2022-10-18 a. Programmabegroting 2023 en meerjarenperspectief 2024-2026 - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 10 november 2022 Middelen - Financiën zaaknummer: 299359

2022_Raad_00174 - Programmabegroting 2023 en meerjarenperspectief 20242026 Portefeuillehouder Frank Hulle,van Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Demografische ontwikkelingen Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Bestuur en Ondersteuning Programma Economie Programma Onderwijs Programma Overhead Programma Sociaal Domein Programma Sport, cultuur en recreatie Programma Veiligheid Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programma Volksgezondheid en milieu Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de programmabegroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 vast te stellen. Besluitpunt 2 De raad besluit de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2023 zoals opgenomen in de programmabegroting 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 vast te stellen en hiervoor de kredieten beschikbaar te stellen. Wat is de aanleiding? Als onderdeel van de planning en controlcyclus stelt de Raad jaarlijks de begroting vast in het jaar dat vooraf gaat aan dat begrotingsjaar. Er is richting gegeven aan het beleid voor de komende jaren, de basis hiervoor is het Bestuursakkoord 2022-2026 ‘Goed leven in Terneuzen’.

Verder bouwen aan een duurzame toekomst’. Dit bestuursakkoord schetst een logisch vervolg op de ingezette koers in de vorige bestuursperiode. Daarbij is rekening gehouden met de besluiten die in de Kaderbrief 2023-2026 zijn genomen en relevante informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen. De begroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 geeft u een overzicht van de plannen en de financiën van de gemeente.

1/187

De begrotingen van de komende jaren volgen de vorm van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes programma's: 1. Wonen & leefbaarheid 2. Zorg & gezondheid 3. Jeugd & onderwijs 4. Klimaat & duurzaamheid 5. Economie & arbeidsmarkt 6. Goed bestuur Wat willen we bereiken? Een begroting met voldoende budget om het afgesproken beleid in het komend jaar effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren.

Argumenten 1.1 Voor het begrotingsjaar 2023 en verder is de programmabegroting sluitend. We hebben voor 2023 en in het meerjarenperspectief 2024-2026 een sluitende begroting. Ten opzichte van de Kaderbrief 2023-2026 is de financiële positie geactualiseerd. Er zijn drie grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie. Het betreft middelen voor de versterking van de organisatie, mutaties Sociaal domein en de verhoging van de stelpost loon- en prijsontwikkeling . Deze onderdelen lichten wij bij de volgende argumenten toe. Voor deze mutaties moet nog expliciet een besluit door de Raad genomen worden. Door deze mutaties te verwerken geeft dit in de jaren 2023 (€ 5.037.000), 2024 (€ 10.106.000), 2025 (€ 11.977.000) en 2026 (€ 1.261.000) een positief resultaat. Wij voegen het voorlopig begrotingssaldo toe aan het begrotingsresultaat voor de jaren 2023 tot en met 2026. Voor verschillende grote projecten hebben we in de begroting al (extra) middelen opgenomen, zoals totaalplan binnenstad Terneuzen, het sociaal domein en voor loon- en prijsontwikkelingen. Bij het presenteren van het voorlopig of definitief ontwerp van de school voor Voortgezet Onderwijs doen wij u tegelijkertijd het voorstel voor de bekostiging daarvan. 1.2 In deze programmabegroting is het resultaat van de Kaderbrief 2023-2026 verwerkt.

Op 7 juli 2022 heeft de Raad de Kaderbrief 2023-2026 besproken en vastgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten bepaald voor het opstellen van de begroting 2023 en de meerjarenraming tot en met 2026. Daarnaast verwerkten wij in de begroting 2023 de financiële voorstellen uit de Kaderbrief 2023-2026. Met de brief "Actualisatie financiële positie naar aanleiding van meicirculaire 2022 gemeentefonds" informeerden wij u over de uitkomsten van de meicirculaire. Hierin is opgenomen dat in verband met de toenemende lasten voor onze burgers we eenmalig afwijken van het bestuursakkoord om de tarieven te verhogen met de consumentenprijsindex (CPI). De verhoging willen we terugbrengen van 7,4% naar 3,1%. Deze aanpassing is verwerkt in de begroting 2023. 1.3 Versterking organisatie

2/187

We hebben een aanvullend budget voor personeel opgenomen. We zien op verschillende onderdelen dat er een versterking van de organisatie nodig is. Voor onder meer het inzamelen van afval, riolering, vergunning en handhaving en griffie nemen we extra middelen op. Hetzelfde geldt voor de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). 1.4 Inzicht in inkomsten en aanvulling meicirculaire Sociaal domein Zoals verwacht is bij de herijking van het gemeentefonds bij de meicirculaire 2022 de informatie voor het sociaal domein niet meer duidelijk herleidbaar. We vangen het tekort op in de algemene middelen. Bij de verwerking van de meicirculaire in de financiële administratie zijn teveel middelen toegerekend aan het resultaat terwijl deze middelen verrekend hadden moeten worden met budgetten in het sociaal domein. Dit corrigeren wij in deze begroting. Van de toezichthouder hebben wij een aanvulling ontvangen op de meicirculaire met betrekking tot de verwerking van de compensatie Jeugdhulp. Het Rijk en VNG werken op dit moment aan de Hervormingsagenda jeugdzorg. Deze zal naar verwachting dit najaar worden afgerond. Vooruitlopend hierop zijn voor de jaren 2022 en 2023 reeds aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds. Dit is in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen.

Wij hebben in onze begroting momenteel 75% van de compensatiemiddelen opgenomen. We mogen nu 100% van de compensatiemiddelen opnemen met de voorwaarde dat wij ook de besparingsopgave van het kabinet besloten tot het realiseren van de aanvullende besparing op de jeugdmiddelen opnemen in onze begroting. Wij nemen geen van beiden op in onze begroting. Ons uitgangspunt is dat wij onze uitgaven reëel ramen en in overeenstemming met de begroting van de inkooporganisatie Jeugd Zeeland. Onze inschatting is dat de kosten voor de jeugdzorg in de komende jaren zullen stijgen in plaats dat wij uitgaan dat er bespaart kan worden op de jeugdhulp. We nemen voor deze ontwikkeling een (risico) voorziening op van € 260.000 in 2024, € 1.384.000 in 2025 en € 1.562.000 in 2026. We blijven aangeven richting het Rijk dat de beschikbare middelen voor het sociaal domein ontoereikend zijn. 1.5 Verhoging stelpost loon- en prijsontwikkeling Door schaarste zien we oplopende prijzen in de energie- en materialenmarkt. Ook de kosten voor arbeid stijgen fors. Deze hebben invloed op onze uitgaven. We willen hiervoor de stelpost voor loon en prijsontwikkeling verhogen met € 1.000.000. 1.6 Dividend GBE Aqua BV (Evides) De gemeente Terneuzen is via GBE Aqua BV voor 7,35% aandeelhouder in Evides. Bij het besluit tot oprichten van GBE Aqua BV is berekend welk jaarlijks dividend de gemeenten ontvangen.

Wij hebben hiervoor een actualisatie gekregen. De hogere dividend uitkeringen verwerken wij in deze begroting. Wij voegen het voordeel van het dividend toe aan onze algemene reserve. 2.1 Op grond van de financiële verordening stelt u door het vaststellen van de programmabegroting ook de investeringen uit de eerste jaarschijf (2023) beschikbaar. De investeringen worden jaarlijks in een meerjareninvesteringsplan voor de komende vier jaar opgenomen. Op grond van de financiële verordening stelt u door het vaststellen van de programmabegroting ook de investeringen uit de eerste jaarschijf

3/187

(2023) beschikbaar. Afgerond gaat het om een bedrag van € 10.986.000 aan investeringen. Kanttekeningen 1.1 Sociaal domein stijgende kosten We streven er in het sociaal domein naar dat we uitkomen met de financiële middelen die we van het Rijk ontvangen. Er is nog geen financieel evenwicht in het sociaal domein. Dat heeft ook te maken met omstandigheden zoals de stijging van de kosten voor jeugdhulp, de aanzuigende werking door de invoering van het abonnementstarief Wmo, COVID-19 en mensen die vluchten vanwege de oorlog in Oekraïne. Door de hoge inflatie en de energiecrisis neemt de armoede toe. Dit zorgt voor een toename aan kosten in het sociaal domein. Daarnaast zien we dat tekorten toenemen omdat de budgetten niet evenredig stijgen met het aantal klanten. Met de cijfers over 2021 kunnen we nu met zekerheid zeggen dat we vanaf dit jaar meer uitgaven hebben in het sociaal domein dan inkomsten. En die trend zet zich de komende jaren door. 1.2 Er zijn belangrijke ontwikkelingen die niet financieel in de begroting zijn opgenomen We leven in turbulente tijden met substantiële niet beïnvloedbare externe ontwikkelingen en opgaven die op ons afkomen. Daarbij hebben we lokaal ambities die ook risico’s met zich meebrengen. Deze ontwikkelingen en bijbehorende risico’s kunnen de voorspelbaarheid van onze begroting mogelijk in gevaar brengen zoals hogere energie kosten en inflatie.

Wat mag het kosten? In de Begroting 2023 is per programma een overzicht van de totalen van de lasten en baten opgenomen. Onder de algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die wij op begrotingsbasis nog niet direct aan de programma’s kunnen toerekenen. Het totaal van de begroting is te vinden in het overzicht "Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen". Wat gaan we ervoor doen? Planning begroting 2023 •

4 oktober

Vóór 9 uur technische vragen aanleveren

•

13 oktober

Raadsinformatiebijeenkomst

•

18 oktober

Commissie B&M: bespreking begroting (politieke vragen)

•

10 november

Raadsvergadering met algemene beschouwingen

Na vaststelling van de Begroting 2023 bieden wij deze aan bij het college van Gedeputeerde Staten. Het provinciebestuur bepaalt vervolgens op welke wijze zij het komend begrotingsjaar het financieel toezicht op de gemeente uitoefent.

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief raad t.b.v. begroting 2023 versie 3.pdf 2. 2022-09-23 Begroting 2023 definitief.pdf

4/187

5/187

Postadres: Postbus 35, 4530 AA Terneuzen Bezoekadres: Stadhuisplein 1, 4531 GZ Terneuzen Telefoon: 14 0115 Vanuit buitenland: +31 115 455 000 E-mail : gemeente@terneuzen.nl Internet: www.terneuzen.nl Bij beantwoording a.u.b. onderwerp, datum en zaaknummer van deze brief vermelden.

De gemeenteraad van Terneuzen

zaaknummer : 299359 contactpersoon : P.J. De Vet telefoon : 14 0115 e-mail : p.devet@terneuzen.nl verzonden :

Terneuzen, 27 september 2022 Onderwerp: Aanbiedingsbrief begroting 2023 Geachte Raad,

Voor u ligt de eerste begroting van het nieuwe college. Voor de opbouw van deze begroting pakken wij terug op de basis van dit college: het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen”. De hoofdlijnen die zijn weergegeven in het Bestuursakkoord werken we in de begroting 2023 nader uit. Terneuzen heeft voor 2023 en het meerjarenperspectief 2024-2026 een sluitende begroting. Dit komt voornamelijk door extra middelen van het Rijk. Het structurele vooruitzicht is vooralsnog positief. Voor de periode vanaf 2026 bereidt het Rijk een contourennota voor. De contourennota gaat in op de wijze van financieren van provincies en gemeenten door het Rijk vanaf 2026. Dit als alternatief voor de trap op, trap af methode, die het Rijk afschaft. De huidige financiële situatie zou ons normaal gesproken een solide basis moeten bieden voor de toekomst. We hebben echter te maken met ongewone omstandigheden, zoals het stijgende prijspeil, stijgende energiekosten, impact van pandemieën op de volksgezondheid, en grote opgaven die alertheid en behoedzaamheid vragen. Hiernaast hebben herverdeeleffecten van de rijksbijdragen impact. We streven er in het sociaal domein naar dat we uitkomen met de financiële middelen die we van het Rijk ontvangen. Ondanks dit streven zien wij dat tekorten toenemen, omdat de budgetten niet evenredig stijgen met het aantal klanten. En die trend zet zich de komende jaren door.

Deze verantwoordelijkheid, naast de noodzakelijke investeringen in onderwijshuisvesting, maakt ons structureel financieel perspectief vanaf 2026 kwetsbaar. Deze begroting markeert ook de start van een nieuwe bestuursperiode. Wij hebben in de begroting met die overgang op meerdere manieren rekening gehouden. In deze brief lichten we dit aan u toe en gaan we ook in op de hoofdpunten uit de begroting. Ontwikkelingen na de eerdere kaderbrief De begrotingssaldo’s zijn geactualiseerd ten opzichte van de cijfers in de Kaderbrief 20232026. Deze Kaderbrief stelde u vast in de raadsvergadering van 7 juli 2022. Kort gezegd zijn er drie grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie. Het betreft: 6/187

1. middelen voor de versterking van de organisatie; 2. mutaties Sociaal domein; 3. verhoging van de stelpost loon- en prijsontwikkeling. Financieel perspectief In de onderstaande tabel treft u als resultaat de meerjarige positieve begrotingssaldo’s aan: bedrag x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Begrotingssaldo

5.037

10.106

11.977

1.261

Ambities in de begroting In de begroting is aandacht voor alle opgaven en taken die ons als gemeente raken. Stuk voor stuk dragen deze bij aan de ontwikkelingen van en in de Terneuzense samenleving. Duurzaamheid en klimaatadaptatie blijven belangrijke speerpunten. We zetten in op de verdere uitwerking en realisering van het Integraal Huisvestingsplan onderwijs en het aantrekkelijker maken van het stadscentrum van Terneuzen. We geven aandacht aan gezond en actief, sociaal en betrokken zijn. We zetten in op buurtsportcoaches en opbouwwerkers voor jongeren en volwassenen en dat onze speelvoorzieningen aansluiten bij de behoefte van onze jeugd, daarom geven we een impuls aan de vernieuwing van ontmoetingsplekken en speelgelegenheden. Ook willen we het minimabeleid verruimen zodat iedereen mee kan blijven doen. Terneuzen is economisch volop in ontwikkeling en daarom willen wij die groei ondersteunen en stimuleren door aandacht te geven aan de versterking van het vestigingsklimaat voor nieuwe bedrijven en arbeidskrachten. In het verlengde hiervan zetten we verder in op samenwerking, onder meer via het NOVI-gebied North Sea Port District, de strategische regiovisie en werkagenda Zeeuws-Vlaanderen, het Overleg Zeeuwse Overheden en de Regiodeal.

Om deze ambities te realiseren gaan we ook investeren in uitvoeringskracht op het gebied van projectmanagement, beleid en uitvoeringscapaciteit. Investeren in uitvoeringskracht Om deze ambities te realiseren gaan we ook investeren in uitvoeringskracht. De aansturing van opgavegericht werken zal de komende jaren extra aandacht van de organisatie vragen. De complexiteit van grote opgaven, transities en netwerksamenwerking, het regionale karakter van onderwerpen en hoge ambities betekent investeren in uitvoeringskracht op het gebied van projectmanagement en beleids- en uitvoeringscapaciteit. We blijven investeren in bestuurlijke samenwerking en netwerksamenwerking, waaronder de lobby richting het rijk. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en Wethouders van Terneuzen, gemeentesecretaris,

burgemeester,

J.G. (Jan) Princen

H.J.A. (Erik) van Merrienboer

7/187

8/187

9/187

10/187

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................... 5 Programma's....................................................................................................................................... 13 Wonen & leefbaarheid .............................................................................................................. 14 Zorg & gezondheid .................................................................................................................. 29 Jeugd & onderwijs ................................................................................................................... 48 Klimaat & Duurzaamheid .......................................................................................................... 55 Economie & arbeidsmarkt......................................................................................................... 60 Goed bestuur.......................................................................................................................... 69 Financiën ............................................................................................................................................

74 Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen ........................................................................ 75 Geprognosticeerde balans ........................................................................................................ 76 EMU saldo .............................................................................................................................. 77 Algemene dekkingsmiddelen..................................................................................................... 78 Overhead ............................................................................................................................... 81 Vennootschapsbelasting (VpB) .................................................................................................. 84 Reserves en voorzieningen ....................................................................................................... 85 Incidentele lasten en baten ...................................................................................................... 90 Paragrafen .......................................................................................................................................... 96 A. Lokale heffingen.................................................................................................................. 98 B.

Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................ 108 C. Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................. 122 D. Financiering ..................................................................................................................... 127 E. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 130 F. Verbonden partijen ............................................................................................................ 133 G. Grondbeleid ..................................................................................................................... 152 Bijlagen ............................................................................................................................................ 156 Investeringsprogramma 2023-2026 ........................................................................................ 157 Conversietabel oude - nieuwe structuur ................................................................................... 159 Overzicht (hoofd) taakvelden - oude structuur ..........................................................................

164 Overzicht (hoofd) taakvelden - nieuwe structuur ....................................................................... 169 Verordeningen ...................................................................................................................... 175 Indicatoren........................................................................................................................... 178

11/187

3

4

12/187

Inleiding Voor u ligt de eerste begroting van de nieuwe raadsperiode. Voor de opbouw van deze begroting nemen we het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen. Verder bouwen aan een duurzame toekomst.” als basis. Goed leven staat voor ons centraal. Daarvoor is meer nodig dan materiële welvaart of economische voorspoed. Het gaat om leven in de volle breedte, om de ‘brede welvaart’. Kortom, alles wat voor onze inwoners van waarde is, zoals gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en veiligheid. De ambities die zijn weergegeven in het Bestuursakkoord werken we in de begroting 2023 nader uit. De begrotingen van de komende jaren volgen de opbouw van het bestuursakkoord, opgebouwd in zes thema’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6.

Wonen & leefbaarheid Zorg & gezondheid Jeugd & onderwijs Klimaat & duurzaamheid Economie & arbeidsmarkt Goed bestuur

Deze zes thema’s werken we nader uit in de zes programma’s van de begroting. De meest in het oog springende opgaven en speerpunten lichten we hier nader toe. De speerpunten van dit college voor begrotingsjaar 2023 zijn: -

Nieuwbouw voortgezet onderwijs; Totaalplan Binnenstad Terneuzen; Minimabeleid; Transities op het gebied van energie en duurzaamheid; Voldoende speelgelegenheden en ontmoetingsplekken; Vestigingsklimaat versterken voor nieuwe inwoners, bedrijven en arbeidskrachten; Investeren in uitvoeringskracht.

Ten aanzien van de genoemde thema’s zetten we ons daar in waar we als gemeente direct of indirect invloed op hebben. Daarbij vinden wij het belangrijk om voor alle opgaven samen te werken met bedrijven, onderwijs, overheden, maatschappelijke organisaties en bovenal met onze inwoners. Onze inwoners staan centraal in alles waar we aan werken en voor werken, ook onze jeugdige inwoners. Financieel solide basis De begroting 2023 en de meerjarenraming 2024 – 2026 zijn een financiële doorvertaling van de plannen van de gemeente. bedrag x € 1.000

2023

2024

2025

2026

Begrotingssaldo

5.037

10.106

11.977

1.261

De huidige financiële situatie zou ons normaal gesproken een solide basis moeten bieden voor de toekomst. We hebben echter te maken met ongewone omstandigheden, zoals het stijgende prijspeil en grote opgaven die alertheid en behoedzaamheid vragen. Voor verschillende grote projecten hebben we in de begroting al (extra) middelen opgenomen, zoals totaalplan binnenstad Terneuzen, het sociaal domein en voor loon- en prijsontwikkelingen. Bij het presenteren van het voorlopig of definitief ontwerp van de school voor Voortgezet Onderwijs doen wij u tegelijkertijd het voorstel voor de bekostiging daarvan. In de samenvatting geven wij de hoofdlijnen weer van de begroting. Wij gaan daarbij in op de financiële positie, begrotingsuitgangspunten, risico’s en investeringen. Voorziening uitvoering Bestuursakkoord Voor de uitvoering van het Bestuursakkoord “Goed leven in Terneuzen” is in de kaderbrief 20232026 een voorziening opgenomen. In het eerste jaar € 850.000 en voor de jaren erna € 725.000. We creëerden hiermee extra ruimte om aan de slag te gaan met en om meerjarig impulsen te geven aan onderwerpen uit het Bestuursakkoord. De invulling hiervan is hieronder opgenomen.

13/187

5

Onderwerp

2023

Leefbaarheidsinitiatieven

-50

Restauratie Molen Biervliet

-100

Uitvoering nota kunst & cultuur

-100

Scheldeprijs

2024

2025

2026

-100

-100

-100

-25

-25

-25

Intensivering ‘Zorg en Gezondheid’ door inzet buurtsportcoaches en opbouwwerkers

-150

-150

-150

-150

Verruimen minimabeleid

-150

-150

-150

-150

Vormgeving jongerenbetrokkenheid / -participatie

-50

-50

-50

-50

Vernieuwing ontmoetingsplekken en speelgelegenheden

-150

-150

-150

-150

Bestuurlijke samenwerking

-100

-100

-100

-100

Totaal

-850

-725

-725

-725

Het verbeteren van de leefbaarheid speelt een grote rol in alle plannen. In 2023 doen we een pilot om initiatieven in de wijken en kernen die daaraan bijdragen (extra) te ondersteunen. De molen in Biervliet gaan we restaureren. In de Scheldeprijs is tot en met 2023 voorzien en dat willen we continueren. Er komen nieuwe speelgelegenheden en ontmoetingsplekken. Inwoners en specifiek jongeren gaan we meer betrekken bij wat de gemeente doet. Het bestrijden van armoede en schuldenproblematiek krijgt extra aandacht. Net als kunst, cultuur en sport. Bestuurlijke samenwerking is noodzakelijk om de grote opgaven die voor ons liggen goed aan te kunnen. Gedurende het begrotingsjaar werken we de plannen verder uit. Ontwikkelruimte De ambities van het bestuur en de grote opgaven vragen om het doorlopend ontwikkelen van de organisatie. Hiervoor is in de kaderbrief 2023-2026 een budget opgenomen van € 1.000.000 structureel. Een nadere specificatie hiervan is hieronder opgenomen. Onderwerp

2023

2024

2025

2026

Grote opgaven & samenwerking

-400

-400

-400

-400

Strategische personeelsplanning

-400

-400

-400

-400

-200

-200

-200

-200

Flexibele schil voor incidentele inzet - nader te bepalen in begrotingsjaar Totaal

-1.000 -1.000 -1.000 -1.000

Grote opgaven & samenwerking De aansturing van opgavegericht werken vraagt de komende jaren extra aandacht van de organisatie. De complexiteit van grote opgaven, transities en netwerksamenwerking, het regionale karakter van onderwerpen en hoge ambities betekent investeren in uitvoeringskracht op het gebied van projectmanagement en beleids- en uitvoeringscapaciteit. We blijven investeren in bestuurlijke samenwerking en netwerksamenwerking, waaronder de lobby richting het rijk. Daarnaast willen we een aantrekkelijke organisatie blijven voor (nieuwe) inwoners, bedrijven maar ook voor medewerkers zodat we een interessante en goede werkgever zijn. Strategische personeelsplanning & flexibele schil voor incidentele inzet De gemeentelijke organisatie krijgt de komende jaren te maken met relatief veel natuurlijk verloop. Het is een uitdaging om geschikte medewerkers te vinden binnen de krappe arbeidsmarkt. Om hieraan het hoofd te bieden investeren we bijvoorbeeld in strategische personeelsplanning, opleidingen, vernieuwende manieren om mensen aan ons te binden en instroom via o.a. traineeships en young professional-posities. Daarnaast maken we steeds bewuste keuzes ten aanzien van inhuur of uitbesteding. Hierdoor willen we een aantrekkelijke organisatie blijven om nieuwe medewerkers aan te trekken.

6

14/187

Financiële positie De financiële uitgangspositie voor deze begroting is de stand van de begrotingsresultaten uit de Kaderbrief 2023-2026. Dit is tevens de stand tot en met Perioderapportage 6 van 2022. Onderstaand geven wij een overzicht met een toelichting op het verloop van de begrotingsresultaten in 2023-2026: Omschrijving (bedragen *€ 1.000, - = nadeel) Stand begrotingssaldo kaderbrief 2023-2026

2023

2024

2025

2026

608

1.591

161

830

Aanpassing beginstand Kaderbrief 2023-2026

1.246

59

884

0

Mei circulaire gemeentefonds

8.083

13.308

16.777

7.868

Terugbrengen verhoging gemeentelijke heffing

-1.488

-1.222

-950

-673

Totaal mutaties actualisatie financiële positie mei circulaire

7.841

12.145

16.711

7.195

Omschrijving (bedragen *€ 1.000, - = nadeel) Stand na mutatie actualisatie financiële positie mei circulaire

2023

2024

2025

2026

8.449

13.737

16.872

8.025

Belastingen Personeel Sociaal domein Diversen o.a. kapitaallasten (verdiepingsslag) Verhoging stelpost loon- en prijsontwikkeling Dividend GBE Aqua BV (Evides)

105 -1.057 -813 -647 -1.000 517

43 -952 -1.566 -155 -1.000 447

43 -963 -3.101 127 -1.000 214

44 -883 -5.411 486 -1.000 214

Begrotingssaldo

5.554

10.553

12.191

1.475

-517

-447

-214

-214

5.037

10.106

11.977

1.261

Mutaties Begroting 2023:

Toevoeging dividend aan algemene reserve Begroting 2023-2026 na mutaties reserves

Toelichting: Mutaties Begroting 2023 Belastingen In de begroting 2023 stellen wij door een verdiepingsslag de belastingopbrengsten meerjarig bij. Daarnaast verwerkten wij mutaties in de voorziening riolering en voorziening begraafrechten. Hiervoor verwijzen wij u naar de Paragraaf Lokale Heffingen. Personeel We hebben een aanvullend budget voor personeel opgenomen. We zien op verschillende onderdelen dat er een versterking van de organisatie nodig is. Voor onder meer afval, riolering, vergunning en handhaving en griffie nemen we extra middelen op. Hetzelfde geldt voor de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb). Sociaal domein We streven er in het sociaal domein naar dat we uitkomen met de financiële middelen die we van het Rijk ontvangen. We brachten uw raad via de monitor sociaal domein op de hoogte van de stand van zaken. Er is nog geen financieel evenwicht in het sociaal domein. Dat heeft ook te maken met omstandigheden zoals de stijging van de kosten voor jeugdhulp, de aanzuigende werking door de invoering van het abonnementstarief Wmo, COVID-19 en mensen die vluchten vanwege de oorlog

15/187

7

in Oekraïne. Door de hoge inflatie en de energiecrisis neemt de armoede toe. Dit zorgt voor een toename aan kosten in het sociaal domein. Daarnaast zien we dat tekorten toenemen, omdat de kosten per klant toenemen en de budgetten niet evenredig stijgen met het aantal klanten. Met de cijfers over 2021 kunnen we nu met zekerheid zeggen dat we vanaf dit jaar meer uitgaven hebben in het sociaal domein dan inkomsten. En die trend zet zich de komende jaren door. Zoals verwacht is bij de herijking van het gemeentefonds bij de meicirculaire 2022 is de informatie voor het sociaal domein niet meer duidelijk herleidbaar. We vangen het tekort op in de algemene middelen. De ontvlechting van het sociaal domein in de algemene uitkering in relatie tot de middelen hoe wij ze opgenomen hebben in onze begroting was toch complexer dan aangenomen. Bij de verwerking van de meicirculaire zijn teveel middelen toegerekend aan het resultaat terwijl deze middelen verrekend hadden moeten worden met budgetten in het sociaal domein. Dit corrigeren wij in deze begroting Van de toezichthouder hebben wij een aanvulling ontvangen op de meicirculaire met betrekking tot de verwerking van de compensatie Jeugdhulp. Wij hebben in onze begroting momenteel 75% van de compensatiemiddelen opgenomen. Het Rijk en VNG werken op dit moment aan de Hervormingsagenda jeugdzorg.

Deze zal naar verwachting dit najaar worden afgerond. Vooruitlopend hierop zijn voor de jaren 2022 en 2023 reeds aanvullende, incidentele middelen toegevoegd aan het gemeentefonds, in lijn met de financiële reeks van de uitspraak van de Commissie van Wijzen (CvW). Naast de besparingsopgave die volgt uit de uitspraak van de Commissie van Wijzen heeft het kabinet besloten tot het realiseren van de aanvullende besparing van structureel € 511 miljoen, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt. Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden (bv door middel van de invoering van een eigen bijdrage). Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Door de besparingsopgave mogen wij minder compensatie middelen van het Rijk dan de 75% opnemen. Dit hebben wij verwerkt in de cijfers. Voor de aanvullende besparingsopgave van € 511 miljoen zouden we minder uitgaven voor de jeugdhulp moeten opnemen. Wij ramen onze uitgaven reëel en in overeenstemming met de begroting van de inkooporganisatie Jeugd Zeeland. Onze inschatting is dat de kosten voor de jeugdzorg in de komende jaren zullen stijgen.

We blijven aangeven richting het Rijk dat de beschikbare middelen voor het sociaal domein ontoereikend zijn. Diversen waar onder actualisatie kapitaallasten Bij de begroting 2021 was de jaarschijf 2023 niet sluitend, hiervoor hebben wij een onttrekking van € 413.000 gedaan aan de algemene reserve om deze jaarschijf sluitend te maken. Wij draaien deze onttrekking terug in verband met een positief saldo in de jaarschijf 2023. We voegen in de jaarschijf 2026 een bedrag van € 250.000 toe voor de stelpost onvoorzien. Onder andere op basis van de fasering van investeringen uit het investeringsprogramma 2023-2026 hebben we een verdiepingsslag uitgevoerd in onze liquiditeitenplanning en de daaruit volgende rentelasten. Deze actualisatie nemen wij mee in deze begroting. Tenslotte hebben wij nog een aantal besluiten verwerkt die tussen het opmaken van de Kaderbrief 2023-2026 en deze begroting een meerjarig effect hebben. Verhoging stelpost loon- en prijsontwikkeling Door schaarste zien we oplopende prijzen in de energie- en materialenmarkt. Ook de kosten voor arbeid stijgen fors. Deze hebben invloed op onze uitgaven. We willen hiervoor de stelpost voor loon en prijsontwikkeling verhogen met € 1.000.000.

8

16/187

Begrotingsuitgangspunten Wij hebben de onderstaande uitgangspunten uit de kaderbrief 2023-2026 verwerkt in deze meerjarenbegroting. Nr. Onderdeel

Bron

2023

1.

Inwoners

Vaststelling CBS 01-01-2022 54.501 54.501 54.501 54.501

2.

Woonruimten

3.

VZG

4. 5.

Regionale woonvisie

2024

2025

2026

27.415 27.620 27.825 28.030

VZG norm 2023

2,7%

2,0%

2,0%

2,0%

Belastingen en heffingen

CPB prijsindex Nationale bestedingen (Meicirculaire 2022)

3,1%

2,0%

2,0%

2,0%

Rentepercentage leningen

Marktinschatting Treasurer

2,3%

2,7%

3,0%

3,0%

Septembercirculaire 2021 Prijsindex overheidsconsumptie, beloning werknemers

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

Kaderbrief 2022-2025

2,0%

2,0%

2,0%

2,0%

nieuwe

6.

Salarissen

7.

Sportaccommodaties

8.

Onderuitputting kapitaallasten Onderuitputting opgenomen

9.

Algemene uitkering

Meicirculaire 2022 Gemeentefonds

De stijging van 3,1% geldt niet voor de tarieven en heffingen in de tabel hieronder. Heffing

Geen bijstelling tarieven

Bedrijven Investeringszone (BIZ)

gelijkblijvende tarieven gedurende de looptijd van de Verordening BIZ

Parkeerbelastingen

gelijkblijvende tarieven voor het parkeren ondergronds (€ 1,40 per uur) en bovengronds (€ 1,60 per uur) op basis van huidig parkeerbeleid

Lijkbezorgingsrechten

elk jaar opnieuw bepaald, waarbij het uitgangspunt 100% kostendekking is

Bedrijfsafval

elk jaar opnieuw bepaald

17/187

9

Risico’s We leven in turbulente tijden met substantiële niet-beïnvloedbare externe ontwikkelingen en opgaven die op ons afkomen. Daarbij hebben we lokaal ambities die ook risico’s met zich meebrengen. Deze ontwikkelingen en bijbehorende risico’s kunnen de voorspelbaarheid van onze begroting mogelijk in gevaar brengen. De belangrijkste risico’s hebben we geïnventariseerd en ingeschat op de kans dat deze zich voordoen en de mogelijke financiële impact die deze hebben op onze begroting. Deze financiële risico’s voor de meerjarenbegroting 2023-2026 zijn:      

ontwikkelingen binnen het sociaal domein in relatie tot beschikbare middelen toekomst dienstverlening RUD; invoering Omgevingswet en Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB); uitvoeren (landelijke) maatregelen Klimaat en Duurzaamheid; hogere lasten door historisch hoge inflatie; hogere bijdragen aan verbonden partijen door nieuw beleid of beleidswijzigingen.

Voor een verdere toelichting op deze risico’s en een inschatting van de impact verwijzen wij naar de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Investeringen 2023-2026 De geplande investeringen in de komende jaren staan in het Investeringsprogramma 2023-2026 (bijlage Investeringsprogramma 2023-2026). Wonen & leefbaarheid De investeringen die jaarlijks terugkomen zijn:  Uitvoering onderhoudsplannen wegen, riolering (WRP) en openbare verlichting;  Vervanging bedrijfsmiddelen;  (Mini) containers;  Landschapsuitvoeringsplan (laatste jaarschijf in 2023). Voor het verbeteren van de afvalinzameling zijn er investeringen opgenomen voor gescheiden afvalinzameling voor het grondstoffenplan (2022 tot en met 2024, € 250.000 per jaar). Ook zijn er vervangingsinvesteringen in parkeerautomaten (2025, € 143.000 en 2026 € 320.000) opgenomen Nieuwe investeringen in 2023 zijn de vervanging van drie verkeersregelinstallaties (€ 350.000), cofinanciering luchtwachttoren Koewacht (€ 235.000), verbeteren datacenter een hogere investering van € 225.000 en uitbreiding verharding De Koegors (€ 165.000). Uitvoeringsagenda gemeentelijk verkeer- en vervoerplan (GVVP): 2023 en 2024 jaarlijks € 500.000 en in 2025 en 2026 € 100.000.Totaalplan Binnenstad Terneuzen: In 2024, € 2.500.000, 2025, € 750.000 en in 2026 € 1.250.000. Zorg & gezondheid De investering die jaarlijks terugkomt is het verzamelbudget sportaccommodaties.

Daarnaast verhogen we het investeringskrediet voor Kunstgrasveld VV Terneuzense Boys met € 60.000 naar € 300.000 dit in verband met het verhoogde prijspeil van materialen, inflatie en een milieuvriendelijke infill. Jeugd & onderwijs Onderwijshuisvesting: voor het voortgezet onderwijs € 51.000.000 en voor Onderwijshuisvesting Zaamslag € 2.508.000 in 2024. Klimaat & duurzaamheid Geen investeringen Economie & arbeidsmarkt Een nieuwe investeringen in 2023 is de 6e fase veerhaven en omgeving (€ 600.000) Goed bestuur Geen investeringen

10

18/187

Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) De Provincie Zeeland heeft in het nieuwe Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) voorschriften gegeven voor het in beeld brengen van het al dan niet reëel structureel in evenwicht zijn van de begroting. Onderstaand geven wij dit inzicht. (Prognose) baten en lasten bedrag x € 1.000

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenraming

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

173.680

170.599

185.000

188.649

187.791

188.992

Baten

181.744

175.777

190.491

198.915

201.490

191.984

Saldo

-8.064

-5.178

-5.491

-10.266

-13.699

-2.992

Toevoegingen reserves

4.617

3.257

2.034

2.622

2.969

2.830

Onttrekkingen reserves

5.930

692

1.580

2.462

1.247

1.098

Mutaties reserves

-1.313

2.565

454

160

1.722

1.731

Resultaat

9.378

2.613

5.037

10.106

11.977

1.261

Incidentele lasten Incidentele baten Saldo incidentele baten en lasten Toevoegingen aan reserves incidenteel Onttrekkingen aan reserves incidenteel Mutaties reserves incidenteel

4.368 4.390 22 3.865 5.401 1.536

1.633

910 203

577 374

152 0

23 0

-761

-707

-203

-152

-23

607 174

-40 189

374 1.249

0 120

0 0

-433

229

875

120

0

Resultaat incidenteel

1.558 -1.194

-478

672

-32

-23

Structureel resultaat

7.820 3.807 5.515 9.434 12.009 1.283

2.394

In bovenstaande tabel is te zien dat de begroting 2023 meerjarig reëel sluitend is. Het resultaat wordt gecorrigeerd met onttrekkingen en toevoegingen op de reserves en incidentele baten en lasten. Hieruit blijkt dat wij de structurele lasten kunnen dekken met structurele inkomsten. Hiermee verwachten wij te voldoen aan de criteria voor repressief toezicht. Financiële tabellen De financiële tabellen worden opgebouwd door een automatische koppeling met het financiële softwareprogramma. Hierdoor kunnen in de financiële tabellen afrondingsverschillen van € 1.000 ontstaan.

19/187

11

12

20/187

Programma's

21/187

13

Wonen & leefbaarheid Tot dit programma behoren de volgende taakvelden:                

Beheer overige gebouwen en gronden Crisisbeheersing en Brandweer Openbare orde en Veiligheid Verkeer, wegen en water Parkeren Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie Riolering Afval Begraafplaatsen Ruimtelijke Ordening Grondexploitatie (niet bedrijventerreinen) Wonen en bouwen

Missie In alle kernen een goed woon- en leefklimaat.

Visie Voldoende en passende woonruimte en voorzieningen in alle kernen, leefbaarheid en veiligheid huidige bewoners, nieuwe inwoners, bereikbaarheid, ontspanning, verbondenheid en dierenwelzijn.

Beleid

14

   

Structuurvisie Terneuzen 2025 (2010) Totaalplan Binnenstad Terneuzen (2022) Strategische regiovisie Zeeuws-Vlaanderen (2021) Beleidskader Windenergie Terneuzen (2021)

                             

Structuurvisie Zonne-energie en ruimtelijke compensatie (2020) Nota Grondbeleid (2022) Activiteitenprogramma Klimaat en Duurzaamheid Gemeente Terneuzen (2017) Zeeuws Energieakkoord (2017) Regionale Energiestrategie RES Zeeland 1.0 (2020) Uitvoeringsplan Regionale Energiestrategie RES Zeeland 1.0 (2021) Transitievisie Warmte gemeente Terneuzen (2021) Groeidocument Groen: Visie op Groen (2019) Groeidocument Groen: Groenstructuurplan (2019) Groeidocument Groen: Beleidsplan Openbaar Groen (2019) Bomenbeleidsplan en lijst waardevolle bomen (2021) Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan Terneuzen (2022) Water - en Rioleringsplan 2019-2023 (2018) KASZ Klimaatadapatiestrategie Zeeland (2022) Structuurvisie binnenstad gemeente Terneuzen (2012) Structuurvisie ondergrondse infrastructuur (2014) Detailhandelvisie Terneuzen (2014) Woonvisie regio Zeeuws-Vlaanderen 2020 (2014) Gebiedsvisie Zeeuws-Vlaamse kanaalzone (2009) Masterplan Axelsedam (2003) Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (2022) Regionale Mobiliteitsstrategie (2022) Wegenbeheerplan 2022-2026 (2021) Wegencategoriseringsplan Terneuzen (2009) Beleids- en beheerplan Openbare Verlichting 2015-2024 (2015) Parkeernota 2015 - heden Beleidsregels parkeerschijfzone (blauwe zone) (2010) Inventarisatie 30 km zones in de kern Terneuzen (2012) Beleidsregels Wet Bibob (2022) Nota prostitutiebeleid (2013)

22/187

      

Damoclesbeleid & Coffeeshopbeleid (2017) Integraal Veiligheidsplan 2018-2022 (2018) Horecabeleid (2009) Nota Evenementenbeleid gemeente Terneuzen (2020) Regionaal Preventie- en Handhavingsplan voor de uitvoering van de Drank- en Horecawet 2018-2020 Beleidsplan Wmo 2016-2019 Blijven omzien naar elkaar Handhavingsplan Zeeuws Vlaanderen 2017-2020

https://lokaleregelgeving.overheid.nl/ZoekUitgebreid

Speerpunten Woningmarkt 

Meer passende woonruimte (in alle kernen) voor aandachtsgroepen, zoals jongeren, starters, senioren en eenpersoonshuishoudens.



Onderzoeken of het inzetten van instrumenten als zelfbewoningsplicht voor specifieke gebieden tegemoet komt aan de vraagstukken en speculatie terugdringt.

Openbare ruimte/omgeving 

Vergroening van de openbare ruimte en bijdragen aan grotere biodiversiteit.



Onderzoek naar het inzetten van vereveningsbijdragen bij projecten voor investeringen in leefbaarheid en openbare ruimte.



In de op te stellen Omgevingsvisie hebben we aandacht voor klimaatadaptie, het spoor en ondergrondse systemen als restwarmte en verzwaring elektriciteitsnet.

Totaalplan Binnenstad Terneuzen 

Ontwikkelingszones van totaalplan binnenstad uitwerken en uitvoeren. Knelpunten voor mix van functies in binnensteden oplossen.

Mobiliteit 

Voortvarend aan de slag met de uitvoering vanhet Gemeentelijk Verkeer- en Vervoerplan (GVVP), onder andere met veilige fietsroutes en de maximumsnelheid 30 km per uur in woonwijken.



Lobby actief ondersteunen voor realisatie rail Gent-Terneuzen (goederen- en personenvervoer).



Verlengen Laan van Othene en daarmee aansluiten op de provinciale weg.

23/187

15

Thema 1.1 Veiligheid Tot dit thema behoren taken op het gebied van de brandweer, beperken en bestrijden van rampen en zware ongevallen en alle gemeentelijke taken op het gebied van de openbare orde en veiligheid. Wat willen we bereiken? We streven naar een veilige leefomgeving die voor iedereen aangenaam is om in te wonen en om te gebruiken. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Inzet van BOA's en uitvoering taken volgens de kaders van het Zeeuwse ‘Operationeel beleid Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving’.

doorlopend

Het toezicht en de handhaving van de fysieke leefomgeving voeren wij uit volgens het beleidsplan ‘Operationeel beleid Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving’ en het Integraal Handhavingsplan Zeeuws-Vlaanderen. Jaarlijks stellen wij een handhavingsuitvoeringsprogramma (HUP) op, waarin wij concreet aangeven welke taken we op het terrein van toezicht en handhaving uitvoeren. De burgemeester is verantwoordelijk voor het toezicht en handhaving op het gebied van openbare orde en de alcoholwet (voorheen Drank- en Horecawet). De primaire taken van de BOA's (Buitengewoon opsporingsambtenaren) zijn: 1. preventie/vroeg signalering (jeugd/jongeren) en toezicht op leefomgeving / zichtbare aanwezigheid in openbare ruimte, met name rondom uitgaan en evenementen; 2. aanpak woonoverlast, rechtmatigheid van bewoning, adresonderzoeken; 3. leefbaarheid woonkernen en aanpak verpaupering woonkernen 4. handhaving op naleving van de beleidsnotitie arbeidsmigranten; 5. parkeercontroles; 6. toezicht Alcoholwet (voorheen Drank en Horecawet) 7. uitvoering handhavingstaken artikel 13b Opiumwet (wet Damocles). Bovengenoemde taken zijn ook vaak een onderdeel van integrale handhavingsacties met ketenpartners (bijvoorbeeld buurgemeenten, politie, douane, belastingdienst) die wij coördineren of waar we aan deelnemen.

In 2023 volgt meer duidelijkheid over de resultaten van het ondermijningsonderzoek en de uitbreiding van het takenpakket van de BOA’s met politietaken. Dit kan gevolgen hebben voor het takenpakket van de BOA’s en het gebruik van geweldsmiddelen. Wat willen we bereiken? We streven naar een goede fysieke veiligheid en rampenbestrijding Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Wij leveren een bijdrage aan de Veiligheidsregio

doorlopend

Wij participeren, net als alle andere Zeeuwse gemeenten, in de Gemeenschappelijke Regeling Veiligheidsregio Zeeland (VRZ). In het meerjarenbeleidsplan 2022-2025 is het project ‘brandweerzorg 2030’ opgenomen. In 2023 wordt verder invulling gegeven aan dit project. Daarnaast wordt in 2023 het regionaal risicoprofiel opgesteld. In dit risicoprofiel wordt eveneens aandacht geschonken aan de landsgrens overschrijdende risico’s.

16

24/187

Wat willen we bereiken? We versterken de samenwerking tussen zorg en veiligheid Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Vroeg signaleren van problemen samen met onze ketenpartners en een preventieve aanpak en voorkomen van escalatie.

doorlopend

De samenwerking met partijen, zowel hulpverleningsinstanties als politie en OM, verbeteren we verder. Door deze samenwerking kunnen we gericht en vroegtijdig hulpverlening inschakelen. Bij zorgcasussen en om spanningen tussen inwoners te verminderen en/of weg te nemen. Wat willen we bereiken? We willen geen uitbreiding van het aantal coffeeshops. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We handhaven het maximumbeleid met ten hoogste één coffeeshop en we nemen niet deel aan het experiment gesloten coffeeshopketen.

doorlopend

Naar onze voorlopige mening is een toestemming voor het exploiteren van een coffeeshop gelijk te stellen met een schaarse vergunning. Daarom willen de looptijd van de toestemming (gedoogverklaring) van de huidige exploitant beperken. Uitvoering hiervan is afhankelijk van jurisprudentie van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. In 2022 deed de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State een belangwekkende uitspraak over het evenredigheidsbeginsel. Nadat de consequenties voor de praktijk zijn uitgekristalliseerd zijn we van plan om ons Damoclesbeleid uit 2021 in 2023 te actualiseren. Wat willen we bereiken? We streven naar een veilige leefomgeving die voor iedereen aangenaam is om in te wonen en om te gebruiken. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Invulling geven aan het uitvoeringsplan van het integraal veiligheidsplan 2022-2026

december 2023

In december 2022 wordt het integraal veiligheidsplan 2022-2026 ter vaststelling voorgelegd aan de gemeenteraad. In dit plan worden de kaders en prioriteiten op het gebied van veiligheid voor de komende 4 jaren vastgelegd. Jaarlijks vindt een vertaling van (de prioriteiten uit) het veiligheidsplan plaats in een uitvoeringsplan. Dit plan wordt vastgesteld door het college en ter informatie gedeeld met de gemeenteraad.

Wat mag het kosten? Rekening Begroting Begroting

Meerjarenraming

bedrag x € 1.000

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

5.756

6.104

6.325

6.360

6.475

6.566

Baten

194

254

47

48

48

49

Saldo

5.562

5.849

6.278

6.312

6.427

6.517

25/187

17

Thema 1.2 Mobiliteit Tot dit thema behoren taken op het gebied van verkeer en bijbehorende droge infrastructuur, verkeersbeleid, verkeersmaatregelen, verkeersveiligheid, straatmeubilair. Aanleg, reconstructie en onderhoud wegenreconstructies en civiele kunstwerken, openbare verlichting, onkruid- en gladheidsbestrijding en straatreiniging. Ontwikkeling en beheer van parkeervoorzieningen, waaronder parkeerbeleid en het inrichten en onderhoud open en gesloten parkeervoorzieningen, parkeermeters en fietsstallingen.

Wat willen we bereiken? Meer en veiliger gebruik van fietsen. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Het bij de aanleg en reconstructie rekening houden met fietsverkeer.

doorlopend

Door de ontwikkeling van het elektrisch fietsen zien we de fiets steeds meer als een alternatief voor de auto. We besteden daarom aandacht aan de positie van de fietser in het wegverkeer en de omvang en kwaliteit van de fietsvoorzieningen in onze gemeente. De positie van de fiets is zelfs zo sterk, dat deze in het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan met prioriteit op één komt. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Het gebruik van fietsen promoten als mobiliteitsoplossing, zowel toeristisch als voor woon-en werkverkeer.

december 2023

Een vormtoets op de inrichting van de fietspaden waarbij een verbinding wordt gelegd naar beheer en onderhoud. Wat willen we bereiken? We streven naar goede vervoersverbindingen die essentieel zijn voor de leefbaarheid en het vestigingsklimaat in de regio. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Met Hulst en Sluis trekken we gezamenlijk op om een mobiliteitsoplossing voor heel Zeeuws Vlaanderen te realiseren.

doorlopend

Hierbij richten we ons op goede verbindingen tussen de noord-zuid lijnen en de oost-west lijnen. Wat willen we bereiken? Verbetering wegenstructuur. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Aansluiting Laan van Othene op N290.

december 2023

De Provincie Zeeland past de N290 aan naar een gebiedsontsluitende weg met parallelwegen en een vrij liggend fietspad. Hierbij sluit de N290 ter hoogte van de Kraag aan op de Laan van Othene. Vanwege de veiligheid gebeurt dit in de vorm van een rotonde. Voor de Laan van Othene is de bestuursovereenkomst vastgesteld. Hiermee begint de laatste fase van de grondverwerving. De uitkomsten hiervan zijn bepalend of realisatie in 2023 mogelijk is. De aanlegkosten zijn opgenomen in het exploitatieplan Othene.

18

26/187

Wat willen we bereiken? We streven naar goede vervoersverbindingen die essentieel zijn voor de leefbaarheid en het vestigingsklimaat in de regio. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

In Z4-verband lobbyen we voor goede vervoersverbindingen in Zeeland en van hieruit met Gent en de Randstad.

doorlopend

Het onderwerp goede verbindingen is ingebracht in het kader van het Wind in de Zeilen pakket. Daaruit is het verbeteren van intercity verbindingen en smart mobility onderdelen overgenomen. De oost/west as is daarmee versterkt. Zaak is nu om samen met de Provincie Zeeland de noord/zuid as van Gent naar Rotterdam via Terneuzen en Goes verder te versterken. Dit met snelle OV-verbindingen en bij de grotere steden mobiliteithubs waar tal van modaliteiten samen kunnen komen. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Het oplossen van de verkeersknelpunten nabij het Maintenance Value Park.

december 2023

Provinciale studies bevestigen dat de bestaande afrit naar Dow met de oostelijke en westelijke rotondes van de Herbert H. Dowweg een knelpunt is. De Provincie Zeeland is wegbeheerder, maar ook als gemeente zijn we hierbij nauw betrokken. In onze afspraken met de provincie voert zij in 2023 een korte termijn maatregel uit. Hierbij vormen ze de oostelijke rotonde om tot een turborotonde. Voor de lange termijn stelt de gemeente een gebiedsvisie op, aanhakend op de ontwikkeling van de westelijke kanaaloever. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Het meewerken aan het realiseren van een spoorlijn op de Oostelijke Kanaaloever.

doorlopend

De onderzoeken naar een optimale spoorverbinding rondom het Kanaal van Gent naar Terneuzen zijn afgerond met een intentieverklaring, ondertekend door alle partijen. Dit houdt in dat we de volgende stap zetten. Prorail en Infrabel werken dit project verder uit. De gemeente Terneuzen blijft hierbij nauw betrokken. Ook een reizigerstrein is naast het goederenspoor buitengewoon belangrijk voor de economische ontwikkeling van de regio. Voor de Provincie Oost-Vlaanderen is hiervoor het project Trein Gent Terneuzen gestart. In navolging hiervan lobbyen wij hiervoor samen met de Provincie Zeeland. Met de realisatie van het ontbrekende stuk spoor tussen de Axelse Vlakte en Zelzate is het fysiek mogelijk om ook een reizigerstrein te laten rijden vanaf de binnenstad van Terneuzen tot het centrum van Gent. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Duidelijkheid over aanleg snelfietspad westelijk van kanaal.

2023

Dit is een samenwerking met de Provincie Zeeland. Doel is een snelle en veilige fietsverbinding noord-zuid door de kanaalzone. In de bestaande route zitten knelpunten in de inrichting van wegen en fietspaden die we op moeten lossen. Wat willen we bereiken? De vraag naar en het aanbod van parkeren optimaal op elkaar afgestemd, zonder dat dit ten koste gaat van de leefbaarheid en de kwaliteit van de openbare buitenruimte. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

De huidige parkeernota 2015-2020 actualiseren.

27/187

juni 2023

19

Afgelopen jaren hebben vele lokale en regionale ontwikkelingen plaatsgevonden in de gemeente. En ook de komende jaren staan er omvangrijke projecten op de agenda. Deze ontwikkelingen vragen om actualisatie van de parkeernota. De kaders uit het GVVP over parkeren dienen als kapstok voor het te actualiseren parkeerbeleid. Wat willen we bereiken? Zorgen voor een goede bereikbaarheid door middel van openbaar vervoer. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Aanpassen huidige bushaltes in verband met nieuwe busconcessie.

2025

In 2024 start de nieuwe busconcessie in de provincie Zeeland. Het busvervoer zal ook dan weer veranderen. Nog minder grote bussen en meer kleinere vervoer is de verwachting. De opzet is vastgelegd in de Regionale Mobiliteitsstrategie (RMS). De RMS is vastgesteld door Provincie Zeeland en de Zeeuwse gemeenten. De ambitie voor realisatie van mobiliteitshubs en deelmobiliteithubs is hierin beschreven. Met deze locaties wil Zeeland het vervoersnetwerk verbeteren en breder toegankelijk maken. Een mobiliteitshub is een locatie waar meer mobiliteiten samenkomen. Je kunt je auto parkeren, of na het openbaar voer overschakelen naar een stad- of een elektrische fiets om je bestemming te bereiken. Wat willen we bereiken? Zorgen voor een goede bereikbaarheid van onze bedrijfslocaties. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Uitvoeren van een haalbaarheidsonderzoek naar een mobiliteitshub in de Axelse vlakte.

februari 2023

Een goede en veilige bereikbaarheid van de bedrijven in de kanaalzone is van groot belang voor het aantrekken van geschikte werknemers en het behouden van werknemers. Met een goede bereikbaarheid, doelen we op een bereikbaarheid voor alternatieve vervoersmiddelen (zoals de fiets en openbaar of collectief vervoer). Een meer actievere woon- werkverplaatsing is niet enkel duurzamer en goedkoper maar draagt eveneens bij tot de gezondheid en de productiviteit van werknemers. Vanuit het Interreg V project wordt dit haalbaarheidsonderzoek voor 50% gesubsidieerd. Wat willen we bereiken? Verbetering wegenstructuur. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Aanpassen Sloelaan Terneuzen.

december 2023

In het gemeentelijk verkeer- en vervoerplan is de Sloelaan opgenomen om af te waarderen naar een 30 kilometerzone. Met dit project sluiten we aan bij het gemeentelijke wegenbeheersplan. Met ongeveer 1000 fietsers per etmaal, zijn maatregelen nodig om de Sloelaan veiliger in te richten.

Wat mag het kosten? Rekening Begroting Begroting bedrag x € 1.000

Meerjarenraming

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

12.067

11.910

11.833

11.945

11.953

12.104

Baten

1.420

337

327

329

330

331

Saldo

10.647

11.574

11.506

11.616

11.623

11.773

20

28/187

Thema 1.3 Kunst en Cultuur Tot dit thema behoren activiteiten ter bevordering van beeldende kunst, muziek, dans en toneel en activiteiten gericht op het verwerven, behouden, wetenschappelijk onderzoeken en presenteren van kunst en cultuur. Daarnaast taken gericht op conserveren en voor publiek toegankelijk maken van cultureel erfgoed en de zorg voor fysieke en elektronische cultuurdragers, waaronder: bibliotheken, lokale pers, omroep en informatievoorziening. Wat willen we bereiken? De mogelijkheden van en met kunst en cultuur maximaal inzetten om een bijdrage te leveren aan de leefbaarheid. De kansen die er liggen in de Zeeuwse samenwerking en grensoverschrijdende samenwerking, onder andere in North Sea Port District verband, Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Voortzetten van huidig bibliotheek beleid

doorlopend

We zetten het beleid in overeenstemming met de begroting 2022 voort. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Ondersteunen van de lokale omroep voor een nieuwe periode

juli 2023

We ondersteunen de lokale omroep van een nieuwe periode gelet op de belangrijke bijdrage voor de lokale informatievoorziening. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We bekijken de mogelijkheden tot het (her)plaatsen van kunstwerken die in ons bezit zijn

doorlopend

‘We bekijken de mogelijkheden tot het (her)plaatsen van kunstwerken die in ons bezit zijn. “De Ballerina van de Zeeman” (nu tijdelijk ondergebracht in het Industrieel Museum in Sas van Gent ) vindt mogelijk een nieuwe bestemming bij de nieuwe zeesluis. Voor de beeldencollectie van Nand Hugyhe kijken we naar geschikte locaties in onze gemeente. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Onderzoeken en uitwerken mogelijkheden professionalisering van de PIT.

doorlopend

Samen met het bestuur van de PIT onderzoeken en werken we de mogelijkheden uit met betrekking tot de professionalisering van de PIT. Wat willen we bereiken? De kansen die er liggen in de Zeeuwse samenwerking en grensoverschrijdende samenwerking, onder andere in North Sea Port District verband, maximaal benutten. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We bevorderen de grensoverschrijdende samenwerking onder andere in North Sea Port verband en de samenwerking in de Z4 (versterken culturele infrastructuur).

29/187

doorlopend

21

Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We voeren de in december 2020 door de gemeenteraad vastgestelde Nota Kunst en Cultuur 2020 uit.

doorlopend

We stimuleren initiatieven vanuit de samenleving.

Wat mag het kosten? Rekening Begroting Begroting

Meerjarenraming

bedrag x € 1.000

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Lasten

6.618

7.993

7.615

7.754

7.795

7.912

Baten

1.332

1.504

1.549

1.585

1.528

1.566

Saldo

5.285

6.489

6.066

6.169

6.267

6.347

Thema 1.4 Beheer openbare ruimte Tot dit thema behoren taken op het gebied van openbaar groen, natuur en recreatie, afvalwater en de waterhuishouding, inclusief de rioolheffing. De inzameling en verwerking van bedrijfs- en huishoudelijk afval, inclusief de reinigingsheffingen en de gemeentelijke taken op het gebied van de lijkbezorging, inclusief lijkbezorgingsrechten. Wat willen we bereiken? Door het uitvoeren van de diverse taken in het kader van het beheer van de openbare ruimte bevorderen wij de leefbaarheid en houden wij de aanwezige voorzieningen en diensten in stand. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We voeren het planmatig onderhoud in de openbare ruimte uit conform de vastgestelde beheerplannen.

doorlopend

Voor de verschillende kapitaalgoederen (o.a. riolering, wegen etc.) hebben wij beheerplannen opgestelde. Jaarlijks voeren we de in deze plannen genoemde werkzaamheden uit. Nadere informatie hebben wij uitgewerkt in de paragraaf Kapitaalgoederen. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We stellen een nieuw wegenbeheerplan en een nieuw beheerplan civiele kunstwerken op.

december 2023

Elke twee jaar actualiseren wij het Wegenbeheerplan op basis van inspecties van alle wegvakken. De laatste inspectie hebben wij in 2021 uitgevoerd. In 2023 voeren wij een nieuwe inspectie uit. Op basis van deze inspectie passen wij het huidige plan aan naar het Wegenbeheerplan 20242028. Elke drie jaar actualiseren wij het Beheerplan Civiele Kunstwerken op basis van inspecties. In 2023 voeren wij nieuwe inspecties uit. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

We evalueren een aantal onderdelen uit het Groeidocument Groen!

december 2023

Het Beleidsplan openbaar groen en het Format Groenbeheerplan per kern uit het Groeidocument Groen! vormen het uitgangspunt voor het onderhoud van het openbaar groen. In 2019 stelden we een eerste versie van het Groeiplan groen op. In 2023 evalueren we gelijktijdig het beleidsplan openbaar groen en het uitvoeringsplan onkruidbeheersing op verhardingen. Daarnaast vullen we samen met de kernen Axel, Biervliet, Philippine en Zaamslag het format groenbeheerplan in.

22

30/187

Wat willen we bereiken? Terugdringen van aanbod restafval. Wat gaan we daarvoor doen?

Wanneer gereed?

Het uitvoeren van gerichte acties om aanbod van restafval terug te dringen.