2023-09-28 IC14 - bijlage 1. bestuursverslag 2022 gestempeld

Samenwerking met de omgeving: ‘License to Operate’ Meer en meer mensen zijn zich bewust van het belang van de kwaliteit van hun leefomgeving, hun leven en welzijn. De haven staat voor 100.000 (in)directe jobs. De menselijke factor in het havengebied draait niet enkel om werkgelegenheid alleen, het gaat ook om gezondheid, het bestrijden van de ondermijning van de veiligheid, mobiliteit, natuur en de leefomgeving. Het havenbedrijf heeft hierbij ook een rol in het zoveel mogelijk beperken van de negatieve effecten van de bedrijvigheid in het havengebied. Het havenbedrijf wil laten zien wat het doet en zich actief inzetten voor de omgeving. Het wil ook projecten uitvoeren met maatschappelijke meerwaarde. Het wil zichtbaar werken aan natuurherstel en zelf het goede voorbeeld geven. Alleen als er in de samenleving voldoende draagvlak is kan het havenbedrijf de ambities voor de verdere ontwikkeling van het havengebied waarmaken. De inzet van North Sea Port op deze ‘License to Operate’ is niet nieuw en er wordt, ook veelal samen met andere partijen, volop op ingezet. De License to Operate heeft ook een divers karakter en is

25 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

daarmee relevant vanuit diverse activiteiten van de strategische programma’s die impact hebben op onze omgeving. Bij de diverse strategische programma's worden dan ook al veel concrete projecten genoemd die de License to Operate van North Sea Port versterken. Aanvullend in 2022 kwam dit tot uiting in een aantal bijzondere activiteiten: •

•

•

•

Werkgelegenheid. Tijdens de Vlaams-Nederlandse Top werd de intentieverklaring voor North Sea Port Talent aangekondigd. Dit is een grensoverschrijdend werk- en opleidingscentrum in het havengebied. Hiermee worden de 550 bedrijven in het havengebied geholpen de socioeconomische motor in de havenregio draaiende houden. Natuur en biodiversiteit: North Sea Port zet zich met verschillende projecten in voor de uitbreiding van de natuur en de versterking van de biodiversiteit in het gebied. Zo werkt het havenbedrijf samen met verschillende partners aan de ontwikkeling van bufferzones. Deze dienen als groene ruimte tussen industrie en omwonenden. In de periode 2012-2021 zijn negen van de zestien bufferzones ingericht. Voor 1 van deze 9 bufferzones wordt vanaf de zomer van 2023 het tweede deel uitgevoerd (heraanleg van de Kluizensesteenweg). In 2022 werd de koppelzone Rieme-Noord voltooid. De goedkeuring van het landinrichtingsplan Oostakker-Noord wordt verwacht in 2023. Voor de verbindingszones Rieme-Oost en ZelzateZuid worden momenteel technische ontwerpen gemaakt met het oog op uitvoering eind 2024. Aan de Nederlandse kant zijn onze inspanningen gericht op het inrichten van tijdelijke natuur en biodiversiteit in afwachting van permanente havengerelateerde activiteiten; bijvoorbeeld de realisatie van de 7 hectare in de Koegorspolder. Veiligheid.

De sensibiliseringscampagne ‘Wat heb je aan €30.000,- als daarna...?” werd in het Nederlandse deel opnieuw ingezet. Aansluitend werd ook in het Gentse deel een anoniem digitaal meldpunt voor verdachte situaties opgericht. Dialoog. In 2022 heeft North Sea Port weer volop ingezet op de dialoog met de omgeving met als hoogtepunt het Havencongres, samen met de Vlaams-Nederlandse Delta, over energieen klimaattransitie, verduurzaming en multimodaliteit. Fietsmobiliteit. Onder de naam ‘Haven Herfst Challenge’ kwam er een proefproject in Oostakker waarmee werknemers worden gestimuleerd de fiets te nemen.

Hierbij aansluitend werden in 2022 de volgende activiteiten voorbereid met verdere uitrol in 2023 en verder. •

•

•

•

Branding 2.0: Het nieuwe Strategisch plan vormde het moment om onder de noemer ‘Branding 2.0’ het merk verder aan te scherpen en in de (Europese) markt te zetten. Hierbij wordt ingezet op het verhogen en verdiepen van de naamsbekendheid en merkbeleving, het scherpstellen van de merkpositionering als West-Europese haven en het vergroten van de tevredenheid bij bedrijven en het versterken van onze reputatie. Voor dat laatste wordt er gewerkt aan een reputatieonderzoek onder onze stakeholders én omgeving. De uitkomsten zullen inspiratie en handvatten bieden voor het verder versterken van de License to Operate en de invulling van onze dialoog met de brede omgeving over de meerwaarde van onze activiteiten. Maatschappelijk verantwoord ondernemerschap: Ook zal nog sterker zicht geboden worden op het goede voorbeeld dat North Sea Port zelf geeft door actief te werken aan maatschappelijk verantwoord ondernemerschap. Veiligheid: Verder zullen we sterk inzetten op de veiligheid in het havengebied met een gezamenlijke aanpak met overheden, bedrijven en partners op het gebied van ondermijnende criminaliteit. Havendagen: in 2023 zullen we de omgeving nauw betrekken bij de ontwikkelingen van de industrie in de haven, onder meer met de organisatie van de eerste grensoverschrijdende Havendagen in Vlissingen, Terneuzen en Gent sinds de fusie van North Sea Port.

Awards en certificaten Het havenbedrijf heeft opnieuw het Europees milieucertificaat (PERS) behaald omwille van een blijvende inzet op duurzame haveninfrastructuur, minder uitstoot en natuurontwikkeling.

26 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

Voor het actiejaar 2022 behaalde North Sea Port met glans het VOKA Charter duurzaam ondernemen. Het charter toont aan dat North Sea Port op een proactieve manier duurzaamheid weet te integreren in het bedrijfsbeleid. De basis voor dit charter zijn de ‘Sustainable Development Goals (SDG)’ van de Verenigde Naties. De uitreiking van het charter vindt in 2023 plaats.

Connector van samenwerkende partijen Of het nu gaat over energietransitie, investeren in klimaat, sterke logistieke ketens, ontwikkeling van toekomstbestendige haveninfrastructuur, digitalisering of het bestrijden van de ondermijning van de veiligheid, geen enkel bedrijf of overheid kan dit alleen. Samenwerking is broodnodig, ‘Together Smarter’ is niet voor niets de baseline van North Sea Port. Partijen moeten elkaar kunnen vinden. In 2022 werden hier heel wat stappen gezet. Het programma Connector vertrekt vanuit het operationeel model van het in het Strategisch plan vermelde ‘Customer Intimacy’, dat tot het DNA van de organisatie moet behoren. De klantbehoeftes worden opgehaald en moeten bij net die stakeholders terecht komen die voor ieder van de strategische programma’s een belangrijke bijdrage leveren. De combinatie van een doorgedreven kennis van de belangrijke stakeholders en het structureren van het overleg is hierbij van groot belang. Dit zal de stakeholders in beweging brengen om de doelstellingen van de strategische programma’s te realiseren -en dit voor de klanten in het havengebied. Om groei en transitie in het havengebied te realiseren, wordt deze rol van connector steeds belangrijker. Net zoals de steun van overheden en de acceptatie door de omgeving dat ook is. Het connecteren situeert zich op het operationele, tactische en strategische niveau.

Op het hoogste niveau treedt het havenbedrijf op als connector voor een grote groep bedrijven met eenzelfde nood om gebiedsbrede realisaties te doen. Het uitrollen van een 380kV netwerk, de ontwikkeling van een waterstofbackbone of het ontwikkelen van een CO2 backbone zijn hier goede voorbeelden van. Hieronder vind je de belangrijkste realisaties, die uiteraard ook bij de andere programma’s aan bod komen:

•

•

•

•

•

•

Waterstofbackbone België en Nederland: Fluxys en Gasunie engageren zich om tegen 2026 een gebiedsdekkend grensoverschrijdend waterstofnetwerk voor de industrie operationeel te hebben. Samenwerking North Sea Port, Havenbedrijf Rotterdam en Groningen Seaports: de drie havens hebben een overeenkomst gesloten om samen de maritieme infrastructuur zoals steigers, kademuren te standaardiseren. Dit is goedkoper, efficiënter en verhoogt de kwaliteit. North Sea Port en de Port of Göteborg hebben een overeenkomst gesloten om intens samen te werken. Een netwerk van middelgrote Europese havens opzetten en werken rond energiebeheer in de havens staan hierbij centraal. ProRail en Infrabel investeren verder in de spoorverbinding tussen Gent en Terneuzen: beide organisaties investeren elk zowat 100 miljoen euro in een grensoverschrijdend spoor. Op die manier is een bijkomende shift van het wegvervoer naar het spoor mogelijk en het kan ook een stap zijn naar mogelijk personenvervoer.

De projecten North C Circular en Ghent Carbon hub, alsook de Green corridor met Port of Gothenburg - hierboven reeds vernoemd bij de programma’s Investeren in energieprojecten en Investeren in klimaat - horen zeker ook in dit rijtje thuis Diverse initiatieven met betrekking tot ‘community werking & building’ binnen de strategische programma’s, zoals een havencongres North Sea Port, spoorcafé, nautisch café, workshop Elia,..

27 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

De acht programma’s van het strategisch plan ‘Connect 2025’ vragen elk om één of andere vorm van koppeling tussen partijen. Het havenbedrijf is erg goed geplaatst om de uitdagingen voor de ontwikkeling van het havengebied op de agenda te zetten - als een spin in een web. Het is ook goed geplaatst om diverse partijen met elkaar in contact te brengen - te connecteren - en om samen tot oplossingen te komen. Het havenbedrijf vervult deze connector-rol ook voor zaken buiten haar kernactiviteiten. Bijvoorbeeld voor wat betreft de arbeidsmarkt en het helpen invullen van vacatures. De connectie met de steun van Europa ontbreekt natuurlijk ook niet. In 2025 is het vanzelfsprekend dat het havenbedrijf deze rol van connector op zich neemt en gewaardeerd wordt voor de wijze waarop dit gebeurt.

28 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

Hoofdstuk 4: Interne organisatie De uitvoering van het strategisch plan Connect 2025 kan niet zonder een slagvaardige en wendbare organisatie. Daarom is, naast de acht programma’s van het strategisch plan, ook een negende programma in het leven geroepen dat focust op het klaar maken van de organisatie om de strategie te realiseren. Een aantal (sub)doelstellingen werden gedefinieerd en aantal zaken werden in 2022 reeds gerealiseerd of opgestart.

Human resources De employee value proposition werd nog sterker in de markt gezet, zowel extern als intern. Het nieuwe generieke functiehuis en de nieuwe regeling performance management kenden een doorstart. Het nieuwe geharmoniseerde loonbeleid ging eveneens in voege vanaf 1 januari 2022. Er werd via een quick-scan onderzocht welke kennis en competenties (zowel kwalitatief als kwantitatief) extra nodig zouden zijn om de doelstellingen uit Connect 2025 te realiseren. De gemeenschappelijk sollicitatieprocedure werd gerealiseerd en heeft ertoe bijgedragen om op een slagvaardige en wendbare manier extra talent aan te werven. De nieuw ontwikkelde acties inzake employer branding en onboarding dienden ter ondersteuning van dit proces. In de “employee journey” is sterk aandacht voor duurzame inzetbaarheid van medewerkers. We willen zorg dragen voor onze medewerkers in een sterk veranderende (interne en externe) werkomgeving en arbeidsmarkt die zich kenmerken door langere loopbanen, nieuwe technologieën, een verhoogd risico inzake welzijn en gezondheid, een hogere wendbaarheid, veranderende taken en opdrachten…. Door actief werk te maken van duurzame inzetbaarheid willen we een aantrekkelijke werkgever zijn en blijven.

Een injectie van nieuwe talenten – opgestart in de tweede jaarhelft van 2022- in combinatie met interne mobiliteit van bestaande medewerkers, dragen bij tot een duurzame gezonde werkomgeving. Inzake welzijn en gezondheid werden diverse acties op poten gezet en werd postcorona uitdrukkelijk ingezet op “verbinding” via diverse personeelsactiviteiten. De kantooromgeving werd verder gemoderniseerd lijn met de principes van het activiteitsgebaseerd (samen)werken.

Kerncijfers personeel Totaal aantal personeelsleden voor 2022: 236 (BE +NL) Percentages man/vrouw: • • •

Totaal: 64.4 / 35.6 % Management: 38.5 / 61.5 % Bestuur: 75 / 25 %

Samenwerken en ontmoeten op 1 locatie North Sea Port heeft al langer de ambitie de medewerkers die vandaag in Gent en Terneuzen werken op 1 nieuwe locatie samen te brengen. Samenwerken en ontmoeten op 1 centrale locatie is een bijkomend middel om North Sea Port in de verf te zetten en de doelstellingen van Connect 2025 te realiseren. In 2022 werden in het ambitiedocument de principes bepaald die zullen gehanteerd worden bij het ontwerp. Activiteitsgebaseerd werken in een gezonde en uitdagende omgeving voor de medewerkers en bezoekers. Een kantoor dat op vlak van uitstraling, energie, circulariteit een vertaling is van de ambities in het strategisch plan. In afwachting van het nieuwe kantoor wordt de bestaande kantooromgeving volgens dezelfde principes reeds gemoderniseerd. In 2022 werd besloten – met het oog op de integratie van Port

29 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

Operations FL & NL- de kapiteinskamers in Gent en Terneuzen te verhuizen naar 1 locatie in Sas van Gent. De realisatie daarvan is voorzien in 2024.

Digitale strategie De digitale strategie die nodig is om het strategisch plan waar te maken, bevat 3 pijlers: -

Slimme haven Data tot uw dienst Cyber security

Om dit te kunnen waarmaken vanuit de noden van onze klanten, moeten we als organisatie intern excelleren en moeten we beschikken over de juiste technologie en infrastructuur. Het intern excelleren en het beschikken over technologie en infrastructuur hoort bij het strategisch programma ‘Interne Organisatie’. Zorgen dat we beschikken over de juiste mensen, met de juiste digitale vaardigheden en die gebruik kunnen maken van de juiste digitale middelen. In 2022 werd het startsein gegeven voor het uitschrijven van een langetermijnvisie over een Enterprise Architectuur. De digitale transformatie die de komende jaren zal gebeuren, moet ondersteund worden door een robuuste maar wendbare toekomstplanning, zodat er geen ad hoc aanpassingen gebeuren, maar wel weloverwogen veranderingen. In 2023 wordt deze visie uitgeschreven. Op basis van de missiekritische onderdelen (‘de kroonjuwelen’) wordt focus aangebracht in de toekomstige digitale ontwikkelingen. In het kader van ‘Slimme haven’ zijn mogelijkheden rond het uitwerken van een Digital Twin verkend en afgerond. De conclusie is dat we de uitdagingen waar een Digital Twin aan kan bijdragen, verder moeten uitwerken tot een visie, op maat van de behoefte en het Strategisch Plan van North Sea Port. Deze vervolgstappen zullen we verderzetten vanaf 2023.

De onderdelen op vlak van ‘Data tot uw dienst’ zijn deels gelinkt aan het strategisch programma ‘Data Community’. Er zijn technische onderdelen van een toekomstgerichte data-architectuur ingericht: centralisatie van data enerzijds, en delen van data binnen en buiten de organisatie anderzijds. Ook op vlak van Data Governance en het verhogen van de datakwaliteit zijn stappen gezet, die in 2023 verder worden gezet. Zo wordt eigenaarschap van data decentraal in de organisatie een cruciaal onderdeel om datakwaliteit te verbeteren (bv. asset management data kan het best geactualiseerd worden door deze afdeling). Verder is de basis gelegd voor een Visie en een beter gebruik van het Document Management Systeem. Deze visie wordt in 2023 verder gerealiseerd, en ook trainingen worden ingepland zodat medewerkers in staat zijn om hun informatie bij te houden en te delen. De fundamenten voor een project rond Digitale Vaardigheden zijn gelegd. In 2023 is het de bedoeling om te werken aan de digitale competenties van de medewerkers en tevens aan het bewustzijn rond digitale wendbaarheid en weerbaarheid (bv. informatieveiligheid). Op vlak van ‘Cyber security’ evalueerde North Sea Port op basis van risico-analyse en de informatie die haar met regelmaat bereikt haar cybersecuritymaatregelen, met bijzondere focus op kritieke diensten en onderdelen.

Zowel strategisch als tactisch werden maatregelen genomen die de evolutie van cyberdreigingen volgt op het vlak van preventie, detectie, mitigatie en veerkracht.

30 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

Interne Controle Een corporate risk assessment (zie ook 5.4 Risicomanagement) is in 2022 uitgevoerd om de voornaamste bedrijfsrisico’s in kaart te brengen en acties ter voorkoming of beperking ervan in te voeren. Uit het assessment kwamen 99 risico’s naar voor waarvan 9 essentiële werden weerhouden (buiten te nemen risicobereidheid) door het bestuur. Deze risico’s werden omgezet in een actieplan in drie domeinen : 1. Actiedomein 1 - capaciteit & competenties 2. Actiedomein 2 - continuïteit en weerbaarheid 3. Actiedomein 3 – efficiënt inzetten van het bestaande netwerk De aanpak van de frauderisico’s (analyse 2021) is geïntegreerd in de aanpak van de strategische risico’s. Verdere inbedding in de organisatie en opvolging zal zijn beslag krijgen in 2023 en verder.

Governance and Finance: Corporate Sustainability Reporting Directive North Sea Port zette in 2022 ook stappen om zich voor te bereiden op de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD). Voor het rapportagejaar 2025 zal North Sea Port een duurzaamheidsverslag dienen te publiceren in lijn met CSRD. Dit past in de strategie van Europa om als eerste continent klimaatneutraal te zijn tegen 2050. Deze rapportageverplichting heeft ook het doel om de duurzaamheidsrapportage op hetzelfde niveau te brengen als de financiële rapportage. In 2022 heeft North Sea Port al een eerste gap analyse uitgevoerd op basis van de huidige rapportage(s), met onder meer het jaarverslag, het milieucertificaat PERS en het Strategisch plan. In de aanloop naar 2025 zal North Sea Port zich verder voorbereiden door: •

• • • •

Het bepalen van de dubbele materialiteitsanalyse om een beter zicht te krijgen op ESGrisico’s (Environmental, Social en Goverance). Dit zowel vanuit de impactmaterialiteit als de financiële materialiteit. Het verder uitbouwen van de Governance (inclusief Due Diligence) rond de CSRD. Het definiëren en monitoren van bijkomende indicatoren en doelen. De ‘gap’ verder te verkleinen door beleid verder uit te bouwen en concrete acties te nemen. Het verder ontwikkelen van transitieplannen.

Dit alles zal verder geïntegreerd worden binnen onder meer: • • • •

Het Corporate risk management Het latere vervolg op het Strategisch plan Connect 2025 De rapportering over de aandeelhoudersstrategie Een geïntegreerd jaarverslag

31 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

Hoofdstuk 5: 5.1

Financiën

Resultaten 2022

In 2022 is een resultaat voor belastingen gehaald van € 47,7 Mln, een stijging van 11 % ten opzichte van 2021. Opnieuw overtrof de omzetstijging ruim de toename van kosten. De bedrijfslasten stegen sterk onder impuls van de algemene inflatie (met o.a. loonimpact), energieprijzen en advieskosten. De recordoverslag vertaalde zich dit jaar in een groeiende nautische omzet van € 49,9 Mln (+8,6 Mln of +21%). De grondomzet kende een stijging van € 1,9 Mln (+3%), als gevolg van een toename van in concessie/erfpacht uitgegeven terreinen, prijsindexering en de herziening van contracten. De overige bedrijfsopbrengsten bleven vrij stabiel op € 15,9 Mln. De bedrijfslasten exclusief afschrijvingen namen toe van € 48,8 Mln naar € 54,5 Mln. De personeelskosten (€ 3,1 Mln.) en onderhoudskosten (€ 1,4 Mln.) stegen het meest. De afschrijvingskosten bleven met € 13,8 Mln. zowat status-quo (+€ 0,2 Mln).

5.2

Kerncijfers

KERNCIJFERS (incl. deelnemingen) 2022 FINANCIEEL Procentuele wijziging ten opzichte van 2021 +20,8 % 

+6,7 % 

+7,1 %  Overige bedrijfsopbrengsten

+3,3 % 

Nautische omzet

Zeevaartoverslag

€ 49,9 mln

74 mln ton

+11,6 % 

+ 10,9 % 

+1,8 % 

+10,7% 

Bedrijfslasten

EBITDA

Afschrijvingen

Resultaat voor

€ 54,5 mln

€ 56,4 mln

€ 13,8 mln

€ 15,9 mln

Grondomzet € 58,9 mln

belasting

€ 47,7 mln

32 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

5.3

Financieringsstructuur

Het groepsvermogen is eind 2022 verder gestegen naar € 604,7 Mln (€ 566,6 Mln. in 2021). De solvabiliteit uitgedrukt in een percentage van het balanstotaal komt hiermee op 65% (2021: 59%). De gemeenten Borsele, Terneuzen en Vlissingen en de Provincie Zeeland (Garanten) staan garant voor de financiële verplichtingen van North Sea Port Netherlands jegens externe geldverstrekkers en financiers. Het verloop van de garantiecurve ziet er als volgt uit:

Naast de afgegeven borgen ter dekking van de leningen van North Sea Port staan de Garanten garant voor de derivatenportefeuille van North Sea Port. Derivaten worden ingezet om het renterisico op de variabele leningen af te dekken. Het betreft hier dus geen garantie inzake leningen. Naast deze garanties is door Garanten voor € 65 miljoen aan garanties verstrekt voor leningen ten behoeve van WarmCO2.

Financieringsbehoefte In 2022 is de financieringscurve van North Sea Port geactualiseerd. Hierbij is rekening gehouden met de resultaten/ebitda’s voor 2022 en de prognose voor 2023 en het verloop van de investeringen en de meest recente verwachtingen voor de komende jaren. Het verwachte verloop van de financieringsbehoefte (exclusief WarmCO2) ten opzichte van het garantieplafond ziet er dan zo uit:

33 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

WarmCO2 In artikel 3.5 van de garantieovereenkomst 2020 is overeengekomen dat Garanten zich garant of borg stellen voor de financiële verplichtingen van WarmCO2 (WarmCO2 Garantie). De WarmCO2 Garantie geldt voor onbepaalde tijd. De per 31 december 2021 uitstaande WarmCO2 financiering bedraagt € 58,3 mln. De financieringscurve van North Sea Port (inclusief WarmCo2 ziet er als volgt uit:

34 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

Derivatenportefeuille Garanten staan tevens borg voor de verplichtingen die voortvloeien uit de Derivatenportefeuille zoals vermeld in artikel 3.6 van de garantieovereenkomst 2020. Voor deze Derivatenportefeuille is het Treasury Statuut van toepassing. Voor het beheersen van het renterisico maken North Sea Port Netherlands/WarmCO2 gebruik van derivaten met inachtneming van de uitgangspunten in het Treasury Statuut. Per 31 december 2022 is de stand van de derivatenportefeuille North Sea Port NL € 113,9 mln. Het verloop van de derivatenportefeuille kent een dalende curve overeenkomstig de financieringsbehoefte. De grafiek laat de stand zien per ultimo verslagjaar.

Per 31 december 2022 is de stand van de derivatenportefeuille WarmCO2 € 9,1 mln. Het verloop van de derivatenportefeuille kent een dalende curve overeenkomstig de financieringsbehoefte. De grafiek laat de stand zien per ultimo verslagjaar.

derivatenportefeuille WarmCO2 25.000.000 20.000.000 15.000.000 10.000.000 5.000.000 0 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030

North Sea Port monitort de financieringsbehoefte, risico’s en potentiële investeringen om zodoende voldoende inzicht te verkrijgen in de ontwikkeling van de ratio’s, de financieringscurve en de bufferruimte.

35 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

5.4

Risicomanagement

North Sea Port hanteert een terughoudend beleid in het nemen van risico’s maar is zich ervan bewust dat ondernemen gepaard gaat met het nemen van risico’s. Bij de acceptatie van risico’s wordt de optimale balans tussen ondernemende bedrijfsvoering (hogere risicoacceptatie) en de maatschappelijke functie (lagere risicoacceptatie) in acht genomen. North Sea Port wenst zijn klanten als betrouwbare partner te faciliteren, doet geen toegevingen op het stuk van veiligheid en heeft oog voor de impact van de havenbedrijvigheid op milieu en maatschappij. Met betrekking tot de financiële positie van de organisatie is North Sea Port niet bereid risico’s te nemen die de solvabiliteit van het bedrijf in gevaar kunnen brengen. Het beheersen van risico’s wordt bij North Sea Port in beginsel langs drie lijnen ingezet: •

Eerste lijn: het (lijn)management. De manager van een afdeling is verantwoordelijk voor het opsporen, meten en managen van alle risico’s binnen de bedrijfsprocessen van de afdeling. Hiervoor voert North Sea Port regelmatig een zogenoemd Corporate Risk Assessment uit. Aan de hand van interviews, externe en interne rapporten en een workshop wordt een lijst van risico’s opgesteld. Voor deze risico’s wordt vervolgens door de directie een rangorde bepaald en worden maatregelen geformuleerd.

•

Tweede lijn: het projectmanagement. Grote of risicovolle activiteiten worden projectmatig aangepakt. In het team is de projectleider verantwoordelijk voor het opsporen, meten en managen van alle risico’s binnen het project en voor de rapportage aan de opdrachtgever.

•

Derde lijn: de interne audit. Het doel is in beginsel dat bedrijfsprocessen door middel van interne audits worden getoetst. Op basis van een risicoanalyse toetst een interne audit de opzet, het bestaan en de werking van de werkprocessen binnen North Sea Port. De bevindingen uit de audits worden voorzien van aanbevelingen die door de directie worden goedgekeurd.

Wat de derde lijn betreft is de interne audit in 2021 gestart met externe begeleiding van een gespecialiseerde partner. Als eerste deelopdracht is het frauderisico onderzocht. Naar aanleiding van de bevindingen zijn in 2022 de nodige maatregelen getroffen om de risico’s te mitigeren. De risicobeheersings- en controlesystemen hebben in het verslagjaar verder naar behoren gewerkt. In 2022 is een corporate risk assessment uitgevoerd. De focus lag met name op de strategische risico’s waarbij het fraude risico integraal is meegenomen. Op basis van een actie plan zullen de gedetecteerde risico’s middels een nieuw risicobeheersingssysteem verder worden gemonitord. Hierover zal 2 keer per jaar worden gerapporteerd aan bestuur en audit commissie. North Sea Port loopt een renterisico op de rentedragende vorderingen (met name onder financiële vaste activa), liquide middelen en rentedragende lang- en kortlopende schulden. Voor vorderingen en schulden met variabele renteafspraken loopt North Sea Port risico ten aanzien van toekomstige kasstromen. Met betrekking tot vastrentende vorderingen en schulden loopt North Sea Port risico over de marktwaarde. Met betrekking tot schulden met variabele renteafspraken zijn contracten (swaps) met betrekking tot het renterisico aangegaan.

Hiermee is per balansdatum het renterisico volledig afgedekt middels een vaste rente (rent typische looptijd > 1 jaar). Ook de komende jaren zal dit risico voor een groot deel afgedekt zijn. Kredietrisico’s zijn afgedekt middels het sluiten van langjarige kredietovereenkomsten met financiële marktpartijen. Er is geen sprake van prijs- en valutarisico’s. Met betrekking tot het liquiditeitsrisico

36 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

maakt North Sea Port gebruik van meerdere banken om over een verscheidenheid van kredietfaciliteiten te beschikken. De kaders en richtlijnen omtrent het gebruik en toepassen van derivaten zijn geformuleerd en vastgelegd in het Treasury Statuut. Het huidige Treasury Statuut is herijkt in 2022 en zal ter goedkeuring voorgelegd worden op de algemene vergadering in 2023 en van toepassing zijn op de hele NSP groep. Voor een beschrijving van de belangrijkste overige financiële risico’s wordt verwezen naar de jaarrekening. 5.4.1.

Strategische risico’s

North Sea Port onderscheidt strategische risico’s vooral in het niet volgens de planning kunnen uitgeven van nieuwe terreinen. Nieuwe uitgiften zijn nodig om de beoogde groei in verdiencapaciteit en de verdere versterking van de financiële positie van North Sea Port mogelijk te maken. Met name het versterken van de competitiviteit door clustering en acquisitie en het monitoren van de performance van een aantal klanten spelen hierbij een grote mitigerende rol. Daarnaast hanteert het commercieel beleid als speerpunt een acquisitiebeleid dat gericht is op die klanten die North Sea Port nodig heeft voor het opvullen van bestaande lacunes; en worden accountmanagement en business development verder ontwikkeld. Geopolitiek De oorlog in Oekraïne en de economische sancties tegen Rusland hebben een impact op sommige van onze activiteiten (voedingstoffen en ertsen). Rusland is niet langer de belangrijkste handelspartner wat betreft de goederenoverslag via zeevaart. Met een krimp van 15% als gevolg van de EU-sancties komt het op de tweede plaats, na de Verenigde Staten. Ook de handel met Oekraïne is gehalveerd. Omwille van de zoektocht van bedrijven naar andere markten neemt de handel met Canada, Australië, Algerije en Duitsland fel toe. Klimaatambities Een laatste risico in deze categorie is de maatschappelijke druk op North Sea Port en zijn klanten om meer duurzaam te opereren.

De energietransitie is met name in het havengebied een terugkerend thema. Zowel het havenbedrijf als zijn klanten hebben op dat vlak inmiddels al veel initiatieven genomen, maar de verwachting is dat deze druk in de komende jaren zal toenemen. North Sea Port heeft van duurzaamheid als een van zijn strategische doelstellingen een belangrijke pijler in het beleid gemaakt. 5.4.2 Operationele risico’s Watergebonden terreinen De infrastructurele en nautische pijlers zien risico’s op het gebied van het tijdig beschikbaar hebben van watergebonden terreinen. De ontwikkeling van nieuwe gebieden is hierbij van wezenlijk belang. De invulling van spoorverbindingen staat hoog op de lijst van noodzakelijke modaliteitsverbeteringen. Op meerdere fronten wordt hiervoor aandacht gevraagd. Het risico van onvoldoende beschikbare ligplaatsen wordt onderkend en inmiddels zijn verschillende projecten succesvol geweest in het creëren van bijkomende ligplaatsen. De beschikbaarheid aan assets en voldoende diepgang wordt onder meer ondersteund door het in 2015 opgestarte en in de jaren daarna verder ontwikkelde programma assetmanagement, dat een uitgebreider beeld van de staat van de activa zal geven. Gekwalificeerd personeel Om zijn strategie te verwezenlijken heeft North Sea Port voldoende gekwalificeerd personeel nodig met die competenties die cruciaal zijn voor de gekozen doelstellingen.

Daartoe zal voldoende

37 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

geïnvesteerd moeten worden in zowel bestaande als nieuw aan te trekken medewerkers. Ook samenwerkingsverbanden met kennisinstituten dragen bij aan het reduceren van dit risico.

Nieuwe Sluis Eind 2017 is gestart met de bouw van de Nieuwe Sluis Terneuzen. North Sea Port Netherlands N.V. draagt een vooraf overeengekomen bedrag bij van € 6 mln. North Sea Port Flanders N.V. zal een bedrag van 88,6 miljoen euro bijdragen (berekend op 15% van de bouwbijdrage van het Vlaams Gewest). De beide bijdragen zijn reeds in de groepscijfers van 2017 verwerkt als verplichting. North Sea Port participeert in de Stuurgroep en wordt periodiek bijgepraat over de voortgang van het project. De overeengekomen bijdrage van North Sea Port is inmiddels volledig voldaan. De bijdrage van de Belgische entiteit kan wijzigen indien de bouwbijdrage van het Vlaams Gewest wijzigt. Infrastructuurwerken brengen inherente risico’s met zich mee. Of, wanneer en in welke mate deze risico’s zich voordoen, is onzeker. In het projectbudget is een risicoreservering inbegrepen. De risicoreservering is bestemd voor onvoorziene uitgaven waaronder “Verzoeken tot Wijziging” alsmede inherente risico’s. Uit de financiële projectrapportage per 31 december 2022 is af te leiden dat het risico bestaat dat de in het projectbudget opgenomen risicoreserve te laag uitvalt als gevolg van de risico’s en verzoeken tot wijziging die zich hebben voorgedaan. De risico’s betreffen o.a. de mogelijke meerkosten wegens hogere verwerkingskosten (o.a. door gewijzigde milieureglementering) van afgegraven grond.

Het voortschrijdend inzicht met betrekking tot de toereikendheid van de risicoreserve wordt mede verkregen op basis van schattingen. Deze schattingen zijn gebaseerd op onzekere verwachtingen en scenario’s. In een “best guess” scenario lijkt dit risico beperkt, gelet op de risicoreservering in het projectbudget. In een “worst case” scenario kan sprake zijn van aanzienlijke bijkomende verplichtingen. De eventuele meerkosten uit hoofde van Verzoeken tot Wijziging kunnen ten laste van de risicoreservering van het project worden gebracht dan wel specifiek ten laste van een van de betrokken partners in het project. De uiteindelijke allocatie van de meerkosten en mitsdien het deel dat ten laste van het Vlaams Gewest komt, is voor North Sea Port onzeker. Gelet op voornoemde onzekerheden bestaat voor North Sea Port geen helder beeld op en kan geen betrouwbare inschatting worden gemaakt van een mogelijke herijking van zijn aandeel in de bijdrage aan de nieuwe sluis. 5.4.3

Financiële risico’s

De door de Nederlandse aandeelhouders van North Sea Port SE verstrekte garantie bedraagt per ultimo 2022 maximaal € 380 Mln, exclusief de garantstelling voor de deelneming in WarmCO2. De financieringspositie onder de garantie bedraagt per 31 december 2022 € 224 Mln. Met deze ruimte lijkt het risico van overschrijding van de garantiecurve laag, al kunnen nieuwe initiatieven met hoge investeringen deze buffer snel verkleinen. North Sea Port houdt dan ook nauwlettend zijn positie in de gaten. Overige financiële risico’s die North Sea Port onderkent, zijn terug te vinden in de jaarrekening.

38 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

5.4.4

Vennootschapsbelasting

Met ingang van 1 januari 2017 zijn North Sea Port Netherlands N.V. en haar 100% Nederlandse deelnemingen onderworpen aan vennootschapsbelasting (Vpb). North Sea Port is al langere tijd bezig met de voorbereidingen op de invoering van de vennootschapsbelasting. De fiscale wetgeving dwingt om bij de start van de belastingplicht alle balansposities te waarderen tegen de waarde in het economisch verkeer. North Sea Port heeft een inschatting gemaakt van de fiscale waardering en is hierover in gesprek met de Belastingdienst. Ondertussen heeft North Sea Port aangifte gedaan over de jaren 2017 tot en met 2022 op basis van pleitbare standpunten. Er is momenteel nog geen overeenstemming met de Belastingdienst over de fiscale waardering van activa en passiva en de ingediende aangiftes. Op dit moment is North Sea Port in onderhandeling met de belastingdienst over de fiscale openingsbalans. De uitkomst is niet met redelijke zekerheid in te schatten. North Sea Port heeft daarom gekozen voor een scenario van bepaling van de fiscale positie, ter zake North Sea Port Netherlands N.V., in de jaarrekening waarbij ook het voorzichtigheidsprincipe is toegepast en rekening is gehouden met de huidige situatie waarbij de gesprekken nog lopen. Latente belastingvorderingen dan wel belastingverplichtingen zijn op basis van het gekozen scenario in de jaarrekening verwerkt.

5.5

Impairment

North Sea Port beoordeelt per balansdatum of een materieel actief of groep van materiële vaste activa een bijzondere waardevermindering heeft ondergaan. Op grond van informatie uit externe en interne bronnen zijn er geen aanwijzingen bekend en lijkt het niet waarschijnlijk dat sprake is van een bijzondere waardevermindering. Een impairment toets heeft derhalve niet plaatsgevonden.

39 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

JAARSTUKKEN NORTH SEA PORT SE DEEL 2 JAARREKENING 2022 Zie geconsolideerde en enkelvoudige SE-jaarrekening in de bijlagen.

40 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023

JAARSTUKKEN NORTH SEA PORT SE DEEL 3 ANDERE GEGEVENS Zie ontwerp controleverslag Deloitte in de bijlagen

41 of 41

Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 12 mei 2023