2024-09-26 IC18 - JAARVERSLAG 2023 NSP gewaarmerkt (24-05-2024 12.15.24)

JAARSTUKKEN NORTH SEA PORT SE DEEL 1: BESTUURSVERSLAG 2023 DEEL 2: JAARREKENING 2023 DEEL 3: ANDERE GEGEVENS

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

JAARSTUKKEN NORTH SEA PORT SE DEEL 1 BESTUURSVERSLAG 2023

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

BERICHT VAN HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN VAN NORTH SEA PORT SE BERICHT VAN HET TOEZICHTHOUDEND ORGAAN VAN NORTH SEA PORT SE Hierbij biedt het Toezichthoudend orgaan (TZO) van North Sea Port SE het jaarbericht aan waarin de jaarrekening over 2023 is opgenomen. Het bestuur heeft het bestuursverslag opgesteld. Deloitte Accountants heeft de jaarrekening gecontroleerd en voorzien van een goedkeurende controleverklaring. De Auditcommissie heeft de jaarrekening uitvoerig besproken met de CEO, de CFO en de externe accountant. Vervolgens heeft het Toezichtsorgaan, in aanwezigheid van de externe accountant, het bestuursverslag met het bestuur besproken. De discussies die in dat verband zijn gevoerd, hebben het Toezichtsorgaan ervan overtuigd dat dit verslag aan de voorschriften en aan de eisen van governance en transparantie voldoet. Het vormt een goede basis voor de verantwoording die het Toezichtsorgaan aflegt voor het gehouden toezicht. Het Toezichthoudend orgaan stemt in met de jaarrekening 2023. Op 28 juni 2024 zal de jaarrekening ter vaststelling aan de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AvA) van North Sea Port SE worden voorgelegd. Het Toezichtsorgaan stelt voor aan de AvA dat aan het bestuur decharge wordt verleend voor het gevoerde beleid, dat aan het Toezichtsorgaan decharge wordt verleend voor het gehouden toezicht en dat de jaarrekening 2023 wordt vastgesteld.

Inleiding Het jaar 2023 was net zoals 2022 opnieuw een uitdagend jaar, ook de havenwereld had af te rekenen met de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. En met de energiecrisis en inflatie. In deze wereldwijde context werd verder gewerkt aan de realisatie van het strategisch plan Connect 2025. Samen met onze klanten, dienstverleners en stakeholders hebben het bestuur en de medewerkers van het havenbedrijf - binnen het kader van de aandeelhoudersstrategie - zich verder ingezet om aan de hand van de acht programma’s van het strategisch plan de haven verder te ontwikkelen. Financiële rapportage en risicomanagement De oorlog in Oekraïne en de energiecrisis noodzaakten ook in 2023 een nauwgezette opvolging van de omzet, overslagcijfers en cashflow via interne controlemechanismen en nauw contact met de bedrijven. Het bestuur heeft de auditcommissie en het TZO op regelmatige basis ingelicht over de prognosewijzigingen ten opzichte van het budget op basis van de meest recente inzichten. Hiermee beschikte het Toezichtsorgaan steeds over up-to-date informatie. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Het Bestuur heeft het risicoprofiel, de gang van zaken, de financiële situatie en de marktontwikkelingen periodiek toegelicht aan het Toezichtsorgaan. Strategische ontwikkelingen Begin 2021 stelden de aandeelhouders van North Sea Port hun aandeelhoudersstrategie voor, die als startpunt diende voor het nieuw strategisch plan dat op 13 oktober 2021 unaniem goedgekeurd werd door de acht aandeelhouders, nadat het eveneens unaniem door het TZO was goedgekeurd op 6 oktober 2021. In de vergaderingen van het Toezichtsorgaan werd naast de financiële ontwikkelingen door het bestuur ook telkens uitgebreid gerapporteerd over de strategische en commerciële ontwikkelingen binnen de haven. Ook de belangrijke projecten werden besproken, zoals het project Nieuwe Sluis en Rail Ghent Terneuzen. Havens spelen een belangrijke rol in de noodzakelijke energietransitie. Bestuur en Toezichtsorgaan bespraken nieuwe en lopende projecten rond uitbouw van groene energie, circulariteit en klimaatinvesteringen. Als grootste waterstofhub van de Benelux ontwikkelde North Sea Port een waterstofstrategie waardoor de haven verder zal uitgroeien uit tot een waterstofhub op Europese schaal. De stikstofproblematiek en de invloed die deze heeft op de projecten in de haven, inclusief deze rond de energietransitie, hadden de bijzondere aandacht.

Het Toezichtsorgaan zal zich samen met het Bestuur en alle medewerkers van North Sea Port ook blijven inzetten om dit strategisch plan mee te realiseren en North Sea Port verder op de kaart te zetten als Europese tophaven. Beoordeling van het bestuur Het Toezichtsorgaan beoordeelt jaarlijks het functioneren van het Bestuur en zijn individuele leden en stelt de doelstellingen voor het komende jaar vast. De remuneratiecommissie heeft daartoe in 2023 individuele gesprekken gevoerd met de leden van het bestuur en de beoordeling besproken met het Toezichtsorgaan. Samenstelling Bij de benoeming van zijn leden streeft het Toezichtsorgaan naar een complementaire samenstelling, met name voor wat betreft de kennisgebieden die relevant zijn voor North Sea Port. Voor de onafhankelijke leden van het TZO werd een profielschets opgemaakt. Op grond van de statuten van North Sea Port SE en de toepasselijke regelgeving wordt eveneens gewaakt over de genderdiversiteit bij de samenstelling van het TZO: minstens één derde van de vertegenwoordigers moet uit het andere geslacht bestaan. Ook binnen elke groep van TZO-leden (nl. de groep aangeduid door resp. de Nederlandse of Vlaamse aandeelhouders) mogen niet alle leden van hetzelfde geslacht zijn.

Doordat het politiek mandaat van mevrouw Anita Pijpelink afliep op 28 juni 2023 als gevolg van de Provinciale Verkiezingen en de heer Bart Kroon per 13 juni 2023 als onafhankelijk lid N (Nederland) van het TZO terugtrad diende in de vervanging te worden voorzien van een lid N met een politiek mandaat en een onafhankelijk lid N van het TZO. De Nederlandse aandeelhouders droegen hiervoor respectievelijk de heer Wilfried Nielen en mevrouw Liesbeth Sinke voor. Voorts diende ook in vervanging te worden voorzien van het onafhankelijk lid V (Vlaams), de heer Toon Colpaert, wiens benoemingstermijn afliep op 28 juni 2023. De Vlaamse aandeelhouders droegen hiervoor de heer Stijn Ronsse voor en verzochten tevens om mevrouw Sofie Bracke en de heer Filip Watteeuw, beiden lid V met een politiek mandaat, te herbenoemen gelet op het verstrijken van de statutaire termijn van 4 jaar.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

De voorgedragen TZO leden zijn via schriftelijke besluitvorming unaniem door de Algemene Vergadering benoemd als volgt: - De heer Stijn Ronsse tot onafhankelijk lid V van het TZO voor een periode van 4 jaar met ingang van 13 september 2023. - Mevrouw Liesbeth Sinke tot onafhankelijk lid N van het TZO voor een periode van 4 jaar met ingang van 2 oktober 2023. Mevr. Liesbeth Sinke is vervolgens door het TZO benoemd tot voorzitter van de auditcommissie en lid van de remuneratiecommissie van het TZO. - De heer Wilfried Nielen tot lid N van het TZO met een politiek mandaat voor een periode van 4 jaar met ingang van 2 oktober 2023 en met inachtneming van de bepalingen rond het politiek mandaat. - Mevrouw Sofie Bracke en de heer Filip Watteeuw zijn beiden met ingang van 28 juni 2023 herbenoemd tot lid V met een politiek mandaat voor een periode 4 jaar met inachtneming van de bepalingen rond het politiek mandaat. Eind december 2023 was de samenstelling van het TZO bijgevolg als volgt: a) Mevr. S. Bracke (voorzitter), als lid V b) Dhr. P.L.B.A. van Geel (vicevoorzitter), als onafhankelijk lid N c) Dhr. S. Ronsse, als onafhankelijk lid V d) Mevr.E.J. Sinke., als onafhankelijk lid N e) Dhr. W.R.L. Nielen, als lid N f) Dhr. C. Weststrate, als lid N g) Mevr. A.E. Vereecke, als onafhankelijk lid V h) Dhr. F.J.

Watteeuw, als lid V Vergaderingen Toezichtsorgaan Het Toezichtsorgaan kwam in 2023 viermaal bijeen. De vergaderingen van het Toezichtsorgaan werden steeds in aanwezigheid van het bestuur gehouden. Auditcommissie De Auditcommissie heeft in 2023 vier keer vergaderd. De Auditcommissie rapporteert rechtstreeks aan het Toezichtsorgaan in de reguliere vergadering en de verslagen van de auditcommissie worden aan de TZO leden meegedeeld bij elke TZO-vergadering. Remuneratiecommissie In 2023 kwam de remuneratiecommissie viermaal samen. De audit- en remuneratiecommissie worden meestal op dezelfde dag gehouden. Dankwoord Het Toezichtsorgaan dankt de bedrijven, de stakeholders en ook de medewerkers en het bestuur van North Sea Port voor de goede samenwerking in 2023. S. Bracke (voorzitter) P.L.B.A. van Geel (vicevoorzitter) S. Ronsse E.J. Sinke W.R.L. Nielen C. Weststrate A.E. Vereecke F.J. Watteeuw Personalia leden van het TZO (mei 2024)

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

BESTUURSVERSLAG

Hoofdstuk 1:

De haven in cijfers

1.1. Werkgelegenheid en toegevoegde waarde North Sea Port mikt op duurzame economische bedrijvigheid die een hoge toegevoegde waarde en werkgelegenheid genereert. Zo draagt de haven actief bij aan de welvaart in haar regio en creëert zij waarde voor haar aandeelhouders. North Sea Port denkt actief mee met zijn klanten, dienstverleners en stakeholders met het oog op groei en ontwikkeling voor iedereen die bij de haven betrokken is. Binnen North Sea Port zijn afgerond 550 bedrijven actief in zeer uiteenlopende sectoren. Dat gaat van eenmanszaken tot grote multinationals met duizenden werknemers op de loonlijst. De bedrijven zorgen daarbij voor werk voor vele havenbedrijven, toeleveranciers en dienstverleners. Maar het actieterrein van die ondernemingen reikt in de regel verder dan de grenzen van het havengebied en veel spelers binnen North Sea Port zijn wereldwijd actief.

106.000 jobs Volgens de meest recente cijfers staat de haven staat voor afgerond 106.000 jobs. Concreet gaat het in totaal om 105.9125 jobs. Voor bijna de helft (51.346 vte) gaat het om directe werkgelegenheid, mensen die op de eigen loonlijst van de ondernemingen in de haven staan. De indirecte werkgelegenheid (54.566 vte) zit bij toeleveranciers en dienstverleners in transport, beveiliging, IT, schoonmaak, horeca,…

Toegevoegde waarde: derde plaats in Europa North Sea Port genereert in totaal 12,73 miljard euro toegevoegde waarde, waarvan 7,39 miljard rechtstreekse, en om 5,34 miljard onrechtstreeks. Dat cijfer ligt zeer hoog in vergelijking met andere havens. North Sea Port staat zelfs op de derde plaats in Europa. Het moet alleen Rotterdam en Antwerpen laten voorgaan, maar de twee grootste havens in Europa hebben daarvoor een veelvoud van de maritieme overslag van North Sea Port nodig. Dat North Sea Port zo goed scoort, komt omdat North Sea Port niet alleen een doorvoerhaven is die als doorgeefluik dient voor lading. Heel wat grondstoffen worden behandeld of verwerkt door de sterk uitgebouwde industriële cluster in de haven zelf. Bron cijfers Nederland, uit: Havenmonitor van het Ministerie van I&W Bron cijfers België, uit: Nationale Bank van België

1.2. Goederenoverslag in 2023: minder goederenoverslag door wijzigende geopolitiek en Europese economie In 2023 boekten de bedrijven in North Sea Port een goederenoverslag via zeevaart van 65,9 miljoen ton. Dit is een daling van 11%, of 7,8 miljoen ton aan goederen, ten opzichte van het recordjaar 2022. Voor de overslag via binnenvaart blijft de impact eerder beperkt. Het jaar 2022 was dan ook het beste jaar ooit, enerzijds door groei en anderzijds door de aanleg van extra voorraden omwille van de uitzonderlijke geopolitieke en economische omstandigheden zoals de oorlog Oekraïne-Rusland en de energiecrisis. Dat de goederenoverslag in 2023 zou dalen, stond dan ook haast in de sterren geschreven.

Bulkhaven Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

North Sea Port is van oudsher een bulkhaven, ook voor 2023 blijft dit van toepassing. Wel neemt het aandeel van de droge bulk alsook van de vloeibare bulk respectievelijk met 1% af. Droge bulk neemt ook in 2023 nog meer dan de helft van de goederenoverslag in: 53% (35,2 miljoen ton, -12 % tegenover 2022). De daling zit hem vooral bij steenkool (-27%). Het jaar 2022 was echter zeer uitzonderlijk door de aanvoer van extra voorraden naar aanleiding van de EU-sancties voor Russische steenkool sinds augustus 2022. Ook ijzererts, gips, cement, houtpellets en natuurlijke meststoffen gingen erop achteruit. Vloeibare bulk is goed voor een aandeel van 23% (15,1 miljoen ton, -14%). De daling viel te noteren bij onder meer vloeibare petroleumbrandstoffen (biodiesel en diesel) en nafta. Het aandeel van breakbulk bedraagt 15% (9,6 miljoen ton, -5%). Vooral de overslag van cellulose nam af. Opmerkelijk is dat het aandeel van containers in de totale goederenoverslag sinds 2019 status quo op 3% blijft (2,2 miljoen ton, -6%). Het segment ro/ro kent een lichte stijging en neemt 6% van de totale maritieme overslag in (3,8 miljoen ton, +1%). Uitgedrukt naar goederensoorten zien we een status quo voor de overslag van voedingsproducten, producten van de metaalindustrie, voertuigen en machines.

Een daling valt te noteren bij de vaste brandstoffen (-22%, waaronder steenkool), chemische producten (-18%), landbouwproducten (-15%), ruwe mineralen/bouwmaterialen (-12%), petroleumproducten (-10%) en meststoffen (-5%).

Gele lijn = import Blauwe lijn = export

Verenigde Staten belangrijkste handelspartners Net zoals in 2022 zijn de Verenigde Staten de belangrijkste handelspartners (5,4 miljoen ton). De handel nam weliswaar met 13% af maar in 2022 was die wel ruim een kwart gegroeid. GrootBrittannië neemt de tweede plaats in (4,7 miljoen ton, -9%), Brazilië de derde (4,5 miljoen ton, -8%) gevolgd door Canada, Zweden, Rusland, Noorwegen, Finland, Australië en Frankrijk. Als gevolg van de EU-sancties nam de handel met Rusland met -42% verder af. Het land zakt van de tweede naar de zesde plaats. In 2022 was de handel met Oekraïne al gehalveerd, in 2023 gebeurde dat nog eens. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Europa is goed voor 56% van de handel (-1%), Zuid-Amerika voor 15% (+1%), Noord-Amerika voor 14% (-1%). Afrika neemt 7% van de handel met North Sea Port in (status quo), Azië 4% (status quo) en Oceanië eveneens 4% (+1%). In 2023 bedraagt de verhouding import-/export 71%-29% (in 2022 was dat 72-28%).

Binnenvaart positief voor vervoer containers, ro/ro en breakbulk De overslag via binnenvaart ervaart minder impact van de veranderende wereld. Deze overslag kwam in 2023 uit op 61,5 miljoen ton. Dit betekent een daling van (maar) 5% (3,1 miljoen ton) ten opzichte van 2022, wat toen voor de binnenvaart weliswaar een tweede recordjaar op rij was. Positief is dat de overslag van containers via binnenvaart met 40% stijgt tot 2,6 miljoen ton. De inspanningen om dit transport te bevorderen kennen geen gevolgen van de economische en geopolitieke ontwikkelingen. Ook opmerkelijk is de overslag van rollend materieel (ro/ro): die verdubbelde tot 0,1 miljoen ton waar dat door de band 50.000 ton bedraagt. En breakbulk stijgt ook verder: met 21% tot 4,2 miljoen ton, en dit reeds na een stijging van 40% in 2022. Omgekeerd, vloeibare bulk krimpt met 7% tot 32,4 miljoen ton en droge bulk met 8% tot 22,2 miljoen ton. De verhouding import-export blijft ongewijzigd op 41% - 59%.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Blijvende impact Met een overslag via zeevaart van 65,9 miljoen ton en via binnenvaart van 61,5 miljoen ton registreert North Sea Port in 2023 een totale overslag van 127,4 miljoen ton tegenover 138,1 miljoen ton in 2022. Dat maakt dus 10,7 miljoen ton minder overslag tegenover het recordjaar 2022. Gedurende het hele jaar 2023 lieten de wereldwijd afgenomen vraag, stijgende energieprijzen en geopolitieke spanningen in Europa en het Midden-Oosten zich voelen in de goederenoverslag van North Sea Port. Deze impact was reeds half vorig jaar te merken en werd ook na negen maanden en nu dus na een jaar bevestigd. Er zijn momenteel weinig tekenen dat dit snel anders zal zijn.

Ontvangen schepen Het aantal schepen dat North Sea Port in 2023 ontving is licht gedaald voor zowel zeevaart als binnenvaart. Zeevaart

Binnenvaart

2022

8.734 9.276

37.737 40.645

2021

9.091

40.907

2020

8.832

41.446

2019

9.435

47.351

2018

9.372

39.429

2023

Tarieven en algemene voorwaarden scheepvaart 2023 Voor het gebruik van de haveninfrastructuur zijn er bij North Sea Port algemene voorwaarden en tarieven van toepassing. Om klanten een optimale service te bieden, worden dezelfde tarieven voor het hele grensoverschrijdende havengebied van North Sea Port (Vlissingen, Terneuzen en Gent) gehanteerd. Voor zowel de zeevaart als de binnenvaart werd voor 2023 een inflatiecorrectie toegepast van +9%. Tevens is een Green Corridor-korting voor schepen ingevoerd, die in een vaste dienstregeling varen en gebruikmaken van emissievrije brandstoffen (in 2023 nog niet uitgekeerd). Deze korting bedraagt 10% op de havengelden en geldt voor een periode van 5 jaar. Deze korting is cumulatief met de ESIkorting (Environmental Ship Index). Van de ESI-korting maakten 713 schepen gebruik. Binnenvaartschepen kunnen een Green Awardkorting bekomen. Daar maakten 2.385 schepen Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

gebruik van.

Uitgifte gronden North Sea Port gaf in 2023 35 hectare gronden aan nieuwe en bestaande klanten uit.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Hoofdstuk 2: Corporate governance 2.1. Aandeelhoudersstructuur Het aandeelhouderschap van North Sea Port SE is paritair verdeeld tussen Vlaamse en Nederlandse aandeelhouders en ziet er als volgt uit:

Aan Nederlandse kant is de Provincie Zeeland de grootste aandeelhouder, met vervolgens de gemeenten Borsele, Terneuzen en Vlissingen. Aan Vlaamse kant is de Stad Gent de grootste aandeelhouder, met vervolgens de Provincie Oost-Vlaanderen, de gemeenten Evergem en Zelzate.

2.2. Organisatie en governance Organisatiemodel Het bestuur van North Sea Port bestaat uit 4 personen: Daan Schalck (CEO), Sofie Monteyne (CFO), Peter Van Parys (COO) en Maarten den Dekker (CSO). Onder 3 bestuurders vallen bepaalde clusters aangestuurd door 12 clustermanagers. De 12 clustermanagers vormen samen het managementteam (het MT). Elk managementteamlid stuurt een geïntegreerd team aan van Nederlandse en Vlaamse medewerkers. Het organigram 2024 ziet er als volgt uit1:

1

Begin januari 2024 werd besloten dat North Sea Port Netherlands NV het penvoerderschap van SDR NL overnam van Impuls Zeeland Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Eenheid van leiding De geïntegreerde werking van de fusiegroep wordt gegarandeerd via de eenheid van leiding die binnen de fusiegroep is ingesteld. Deze eenheid van leiding wordt gegarandeerd door een personele unie in de bestuursorganen van North Sea Port SE, North Sea Port Netherlands en North Sea Port Flanders, waardoor alle beslissingen die op holdingniveau worden genomen op een uniforme wijze binnen de fusiegroep worden geïmplementeerd. Concreet wordt de personele unie ingevuld door de 4 bestuurders. Zij zijn benoemd als de enige leden van de bestuursorganen van North Sea Port Flanders nv van publiek recht (raad van bestuur), North Sea Port Netherlands N.V. (bestuur) en North Sea Port SE (bestuur).

Dualistisch bestuursmodel North Sea Port SE kent een dualistisch bestuursmodel dat bestaat uit een Toezichthoudend Orgaan (TZO) en een uitvoerend bestuursorgaan (bestuur). Het TZO houdt toezicht op het bestuur en geeft goedkeuring aan bepaalde besluiten van het bestuur (zie hierna). Het TZO is paritair samengesteld in overeenstemming met het aandeelhouderschap. De helft van de acht TZO-leden wordt aangeduid op voordracht van de Vlaamse aandeelhouders (genaamd leden V), de andere helft op voordracht van de Nederlandse aandeelhouders (genaamd leden N). Per aandeelhoudersgroep worden hierbij telkens minimaal twee onafhankelijken en ten hoogste twee politieke vertegenwoordigers benoemd. Voor de onafhankelijke leden van het TZO is een profielschets opgemaakt. De Vlaamse Havencommissaris, wiens rol bestaat uit de toetsing van de beslissingen aan het Vlaamse Havendecreet, kan in deze structuur de vergaderingen van het TZO en de Algemene Vergadering van Aandeelhouders (AVA) bijwonen en zijn bevoegdheden uitoefenen. Dit was een vereiste uit het Vlaamse fusiedecreet om de fusie mogelijk te maken. De statuten voorzien een gelijkaardige mogelijkheid voor een afgevaardigde van de Nederlandse overheid.

Besluitvorming De besluitvorming binnen de groep is opgebouwd in 3 lagen: • • •

Besluiten waarvoor goedkeuring of een besluit van aandeelhouders benodigd is (Belangrijke Besluiten); Besluiten waarvoor goedkeuring of een besluit van het TZO nodig is (Besluiten van Gewicht); Besluiten die het bestuur mag nemen zonder goedkeuring van een ander orgaan.

Bij patstelling binnen het bestuur of het TZO, zal het te nemen besluit een niveau hoger worden voorgelegd. Ten aanzien van stemrecht en besluitquorum in de algemene vergadering van de SE voor Belangrijke Besluiten is gekozen voor een hoog quorum van 76%: door dit hoge quorum behouden beide huidige grootaandeelhouders (zowel de provincie Zeeland als de stad Gent) de facto een veto bij belangrijke beslissingen en moeten ook telkens 1 of meer gemeenten meebeslissen. Daarmee zal steeds gezocht moeten worden naar een brede consensus en een breed draagvlak tussen aandeelhouders en zijn er geen coalities mogelijk tussen een te beperkt aantal aandeelhouders. Belangrijke Besluiten zijn onder andere besluiten over de strategie (inclusief besluiten over investeringen buiten het beheersgebied), dividenduitkeringen en besluiten die meer dan 10% van het balanstotaal betreffen.

Evenwichtige verdeling van de zetels van bestuur en toezichtsorgaan Het bestuur van de vennootschap bestaat eind 2023 uit 3 mannelijke bestuurders en 1 vrouwelijke bestuurder. Het Toezichtsorgaan bestaat uit 8 leden, waarvan drie vrouwelijke leden, waarmee voor het Toezichtsorgaan wordt voldaan aan de geldende maatschappelijke opvattingen. Gewenst is dat ook de samenstelling van het bestuur een evenwichtige verhouding tussen mannen en vrouwen moeten vertonen, met ten minste 30% vrouwelijke leden. Indien zich in de toekomst een wijziging van het bestuur voordoet, zal getracht worden een nog meer evenwichtige verdeling te Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

realiseren. Van belang hierbij is dat gelet op het belang van de vennootschap de kwaliteit van eventuele kandidaten voorop staat. In het managementteam zijn de vrouwen in de meerderheid. Gelet op het internationale karakter wordt eveneens belang gehecht aan een evenwichtig samengesteld bestuur en management voor wat de kennis en ervaring met zowel het Nederlandse als het Vlaams/Belgische werkveld en politiekbestuurlijke landschap betreft.

Corporate Governance Code Het Toezichthoudend Orgaan heeft zich in het Reglement van het TZO voorgenomen om, voor zover mogelijk, de Corporate Governance Code zoals in Nederland bepaald te implementeren. Hierbij wordt omwille van het internationale karakter van de groep ook rekening gehouden met de Belgische regelgeving. In de 'pas toe of leg uit'-regeling wordt aangegeven in hoeverre het Toezichthoudend Orgaan de principes en best-practice-bepalingen moet naleven. In 2023 is de code op de volgende wijze toegepast: ▪ ▪ ▪ ▪

In dit bestuursverslag wordt aandacht besteed aan financiële resultaten, risico’s en risicobeheersing systemen (best-practice-bepalingen 1.2, 1.4.2). Transacties waarin tegenstrijdige belangen van bestuurders spelen, hebben zich in 2023 niet voorgedaan (best-practice-bepalingen 2.7). Overname van de vennootschap is beschermd door een kwaliteitseis voor het zijn van aandeelhouder en een blokkeringsregeling voor de overdracht van aandelen in de statuten (best-practice-bepaling 4.2.6). Er is een verslag van het Toezichtsorgaan opgenomen waarin de best-practice-bepalingen worden toegepast (best-practice-bepalingen 1.1.3, 2.1.2, 2.1.10, 2.2.6, 2.2.7, 2.3.11 en 2.4.4).

Beloningsbeleid Bij Completion van de fusie op 29 juni 2018 is door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders de bezoldiging van de leden van het Toezichtsorgaan vastgesteld. In de Algemene Vergadering van 28 juni 2019 werd beslist om de verplaatsingsvergoedingen van de TZO leden die nog niet door anderen worden vergoed vast te leggen op het bedrag per kilometer dat jaarlijks door de Belgische overheid wordt bepaald als belastingvrije forfaitaire kilometervergoeding. In de Algemene Vergadering van 25 juni 2021 werd beslist om de vergoedingen van de onafhankelijke leden van het Toezichtsorgaan te indexeren volgens de Nederlandse consumentenprijsindex.

2.3. Samenwerkingsverbanden en overlegstructuren In overeenstemming met de fusieovereenkomst is een aandeelhouderscommissie opgericht. Dit is een gemeenschappelijke commissie waarin alle verkozen leden van gemeenteraden, raden en staten en de provincieraad worden uitgenodigd. De taak van de aandeelhouderscommissie is het bieden van een platform voor: • •

Informeel overleg over (de uitoefening van) aandeelhoudersbevoegdheden in de Holding. Toelichting over de strategie en ontwikkeling binnen de fusiegroep en algemene havengerelateerde thema’s.

Bilateraal is er op geregelde basis bestuurlijk overleg met de aandeelhouders als bevoegd gezag. In dit overleg is onder meer ruimte voor de bespreking van voorgenomen ontwikkelingen die specifiek het grondgebied van de aandeelhouder plaatsvinden. In 2023 kwam de aandeelhouderscommissie tweemaal bijeen (5 juni en 6 november 2023).

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Ook neemt de CEO van North Sea Port deel aan de vergadering van de raad van bestuur van North Sea Port District (voorheen het Kanaalzonegemeentenoverleg) waarin de overheden in het havengebied gemeenschappelijke beleidsontwikkelingen bespreken en besluiten. Verder overlegt het Bestuur met zijn stakeholders via de Business Advisory Board (BAB). Het doel van de BAB is de stakeholders van North Sea Port aan beide kanten van de grens een platform te bieden om door dialoog met het bestuur van North Sea Port invloed uit te oefenen op het beleid en de uitvoering van het beleid. De BAB kan advies geven aan het bestuur van North Sea Port en het bestuur zal op zijn beurt ook beleidsvoornemens aftoetsen bij de BAB. In 2023 is de BAB driemaal samengekomen.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Hoofdstuk 3: Strategisch plan ‘Connect 2025’ 3.1. De 3 kerntaken Het havenbedrijf richt zich voor de uitvoering van het strategisch plan 'Connect 2025' op de volgende drie kerntaken: 1. Infrastructuur en ruimte aanbieden 2. Nautische dienstverlening 3. De verbindende regisseur in het havengebied: connecteren

Infrastructuur en ruimte aanbieden Het aanbieden van haveninfrastructuur en vrije bedrijventerreinen is de eerste taak. Het havenbedrijf staat als ‘landlord’ in voor de ontwikkeling van de infrastructuur in het havengebied en de regie ervan. In tegenstelling tot vele andere havens, beschikt North Sea Port nog over strategische terreinreserves die kunnen worden ontwikkeld. Het havenbedrijf zal klanten bij hun keuze van een vestigingsplaats aansporen om maximaal bij te dragen aan werkgelegenheid, duurzaamheid en klimaat en een financieel gezonde basis. Het havengebied is 9.106 hectare groot. Binnen het beheersgebied van North Sea Port was tot eind 2023 in totaal 1.677 hectare uitgegeven en is er nog 667 hectare aan uitgeefbare terreinen ter beschikking. De meeste nog uitgeefbare gronden zijn gelegen in het Sloegebied in Vlissingen en aan het Kluizendok in Gent.

Nautische dienstverlening Door de ligging aan de Noordzee biedt North Sea Port een aansluiting op het mondiale maritieme verkeer. De centrale positie in het West-Europese waterwegennet maakt van North Sea Port ook een belangrijke knooppunt voor de binnenvaart in Europa. Deze strategische positie met multimodale ontsluiting zorgt ervoor dat het water in de haven druk wordt bevaren en de vraag naar een efficiënt gebruik en afgestemde nautische dienstverlening hoog is. Daarom zet North Sea Port hoog in op deze nautische dienstverlening, voor een veilige, vlotte en tijdige scheepvaart. Via het geïntegreerd verkeersmanagement zijn werkafspraken en procedures vastgelegd met alle nautische dienstverleners die in de haven actief zijn. Voor aankomst en vertrek wordt de planning van alle benodigde dienstverlening opgelijnd om te vermijden dat het schip ergens in de keten wordt opgehouden. De haven neemt hierin 24/7 een regisserende rol op zich, waarbij de vraag en het aanbod van de nautische-logistieke keten op elkaar worden afgestemd. Voor de binnenvaart wordt gebruik gemaakt van bestaande digitale meldplatformen om de belasting voor de schippers zoveel als mogelijk te beperken.

In 2023 werd voor de afdeling Port Operations Coordination Centre een nieuwe managementstructuur ontwikkeld in de vorm van een Manager Port Operations, en een Havenkapitein in België (Wim Van Bogaert) en de Havenmeester in Nederland (Hein Versluis ter vervanging van John Hollander). Verder is er een Teamlead aangesteld om beide kapiteinskamers aan te sturen in plaats van elk afzonderlijk. De formatie is uitgebreid om een betere invulling te geven aan onze nautische dienstverlening én aan de veiligheid en beveiliging.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

In juni heeft het bestuur besloten om de werkwijze voor verkeersafhandeling Vessel Traffic Service (VTS) terug in te voeren nadat het jaar ervoor besloten was om van VTS naar Local Port Service (LPS – een iets lichtere vorm van verkeersafhandeling) over te stappen. Dit omwille van een grondig onderzoek naar noodzaak en veiligheid. In oktober 2024 wordt de Nieuwe Sluis in Terneuzen officieel operationeel. Het havenbedrijf bereidt zich reeds voor op wat de impact kan zijn op het scheepvaartverkeer. Hiertoe werd een eerste versie van het Verkeerssimulatiemodel Kanaal Gent-Terneuzen opgeleverd. Hiermee kunnen we verkeersstromen uit het verleden simuleren met de mogelijkheden van de Nieuwe Sluis. Dit geeft ons inzicht op wat het voor een veilige en vlotte verkeersafhandeling kan betekenen als grotere schepen op het kanaal varen.

De verbindende regisseur in het havengebied: connecteren Een derde - en bijzondere - taak is die van ‘connector’: de verbindende regisseur in het havengebied. Als gebiedsbeheerder bouwt het havenbedrijf aan een hechte havengemeenschap. Het uitbouwen en verder invullen van deze connector-rol vormt de rode draad in het strategisch plan. De betrokken partijen zijn enerzijds bedrijven, andere havens zoals Rotterdam en Antwerpen, spoorbeheerders, bedrijven die publieke infrastructuur voor gas en elektriciteit beheren, logistieke ketenpartners, start-ups en kennisinstellingen. Anderzijds zijn dat de Europese, nationale, gewestelijke, provinciale en gemeentelijke overheden. Andere betrokken partijen zijn de omwonenden van het havengebied en de belangenorganisaties (zoals natuur, klimaat).

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

3.2. Acht programma's om het strategisch plan te realiseren Om de drie kerntaken uit te voeren, wil het havenbedrijf acht programma’s realiseren.

3.2.1 Investeren in circulaire economie De circulaire economie is een belangrijke pijler om de ambitie van een klimaatneutraal Europa te kunnen realiseren. Natuurlijke grondstoffen en hulpbronnen worden schaars. Productie en economische groei moeten verduurzamen, energietransitie en circulaire economie gaan daarbij hand in hand. Het havenbedrijf wil de activiteiten in het havengebied gefaseerd transformeren naar een circulaire economie en zet hierbij in op projecten waarbij rest-, afval- en energiestromen als grondstof worden ingezet en op het voorzien van clusterruimte voor deze projecten. De ontwikkelde activiteiten moeten complementair zijn met de zeven speerpuntsectoren zodat deze toekomstgericht kunnen verduurzamen: chemie, staal, bouwmaterialen, energie, automotive, voeding en (vee)voeder, en logistiek met toegevoegde waarde. Afvalstromen als grondstof In de circulaire economie worden rest-, afval- en energiestromen een nieuwe grondstof. Het havenbedrijf wil het gebruik van deze hernieuwbare grondstoffen bevorderen. Zo ontstaan er ketens met terugname van goederen of het recycleren van goederen (zoals warm water, stoom, warmte, schroot, bio gebaseerde chemische producten, afvang en gebruik van CO2 (CCU, Carbon Capture and Utilisation)). In 2023 werden de volgende opvallende activiteiten gerealiseerd: • •

•

Nieuwe sorteerlijn bij Renewi: steeds verdere uitsortering zorgt ervoor dat er steeds meer materiaal beschikbaar is voor de circulaire economie Het Torero project van ArcelorMittal Belgium is eind 2023 in gebruik genomen. Hierbij wordt afvalhout omgezet in biokool waardoor het verbruik van fossiele kolen in de staalproductie zal verminderen. Trinseo heeft in Terneuzen een proefinstallatie geopend voor het oplossen van polycarbonaat. In dit recyclingproces worden kunststoffen geëxtraheerd met behulp van oplosmiddelen, om hiermee nieuwe gerecycleerde polymeren te kunnen maken.

He havenbedrijf heeft meegewerkt aan onderzoeksprojecten voor de monitoring van de groei van circulaire economie, en we zullen in de toekomst ook de leerstoel Circulaire Economie aan VUB (die hieruit voortvloeit) ondersteunen in 2024. De samenwerking met Smart Delta Resources werd uitgebreid voor circulariteit. Hiertoe werd een aantal initiatieven gezamenlijk opgezet, waaronder de organisatie van de eerste ‘Circular Industry Day’ op 16 mei 2023. Hierbij werden voor het eerst bedrijven, kennisinstellingen en overheden op dit thema bij elkaar gebracht, om concrete circulaire initiatieven en ambities in beeld te brengen. Op die manier wordt de toekomstige samenwerking van de bedrijven op het thema circulariteit hoog op de agenda geplaatst. Clusterruimte Het havenbedrijf wil tegen 2025 een clusterruimte van 150 hectare voor circulaire projecten beschikbaar hebben en minstens 10 innovatieve circulaire activiteiten met innovatieve technologieën of processen aantrekken. Die activiteiten moeten complementair zijn met de zeven speerpuntsectoren. In 2023 werden deze initiatieven genomen: •

North Sea Port heeft 6 zones geselecteerd waarbinnen de clusterruimte voor circulaire projecten zal kunnen gerealiseerd worden. Eén daarvan is de ontwikkeling van North-C Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

•

•

•

Circular, een samenwerking tussen ArcelorMittal Belgium, de Vlaamse Overheid en het havenbedrijf. In 2023 werd daartoe het brownfieldconvenant afgesloten. Ook aan de Nederlandse kant werd in Valuepark Terneuzen - de chemische clusterruimte rondom Dow - de vergunningsaanvraag ingediend voor een pilootproject van Alta Carbon. Hierbij zal afgevangen CO2 worden omgezet in cyclische carbonaten voor toepassing in batterijen. Een uniek en veelbelovend voorbeeld van innovatieve CCU-technologie (Carbon Capture and Utilisation). Ook buiten deze clusters zijn er verschillende circulaire projecten aangekondigd, zoals recycling van plastics, productie van groene energie uit biomassa-afvalstromen en capaciteitsuitbreidingen bij de biogebaseerde chemische industrie. Verder wordt er gezocht naar nieuwe partijen zoals kennisinstellingen en startups die kunnen bijdragen aan de circulariteit. Zo wordt onder meer onderzoek ondersteund naar de recycling van windturbinebladen via het project ‘North-C-Blade’ (UGent) en wordt een haalbaarheidsstudie uitgevoerd naar de kansen voor chemische recycling in de regio. Anderzijds zal in 2024 de ‘Tech Tour’ worden ondersteund die circulaire start-ups/scale-ups in contact moet brengen met investeerders binnen en buiten de regio om op die manier een gerichte matchmaking te kunnen faciliteren.

3.2.2. Investeren in energieprojecten Energie wordt een volwassen cluster binnen North Sea Port. Bedrijven gebruiken nu veel energie, maar moeten tegen 2050 klimaatneutraal opereren. Het havenbedrijf wil hen daarin bijstaan. Als Europese haven zorgt de productie en import van groene energie ervoor dat we minder afhankelijk zijn van een selecte groep externe partijen die beschikken over een voorraad aan fossiele brandstoffen. Het toekomstig energiesysteem zal gediversifieerder zijn en bestaan uit verschillende energievormen waarop we kunnen terugvallen bij weinig zon of wind. Dit zal het energiesysteem robuuster maken en voor een meer aantrekkelijk vestigingsklimaat zorgen. Als energievormen wordt er op korte en middellange termijn gemikt op waterstof, groene stroom en warmte-uitwisseling. Dit vraagt een andere manier van omgaan met energie en een proactief beheer van de ruimte voor infrastructuur binnen het havengebied. Waterstof North Sea Port heeft de ambitie om een draaischijf in het Europese waterstofnetwerk te zijn. De omschakeling naar CO2-arme waterstof is noodzakelijk om de meest energie-intensieve clusters zoals staal en chemie klimaatneutraal te kunnen maken. Er wordt hierbij gekeken naar de invoer van waterstofdragers en op het aantrekken van lokale grootschalige groene en low carbon waterstofproductie.

Hiervoor is infrastructuur nodig, zoals pijpleidingen om de waterstof tussen bedrijven te verdelen in het havengebied en de aansluiting van deze pijpleidingen op de ‘backbone’ met andere Europese havens en industriegebieden. De grote lokale vraag naar waterstof en de gunstige centrale ligging van North Sea Port maken het mogelijk om van de haven een waterstofhub te maken in het Europese netwerk. Tegen 2025 wordt er in het havengebied jaarlijks 500 MW aan groene stroom omgezet in waterstof. Hieronder volgen enkele opvallende activiteiten van 2023: • •

•

North Sea Port wordt lid van de Nederlandse Branchevereniging NLHydrogen, die bedrijven uit de hele waterstofketen vertegenwoordigt. North Sea Port en de Vlaamse havens worden erkend als Europese Hydrogen Valley. Die status wordt toegekend aan een geografisch gebied met een volledige waterstofwaardeketen van productie tot distributie, opslag en lokaal eindgebruik in verschillende sectoren. Terranova, Luminus en Nippon Gases richten Terranova Hydrogen Joint Venture op om samen te werken aan de productie van groene waterstof tegen 2025 in hun productiefaciliteiten op de Zonneberg (Zelzate). Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

•

•

•

VoltH2 start begin 2025 met de bouw van een elektrolyser voor de productie van waterstof in Terneuzen en Vlissingen, waarvoor inmiddels een JTF subsidie van 20 miljoen euro is toegekend voor de kabeltracés en SDE++ subsidie voor de operationele fase. De vergunningsaanvraag voor de opslag en de tankterminals voor de import van waterstofdragers (ammoniak, methanol,…) is ingediend (Evolution Terminals en Vesta Terminals). Fluxys (2026) en Gasunie (2027) zitten op schema voor de aanleg van de waterstofpijpleiding in het havengebied en de aansluiting daarvan op de landsgrens en op de nationale backbones. Het havenbedrijf faciliteert blijvend zowel de ruimtelijk inplanting alsook gesprekken met geïnteresseerde commerciële partijen en publieke actoren. Lidmaatschap van Ecoport813 (het samenwerkingsverband met Deltaport en andere havens en spelers in de waterstofhandelsketen voor de import en export via binnenvaart.

Elektrificatie is essentieel North Sea Port wenst in te zetten op groene stroom. Deze stroom is essentieel om bedrijfsprocessen te elektrificeren, autonome groei te bewerkstelligen en groene waterstof aan te maken via elektrolyse. Ook de logistieke ketens zullen grotendeels geëlektrificeerd worden. Deze elektrificatie brengt uitdagingen met zicht mee. Voldoende groene stroom moet geproduceerd worden om alle processen die binnen het havengebied elektriciteit vereisen te laten draaien. Daarnaast moet de infrastructuur toestaan deze groene stroom op het juiste tijdstip tot bij de juiste processen te brengen. Netcongestie is een duidelijke reality check en dwingt ons om te schakelen. De aanlanding van windenergie op zee en kernenergie zijn twee cruciale aanleverbronnen van groene stroom. 3,4GW elektriciteit wordt verwacht aan te landen in Vlissingen en Terneuzen. Een extra kerncentrale zou voor 1.5GW groene stroom kunnen zorgen. Ongeveer 600MW wordt alvast aan groene stroom onshore geproduceerd met behulp van windmolens en zonnepanelen. Om deze stroom op de geschikte locaties te brengen is de doorontwikkeling van het hoogspanningsnetwerk (380kV) essentieel. Netbeheerders staan voor de grote uitdaging om deze investeringen gegrond uit te voeren. Als havenbedrijf treden wij op als connector om concrete elektrificatieplannen in het havengebied door te vertalen naar de netbeheerders.

Daarnaast willen we bewustmaking bij de bedrijven creëren hoe ze slim kunnen omgaan met hun elektriciteitsverbruik en hier zelfs de vruchten van te plukken. Groene stroom wordt geproduceerd bij veel wind en zon. In tegenstelling tot vroeger zal het voor de netbeheerders interessanter zijn dat bedrijven enkel dan groene stroom verbruiken. Bij continue processen is dit niet haalbaar. Batterijen, waterstof en thermische opslag zullen middelen zijn om deze energie tijdelijk op te slaan en vervolgens te gebruiken bij weinig zon en wind, mits ze correct gebruikt worden. Enkele opvallende activiteiten voor 2023: •

• •

•

De bouwwerken voor het Belgische energie-eiland – het Prinses Elisabeth Eiland – voor de kust gaan begin 2024 van start. De 23 betonnen funderingen (caissons) van het eerste energie-eiland ter wereld worden in Vlissingen (bij Verbrugge Zeeland Terminals, Bijleveldhaven) gebouwd door een consortium van de Belgische waterbouwbedrijven DEME en Jan De Nul. Volvo Trucks Gent stelt zijn eerste in België geproduceerde e-truck voor. In 2024 starten de werken voor de Riviercruisesterminal in het Grootdok in Gent. Er komt een steiger met vier ligplaatsen die voorzien worden van walstroom voor de riviercruises. Tegen eind 20245 kunnen alle riviercruises enkel hier aanmeren en dienen ze verplicht op walstroom aan te sluiten. North Sea Port zet mee de schouders onder de Vlaamse Green Deal Binnenvaart, gelanceerd door Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare werken. Om zo transport via waterwegen nog groener te maken.

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

•

•

•

•

•

Met het ‘Walstroom voor Zeevaart’-programma willen we een aantrekkelijk investeringsklimaat voor maritieme walstroomprojecten creëren. In 2023 werden verschillende werksessies georganiseerd met een 20-tal terminals. Nederland investeert ook in Zeeland in de ontwikkeling, versterking en uitbreiding van het hoogspanningsnet. Een nieuwe 380 kV-verbinding naar Zeeuws-Vlaanderen is noodzakelijk om elektrificatie en daarmee vergroening van de industrie in de Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone mogelijk te maken. In november is het project formeel gestart. In Borssele heeft het bestaande 380 kV-hoogspanningsstation na de aansluiting van het project Net op zee IJmuiden Ver Alpha geen mogelijkheid meer om nieuwe verbindingen aan te sluiten. TenneT en het ministerie van Economische Zaken en Klimaat willen daarom een nieuw 380 kV-hoogspanningsstation bouwen in de omgeving van het Sloegebied. Het station is nodig om nieuwe duurzame initiatieven, zoals waterstofproductie en verduurzaming van de industrie, mogelijk te maken. In het Zeeuwse deel is het voor bedrijven met een groot verbruik (groter dan 3 x 80 ampère) momenteel dus niet mogelijk om een elektriciteitsaansluiting aan te vragen of uit te breiden. De complexiteit van dit probleem vereist een collectieve aanpak. Naast een technisch aspect komt er ook een organisatorische kant bij kijken.

Daarom is vanuit de Energieraad in Zeeland de Taskforce Zeeuwse Netoplossingen opgericht: een samenwerking van Provincie Zeeland, Impuls Zeeland, Stedin, Tennet, VNO-NCW Zeeland, Smart Delta Resources en North Sea Port. In het Gentse deel van het havengebied werkt Elia aan een sterk hoogspanningsnet opdat de vele industriële spelers kunnen blijven rekenen op een betrouwbaar en duurzaam elektriciteitsnet.

Warmte Het havengebied beschikt over heel wat restwarmte die momenteel niet optimaal hergebruikt wordt. Deze warmte kan intern hergebruikt of uitgewisseld worden tussen bedrijven en eventueel de residentiële gebieden. Het havenbedrijf stimuleert een optimaal gebruik van restwarmte zodat de energie optimaal benut wordt. We wensen warmte-uitwisselingsprojecten te ondersteunen en de bedrijven bij te staan in het onderzoeken van de haalbaarheid. We geven advies over de beschikbare ruimte voor infrastructuur en nemen onze connectorrol op. In de schoot van Smart Delta Resources werkt de Taskforce Heat aan een verkenning naar warmteuitwisseling tussen bedrijven in het havengebied Gent en havengebied Kanaalzone.

3.2.3 Investeren in klimaat Havenactiviteiten en de impact ervan op het klimaat krijgen meer en meer aandacht. Om deze impact terug te schroeven en uiteindelijk zelfs te neutraliseren, wordt ingezet op een energietransitie, waarbij fossiele brandstoffen worden ingeruild voor hernieuwbare energiebronnen. Aan de Nederlandse kant kijkt de overheid ook naar de uitbreiding van kernenergie binnen ons havengebied om de klimaatdoelen te halen en in base load van elektriciteit te voorzien. Zowel mondiaal, Europees als landelijk en regionaal wordt de milieuwetgeving strenger, en is er bijvoorbeeld de evolutie naar een CO2-neutrale economie. Ook het havenbedrijf gaat samen met de bedrijven voor een vermindering van CO2-uitstoot in het havengebied. De totale CO2-uitstoot in de haven bedraagt anno 2021 21,5 miljoen ton per jaar. Ook de klimaatverandering en waterschaarste staan hoog op de agenda. Maatschappelijk is er ook een toenemende aandacht voor natuur en landschappelijke waarden en voor een efficiënter gebruik van de ruimte in en rond het havengebied. Hieronder staat een aantal bijzondere activiteiten van 2023:

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

•

•

•

•

•

Evolution Terminals en Vesta Terminals hebben vergunningen aangevraagd voor de realisatie van 2 importterminals voor waterstofdragers zoals ammoniak en methanol, waarmee de industrie kan worden voorzien van CO2-neutrale energiebronnen en grondstoffen. Daarmee zou een gezamenlijke capaciteit van 5 tot 7 miljoen ton ammoniakopslag kunnen gerealiseerd worden. Daarnaast zijn er concrete plannen voor de bouw van 2 ammoniakkrakers die ervoor moeten zorgen dat een belangrijk deel als waterstof zal worden doorgevoerd via de Gasunie en Fluxys waterstofnetwerken. TenneT is gestart met de bouw van het converterstation IJmuiden Ver dat vanaf 2028 per jaar 2 GW aan CO2-neutrale elektriciteit zal aanvoeren van wind op zee. Daarna zal een converterstation voor windpark Nederwiek 1 volgen met eveneens een capaciteit van 2 GW. Om deze converterstations en extra verdeelstations te kunnen faciliteren heeft North Sea Port 34 hectare grond uitgegeven. TenneT is eveneens gestart met een locatie-onderzoek voor de additionele aanlanding in Zeeuws-Vlaanderen om na 2030 ook daar 2 GW groene stroom aan te voeren van wind op zee (VAWOZ). De Nederlandse overheid heeft een principebesluit genomen om 2 extra kerncentrales te bouwen waarbij ook Borssele als voorkeurslocatie in beeld is. Momenteel vinden er onderzoeken plaats waarna in 2025 een locatie en potentiële ontwikkelaar wordt gekozen.

Deze 2 centrales krijgen een capaciteit van 3 tot 3,2 GW als bijdrage aan de Nederlandse klimaatdoelen.

Efficiënt met energie Omwille van de klimaattransitie willen bedrijven hun energie-efficiëntie verbeteren, werken ze aan de vermindering van hun CO2-uitstoot en aan het hergebruik van materiaalstromen. Deze ontwikkelingen vergen heel wat nieuwe infrastructuur: pijpleidingen en ‘smart grids’ moeten worden ontwikkeld voor onder meer waterstof, CO2 en restwarmte. In een eerste stap zal de afvang en opslag van CO2 (Carbon Capture en Storage (CCS)) moeten worden vergroot. De technologische ontwikkelingen zullen bepalend zijn voor het hergebruik van CO2 op termijn (Carbon Capture en Utilisation (CCU)). De afvang en opslag van CO2 is een noodzakelijke tussenstap om op grote schaal naar hergebruik ervan te kunnen overgaan. Het streefdoel is om tegen 2025 minstens 3 miljoen ton CO2 af te vangen voor opslag en hergebruik. Daarvoor wordt er 50 miljoen euro in infrastructuur geïnvesteerd. Enkele in het oog springende activiteiten in 2023: • •

•

Het havenbedrijf participeert in Pipelink: de bouw van pijpleidingen voor het transport van CO2 tussen Port of Antwerp-Bruges en North Sea Port (in Gent). Yara heeft besloten om CCS toe te passen en daarvoor een overeenkomst te sluiten met Northern Lights voor de ondergrondse opslag in zee. Vanaf 2025 wordt er jaarlijks 800.000 ton vloeibare CO2 opgeslagen, wat een aandeel is van 0,5% in de Nederlandse CO2emissie. België en Nederland maakten in juni bekend hoe het vervoer en de opslag van CO2 tussen België en Nederland kan verlopen. Deze eerste stap is belangrijk opdat de industrie in North Sea Port de klimaatdoelen kan behalen.

Voor activiteiten in 2023 inzake het hergebruik van materiaalstromen: zie bij het eerste programma ‘Investeren in circulariteit economie’.

3.2.4. Sterke logistieke ketens North Sea Port is een van de grootste havengebieden ter wereld en is uitzonderlijk goed gelegen in West-Europa. Het ligt immers op het kruispunt van vervoer via enerzijds zeevaart en anderzijds achterlandverbindingen per spoor, binnenvaart, weg en pijpleidingen in alle windrichtingen. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

North Sea Port versterkt steevast zijn positie als échte multimodale haven door de bundeling van goederenstromen, meer samenwerkingen, het aanpakken van ontbrekende of minder betrouwbare schakels in de logistieke ketens en meer digitalisering, zoals het digitaal bundelen van stromen en het efficiënter maken van de multimodale transportketen. Voor 2023 tekenen we de volgende mijlpalen op: •

•

•

•

Meer (zeegebonden) containerverbindingen in niches/ en shortsea (directe afvaarten containerrederijen). Op basis van een verkennende studie (door het Nederlandse IenW) ligt de focus nu op Scandinavië, de Baltische Staten, Polen en Duitsland, om daar de mogelijkheden van de kustvaart en de potentie voor modal shift verder te onderzoeken. Meer regelmatige diensten per spoor. Op basis van de ontwikkeling van een spoorstrategie met de Belgische spoorbeheerder Infrabel, zijn stappen gezet om op een zelfde manier dit ook met het Nederlandse ProRail te organiseren. Meer regelmatige binnenvaartverbindingen. Er werden commerciële acties naar het Franse en Duitse hinterland gevoerd om de naamsbekendheid van North Sea Port te vergroten, en bargefrequenties en investeringsvragen te faciliteren. De Terneuzen Corridor met Vlaeynatie is een nieuwe binnenvaartcorridor die open is voor alle partijen. Er werd een werkgroep ‘Clean Energy Hubs’ binnenvaart opgestart (onder Goederenvervoercorridor Zuid). Deelname aan het project Condor: standaardisatie swappable H2 containers, met als doel 50 emmissievrije schepen te faciliteren tegen 2030. Als knooppunt willen we waarde toevoegen aan het netwerk, door samen met de bedrijven en goederenvervoerders per spoor, een analyse uit te voeren van het first en last mile proces van wagonladingvervoer in Gent en Terneuzen.

Modal shift North Sea Port beschikt over een uitgebreid netwerk van achterlandverbindingen. Het havenbedrijf zet actief in op een ‘modal shift’ naar meer duurzaam transport via spoor en binnenvaart. Jaarlijks voeren we een onderzoek uit naar de modal shift. In 2023 werden de resultaten over het jaar 2022 bekend. In het vervoer tussen haven en achterland – de maritieme modal split - speelt de binnenvaart nog meer de eerste viool. Meer dan de helft 60%) gaat per binnenschip. Het spoor tekent voor 10%, het wegtransport neemt 28% in. Het overbrengen van lading van een schip op een ander schip of vervoersmodus - transshipment - is goed voor 2%.

3.2.5. Toekomstgerichte infrastructuur Een betrouwbare en kwaliteitsvolle infrastructuur is essentieel voor de verdere ontwikkeling van North Sea Port. Het havenbedrijf staat in voor de ontwikkeling van de infrastructuur in het havengebied en neemt de regie ervan op. Het havenbedrijf doet dit samen met de infrastructuurbeheerders. Voor 2023 kunnen we volgende activiteiten noteren. Nieuwe Sluis Terneuzen In 2024 (vierde kwartaal) zal de Nieuwe Sluis in Terneuzen operationeel zijn. In 2023 werden opnieuw grote stappen gezet zoals de volledige sloop van de Middensluis, het invaren van de bruggen en deuren, en het wegbaggeren van de landtongen. Ook werden de definitieve fiets- en voetpaden ingericht en werden de eerste voorzieningen getroffen (zoals zonnepanelen) voor een energieneutrale bediening van de Nieuwe Sluis. Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Optimalisatie Kanaal Gent-Terneuzen Om na de opening van de Nieuwe Sluis grotere schepen richting Terneuzen en Gent te laten varen, werden in 2023 studies opgestart zoals nautische simulaties en impact van waterverplaatsing van grotere schepen op het Kanaal Gent-Terneuzen ter voorbereiding van proefvaarten. Het resultaat van deze studies wordt verwacht na de zomer 2024. Eveneens werd een verkeerssimulatiemodel opgestart voor de structurele invoer van grotere schepen op het Kanaal. Vanaf een bepaalde scheepsmaat zullen bepaalde kanaalaanpassingen nodig zijn (diepte / breedte). In 2023 werd hiertoe een onderzoek opgestart rond nut en noodzaak van schaalvergroting van de zeevaart op het Kanaal om verder inzicht te krijgen in de toekomstige ontwikkelingen van scheepvaart en de noden van de klanten. Een afgewerkte studie wordt verwacht voorjaar 2024 en op basis hiervan zal het havenbedrijf een vraag tot onderzoek / uitvoering van gefaseerde kanaalaanpassingen onderbouwd agenderen binnen de Vlaams Nederlandse Scheldecommissie (VNSC). Spoorontwikkeling Om een betere spoorontsluiting op de linker- en de rechteroever van het Kanaal Gent-Terneuzen te realiseren is er het project Rail Ghent Terneuzen.

Om de groei van het goederenverkeer te faciliteren en daarmee de modal shift te kunnen realiseren, is het noodzakelijk om te investeren in een robuust en redundant spoornetwerk in Gent en Terneuzen. In februari 2021 is hiervoor met alle partijen een intentieverklaring ondertekend. Op basis hiervan is een projectorganisatie opgericht bestaande uit ProRail, Infrabel en het havenbedrijf. In 2022 is de governance van het project Rail Ghent Terneuzen ingericht, zijn de procedures bepaald en is aan Nederlandse zijde vanuit het Nationaal Groeifonds 105 miljoen euro (incl. Btw) onder voorwaarden toegezegd. Aan de Belgische kant kondigde Infrabel medio januari 2023 een investering van 100 miljoen euro aan. In oktober is deze toezegging schriftelijk bevestigd door de Belgische overheid, waardoor de gelden uit het Nationaal Groeifonds definitief zijn. In juni 2023 is de CEF-subsidieaanvraag voor de verkenningsfase gehonoreerd, waardoor er 3 miljoen subsidie (50%) wordt verkregen uit Europa. Deze verkenningsfase zal in de loop van 2024 starten. In Terneuzen zijn overwegbeveiligingen opgewaardeerd door het plaatsen van knipperlampen en vernieuwingen van installaties. Om de uitbreiding van de Mercatorbundel in Gent mogelijk te maken is de Skaldenbrug aangepast en worden werkzaamheden uitgevoerd aan kabels en leidingen in het toekomstig tracé van het spoor.

Seine-Schelde-verbinding Vanaf 2030 zullen de vaarwegen in Vlaanderen en Noord-Frankrijk verbeterd zijn om met schepen van 4.500 ton tot in Parijs te kunnen varen. De hier vermeldde werkzaamheden aan de Nieuwe Sluis Terneuzen, de optimalisatie van het Kanaal Gent-Terneuzen en de spoorontwikkeling in en rond het havengebied zullen in belangrijke mate bijdragen aan de interconnectiviteit tussen logistieke hubs in Noord-Frankijk en North Sea Port. R4 West en Oost De ringweg R4 West en Oost rond het Gentse deel van onze haven wordt verder aangepast met het oog op veiliger en efficiënter verkeer. In 2023 participeerde het havenbedrijf verder actief in de voorbereidingen met de opdrachtgever, de klanten, de belanghebbenden en de omwonenden. Belangrijkste mijlpalen in 2023 zijn de voorbereiding van de samenwerkingsovereenkomst met de Werkvenootschap en het maken van afspraken voor de inname van diverse terreinen (concessieterreinen, openbaar domein, overige gronden van het havenbedrijf). Naast het maken van praktische en technische afspraken over bereikbaarheid en ruimtegebruik alsook over de communicatie, neemt het havenbedrijf haar rol als connector binnen het havengebied in dit project op.

Veiligheid en infrastructuur Goede infrastructuur moet de veiligheid en mobiliteit mee verbeteren, zoals de afscherming van haventerreinen, veilige wegen en fietspaden en een uitgebreider fietsnetwerk voor het toenemende belang van het fietsverkeer in het woon-werkverkeer. Het havenbedrijf identificeerde enkele zeer belangrijke knelpunten met betrekking tot veilige fietsverbindingen. Daardoor zijn de voorbereidingen gestart voor de aanleg van een fietspad aan de Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden Behorend bij controleverklaring d.d. 22 mei 2024

Finlandweg in Vlissingen-Oost , werd de aanleg gestart van een gebiedsontsluitend fietspad langs de Moervaart en een fietspad aan de Scheepzatestraat in Gent. Daarnaast werd er 4 kilometer bijkomend fietspad opgeleverd rond het Kluizendok en in de Darsen. In Vlissingen-Oost zijn diverse verbeteringen aan infrastructuur uitgevoerd zodat de bootlieden hun werkzaamheden op een arbo-technische verantwoorde manier kunnen uitvoeren. Een uitgebreide knelpuntenanalyse is uitgevoerd voor kabels en leidingen die naar de toekomstige bedrijven op het voormalige Thermphos-terrein in Vlissingen-Oost zich gaan vestigen. Verledding van de openbare verlichting heeft verder plaatsgevonden en op diverse kruisingen zijn aanvullend lichtmasten geplaatst. De openbare kade aan het Thermpos-terrein is voorzien van verlichting onder meer om het risico op ondermijnende activiteiten te beperken. Op vlak van biodiversiteit zijn diverse bermen ingezaaid met een bloemenrijk mengsel. Aan de Europaweg te Vlissingen-Oost wordt een haag aangebracht tussen fietspad en weg, enerzijds voor de biodiversiteit en anderzijds voor een duidelijke scheiding tussen fietspad en weg. Diverse wegkruisingen in het gebied zijn qua veiligheid opgewaardeerd. De eerste werkzaamheden voor de aanleg van de 2e ontsluitingsweg en de nieuwe wegenstructuur aan de Axelse Vlakte II in Teneuzen werden aangevat.

Rondom de schrootkaaien in Gent is een baggercampagne uitgevoerd om de bereikbaarheid van deze kaaien weer te kunnen garanderen. Het havenbedrijf hield ook preventief toezicht op werkzaamheden van bedrijven in het havengebied om te zorgen dat wegen veilig bereidbaar blijven. Om de havens/dokken bereikbaar te houden voor de scheepvaart is het peilvlet Harmony voorzien van nieuwe peilapparatuur, zodat nauwkeuriger, sneller en efficiënter gepeild kan worden. Slimme en innovatieve infrastructuur Op het vlak van slimme en innovatieve infrastructuur optimaliseerde het havenbedrijf - in nauw overleg met omliggende havenbedrijven - de methodiek voor het monitoren en onderhouden van de nautisch-logistieke infrastructuur. We zetten daarenboven opnieuw in op geautomatiseerde monitoring van onze infrastructuur met behulp van satellieten. Ook voor onze weginfrastructuur hielden we inspecties om de kwaliteit van de wegen en fietspaden te verhogen. Dit gebeurde met automatische weginspecties van het volledige areaal aan wegenis en het herkennen en wegwerken van schades met artificiële intelligentie. Deze informatie wordt ter beschikking gesteld in de eigen North Sea Port data community (zie verder). Kade Quarleshaven De eerste 260 meter - van de in totaal 800 meter - van de nieuwe diepzeekade in de Quarleshaven is gereed.