2024-06-11 a. Jaarverslag en jaarrekening 2023 - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 11 juni 2024 Middelen - Financiën zaaknummer: 7698

2024_Raad_00074 - Jaarverslag en jaarrekening 2023 Portefeuillehouder Frank van Hulle Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Economie & arbeidsmarkt Programma Goed bestuur Programma Jeugd & onderwijs Programma Klimaat & duurzaamheid Programma Wonen & leefbaarheid Programma Zorg & gezondheid Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de overschrijdingen zoals genoemd bij het onderdeel begrotingsrechtmatigheid te autoriseren. Besluitpunt 2 De raad besluit de jaarrekening en het jaarverslag 2023 vast te stellen. Besluitpunt 3 De raad besluit het voordelig rekeningsaldo van afgerond € 15.337.000 als volgt te bestemmen: Toevoeging aan: - de algemene reserve

€

2.653.000

- kosten jeugdhulp 2023

€ 1 .700.000

- de reserve Jeugdhulp

€ 8 .500.000

- decembercirculaire 2023 Gemeentefonds

€ 947.000

1/320

€ 13 .800.000

Subtotaal

Budgetoverhevelingen naar 2024 nog niet volledig uitgevoerde activiteiten: - Regiodeal

€

290.000

- Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

€

655.000

- Overig, waaronder bedrijfsvoering

€

592.000

Totaal budgetoverhevelingen

€

1.537.000

Totaal rekeningresultaat

€

15.337.000

Besluitpunt 4 De raad besluit conform Bijlage 'Opnieuw te ramen in 2024' deze bedragen volgens eerdere besluitvorming in 2023 te dekken uit of toe te voegen aan de verschillende reserves. Besluitpunt 5 De raad besluit tot het instellen van de bestemmingsreserve Jeugdhulp waarin het tekort voor de jaren 2024-2028 voortvloeiend uit de jaarrekening 2023 wordt toegevoegd (5 maal € 1.700.000) en besluit tot het nemen van een systeembesluit om de verrekening van de lasten en baten voor de bestemmingsreserve Jeugdhulp zonder afzonderlijke besluitvorming van de raad in de exploitatie te verrekenen met de bestemmingsreserve Jeugdhulp. Wat is de aanleiding? Aanbieding jaarstukken Jaarlijks bieden wij de jaarstukken aan de raad ter vaststelling aan. De jaarstukken omvatten de jaarrekening en het jaarverslag over het boekjaar 2023. Accountantsverklaring De accountant heeft nog geen controle verklaring en accountantsverslag kunnen afgeven. Dit heeft te maken met onderstaande twee onderwerpen. 1) Precariobelasting In de jaren 2016 tot en met 2021 legden wij aanslagen precariobelasting op voor het hebben van kabels en leidingen onder voor de openbare dienst bestemde gemeentegrond. Eén van deze belastingplichtigen betrof Stedin (voorheen Enduris B.V.). Wij legden in totaal aan Stedin voor € 6 miljoen aan aanslagen precariobelasting op. Stedin diende tegen de aanslagen bezwaar in.

Zij stelt dat wij de kabels en leidingen moeten gedogen en dat heffing van precariobelasting niet mogelijk is. Dit standpunt neemt Stedin ook in bij de andere Zeeuwse gemeenten. Met de gemeente Hulst voert Stedin een rechterlijke procedure. Vanwege eerdere rechtelijkere uitspraken achtten wij de kans dat Stedin in het gelijk zou 2/320

worden gesteld op groter dan 50%. Hierdoor zijn de bestreden bedragen van de opbrengst precariobelasting ondergebracht in een risicovoorziening. Het risico dat de ontvangen bedragen terug betaald moeten worden is hiermee afgedekt. Op 17 april 2024 stelde het Hof 's Hertogenbosch de gemeente Hulst in het gelijk. Het beroep van Stedin tegen de aanslag precariobelasting van de gemeente Hulst is ongegrond. Samen met de andere Zeeuwse gemeenten zijn wij in afwachting of Stedin binnen zes weken beroep in cassatie instelt bij de Hoge Raad. Dat is uiterlijk eind mei bekend. Als Stedin geen cassatieberoep instelt, dan wordt hiermee de kans op terugbetaling naar verwachting kleiner dan 50%. Dit betekent dat de voorziening precariobelasting vrij valt, waarna het bedrag van € 6 miljoen wordt toegevoegd aan de reserve precariobelasting. Dit volgt uit het raadsbesluit van 12 november 2015 bij het vaststellen van de begroting 2016. Als dit gebeurt, moet de jaarrekening 2023 aangepast worden, omdat er sprake is van een gebeurtenis na balansdatum.

In het tijdspad van opstellen en vaststellen van de jaarrekening moeten gunstige en ongunstige gebeurtenissen, die nadere informatie geven over de feitelijke situatie per balansdatum, altijd in de jaarrekening worden verwerkt als deze onontbeerlijk (materieel) zijn voor het inzicht van de raad bij de vaststelling van de jaarrekening en het jaarverslag. 2) Inkooporganisatie jeugd De verwerking van de baten en lasten jeugdhulp geeft momenteel onduidelijkheid. De vraag die voorligt is of deze lasten via de gemeenten verwerkt moeten worden of via de jaarrekening van de GGD Zeeland. Deze vraag is gesteld aan de commissie BBV. De uitkomst hiervan is ook van belang voor onze rechtmatigheidsverantwoording en moet daarop mogelijk nog aangepast worden. Deze twee situaties samen zorgen dus nog voor (mogelijke) materiele onzekerheden in onze jaarrekening 2023. We willen benadrukken dat beide onderwerpen geen effect hebben op de hoogte van het rekeningresultaat. Als er duidelijkheid is over deze twee onderwerpen kan de accountant de controle verklaring en het accountantsverslag opstellen. Deze zullen later bij het raadsvoorstel worden gevoegd. Indien eind mei blijkt dat de jaarstukken aangepast moeten worden, informeren wij u hierover en ontvangt u een aangepaste versie.

Ondanks de bovengenoemde twee punten willen we vasthouden aan de P&C-planning 2024 en het afgesproken proces tot het vaststellen van de jaarstukken. Financiële uitkomst jaarrekening In 2023 realiseerden wij een voordelig saldo na mutatie reserves van € 15.337.000. Een uitgebreide financiële toelichting op dit voordelig saldo is te vinden in de jaarrekening, bij het onderdeel III Toelichting op baten en lasten. Verschil laatste perioderapportage en jaarrekening Tussen het werkelijk voordelig saldo bij de jaarrekening (€ 15.337.000) en het verwachte resultaat inclusief restant onvoorzien bij de 8e perioderapportage (€ 5.336.000) zit € 10.001.000. Zoals in de 8e perioderapportage 2023 aangegeven, was het niet mogelijk om bepaalde onderdelen, zoals regiodeal, APPA pensioenvoorziening en de december circulaire 2023 eerder te verwerken in de begroting 2023. In de eerste perioderapportages van 2024 hebben wij al een aantal posten gemeld die een effect hebben op het rekeningresultaat. Het betreft een totaalbedrag van € 6 miljoen, te weten: •

December circulaire 2023 (€ 2.000.000);

•

Personeel gerelateerde kosten (€ 3.000.000);

3/320

•

Specifieke Uitkering (SPUK) Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en Sportakkoord II 2023 -2026 (€ 1.000.000).

Jaarstukken digitaal De jaarstukken zijn digitaal te vinden op: https://terneuzen.pcportal.nl/ Wat willen we bereiken? •

In het kader van de begrotingsrechtmatigheid willen wij bereiken dat de raad de overschrijding op de lasten van het programma algemene dekkingsmiddelen autoriseert.

•

Daarnaast willen wij bereiken dat de raad het jaarverslag en de jaarrekening over 2023 (tijdig) vaststelt.

•

Tot slot willen wij het voordelig rekeningresultaat van 2023 van € 15.337.000 bestemmen.

Argumenten 1.1 Door autorisatie van de overschrijdingen zijn deze uitgaven rechtmatig. Vanaf het verslagjaar 2023 neemt het college een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af aan de gemeenteraad over de naleving van de regels die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Een begrotingsoverschrijding op de lasten (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) is op grond van artikel 189, lid 3 Gemeentewet en artikel 6 van de Financiële Verordening onrechtmatig. Wij merken op dat in het jaar 2023 de lasten van de programma algemene dekkingsmiddelen zijn overschreden met € 2.155.000 ten aanzien van het begrotingscriterium . Uit de controle op de EU-aanbestedingsrichtlijnen bleek een bedrag van € 540.792 onrechtmatig te zijn. Het gaat hier om drie crediteuren. We hadden hier Europees moeten aanbesteden. Dit gelet op de grootte van de besteding in de afgelopen vier jaar. We verwijzen u voor een nadere toelichting naar de paragraaf Bedrijfsvoering in de Jaarstukken 2023. Overschrijdingen op investeringskredieten Op de investeringskredieten is een overschrijding vastgesteld van € 102.117. Het betreft twee posten die niet zijn opgenomen in de laatste perioderapportage die ter goedkeuring aan de raad is voorgelegd op 14 december 2023. Er is sprake van een relatief klein bedrag.

Passend binnen het door de raad ingezette beleid Bij de afweging van deze autorisatie is het criterium ‘passend binnen het door de gemeenteraad ingezette beleid’ van belang. Wij zijn van oordeel dat de gedane uitgaven passen binnen de door u aangegeven doelstellingen van het beleid. De overschrijding op het programma algemene dekkingsmiddelen wordt als acceptabel aangemerkt omdat dit wordt veroorzaakt door administratieve boekingen (kapitaallasten) die in de realisatie als werkelijke lasten in de programma’s zijn verwerkt. Dit heeft niet geleid tot overschrijdingen van de lasten op de programma’s.

4/320

2.1 Het is de taak en de bevoegdheid van de raad om de jaarrekening en het jaarverslag vast te stellen. De Gemeentewet bepaalt in artikel 198 dat het de bevoegdheid van de raad is om de jaarrekening en het jaarverslag vast te stellen. De jaarrekening sluit met een positief saldo van afgerond € 15.337.000. 2.2 De jaarrekening geeft een getrouw beeld. De jaarrekening geeft een getrouw beeld van zowel de baten als de lasten over 2023 van de grootte en de samenstelling als van de activa en passiva per 31 december 2023. De jaarrekening is in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording (BBV) provincies en gemeenten. 2.3 De jaarrekening is rechtmatig. De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten én de balansmutaties over 2023 zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen. Deze zijn in overeenstemming met de begroting en met de relevante wet- en regelgeving, waaronder de gemeentelijke verordeningen.

2.4 Vastgestelde jaarrekening tijdig aanleveren bij toezichthouder. De vastgestelde jaarrekening 2023 moeten wij uiterlijk binnen 2 weken na vaststelling of 15 juli 2024 aanleveren bij de toezichthouder: de Provincie Zeeland.

3.1 Bestemming voordelig saldo jaarrekening 2023. Wij stellen voor een deel van dit bedrag toe te voegen aan de algemene reserve (€ 2.653.000), ter versterking van onze financiële positie, € 1.700.000 te bestemmen ter dekking van de kosten jeugdhulp 2023 en daarnaast € 8.500.000 te bestemmen voor het instellen van een bestemmingsreserve Jeugdhulp. Hiermee dekken we ons in voor mogelijke tekorten in de jaren 2024 tot en met 2028. Een bedrag van € 1.537.000 over te hevelen naar 2024 voor nog niet volledig uitgevoerde activiteiten. Deze bedragen zijn in 2023 toegekend, maar de uitgaven zijn nog niet gerealiseerd. En daarnaast € 947.000 te bestemmen naar 2024 als gevolg van de Decembercirculaire 2023 Gemeentefonds voor afronding energietoeslag.. Deze budgetten, totaal € 2.484.000, geven we in 2024 uit.

4.1 Budget blijft beschikbaar in 2024. In bijlage 'Naast budgetoverhevelingen opnieuw te ramen in 2024' staan budgetten die in 2023 niet zijn uitgegeven. De dekking van deze budgetten vormde een onttrekking aan een reserve. Om het niet uitgegeven budget, met als dekking een onttrekking aan een reserve, opnieuw beschikbaar te hebben in 2024 leggen wij deze ter besluitvorming voor. Kanttekeningen 1.1 Bij niet autoriseren van de overschrijdingen zijn de uitgaven onrechtmatig en ontvangen wij geen goedkeurende accountantsverklaring. Zonder de autorisatie door de raad van de overschrijdingen op programma algemene dekkingsmiddelen blijft de onrechtmatigheid in stand. Bij een te veel aan onrechtmatigheden in de jaarrekening 2023 ontvangen wij geen goedkeurende verklaring van de accountant. 5/320

Wat mag het kosten? De jaarrekening 2023 sluit met een voordelig rekeningsaldo van € 15.337.000. Wij stellen voor dit saldo als volgt te bestemmen: > Wij lichten de bestemming van het saldo kort toe. Toevoeging aan de algemene reserve - € 2.653.000 Het bedrag dat overblijft na bestemming is € 2.653.000. Dit bedrag voegen wij toe aan de algemene reserve. Dit ter versterking van het eigen vermogen. Dit leidt tot een positief effect op onze financiële positie. Het gerealiseerde positieve rekeningsaldo kunnen wij door het incidentele karakter niet structureel inzetten. We kunnen het – via de algemene reserve - wel inzetten ter dekking van incidentele lasten bij afwegingen over bijvoorbeeld onderwijshuisvesting. Kosten jeugdhulp 2023 - € 1.700.000 Uit de laatste cijfers van de inkooporganisatie jeugd blijkt dat de kosten voor 2023 € 1.700.000 hoger zijn dan waar we rekening mee hebben gehouden. Dit tekort uit 2023 bestemmen we uit het jaarrekeningsaldo 2023. Toevoeging aan de bestemmingsreserve Jeugdhulp - € 8.500.000 De structureel hogere kosten voor de jeugdhulp 2023 dekken we voor de jaren 2024 tot en met 2028 af door inzet van het rekeningsaldo van 2023 (5 maal € 1.700.000).

Decembercirculaire 2023 Gemeentefonds € 947.000 In de Decembercirculaire 2023 Gemeentefonds hebben we middelen ontvangen voor energietoelage (€ 517.000) en voor de uitvoering van de omgevingswet (€ 430.000). De invoering van de Omgevingswet stopt zoals al vaak gesteld niet op de datum dat de Omgevingswet is ingevoerd. De werkzaamheden beginnen dan pas. Om die reden is er ook een transitieperiode tot 2027 voor de visie en tot 2032 voor het plan. Budgetoverhevelingen naar 2024 - € 1.537.000 In 2023 zijn bedragen toegekend die wij in 2023 nog niet realiseerden. Afronding hiervan vindt in 2024 plaats. Dit betreft diverse bedragen zoals Regiodeal (€ 290.000), GALA (€ 655.000) en overige overhevelingen, waaronder bedrijfsvoering (€ 592.000). > In bijlage Naast budgetoverhevelingen opnieuw te ramen in 2024 lichten wij de bedragen die wij opnieuw ramen uit reserves toe. Dit betreft niet uitgegeven budgetten die beschikbaar zijn gesteld met als dekking een onttrekking aan een reserve. Er wordt namelijk in dit geval geen onttrekking aan de reserve gedaan. Het geld blijft in de reserve. Om het niet uitgegeven budget, met als dekking een onttrekking aan een reserve, opnieuw beschikbaar te hebben in 2024 leggen wij deze ter besluitvorming voor.

6/320

Wat gaan we ervoor doen? Wij leggen de jaarrekening en het jaarverslag aan de raad ter vaststelling voor. Daarnaast doen wij een voorstel voor de bestemming van het voordelig rekeningsresultaat 2023.

Bijlagen 1. Jaarrekening 2023 Gemeente Terneuzen - was getekend 2. Bijlage Naast budgetoverhevelingen opnieuw te ramen in 2024 3. Accountantsverslag 2023 - Gemeente Terneuzen - was getekend.pdf

7/320

8/320

2

9/320

Inhoudsopgave

Inleiding ............................................................................................................................................... 4 Samenvatting........................................................................................................................................ 5 Bestuurlijke samenvatting .......................................................................................................... 6 Financiële uitkomsten ................................................................................................................ 8 Programma's....................................................................................................................................... 15 Overzicht programma's ............................................................................................................ 16 Programma Wonen & leefbaarheid ............................................................................................ 17 Programma Zorg & gezondheid ................................................................................................. 31 Programma Jeugd & onderwijs .................................................................................................. 47 Programma Klimaat & duurzaamheid .........................................................................................

54 Programma Economie & arbeidsmarkt ....................................................................................... 61 Programma Goed bestuur ........................................................................................................ 74 Programma Overhead .............................................................................................................. 80 Paragrafen .......................................................................................................................................... 83 A. Lokale heffingen.................................................................................................................. 84 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing .............................................................................. 94 C. Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................. 104 D. Financiering ..................................................................................................................... 110 E. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 114 F. Verbonden partijen ............................................................................................................ 120 G.

Grondbeleid ..................................................................................................................... 140 H. Wet open overheid ............................................................................................................ 144 Jaarrekening 2023 ............................................................................................................................. 148 I Balans en Toelichting........................................................................................................... 149 II Overzicht van baten en lasten ............................................................................................. 192 III Toelichting op baten en lasten ............................................................................................ 193 IV Algemene dekkingsmiddelen .............................................................................................. 209 V Overzicht incidentele lasten en baten .................................................................................... 213 VI Overzicht onvoorzien ......................................................................................................... 221 VII Overzicht begrotingsresultaat ............................................................................................

222 VIII Sisa-bijlage .................................................................................................................... 226 IX Overzicht (hoofd) taakvelden .............................................................................................. 243 Bijlagen ............................................................................................................................................ 247 Controleverklaring accountant ................................................................................................ 248 Verantwoording investeringsprogramma .................................................................................. 249 Wet Markt en Overheid .......................................................................................................... 261 Indicatoren........................................................................................................................... 262

10/320

3

Inleiding

Voor u ligt het jaarverslag en de jaarrekening 2023 van de gemeente Terneuzen. Hiermee legt het college van burgemeester en wethouders verantwoording af over het gevoerde beleid. In het jaarverslag staat de realisatie van de vooraf gestelde doelen beschreven. De jaarrekening betreft de balans, baten en lasten en de toelichtingen daarop. Over de jaarrekening geeft de accountant een verklaring af over getrouwheid. Het college over de rechtmatigheid. Omdat de wetgeving voor de rechtmatigheid nog niet geheel is aangepast verklaart de accountant ook over de rechtmatigheid van de SISA-regelingen. Daarnaast neemt de accountant de rechtmatigheidsverklaring mee bij zijn verklaring over de getrouwheid.

Leeswijzer

Daar waar we in dit stuk schrijven over het jaar 2023 staat er geen jaartal bij. Bij de speerpunten binnen de programmaverantwoording geven we een korte doorkijk naar volgende jaren. In de programmateksten doen we dit niet of zeer beperkt, omdat dat niet de primaire functie is van de jaarrekening. Bij de programma’s geven we de status aan van de voortgang van de vooraf gestelde doelen. Dit gebeurt met iconen. De betekenis van de iconen is:

Gereed/verloopt volgens planning Aandachtspunt Niet gerealiseerd Voltooid

4

11/320

Samenvatting

12/320

5

Bestuurlijke samenvatting Terneuzen investeert in de toekomst zoals afgesproken in het bestuursakkoord. Dit deden we ook het afgelopen jaar op allerlei vlakken. We zetten stappen in de ontwikkeling van de onderwijscampus en de binnenstad. We sloten de Zeeuwse Woondeal, introduceerden Hoplr en realiseerden de Skaeve huse. Hiermee bouwden we verder aan een goed leven in Terneuzen, kijkend naar brede welvaart voor alle inwoners. We richtten ons daarbij niet alleen op economische voorspoed, maar juist ook op gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale contacten, persoonlijke ontplooiing en veiligheid. Actuele opgaven Het afgelopen jaar hadden we helaas te maken met enkele grote conflicten. De oorlog in Oekraïne duurde voort en een conflict in het Midden-Oosten laaide op. De instroom van asielzoekers in Nederland is nog steeds hoog, wat ervoor zorgde dat het Rijk regelmatig een beroep deed op de gemeenten. Hier gaven we gehoor aan, onder andere door de Crisis Nood Opvang in de oude bibliotheek. Ook zorgden we voor onderdak voor Oekraïense vluchtelingen, het lukte om buiten de reguliere woningvoorraad tijdelijk ongeveer 200 extra vluchtelingen op te vangen. Op economisch gebied vlakte de inflatie enigszins af, maar de klimaatverandering blijft de aandacht vragen. Indirect en direct merkten we in 2023 de effecten.

Samenwerking We bouwden in 2023 ook verder aan de samenwerking met overheden, kennisinstellingen, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Het rapport Elke Regio Telt gaf een extra impuls aan de samenwerking binnen Zeeuws-Vlaanderen en op basis van de uitkomsten startten we intensievere gesprekken met het Rijk. We ontvingen diverse ministeries binnen de gemeente en verstevigden daardoor de samenwerking met het Rijk. Het Rijk nam een positief besluit over de nieuw voorgestelde Regio Deal North Sea Port District (NSPD). Deze Deal gaat over het verhogen van de leefkwaliteit en het verbeteren van het vestigingsklimaat voor inwoners en bedrijven. We krijgen steeds vaker te maken met complexe vraagstukken. Ook hebben we te maken met een krappe arbeidsmarkt. We bleven investeren om een aantrekkelijke werkgever te zijn, zo startten we met een trainee programma om startende professionals aan ons te binden en voldoende capaciteit te behouden. Speelgelegenheden en ontmoetingsplekken We actualiseerden het beleidsplan speelvoorzieningen en ontwikkelden enkele Jongeren Ontmoetings Plaatsen (JOP’s). Ook investeerden we in de skatebaan op de Vliegende Vaart en faciliteerden we een pumptrackbaan in Axel.

Onderwijshuisvesting We zetten stappen in de ontwikkeling van Campus Terneuzen, we spraken met diverse partners over hun deelname aan de onderwijscampus en gaven verdere invulling aan de ambities die we hebben. Daarnaast werkten we aan de verdere realisatie van de scholen voor primair onderwijs in de wijk Rivierenbuurt en de kernen Westdorpe en Hoek. Sociaal domein We stelden een Adviesraad sociaal domein in. Deze raad is actief betrokken bij het ontwikkelen, evalueren en bijstellen van plannen en beleid in het sociaal domein. We zetten de aanpak van de doorbraakmethode door. Deze aanpak zorgt voor een effectief en efficiënt gebruik van de beschikbare middelen voor het sociaal domein. In de aanpak van eenzaamheid is onze gemeente een voorbeeld. Ook investeerden we in leefbaarheid, bijvoorbeeld door het inzetten van de leefplekmeter in Sluiskil. Binnenstad en Cultuur We startten met de uitvoering van het Totaalplan Binnenstad Terneuzen en we werkten hierbij steeds samen met bewoners, ondernemers, pandeigenaren en andere betrokkenen. De

6

13/320

aanwezigheid van cultuur is een belangrijke pijler van het totaalplan met de komst van het cultuurkwartier. Ook binnen de nieuwe Regio Deal NSPD is veel aandacht voor cultuur, bijvoorbeeld met projecten gericht op cultuurvernieuwing. Arbeidsmarkt Ook dit jaar werkten we samen in het Werkservicepunt en het Expat Center. De werkgelegenheid zorgt er ook voor dat we uitdagingen kennen rond de huisvesting van arbeidsmigranten. We voerden hierover intensief overleg en benoemden de medeverantwoordelijkheid van andere partijen rond dit vraagstuk. Wonen We sloten de Zeeuwse woondeal. Tot en met 2030 gaan we minimaal 1.820 woningen realiseren, waarvan meer dan 600 sociale huurwoningen. Verduurzaming We staan aan de vooravond van een grote energietransitie. We bereidden ons voor op grote infrastructurele projecten die op ons afkomen. We faciliteerden de initiatieven voor nieuwe vormen van infrastructuur voor de energietransitie. Voorbeelden hiervan zijn de 380 kV aanlanding uit Borssele, aanlanding van wind op Zee en het hoofd waterstofnetwerk. We stelden een tracé vast voor het benutten van restwarmte in Hoek. Voor onze inwoners staat de bespaarstudio klaar. Mobiliteit Op het gebied van bereikbaarheid van de gemeente werden ook stappen gezet. Op basis van de kaders uit het gemeentelijk verkeer- en vervoerplan actualiseerden we het parkeerbeleid.

In 2023 maakten provincie en Rijk de afspraak om de tolheffing van de Westerscheldetunnel per 2025 te stoppen.

14/320

7

Financiële uitkomsten

8

15/320

Resultaat

We startten het jaar met een voorlopig begrotingssaldo van € 5.037.000 positief. In de loop van 2023 daalde het voorlopig begrotingssaldo snel door hoge inflatie en extra bijdragen aan de verbonden partijen. Na de zomermaanden verbeterde deze situatie weer door hogere belastingopbrengsten en hogere bijdragen uit het gemeentefonds. Het voorlopig saldo na de 8e perioderapportage was inclusief het restantbudget onvoorzien € 5.336.000 positief. Bij het opmaken van deze jaarrekening werd het positief saldo groter door onder andere: ▪

Decembercirculaire 2023 (€ 3.782.000, met daarin o.a. compensatie energietoeslag € 2.490.000).

▪

Overschotten op personeelskosten inclusief inhuur (€ 3.923.000)

▪

Overige posten < € 100.000 (€ 2.296.000)

Diverse onderdelen hiervan meldden wij bij de perioderapportages in 2024. Naast de budgetoverhevelingen bij de perioderapportages hevelen we bij de jaarrekening nog € 1.537.000 over naar 2024 voor nog niet uitgevoerde activiteiten. Hierin zit € 655.000 voor wel uitgevoerde activiteiten die we alsnog mochten toerekenen aan de SPUK Gezond en Actief Leven akkoord (GALA). De hiervoor vrijvallende middelen mogen mee naar 2024 om extra in te zetten op GALA. Ook bestemmen we de in 2024 nog uit te betalen energietoeslagen uit het jaarrekeningsaldo voor dat doel € 947.000 naar dat jaar.

16/320

9

Verschillen op hoofdlijnen

Na de 8e perioderapportage is het saldo van onze jaarrekening verder gestegen naar bruto positief € 15.337.000. Het extra verschil bestaat uit: Onderwerp

Bedrag x € 1.000

Gemeentefonds decembercirculaire

3.782

Personeelskosten/inhuur

3.923

Hiervan melden we een groot deel bij de perioderapportages in 2024 Overige posten

2.296

Nog toe te lichten verschillen

10.001

Hieronder geven wij een toelichting op de grootste verschillen. Gemeentefonds Half december ontvingen wij de decembercirculaire gemeentefonds. Gezien de datum van ontvangst konden we de gevolgen van de circulaire niet meer aanpassen in onze ramingen. De belangrijkste posten die waren opgenomen in de circulaire waren de compensatie van de energietoeslag (€ 2.490.000) en middelen voor implementatie van de omgevingswet (€ 430.000). Daarnaast had de algemene uitkering nog een uitkomst van € 862.000 positief door landelijke actualisatie van de maatstaf lage inkomens. Personeelskosten/inhuur Het voordeel op de personeelskosten inclusief inhuur bestaat voornamelijk uit € 2,1 miljoen huidig personeel. Hiervan heeft een deel invloed op de mutatie aan reserves. We voegden een bedrag van € 770.000 toe aan de reserve Werk en Inkomen, voor compensatie (nood)opvang van vluchtelingen. Het daarna overblijvende voordelig saldo bestaat voornamelijk uit latere en niet invulling van vacatures door de situatie op de arbeidsmarkt. Daarnaast hadden we met dezelfde reden geld over op het ontwikkelbudget. Vanaf 2022 zijn we gestart met het vormen van een voorziening voor verlof. Om dit bedrag op peil te brengen voegden we € 467.000 toe aan de voorziening. Op het inhuurbudget hebben we voordeel van € 1.213.000. We huurden voor een bedrag van € 4.956.000 tijdelijk personeel in.

Het budget hiervoor was € 6.169.000. Dit is inclusief de raming voor het vervangingsbudget. Het overschot ontstond ook hier door de situatie op de arbeidsmarkt waardoor we niet in de gewenste inhuur konden voorzien. De uitgaven aan inhuur van tijdelijk personeel waren ten opzichte van het jaar ervoor met € 800.000 gestegen door inhuur op het terrein van Vergunning & Handhaving en (crisis-)opvang vluchtelingen. Door een gestegen rekenrente (3,16% versus € 2,472% vorig jaar) hebben we voordeel op de voorziening APPA (voorziening voor ouderdoms- en nabestaandenpensioenen) € 497.000. Overig Naast de hierboven toegelichte voor- en nadelen zijn er nog posten met afwijkingen van de begroting na wijziging. Deze posten zitten in deze post diversen. Doorgaans is deze post positief omdat budgethouders bij de laatste perioderapportage voorzichtig zijn bij het weggeven van overschotten, het jaar is begin oktober nog niet afgelopen. Daarnaast speelt zuinigheid hier ook een rol.

10

17/320

Bestemming resultaat

Hieronder stellen wij voor op welke wijze wij het saldo van de jaarrekening willen bestemmen: Bestemming jaarrekeningsaldo 2023

Bedrag x € 1.000

Saldo van de Jaarrekening

15.337

Budgetoverhevelingen 2023 naar 2024: - Regiodeal

-290

- Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)

-655

- Overige, waaronder bedrijfsvoering

-592

Gemeentefonds t.b.v. afwikkeling energietoeslag

-947

Afrekening kosten jeugdhulp 2023

-1.700

Toevoeging nieuw te vormen reserve Jeugd (tbv 20242028)

- 8.500 - 12.684

Totaal beschikbaar voor algemene reserve

2.653

Uit bovenstaande tabel blijkt dat wij adviseren een nieuwe reserve jeugd in te stellen van € 8.500.000 (5 x € 1.700.000, het tekort van 2023) om tegenvallers in de periode 2024 tot en met 2028 op te vangen. Dit doen wij omdat de jeugdkosten nog steeds stijgen en we daarop nog onvoldoende grip hebben. Er lopen diverse acties om te proberen die grip wel te krijgen. Daarnaast blijkt dat we € 2.653.000 kunnen toevoegen aan de algemene reserve ter versterking van de financiële positie. Bij onderdeel III toelichting op baten en lasten, analyse rekeningresultaat gaan wij verder in op de hierboven genoemde bestemming.

18/320

11

Financiële positie

Het resultaat is grotendeels incidenteel. Reservepositie (exclusief gerealiseerd resultaat) De afgelopen jaren voegden we een groot deel van de voordelige rekeningresultaten toe aan de algemene reserve en bestemmingsreserves. De stand van de reserves is belangrijk voor de solvabiliteit en de financiële positie. Hieronder geven wij zowel grafisch als in tabelvorm het verloop van de reservepositie over de laatste vijf jaren weer:

x € 1.000

2019

2020

2021

2022

Algemene reserve Bestemmingsreserves Totaal reserves

19.219 21.526 40.745

30.647 15.701 46.348

37.432 16.275 53.707

43.758 28.777 72.535

2023

28.611 72.648 101.259

We zien dat de reservepositie in 2023 ten opzichte van 2022 stijgt, alleen is de opbouw nu anders. De vrij te besteden algemene reserve daalt. Dit is een attentiepunt. Daarom voegen we een deel van het resultaat van 2023 aan de algemene reserve toe ter versterking van de financiële positie. De stijging van de bestemmingsreserves betreft vooral de toevoeging vanuit het positieve saldo van de jaarrekening 2022, de financiële verwerking van dividend GBE Aqua en toevoegingen aan de reserve kapitaallasten economisch nut voor de grote projecten binnen onze gemeente. Voor verder toelichting op de reserves verwijzen wij naar onderdeel I Balans en toelichting, onderdeel reserves. Schuldpositie Onze gemeente hecht naast de vanuit het Besluit Begroten en Verantwoorden verplichte financiële indicatoren belang aan de indicatoren debtratio en netto schuld per inwoner om de schuldpositie weer te geven. Onderstaand geven wij zowel grafisch als in tabelvorm inzicht in het verloop hiervan over de afgelopen vijf jaren. Debtratio De Debtratio geeft het aandeel weer van het vreemd vermogen vergeleken met het balanstotaal.

12

19/320

2019

2020

2021

2022

2023

Debtratio

79,7%

76,5%

73,1%

65,3%

60,6%

Streefwaarde <80%

80,0%

80,0%

80,0%

80,0%

80,0%

Netto schuld per inwoner Netto schuld per inwoner is de schuld gedeeld door het aantal inwoners.

Netto schuld per inwoner Streefwaarde < €2.750

2019

2020

2021

2022

2023

2.660 2.750

2.528 2.750

2.320 2.750

1.851 2.750

1.616 2.750

De debtratio daalt omdat het vreemd vermogen lager wordt. De Netto schuld per inwoner daalt omdat de totale schuld daalt (lang en kort geld). In 2023 sloten we geen langlopende geldlening af. Op de bestaande geldleningen losten we € 7.211.000 af. Daardoor verlaagde het bedrag van de langlopende geldleningen van € 123.058.000 naar € 115.847.000. Mede hierdoor zien we een verbetering van de debtratio van 65,3% naar 60,6%. Voor een verdere toelichting over deze twee indicatoren verwijzen wij naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Risico's Ondanks dat wij de laatste jaren onze reservepositie konden opbouwen zien we toenemende opgaven en daardoor vergroting van risico's die wij lopen. Wij namen in de begroting een aantal financiële (rest)risico’s op. Deze risico’s leidden niet tot nadelige financiële gevolgen.

20/320

13

Voor de komende jaren zien wij twee belangrijkste risico’s: •

Sociaal Domein De nog steeds oplopende kosten voor de jeugdhulp en de Wmo en de zeer beperkte compensatie door het Rijk hiervoor.

•

Gemeentefonds Vanaf 2026 is er nog steeds sprake van een 'financieel ravijn'. Het Rijk geeft de gemeenten (nog) onvoldoende compensatie voor de 'gemiste' accresontwikkeling. Daarnaast blijft er onduidelijkheid voor de komende tijd omdat de formatie voor een nieuw kabinet nog niet is afgerond.

Voor meer informatie over de financiële positie verwijzen wij naar de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Investeringen Bij de begroting 2023 was er voor een bedrag aan € 10.986.000 aan investeringen voorzien. Door tussentijdse wijzigingen is er € 11.321.000 aan het investeringsprogramma toegevoegd, met een bedrag van € 712.000 aan inkomsten. In werkelijkheid besteedden we € 30.039.000 aan investeringen, met € 651.000 inkomsten. De restantkredieten op het einde van het jaar 2022 waren € 50.882.000. Hiervan hevelden we € 50.419.000 over naar 2023. Het geraamde investeringsprogramma 2023, de tussentijdse wijzigingen 2023 en de werkelijke besteding hiervan leidde tot een bedrag van € 42.626.000 aan restantkredieten aan het einde van 2023. Door de onderuitputting van de investeringsbudgetten hadden we een incidenteel voordeel op de kapitaallasten. Hiervan meldden we al € 1.300.000 bij de 6e perioderapportage. De restantkredieten, bestaan vooral uit: Onderwijshuisvesting

€ 20.057.000

Riolering

€

Veerhaven

€

876.000

Verkeer, vervoer en parkeren

€

2.882.000

Wonen en bouwen (o.a. verbinding Axelsedam)

€

3.851.000

Stadhuis

€

2.188.000

8.146.000

Voor meer informatie over de investeringen verwijzen wij naar de bijlage Verantwoording investeringsprogramma.

14

21/320

Programma's

22/320

15

Overzicht programma's Bij de programmaverantwoording gaan wij uit van de volgorde zoals wij deze ook hanteren in de begroting. Volgens de begrotingsopzet vermelden wij bij elk programma de missie en de onderscheiden taakvelden. Vervolgens leggen wij per taakveld verantwoording af. De begroting bevat een programma-indeling waarbij per taakveld drie w-vragen worden gesteld: ▪ Wat willen we bereiken? ▪ Wat gaan we daarvoor doen? ▪ Wat mag het kosten? De verantwoording achteraf vindt beantwoording plaats door middel van de drie w-vragen: ▪ Wat hebben we bereikt? ▪ Wat hebben we gedaan? ▪ Wat heeft het gekost? De beantwoording van de eerste w-vraag is niet eenvoudig. We streven namelijk vooral naar maatschappelijke effecten. Deze effecten worden vaak pas later zichtbaar. Daarnaast ontbreekt het soms aan een indicator om het maatschappelijk effect inzichtelijk te maken. Wanneer er geen indicatoren zijn benoemd, volstaan we met het noemen van de gewenste (maatschappelijke) effecten. Hierna worden de resultaten genoemd van activiteiten die volgens ons een (positieve) bijdrage leveren aan de gewenste effecten. Een deel van de beschreven resultaten en activiteiten komt uit de begroting 2023. Een ander deel was nog niet voorzien in de begroting 2023.

Bij het onderdeel ‘Wat heeft het gekost?’ in dit jaarverslag geven we vier soorten cijfers weer: de cijfers uit de primitieve begroting, uit de gewijzigde begroting, de werkelijke cijfers en het verschil tussen de werkelijke cijfers en de cijfers uit de gewijzigde begroting. De toelichting op de verschillen is terug te vinden in het onderdeel ‘Jaarrekening’ bij de analyse van het jaarrekeningsaldo. Het resultaat van de jaarrekening is € 15.336.723 voordelig. Programma (bedragen x € 1.000) 1 2 3 4 5 6 8

16

Wonen & leefbaarheid Zorg & gezondheid Jeugd & onderwijs Klimaat & Duurzaamheid Economie & arbeidsmarkt Goed bestuur Algemene dekkingsmiddelen Overhead Vennootschapsbelasting (VpB) Onvoorziene uitgaven Saldo van baten en lasten Mutatie reserves Resultaat

23/320

Lasten

Baten

Saldo

52.995 106.926 10.029 2.047 2.892 5.836 2.573 20.117 136 0 203.551 51.877 255.427

26.471 37.331 4.708 207 1.762 1.497 155.814 2.377 0 0 230.167 40.597 270.764

26.524 69.595 5.321 1.840 1.130 4.339 -153.241 17.739 136 0 -26.617 11.280 -15.337

Programma Wonen & leefbaarheid Tot dit programma behoren de volgende taakvelden: •

Beheer overige gebouwen en gronden

•

Crisisbeheersing en Brandweer

•

Openbare orde en Veiligheid

•

Verkeer, wegen en water

•

Parkeren

•

Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie

•

Musea

•

Cultureel erfgoed

•

Media

•

Openbaar groen en (openlucht) recreatie

•

Riolering

•

Afval

•

Begraafplaatsen

•

Ruimtelijke Ordening

•

Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen)

•

Wonen en bouwen

Missie

In alle kernen een goed woon- en leefklimaat.

Visie

Voldoende en passende woonruimte en voorzieningen in alle kernen, leefbaarheid en veiligheid huidige bewoners, nieuwe inwoners, bereikbaarheid, ontspanning, verbondenheid en dierenwelzijn.

Beleid •

Bestuursakkoord 2022 – 2026 Gemeente Terneuzen

•

Beleidsregels Wet Bibob (2022)

•

Nota prostitutiebeleid (2013)

•

Damoclesbeleid (2022)

•

Integraal Veiligheidsplan 2023-2026 (2018)

•

Horecabeleid (2009)

•

Nota Evenementenbeleid gemeente Terneuzen (2020)

•

APV Terneuzen 2023

•

Regionaal Preventie- en Handhavingsplan voor de uitvoering van de Drank- en Horecawet 2018-2020

•

Beleidsplan Wmo 2016-2019 Blijven omzien naar elkaar

•

Integraal handhavingsbeleid Zeeuws-Vlaanderen 2017-2020

•

Verkeer- en Vervoerplan Terneuzen (2022)

•

Regionale Mobiliteitsstrategie (2022)

•

Wegenbeheerplan 2022-2026 (2021)

•

Wegencategoriseringsplan Terneuzen (2009)

•

Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2015-2024 (2015)

•

Parkeernota Terneuzen 2023-2033

•

Beleidsregels parkeerschijfzone (blauwe zone) (2010)

•

Inventarisatie 30 km zones in de kern Terneuzen (2012)

•

Grondstoffenplan (2019)

•

Groeidocument Groen: Visie op Groen (2019)

•

Groeidocument Groen: Groenstructuurplan (2019)

24/320

17

•

Groeidocument Groen: Beleidsplan Openbaar Groen (2019)

•

Bomenbeleidsplan en lijst waardevolle bomen (2021)

•

Water - en Rioleringsplan 2019-2023 (2018)

•

KASZ Klimaatadapatiestrategie Zeeland (2022)

•

Structuurvisie Terneuzen 2025 (2010)

•

Strategische regiovisie Zeeuws-Vlaanderen (2021)

•

Verordening fysieke leefomgeving Terneuzen 2023

•

Nota Grondbeleid (2022)

•

Structuurvisie binnenstad gemeente Terneuzen (2012)

•

Structuurvisie ondergrondse infrastructuur (2014)

•

Detailhandelvisie Terneuzen (2014)

•

Regionale woonvisie Zeeuws-Vlaanderen

•

Gebiedsvisie Zeeuws-Vlaamse kanaalzone (2009)

•

Masterplan Axelsedam (2003)

•

Hotelvisie Gemeente Terneuzen (2008)

•

Totaalplan Binnenstad Terneuzen (2022)

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/ZoekUitgebreid

1.1 Veiligheid

Tot dit thema behoren taken op het gebied van de brandweer, beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen en alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Wat willen we bereiken? Veilige leefomgeving die voor iedereen aangenaam is om in te wonen en om te gebruiken. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten boa's in en voeren onze taken uit volgens de kaders van het Zeeuwse operationeel beleid Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? In 2023 zetten we extra in op handhaving van flexbewoning. Zie hiervoor thema 1.5 Woningmarkt – ruimtelijke ordening. Wat gaan we daarvoor doen? We geven uitvoering aan het integraal veiligheidsbeleid 2023-2026. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We stelden het Uitvoeringsprogramma Integrale veiligheid 2023 vast en voerden acties uit op onderwerpen als cybercriminaliteit, ondermijning en jeugd en veiligheid. Wat willen we bereiken? Goede fysieke veiligheid en adequate rampenbestrijding. Wat gaan we daarvoor doen? We leveren een bijdrage aan de Veiligheidsregio Zeeland en we zorgen dat de hulpverleningsvoorzieningen op orde zijn.

18

25/320

Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? In 2023 stelde het Algemeen Bestuur het nieuwe dekkingsplan van de brandweer vast. Uit dit dekkingsplan volgen zes beleidsthema’s die we de komende periode verder uitwerken. Aanvullend werkten we aan uitbreiding brandweerpost Zuidlandstraat en nieuwbouw kazerne Sas van Gent. Zowel landelijk als in onze regio was crisisbeheersing in 2023 in ontwikkeling. De rijksoverheid stelt hier structureel extra geld voor beschikbaar. Ook dit onderwerp krijgt de komende jaren extra aandacht. Wat willen we bereiken? Voorkomen van escaleren van problemen door vroegsignalering. Wat gaan we daarvoor doen? We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid. Wanneer gereed?

april 2024

Status

Wat hebben we gedaan? We werkten mee aan een onderzoek naar de verbetering van samenwerking tussen zorg en veiligheid bij complexe casuïstiek om gericht en vroegtijdig hulp in te schakelen. Dit onderzoek ronden we af in 2024. Daarnaast zetten wij in op jeugdpreventie door het bespreken van mogelijke overlastlocaties. Wat willen we bereiken? Geen uitbreiding van het aantal coffeeshops. Wat gaan we daarvoor doen? We handhaven het maximumbeleid met ten hoogste één coffeeshop en we nemen niet deel aan het experiment gesloten coffeeshopketen. Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State deed in september 2023 uitspraak over de vraag of de burgemeester exploitatievergunningen mag verlenen en de duur ervan mag beperken. De gevolgen voor Terneuzen werken we in 2024 uit.

Wat heeft het gekost? bedrag x € 1.000

2023 2023 2023 geraamd laatste primitief wijziging werkelijk

2023 verschil

1.1 Veiligheid Lasten

6.325

6.595

6.543

52

V

Baten

47

47

228

180

V

Saldo

6.278

6.548

6.316

232

V

Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar onderdeel III. Toelichting op baten en lasten van de jaarrekening 2023.

26/320

19

1.2 Mobiliteit

Tot dit thema behoren taken op het gebied van verkeer en bijbehorende droge infrastructuur, verkeersbeleid, verkeersmaatregelen, verkeersveiligheid, straatmeubilair. Aanleg, reconstructie en onderhoud wegenreconstructies en civiele kunstwerken, openbare verlichting, onkruid- en gladheidsbestrijding en straatreiniging. Ontwikkeling en beheer van parkeervoorzieningen, waaronder parkeerbeleid en het inrichten en onderhoud open en gesloten parkeervoorzieningen, parkeermeters en fietsstallingen. Wat willen we bereiken? Meer en veiliger gebruik van fietsen. Wat gaan we daarvoor doen? Het bij de aanleg en reconstructie rekening houden met fietsverkeer. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We pasten diverse fietspaden aan: langs de Otheense Kreek, aan de Churchilllaan (het gedeelte tussen Van der Waalsstraat en de Professor Zeemanstraat) en aan de Dixielandkade in Terneuzen, en aan het Paulus Potterpad in Axel. Wat gaan we daarvoor doen? Het gebruik van fietsen promoten als mobiliteitsoplossing, zowel toeristisch als voor woon-en werkverkeer. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We gaven het stimuleren en faciliteren van het fietsgebruik verder vorm. Zo bereidden we al een deel van de maatregelen voor dat fietsers binnen de bebouwde kom voorrang krijgen op rotondes. Ook overlegden we met een externe partij over nieuwe verkeersregelinstallaties. We stimuleerden en faciliteerden het fietsgebruik. We onderhielden het fietsknooppuntensysteem. Ook betaalden we mee aan de toeristische promotie ervan. We ondertekenden het Zeeuws Toekomstbeeld Fiets gezamenlijk met alle andere Zeeuwse overheden en maatschappelijke belangenorganisaties. Het doel is meer veilige fietskilometers in Zeeland. Wat willen we bereiken? Verbetering wegenstructuur. Wat gaan we daarvoor doen? We sluiten de Laan van Othene aan op de N290. Wanneer gereed?

december 2024

Status

Wat hebben we gedaan? De provincie verwierf de benodigde gronden. Dit duurde langer dan gepland. Hierdoor liep de aansluiting vertraging op. We begonnen wel met de voorbereidende werkzaamheden, waaronder archeologisch onderzoek. Wat gaan we daarvoor doen? We passen de Sloelaan Terneuzen aan. Wanneer gereed?

december 2023

Status

Wat hebben we gedaan? De Sloelaan in Terneuzen werd een 30 km/uur weg.

20

27/320

Wat willen we bereiken? Goede vervoersverbindingen die essentieel zijn voor de leefbaarheid en het vestigingsklimaat in de regio. Wat gaan we daarvoor doen? We trekken In Zeeland gezamenlijk op om een mobiliteitsoplossing te realiseren. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We onderzochten samen met de provincie mogelijke opstappunten en haltes. We werkten aan een flexibel, fijnmazig mobiliteitsnetwerk. Ook zetten we samen met de Gemeentelijke Vervoerscentrale Zeeland stappen naar een mobiliteitscentrale. Wat gaan we daarvoor doen? We lobbyen In Z4-verband voor goede vervoersverbindingen in Zeeland en van hieruit met Gent en de randstad. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We zetten onze lobby voort, want de provincie Zeeland moest nieuwe afspraken maken over het openbaar vervoer. We lobbyden voor een snelle busverbinding Terneuzen - Gent. Wat gaan we daarvoor doen? We lossen de verkeersknelpunten nabij het Maintenance Value Park op. Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? Dit is een taak van de provincie. De provincie liet werkzaamheden uitvoeren in voorbereiding op de aanbesteding. De aanleg van een aangepaste rotonde is in procedure (omgevingsvergunning). Verwacht wordt dat de uitvoering in het 2e kwartaal 2024 kan starten. Wat gaan we daarvoor doen? We werken mee aan het realiseren van een spoorlijn op de Oostelijke Kanaaloever. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We startten een haalbaarheidsstudie naar het gunstigste tracé voor de spoorlijn. De EU kende aan North Sea Port een subsidie toe van € 3,4 miljoen voor verder onderzoek. Ook lobbyden we voor een reizigerstrein tussen de binnenstad van Terneuzen en het centrum van Gent. Wat gaan we daarvoor doen? We geven duidelijkheid over aanleg snelfietspad westelijk van kanaal. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? De provincie Zeeland is de trekker van dit project. Het project zit nog in de voorbereidingsfase. Samen met de gemeente wordt gekeken of de plannen uitvoerbaar zijn. Er is nog geen duidelijkheid over de aanleg vanwege de financiële dekking.

28/320

21

Wat willen we bereiken? Vraag naar en aanbod van parkeren optimaal op elkaar afgestemd, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare buitenruimte. Wat gaan we daarvoor doen? We actualiseren de huidige parkeernota 2015-2020. Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? We stelden de Parkeernota Terneuzen 2023-2033 vast. Wat willen we bereiken? Goede bereikbaarheid door middel van openbaar vervoer. Wat gaan we daarvoor doen? We passen huidige bushaltes aan in verband met nieuwe busconcessie. Wanneer gereed?

december 2025

Status

Wat hebben we gedaan? Samen met de dorps- en wijkraden inventariseerden we de locaties voor opstappunten, hubs en haltes. De provincie rondde de aanbesteding van de nieuwe vervoersovereenkomst niet af. Hoewel de nieuwe buslijnen nog niet bekend waren, werkten we verder aan een fijnmaziger vervoersnetwerk. Wat willen we bereiken? Goede bereikbaarheid van onze bedrijfslocaties. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren van een haalbaarheidsonderzoek uit naar een mobiliteitshub in de Axelse vlakte. Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? We voerden een haalbaarheidsonderzoek uit. Hieruit bleek dat een mobiliteitshub op de Axelse Vlakte meerwaarde heeft voor de ontsluiting van het bedrijventerrein. Deze hub kan een boost geven aan de ontwikkeling van het gebied. We hebben een voorkeur voor de locatie van de mobiliteitshub. Ook maakten we een programma van eisen. Hierin staat welke manieren van vervoer in de hub samenkomen.

Wat heeft het gekost? bedrag x € 1.000

2023 2023 2023 geraamd laatste primitief wijziging werkelijk

2023 verschil

1.2 Mobiliteit Lasten

11.833

13.492

12.771

720

V

Baten

327

476

707

232

V

Saldo

11.506

13.016

12.064

952

V

Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar onderdeel III. Toelichting op baten en lasten van de jaarrekening 2023.

22

29/320

1.3 Kunst en cultuur

Tot dit thema behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel en activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur. Daarnaast taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed en de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, waaronder: bibliotheken, lokale pers, omroep en informatievoorziening. Wat willen we bereiken? Maximale inzet mogelijkheden van en met kunst en cultuur om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid. Wat gaan we daarvoor doen? We zetten het huidig bibliotheek beleid voort. Wanneer gereed?

december 2026

Status

Wat hebben we gedaan? We zetten het huidig meerjarenbeleidsplan Bibliotheek Zeeuws-Vlaanderen 2023-2026 voort. Wat gaan we daarvoor doen? We ondersteunen de lokale omroep voor een nieuwe periode. Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? In februari 2023 verlengden we het aanwijzingsbesluit van Omroep Terneuzen als lokale mediainstelling met vijf jaar. Daarnaast spraken de drie Zeeuws-Vlaamse omroepen de wens uit om op termijn te fuseren tot één streekomroep. De fusiedatum is nog niet bekend. Wat gaan we daarvoor doen? We bekijken de mogelijkheden voor het (her)plaatsen van kunstwerken die in ons bezit zijn. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We verkenden de mogelijkheden om kunstwerken (beelden), die in ons bezit zijn, een plekje te geven in onze gemeente. Een drietal werken uit de beeldencollectie van wijlen Nand Huyghe kregen een bestemming in Zaamslag, Overslag (B) en Koewacht (B). Wat gaan we daarvoor doen? We onderzoeken en werken mogelijkheden professionalisering van de PIT uit. Wanneer gereed?

december 2024

Status

Wat hebben we gedaan? We stelden een financiële bijdrage beschikbaar voor het uitvoeren van het jaarplan en implementatieplan in het kader van de professionalisering van de stichtingen Porgy en Bess en de PIT, met als doel om beide stichtingen toekomstbestendig te maken.

30/320

23

Wat heeft het gekost? 2023 2023 2023 geraamd laatste primitief wijziging werkelijk

bedrag x € 1.000

2023 verschil

1.3 Kunst en Cultuur Lasten

7.615

8.637

7.884

753

V

Baten

1.549

1.779

1.784

4

V

Saldo

6.066

6.858

6.100

758

V

Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar onderdeel III. Toelichting op baten en lasten van de jaarrekening 2023.

1.4 Beheer openbare ruimte

Tot dit thema behoren taken op het gebied van openbaar groen, natuur en recreatie, afvalwater en de waterhuishouding, inclusief de rioolheffing. De inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval, inclusief de reinigingsheffingen en de gemeentelijke taken op het gebied van de lijkbezorging, inclusief lijkbezorgingsrechten. Wat willen we bereiken? Bevordering leefbaarheid van de openbare ruimte en de aanwezige voorzieningen en instandhouding diensten. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren het planmatig onderhoud in de openbare ruimte uit volgens de vastgestelde beheerplannen. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? Externe monitoring toonde aan dat in 2023 de beeldkwaliteit van de openbare ruimte gemiddeld voldeed aan beeldkwaliteit B van het CROW (Centrum voor Regelgeving en Onderzoek in de Grond-, Water- en Wegenbouw en de Verkeerstechniek). Wat gaan we daarvoor doen? We stellen een nieuw wegenbeheerplan en een nieuw beheerplan civiele kunstwerken op. Wanneer gereed?

juni 2023

Status

Wat hebben we gedaan? Beide plannen zijn vastgesteld. Wat gaan we daarvoor doen? We evalueren een aantal onderdelen uit het Groeidocument Groen! Wanneer gereed?

april 2023

Status

Wat hebben we gedaan? We evalueerden het Groeidocument Groen! en het uitvoeringsplan onkruidbeheersing op verhardingen.

24

31/320

Wat willen we bereiken? Verlaging van aanbod restafval. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren gerichte acties uit om aanbod van restafval te verlagen. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? Verspreid over de gemeente organiseerden we meerdere mobiele milieustraten. We realiseerden gescheiden gft-inzameling bij hoogbouw.

Wat heeft het gekost? 2023 2023 2023 geraamd laatste primitief wijziging werkelijk

bedrag x € 1.000

2023 verschil

1.4 Beheer openbare ruimte Lasten

20.028

22.400

20.104

2.296

V

Baten

17.756

19.106

18.836

-269

N

Saldo

2.272

3.294

1.267

2.027

V

Voor een toelichting op de verschillen verwijzen wij naar onderdeel III. Toelichting op baten en lasten van de jaarrekening 2023.

1.5 Woningmarkt - Ruimtelijke ordening

Tot dit thema behoren taken op het gebied van de ruimtelijke ordening en ontwikkeling en functietoedeling van de leefomgeving, gemeentelijke bouwgrondexploitatie, gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening, inclusief leges omgevingsvergunningen. Ook ontwikkeling van bedrijfsterreinen en landschappelijke projecten rond de kanaalzone komen hier aan bod. De invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging gaan een nieuw wettelijk kader vormen waarbinnen we moeten werken. Wat willen we bereiken? Actueel grondbeleid dat handvatten biedt voor sturing op gewenste ontwikkelingen. Wat gaan we daarvoor doen? We werken de Nota kostenverhaal uit. Wanneer gereed?

juni 2023

Status

Wat hebben we gedaan? In de Nota Kostenverhaal (2022) staat hoe we omgaan met ruimtelijke initiatieven. We vertaalden de Nota Kostenverhaal in beleid. Sinds 2023 vragen we aan alle initiatiefnemers met bouwplannen een bijdrage voor het Fonds verbetering fysieke leefomgeving. Dit geld gebruiken we voor investeringen in leefbaarheid en in de openbare ruimte. Wat willen we bereiken? Geïmplementeerde Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (Wkb) op de datum dat deze inwerking treden. Wat gaan we daarvoor doen? We bereiden de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging (Wkb) voor.

32/320

25

Wanneer gereed?

december 2023

Status

Wat hebben we gedaan? We pasten de processen aan voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wkb per 1 januari 2024. Ook veranderden we verordeningen en voerden nieuwe werkwijzen door. We rekenden naar kostendekkende tarieven. We schaften nieuwe software aan en testten die. We stelden participatiebeleid onder de Omgevingswet vast. We leverden een quickscan op, waarmee initiatiefnemers de impact van hun ruimtelijk initiatief kunnen bepalen. Ook pasten we de informatie op onze website aan. Wat willen we bereiken? Kwalitatief goede woningvoorraad die bijdraagt aan leefbare wijken en kernen door een optimale balans tussen de veranderende woningvraag en –aanbod. Wat gaan we daarvoor doen? We maken concrete prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We maakten prestatieafspraken met de woningcorporaties voor de periode 2022-2025. We richtten verschillende overlegtafels in. Samen met Woongoed en Clavis vroegen we subsidie aan uit het Volkshuisvestingsfonds. Deze subsidie werd toegekend voor het aankopen van dertig particuliere woningen in de Raadsledenbuurt. In de Zeeuwse Woondeal legden we vast dat er tot en met 2030 meer dan 600 sociale huurwoningen aan onze woningvoorraad worden toegevoegd. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren de uitvoeringsparagraaf van de Regionale woonvisie uit. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We ontvingen een subsidie van € 1,6 miljoen van de Startbouwimpuls. Hierdoor was het mogelijk om eerder te starten met de bouw van in totaal 135 woningen. We stelden ook de starterslening vast. Hierdoor vervalt het onderzoek naar de mogelijkheid van erfpacht. We onderzochten het invoeren van zelfbewoningsplicht en opkoopbescherming. We wogen de mogelijkheden van deze instrumenten en de situatie in de praktijk tegen elkaar af. Op basis hiervan besloten we om deze instrumenten niet in te voeren. Wat gaan we daarvoor doen? We treden op tegen illegale bewoning. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? We ontvingen 276 meldingen (231 adressen) over het gebruik van woningen voor flexbewoning. We voerden 167 controles uit. Na de controles schreven we 110 gebruikers van woningen voor flexbewoning aan. We losten 82 zaken op. In die woningen kwamen vaste bewoners of de woningen werden verkocht. Ook verleenden we voor een aantal van deze woningen tijdelijke omgevingsvergunningen voor flexbewoning. Vier keer controleerden we vakantiepark Marina Beach op illegale bewoning. Het totaal aantal adressen dat we hier controleerden was 683. Voor 28 adressen startten we een handhavingstraject. Veertien trajecten konden we met succes beëindigen, doordat de bewoners een einde hebben gemaakt aan de overtreding.

26

33/320

Wat gaan we daarvoor doen? We vullen het Zeeuwse woningbouwbod in. Wanneer gereed?

doorlopend

Status

Wat hebben we gedaan? De dertien Zeeuwse gemeenten en provincie Zeeland sloten de Zeeuwse Woondeal. Hierin staat hoeveel woningen we willen realiseren tot en met 2030: minimaal 1.820. Ons streven voor 2023 was 180 nieuwe woningen. Tot november 2023 waren er in totaal 220 woningen gebouwd. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren KLUS-projecten uit. Wanneer gereed?

Status

Wat hebben we gedaan? We gaven geen uitvoering aan KLUS-projecten. Het is niet gelukt om voldoende mensen te werven. In plaats van het KLUS-project vroegen we rijkssubsidies aan. Zo hebben we subsidie gekregen om meer dan 200 woningen aan te pakken in de Raadsledenbuurt. Dit maakte deel uit van het Totaalplan Binnenstad Terneuzen. Wat willen we bereiken? Actuele omgevingsvisie om onze ambities waar te maken en uitdagingen aan te pakken. Wat gaan we daarvoor doen? We stellen een omgevingsvisie op. Wanneer gereed?

december 2025

Status

Wat hebben we gedaan? Voor 1 januari 2027 moet de omgevingsvisie voor Terneuzen vastgesteld zijn. Wij willen eind 2025 een vastgestelde omgevingsvisie hebben. We maakten hiervoor een startnotitie. Hierin staan de onderwerpen en ambitiepunten die in de omgevingsvisie aan de orde komen. Ook bepaalden we de kansrijke locaties voor de woningbouwopgave. Dit is een deelaspect van de omgevingsvisie. Uiterlijk op 1 januari 2032 moeten we een omgevingsplan hebben. In dit plan werken we de omgevingsvisie uit in juridische regels. Hiervoor stelden we een plan van aanpak op. In het plan van aanpak staat hoe we tot een definitief omgevingsplan willen komen.