jaarrekening. Primair object van de accountantscontrole (op grond van Artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening, waaronder de staat van baten en lasten met toelichting en de balans met toelichting, zoals in de jaarstukken 2024 is opgenomen. Voor de accountantscontrole onderzoeken wij het jaarverslag om vast te stellen of het jaarverslag verenigbaar is met de jaarrekening en geen materiële afwijkingen bevat en of het jaarverslag alle informatie bevat die op grond van de Gemeentewet en de Nederlandse Standaard 720 is vereist. Deze werkzaamheden hebben niet dezelfde diepgang als onze controlewerkzaamheden bij de jaarrekening.
Verbonden partijen Tijdens onze controle besteden wij specifieke aandacht aan de transacties met verbonden partijen van gemeente Terneuzen. In het kader van onze controle hebben wij vastgesteld dat: • De (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen. • Geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude. • Geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Op de volgende pagina zijn onze conclusies en aanbevelingen inzake het jaarverslag opgenomen.
Wij hebben geen strijdigheden geconstateerd tussen de in het jaarverslag opgenomen informatie en het beeld van de jaarrekening en geen materiële afwijkingen gesignaleerd.
pagina | 31
4. Belangrijkste bevindingen Element jaarverslag
Onze waarneming
Vereisten BBV
Uw jaarverslag bevat in materiële de vereiste informatie op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en 26 BBV. Daarnaast zouden de cijfers 2024 van uw verbonden partijen opgenomen dienen te worden. Deze zijn echter nog niet in alle gevallen beschikbaar.
Verenigbaar
Uw jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
Overeenstemming
Wij hebben vastgesteld dat de informatie in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
Paragrafen
Alle verplichte paragrafen zijn opgenomen en zijn kwalitatief van voldoende niveau.
Informatiewaarde
De toelichtingen zijn goed leesbaar en geven een adequate analyse tussen het uitgevoerde beleid en de financiële gevolgen.
Incidentele baten en lasten
De toelichting op de incidentele baten en lasten voldoet aan de eisen vanuit het BBV.
Fraude
Fraude en de frauderisicoanalyse is een steeds belangrijker thema. We adviseren u in de paragraaf bedrijfsvoering te rapporteren over uw beheersing van frauderisico’s.
pagina | 32
4. Belangrijkste bevindingen SiSa Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. De hierbij geconstateerde fouten en onzekerheden dienen op grond van het Bado in het verslag van bevindingen te worden opgenomen indien de navolgende rapporteringstolerantie per specifieke uitkering wordt overschreden: • € 12.500 indien de omvangbasis kleiner dan of gelijk aan € 125.000 is. • 10% indien de omvangbasis groter dan € 125.000 en kleiner dan of gelijk aan € 1.000.000 is. • € 125.000 indien de omvangbasis groter dan € 1.000.000 is.
De SiSa-bijlage dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli aanstaande elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Door middel van een voorgeschreven tabel dienen wij te rapporteren over onze bevindingen ten aanzien van de in de jaarrekening opgenomen SiSa-bijlage. In bijlage A bij dit rapport zijn deze bevindingen in de voorgeschreven tabel opgenomen. U kunt deze tabel hanteren ten behoeve van verzending naar het CBS.
Op grond van ons onderzoek hebben wij bij de specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden.
pagina | 33
4. Belangrijkste bevindingen WNT verantwoording Als onderdeel van onze controle hebben wij de naleving van de Wet normering topinkomens (WNT) gecontroleerd. Op basis van deze wet zijn de bezoldiging van topfunctionarissen in de publieke en semipublieke sector en de uitkeringen wegens beëindiging dienstverband aan topfunctionarissen wettelijk gemaximeerd. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. Beide topfunctionarissen zijn in loondienst en er hebben zich gedurende 2024 geen wijzigingen voorgedaan. Voor topfunctionarissen geldt naast de maximering van de bezoldiging en eventuele uitkering wegens beëindiging van het dienstverband een publicatieverplichting in de jaarrekening. Deze publicatieverplichtingen geldt eveneens voor bezoldiging van niet-topfunctionarissen met een dienstbetrekking, indien hun bezoldiging het algemene bezoldigingsmaximum (naar rato van de omvang van het dienstverband) overschrijdt.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2024 niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. Wij willen benadrukken dat de naleving van de anticumulatiebepaling (het nagaan of topfunctionarissen van uw gemeente betrokken zijn bij andere organisatie c.q. nevenactiviteiten hebben welke onder de WNT vallen) overigens geen onderdeel uitmaakt van de controle van de accountant. De WNT-toezichthouders kunnen hier wel zelfstandig onderzoek naar doen en zo nodig handhavend optreden.
pagina | 34
5
Overige onderwerpen
pagina | 35
5. Overige onderwerpen Bevestiging onafhankelijkheid
Kwaliteitsborging
Wij zijn van mening dat wij onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming niet is aangetast, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta).
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: • Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten • Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder de beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten • In- en extern kwaliteitsonderzoek • Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten • Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel
Hierbij bevestigen wij dat wij geen geschenk en/of een persoonlijke uiting van gastvrijheid hebben ontvangen met een waarde van meer dan honderd euro.
Op deze controleopdracht zijn geen specifieke aanvullende maatregelen getroffen om onze onafhankelijkheid te waarborgen.
pagina | 36
5. Overige onderwerpen Controleaanpak en uitvoering
Samenwerking met andere accountants
Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts.
Voor de jaarrekening van de gemeente Terneuzen maken wij gebruik van diverse verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties. Er zijn geen verbonden partijen, gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties welke van significant belang zijn voor onze controle, waardoor wij geen review hebben uitgevoerd bij de accountants van deze organisaties.
Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2024 onderkend, deze zijn weergegeven op pagina 9 van dit verslag.
Schriftelijke bevestigingen
Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen.
Wij hebben aan het management schriftelijke bevestigingen gevraagd in het kader van onze controle. Deze bevestigingen hebben betrekking op de verantwoordelijkheid van het management voor het opstellen van de jaarrekening, voor het volledig verantwoorden van transacties en voor het aan ons verschaffen van alle relevante informatie. Wij hebben de schriftelijke bevestigingen van het management verkregen.
pagina | 37
6
Bijlagen
pagina | 38
Bijlage A: SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2025 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Nummer
Specifieke uitkering
B2
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
C62
Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding van gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire
C92
Regeling specifieke uitkering Informatiepunten Digitale Overheid
D1
Regionale meld- en coördinatiefunctie voortijdig Schoolverlaten
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)
D11
Regeling specifieke uitkering extra financiële middelen RMC-functie
D12
Regionale meld- en coördinatiefunctie
D12A
Regionaal programma voortijdig schoolverlaten
D14
Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
pagina | 39
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer
Specifieke uitkering
D23
Regeling eenmalige specifieke uitkering en subsidies lokale bibliotheekvoorzieningen
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
E44B
Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021–2027 (SiSa tussen medeoverheden)
E104
Specifieke uitkering woningbouw op korte termijn door bovenplanse infrastructuur
F20
Regeling specifieke uitkering Impulsaanpak winkelgebieden
G2
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet gemeentedeel 2024
G2
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire gebundelde uitkering Participatiewet in jaar T gemeentedeel 2024
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 gemeentedeel 2024
G3 G3
G3
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB) gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire levensonderhoud BBZ in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024 BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T (exclusief BOB)_gemeentedeel 2024
pagina | 40
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer
Specifieke uitkering
G3
BBZ vóór 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud BBZ en achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BOB in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024
G3
BBZ vanaf 2020 - Gederfde baten die voorvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen kapitaalverstrekkingen BBZ in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen_gemeentedeel 2024
G4
Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen _gemeentedeel 2024
G4
Tozo 2_gemeentedeel 2024
G4
Tozo 3_gemeentedeel 2024
G4
Tozo 4_gemeentedeel 2024
G4
Tozo 5_gemeentedeel 2024
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T gemeentedeel 2024
G4
Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire - gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekking in jaar T_gemeentedeel 2024
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
pagina | 41
Bijlage A: SiSa-bijlage Nummer
Specifieke uitkering
G10
Wet inburgering 2021_ gemeentedeel 2024
G12
G12
Fout of onzekerheid
Financiële omvang in euro’s
Toelichting fout/onzekerheid
Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Bijzondere bijstand in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T_ gemeentedeel 2024 Gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden Wet Inburgering van 13 september 2012 in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire in jaar T gemeentedeel 2024
G13
Besteding/baten onderwijsroute gemeentedeel 2024
G13
Bestedingen/baten overige voorzieningen_ gemeentedeel 2024
G16B
Grensinformatiepunten deel gemeenten 2024