Document · PDF

2022-05-18 bijlage 3 BFA Inventarisatie RK begraafplaatsen Terneuzen

gemeenteraad 2 juni 2022, gemeente TerneuzenBij agendapunt: Vaststellen lijst 'Cultuurhistorisch waardevolle graven gemeente Terneuzen 2022'35.897 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 4

Kunststeen, marbriet Hardsteen, marmer

Stèle tegen paal op basement, rand met grind, knielbank

Hardsteen

Bloemen, kruis, zon

Kruis op basement, tombe

Hardsteen

Geen

Zerk op roef, brede rand Opstand met kruis, tombe Stèle tegen paal, rand met grind Stèle tegen paal, rand met begroeiing Stèle op basement

Hardsteen

Kruis

Hardsteen

Corpus, kruis

Hardsteen, marbriet Kunststeen

Engel, palmtak

Kunststeen

Engel

Stèle tegen paal, rand met grind Stèle op rand

Hardsteen

Engel Bloemmotieven, engel, palmtak Chi Rho, Christuskop, kruis Chi Rho, Christuskop, kruis

Geerards, Joseph A.

Verhoeve, Anna Sijpt, Camillus van der Vooren, Petrus Augustinus van

Raes, Martha C.A.

1946

Dierick, Cyrillus Petrus Johannes Ysebaert, Mathilda

1914 1914

Burgemeester (18781914), bierbrouwer

1964 1969 1944

Gemeentesecretaris Pools soldaat

1 en Gregoire, Clementine 2 Blieck, Alphonsus P.J. de 3 Gasiorowski, J.

Vliegher, Anny de

1943

Kind

Verschraegen, Charles

1938

Kind

Adam, Albert August

1937

Geerards, Adri

1935

Kind (onder vrachtauto gekomen) Kind

1934

1 t/m 3

Zwartele, Magdalena Louisa Damme, Leo van Damme, Emma van Damme, Silvie van

1977 1995 2003

Landbouwer

Opstand op rand, dekplaten

Hardsteen, marbriet Hardsteen, marbriet

9 en Damme, Honoré van 10 Gijsel, Elvira

1984 1999

Bestuurder, voorman NKV, landbouwer

Opstand op rand, dekplaat

Hardsteen, marbriet

G G

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

66 van 95

Symbool, afbeelding Kruis

Aantekening

Christuskop, geometrische motieven, kruis

Engel, kruis

Oorlogsslachtoffer

Vak. Regel Nr. H

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1988 Landbouwer (vlas). 1989 Schonk grond kerkhof

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Fotoportret

Stèle (breed) op rand, dekplaten

Graniet

1992 1994

Stèle (breed) op rand, dekplaten

Hardsteen, graniet Geen

Huisarts

1957

Arbeider (vlas)

Stèle tussen palen, rand met grind

Hardsteen

Alfa en Omega, fotoportret, kruis, palmtakken

3 en Grimberghe, Leontina M. 4 van Florimondus, Herman 5 en Wittkampf, Elsa Helena 6 Melchers, Theodorus C.M. 4 Meester, Alphons de

Plasschaert, Honoreus Bernardus Wuytack, Alice Joanna

1949 1961

Landbouwer

Zerk op tombe

Hardsteen

Corpus

I I I I

1 1 1 1

12 13 14 15

Ligthart, Josephus Swagemakers, Matheus Verdurmen, Josephus Dierick, Ernest J.M. Konings, Antoinette D.M>

1960 1949 1991 1935 1957

Pastoor (1949-1960) Pastoor (1921-1949) Kapelaan, priester Bierbrouwer

G G G G

Opstand, tombe Opstand, tombe Zerk op roef Tombe, brede rand

Hardsteen Hardsteen Hardsteen Hardsteen

Kruis, priesterkelk Kruis, priesterkelk Priesterkelk Corpus, kruis

Damme, Joseph E. van

1944

Landbouwer

Opstand, zerk

Hardsteen, graniet, marmer

Kruis, palmtak

Damme, Eduard van

1946

Landbouwer

Opstand, zerk

Pieters, Eugenia Maria

1963

Opstand, zerk

Hardsteen, graniet, marmer Hardsteen, graniet, marmer

Christuskopje, kruis, palmtak Kruis, palmtak

1945 1964

Zerk op tombe, brede Hardsteen rand

Corpus, kruis

Dierick, Albert Ferdinand J.M. Plasschaert, Irma Maria Polspoel, Flavia A.M. Vuyst, Johannes de

Stèle op rand, deksteen, knielbank

Corpus, kruis, palmtak

Remoortele, Margaretha H.M. van Geerards, Joseph Marie

1955

Opstand op rand, Hardsteen grind, knielbank Stèle tussen palen op Marmer, rand, knielbank hardsteen

1958 1965

1953

Burgemeester (19141938), bierbrouwer

Kommies der rijksbelastingen

Ambtenaar der secretarie

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

67 van 95

Hardsteen

Aedicula, Christuskop, kruis Kruis, palm- en looftak -

Aantekening

Bijzonder monument

Vak. Regel Nr.

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1983 Burgemeester (19381970), bierbrouwer, landbouwer 1948

Staat Grafbedekking

Materiaal

Dekplaat op tombe

Hardsteen

Symbool, afbeelding Kruis

Hardsteen

Kruis, palmtak

1949

Arbeider

1951 1951

Klompenmaker

Hardsteen, marbriet Marmer, hardsteen

Kruis

Grimberghe, Eduardus van Vlijminck, Leonie Marie Verschueren, Prudent Benedictus

Stèle tegen kruis, rand met grind Kruis op basement, rand met dekplaat Stèle tussen palen op rand, grind, knielbank

1947

Landbouwer

Stèle tegen kruis op basement, rand met knielbank

Hardsteen

Fotoportret, kruis, looftak

Stèle tegen kruis, rand met grind, knielbank Opstand op basement, rand met grind Opstand met tombe

Hardsteen

Christuskop, kruis, palmtak

Kruis op basement, rand met grind, knielbank Opstand, deksteen op tombe

Hardsteen, marbriet

Opstand, rand met grind Opstand, rand met grind Opstand, rand met grind Opstand, rand met grind Stèle op rand, dekplaat

Hardsteen, graniet Geen

Oorlogsdode (1)

Hardsteen, graniet Kruis, palmtak

Oorlogsdode (1)

Hardsteen, graniet Kruis, palmtak

Oorlogsdode (1)

Hardsteen, graniet Bloemen

Oorlogsdode (1)

Dierick, George C.E.M.

Clercq, Anna Margaretha de Baert, Joseph

Zwartele, Leonia Maria

1951

Nieulande, Cyrile Emile van

1947

Linthout, Eugenia Apolonia Maria Janssens, Constantinus Janssens, Joannes

1938 1979

Landbouwer Landbouwer

Blieck, August de

1937

Molenaar

Buys, Arthur A.

1945

Goethem, Petrus van

1945

Schepper, Camile de

1945

Landbouwer (ontploffing V2) Klompenmaker (ontploffing V2) Wiedbaas, kastelein

Schepper, Georgette

1945

Kind (ontploffing V2)

Geerts, Celina

2000

Zwaargewond bij V2ontploffing

Smid

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

G G

68 van 95

Aantekening Straat vernoemd

Fotoportret, klimop, kruis, palmtak

Hardsteen, metaal Christus, drievoudig snoer, kruis Hardsteen, metaal Christuskop, kruis Christuskop, kruis

Hardsteen, metaal Bloemen, corpus, kruis

Hardsteen, graniet Kruis

Vak. Regel Nr. L

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 0 tm Maeyer, Seraphina de 1968 6 Maeyer, Maria de 1974 Maeyer, Emerence M. de 1978 Maeyer, Alphonsus de 1978 Landbouwer Maeyer, Clementina P. de 1984 Maeyer, Margaretha M. 1989 de 0 Vooren, Joseph Alfons 1928 Landbouwer van 0 Schepper, Petrus Fr. 1957 Commissionair, krooibaas

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Staat Grafbedekking G

Opstand op tombe

Stèle tegen paal, rand met grind Stèle tussen palen, rand met grind

69 van 95

Materiaal

Symbool, afbeelding Hardsteen, graniet Corpus, kruis

Hardsteen, marmer Hardsteen

Kruis, palmtak Alfa en Omega, kruis, palmtak

Aantekening

Toelichting groslijst HH Philippus en Jacobuskerkhof, Koewacht Op het kerkhof achter de kerk in Koewacht zijn 47 grafmonumenten op 60 graven geïnventariseerd. De grafmonumenten liggen behoorlijk verspreid over de begraafplaats, maar de meeste zijn geïnventariseerd in vak I. Daar zijn niet alleen een aantal van de oudste grafmonumenten te vinden, maar ook de oude 1e klasse. In totaal waren 23 grafmonumenten aangeleverd door de beheerder van de begraafplaats. Bij bijna 57% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. Bij bijna 15% van de grafmonumenten komt graniet naar voren als materiaal, terwijl ook marmer en marbriet ieder met bijna 10% aangetroffen zijn. Bijna 37% van de geïnventariseerde grafmonumenten betreft een stèle, maar 33% betreft een opstand. Met 17% volgen kruisen en dan zijn er nog zo’n 13% zerken geïnventariseerd. Bijna 81% van de geïnventariseerde grafmonumenten in Koewacht verkeert in goede staat. Zo’n 17% verkeert in redelijke staat en slechts 1 monument (2%) blijkt in matige staat te verkeren. Her en der missen wellicht onderdelen, maar over het algemeen is het beeld goed te noemen. Wat symboliek betreft, komt ook hier het kruis als meest toegepaste symbool voor met ruim 37%. Verder komt met ruim 16% ook de palm- of looftak vaak voor.

De uitbeelding van christuskopjes is goed voor 9%, terwijl ook in 7% van het totaal een corpus is aangetroffen. Opvallend, want nergens anders aangetroffen, is de toepassing van de alfa en omega op 2 grafmonumenten, waaronder op grafmonument H-13-04. Daarnaast zijn met name de engelenbeeldjes op de kindergraven noemenswaardig. Hier nemen de engeltjes de rol van beschermengel in en staan ze voor de overdracht van de ziel naar de hemel. Voor 37 grafmonumenten konden een of meerdere beroepen of rollen van de op de stenen genoemde personen gevonden worden. Het aantal beroepen en rollen is het grootst in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Landbouwer komt 13 keer voor naast brouwer (4), arbeider (2) en typische beroepen als wiedbaas en krooibaas. Bijzonder in deze categorie is ook het graf van Camillus van der Sijpt († 1975, graf F-11), die onder meer grafdelver was. Uit de categorie Notabelen en bestuurders treffen we 3 burgemeesters (die alle drie ook bierbouwer waren), enkele gemeente- en rijksambtenaren en een aantal geestelijken. In de categorie Slachtoffers van de Tweede Afb. 27. Graf H-13-04 met op de palen die de stèle Wereldoorlog treffen we nog het graf van een flankeren het alfa en omega. Alphons de Meester was een Pools soldaat, gesneuveld in 1944 en vier vlasarbeider. slachtoffers van inslag van een V2 op 24 februari 1945.

De V2 was bedoeld voor de Antwerpse haven, maar trof in plaats daarvan Koewacht. In de categorie Bijzondere gevallen is nog vermeldenswaardig de schenker van de grond voor de uitbreiding van het kerkhof. Het gaat hier om het echtpaar Florimondus-Grimberghe in graf H-7-03 en 04. In 5 gevallen gaat het om een graf van een kind of waar een kind is bijgezet.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

70 van 95

6.5 Groslijst H. Mariahemelvaartbegraafplaats, Philippine Vak. Regel Nr.

Begraven personen

Jaar overlijd.

107

Hoek, Petrus Johannes L. van

1964

Rammeloo, Emma Bonte, August S.

127 en 128 270

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding

Stèle op rand, dekplaat

Hardsteen, graniet Corpus, kruis

1964 1975

Burgemeester (1946- G 1964), dijkgraaf G Mosselvisser

Opstand met kruis op rand, grind, knielbank

Hardsteen

Fotoportret, kruis, palmtakken

Vleesschauwer-Coene, Paula Elodie M. Baecke-Vergouts, Maria

1945

Jong overleden

Kunststeen

Fotoportret, kruis

41 en 42

Buijsse, Honoré Wijne, Emma Maria

1937 1954

Landbouwer, veekoopman

Stèle tegen paal op rand, dekplaat Stèle tussen palen, rand met begroeiing Opstand, zerk op brede rand, palen en stangen, bloembakken

Dhooge, Paula Melanie

1935

Jong overleden

Stèle met kruis op basement, rand met palen, knielbank

Hardsteen

Engel, fotoportret, kruis

Stèle tegen paal op rand, grind, knielbank Kruis op basement

Kunststeen, marbriet Hardsteen

Christuskop, kruis

1935 1963 1937

Mosselvisser

3 5

Voerman, Arthur J.F. Wijne, Celina Carolina A. Cammaert-Thomaes, Maria Victoria Bie, Richard J.E.M. de

1966

Pastoor Philippine 1936-1966

Zerk op roef

Hardsteen

Priesterkelk

35 en 36

Wijne, Petrus Bernard Lessine, Clara E. de

1977 1979

Arbeider, fruitkweker

Opstand op rand, flagstones

Hardsteen, marmer

Fotoportret, kruis

1940

R G

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

71 van 95

Aantekening

Christuskop is kapot

Hardsteen, Corpus, kruis marbriet Hardsteen, metaal Christuskop

Kettingen missen

Corpus, kruis Typografie Steenhouwers merk

Toelichting groslijst H. Mariahemelvaartbegraafplaats, Philippine Op de gemeentelijke begraafplaats van Philippine zijn 10 grafmonumenten op 13 graven geïnventariseerd. Van dit aantal waren 9 graven aangedragen door de Elisabethparochie zelf. In ruim 53% van de gevallen is hardsteen toegepast met als tweede materiaal marbriet (13%) en kunststeen (13%). Een enkele keer is ook graniet, marmer en metaal aangetroffen. De geïnventariseerde grafmonumenten betroffen in 38% van de gevallen een stèle, 23 %opstanden, 23% kruisen en 15% zerken. Van de 10 geïnventariseerde grafmonumenten verkeert 60% in goede staat en 40% in redelijke staat. In die laatste gevallen gaat het om missende kettingen, verzakte banden en algemene verwering van het monument. Op alle grafmonumenten zijn een of meerdere symbolen aangetroffen. Het vaakst een kruis (38%) en daarnaast fotoportretten (19%), een corpus (14%), christuskopje (9%) en nog enkele waaronder een engel, palm- of looftak en een ster. Op de priesterzerk voor het kerkhofkruis bevat verder de herkenbare priesterkelk.

Afb. 28. Op graf 3-5-41 en 42 is een fraaie uitvoering van een Christuskop te vinden.

Voor 8 grafmonumenten kon een beroep, rol of gebeurtenis achterhaald worden. In twee gevallen betrof dat een jong overleden vrouw, maar over beiden kon niets gevonden worden. Naast 1 burgemeester en 1 pastoor zijn ook 2 mosselvissers aangetroffen, wat ooit een typisch beroep was in Philippine. In 1 geval is ook een fruitkweker gevonden. Dat was een beroep dat na afsluiting van de Braakman gekozen werd in plaats van visser.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

72 van 95

6.6 Groslijst RK begraafplaats H. Maria Hemelvaart, Sas van Gent Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Cal

Verhoeven, M.J.M.

1907

3 en 4

RV RV RV

3 3 5

8 10 1

Meyer, Ludwig Fr. B. de Boy, Helena V.A. de Pauwels, Antoinette Maria Vis, Ernest D.C. de Voerman, Paula Maria

1958 1972 1957 1957 1950

3 en 4

1 en 2

Goethals, Armand Gustaaf Ph. Voerman, Pieter Franciscus Roeck, Louisa Cornelia de Acker, Cyrillus Franc van Verhelst, Maria Coleta H.

4 tm 6

1 tm 3

4 tm 6

7 en 8

Beroep/rol (oorzaak) Pastoor, zegende de begraafplaats in 1902 Expediteur

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Hardsteen

Corpus, kruis

Hardsteen

Kruis

Kunststeen Kunststeen Marmer, hardsteen Hardsteen

Kruis, veren Kruis Geknakte bloemen, fotoportret, kruis Bloemen, fotoportret, kruis, palmtak Kruis, palmtak, wijnrank Christuskop, drievoudig snoer, kruis Kruis

Typografie Typografie

Christusbeeld

Beeld lijkt van marmer, maar is beton Straat vernoemd

Tekstplaat op grafkelder Opstand, rand met dekplaat Zerk Zerk Opstand, tombe op rand, tekstplaten Opstand, tombe op rand

Elektricien

G G G

1951

Arbeider (ongeval)

1952 1957 1949 1954

Beurtschipper

Landbouwer, raadslid

Opstand, zerk op brede rand

Hardsteen

Aelbrecht, Emiel Leopold Derweduwen, Marte Hortense Stubbe, Armand Gustave Agtmaal, Helena Cornelia

1951 1966

Opzichter

Opstand, rand met dekplaten

Hardsteen, graniet

1928 1952

Directeur Suikerfabriek

Opstand, zerk op roef, omranding

Hardsteen, kunststeen

Wauters, Hendrikus Dumoleyn, Carolina Wauters, Francisca Wauters, Petrus

1879 1910 1901 1935

Dijkgraaf, landbouwer

Opstand met kruis, Hardsteen deksteen op roef met palen en kettingen, grafkelder

Kruis

Verschaffel, Richard Victor H. Pauwels, Bertha Victorine M. Ysebaert, Stephanie Wauters, Charles L. Jaspars, Josephina F.H.

1953 1964

Fabrikant, molenaar

Opstand, zerk op tombe op brede rand, grafkelder Opstand, rand met tegels op grafkelder Opstand op rand, grind

Hardsteen, marmer

Wijnranken, kruis

Hardsteen

Chi Rho

Hardsteen

Kruis, palmtak

1943 1952 1956

Burgemeester (19031915), dijkgraaf

G Landbouwer

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Hardsteen

73 van 95

Corpus ontbreekt

Met aparte symboliek

Vak. Reg Nr. el LV

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Hardsteen Hardsteen

Kruis, treurende vrouw Kruis, palmtak

Hardsteen, marmer Hardsteen

Christus, drievoudig snoer, kruis Christuskop

Hardsteen

Christuskop

Kunststeen, hardsteen Gietijzer

Geen

1945

Dijkgraaf, landbouwer

Vleeschouwer, Achille Hijpolite Wehrens, Jan Alphons

1944

Onderwijzer, schrijver

Miliano, Eliza de

1948

Onleesbaar

1943

Landbouwer

1924

Zuster Franciscanes

Kruis

LV LV

4 4

2 4

Pauwels, Frans Theophiel Marie Junipera, Marie (Johanna Henrica Scholten) Seraphine, Marie Hoefnagels, Leonardus Wilhelmus G. Hoefnagels-Nijsen, I.

Opstand, zerk op roef, omranding Opstand op rand, grind, knielbank Opstand op rand, grind Opstand, zerk op roef, omranding Opstand, zerk op roef, omranding Stèle op rand, blok

1927 1935 1973

Zuster Franciscanes Burgemeester (19151935)

G R

Kruis Dekplaat op roef, rand

Gietijzer Hardsteen

Kruis Kruis

Bauwens, Florentia E.

1925

Hardsteen

Pauwels, Emma Jacoba Christina Wauters, Ferdinand Johannes Stevens-Malotaux, Marie M.P. Stevens, André Stevens, Ludovicus

1916 1945

Opstand met kruis op basement, palen Opstand met kruis, tombe op brede rand

Fotoportret, kruis, palmtak Acroteria, kruis

Zerk op tombe, brede rand

Hardsteen

Kruis

Steenhouwer smerk

Opstand, tombe op brede rand

Kunststeen (systeem Monier), hardsteen

Kruis

Bijzonder monument

Stevens, Johannes Thomaes, Ludovica Thomaes

1882 1900

Zuil op basement, rand met palen

Hardsteen

Fotoportret, handen, krans, kruis, zuil

1 en 2

G Bierbrouwer (De Hoop)

1958 1918 1915

Burgemeester (18841890), Prov. Statenlid, directeur Cementijzerfabriek Wittenburg Koopman, wethouder, prov. Statenlid

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

74 van 95

Hardsteen, marmer

Zakelijke stijl

Kruis

Straat vernoemd

Vak. Reg Nr. el LV

3 en 4

5 en 6

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Malotaux, Nicolas Henri Gabriel Ruffin, Laure O.C. Nyst, Anne Mathilde Cecile Bril, Achille Louis Desire M.A.

1897 1898 1913

Directeur Suikerfabriek Steenbergen en Sas van Gent

Opstand met kruis, zerk op roef, rand met palen

Hardsteen

Kruis

Straat vernoemd

1920

Houthandelaar

Hardsteen

Kruis

Boeman, Florina

1936

Opstand met kruis, deksteen op roef met palen, grafkelder Stèle op rand, grind

Ranschaert, Constant-Emiel

1935

Kantoorklerk, magazijnmeester

Hardsteen, marmer Hardsteen, metaal

Goethals, Gustaaf Aloysius

1941

Landbouwer

Hardsteen

Bloemen, kruis, wijnrank Christuskop, drievoudig snoer, kruis Kruis

Kettingen missen Breuk in de dekplaat Corpus ontbreekt

Verschaffel, Johannes Pierets, Johanna Theresia

1903 1913

Burgemeester (18901903), fabrikant

Hardsteen

Acroteria

Snelleman, Grietje

1943

Engel, kruis

1898

Dumoleyn-Van Acker, Rosalia Cuyle, Maria Louisa

1946

Hardsteen, porselein Hardsteen, marmer Kunststeen, marbriet, metaal

1 en 2

Catulle, Camille Cyriel 1912 Ghislaine 1947 Verschaffel, Victorine Amelia

Kapitein bij Belgisch leger G

Hardsteen

Kruis

1915

7 9

1 5

1918 1935 1951

G G

Hardsteen, marmer Hardsteen Hardsteen, marmer

Fotoportret, kruis

LA LA

Aernauets- Van Kemseke, Leontine Julia Braet, Leontina Clemence Ranschaert, Johannes Rooij, Helena Anton de

1947

Stationsbeambte

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Opstand met bloembak op rand, grind Opstand op rand, grind Opstand op basement, zerk op roef Opstand op rand, dekplaat, vaas Opstand met kruis op basement Stèle tussen blokken op rand, palen met kettingen, grind Opstand met kruis, tombe op brede rand, flagstones Opstand op basement Zuil op basement Stèle tussen blokken op rand, grind Stèle tegen paal op rand

75 van 95

Hardsteen

Zakelijke stijl Kruis mist van bovenkant

Krans, kruis Christuskop, kruis

Afgebroken zuil Bloemen, Christuskop, fotoportret Bloemen, kruis, zon

Kettingen missen

Grote letters PAX

Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Opstand op rand, grind

Hardsteen

Kruis, wijnranken

Stèle tegen paal op rand, tegels

Hardsteen

Christuskop, kruis, zon

Opstand op rand, grind, knielbank

Hardsteen, metaal

Opstand op rand, dekplaat

Hardsteen

Christuskop, drievoudig snoer, kruis Fotoportretten, kruis, palmtakken, ster, wijnrank

Opstand op rand, grind, knielbank

Hardsteen, metaal

8 tm 10

Mussche, Serlecia C. Mussche, Melchior Joh. Mussche, Louisa M.

1952 1957 1962

Ferket, Dominicus Franc.

1945

Troch, Maria Anna

1945

Smet, Johannes C.E. de Vugts, Franciscus

1930 1955

Coppieters, Sulma Martha

1946

Caluwe, Henri de

1955

Hoofdonderwijzer

Kruis op basement, tekstplaat, dekplaat op rand

Zandsteen, hardsteen

LA LA

15 18

5 5

1956

Spoorwegarbeider

G G

18 18

9 17

1934

Kind

M R

Kruis Stèle tussen blok en paal op rand Kruis Kruis op basement, tombe (klein)

Gietijzer Hardsteen

LA LA

Onbekend Kalfsvel, Engelbertus Joannes Onbekend Leemput, Arnold August van

LA LA

19 19

5 16

Onbekend Albicher, Clara Maria

1956

S G

Kruis Zerk

Kunststeen Kunststeen

Kruis Mensfiguur

Rooms, Maria

1947

Stèle rand met begroeiing

Kunststeen

Kruis

Opperwachtmeester Marechaussee

Aannemer

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

76 van 95

Kunststeen Hardsteen

https://nos.nl/ 75jaarbevrijdi ng/bericht/23 36367marechausse e-dood-bijvolksgerichttegen-nsbvrouwen

Christuskop, drievoudig snoer, kruis Kruis

Christus, engel, kruis Christuskop, kruis, palmtak, vlam Fotoportret, kruis Christuskop, fotoportret, kruis, palmtak Bijzonder monument Mozaïek

Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Swartele, Ursula Livina

1947

Stèle tussen blok en Hardsteen paal op rand, tegels, knielbank

Kruis, palmtakken, ster

LA LA

20 22

22 2

Lammens, Maria Mathilda Stofferis, Clarisse

1948 1945

G G

Opstand op rand Stèle tussen palen, rand met dekplaat

Hardsteen Hardsteen, graniet

Christuskop, kruis Fotoportret, kruis, palmtak

Verbuyt, Josephus Jacobus

1949

Hardsteen

Kruis, palmtak

1941

1953

Tramconducteur, magazijnbediende

Kunststeen, marbriet Kunststeen, metaal Kunststeen

Christuskop, fotoportret, kruis Christuskop, kruis

Vermoet, Annie Johanna Louise Craenenbroeck-Van Haute, Rosalia van Brion, Gustave S.M.

Stèle op rand, grind, knielbank Kruis op basement, rand met grind Kruis

Kind 1

Engelen, Herman E.

1938

Kind (verdronken)

Hardsteen

Kruis

Kind 1

Engelen, Jeanne Charlotte

1941

Kind

Hardsteen

Kruis

Kind 1

Caluwe, Willy Theophiel de

1942

Kind (ongeval)

Kruis op basement, rand met grind Kruis op basement

Kunststeen, marbriet

Kruis

Kind 1

Maes, Pietje (Petrus Polycarpus)

1942

Kind

Stèle met kruis op basement, rand met grind

Hardsteen, marmer

Kruis, fotoportret, palmtak

Kind 5

Goethem, Alfred August Marie van

1926

Kind

Stèle, rand met palen, grind

Hardsteen, marmer

Kruis

Kind 7

Persijn, Ardengo

1951

Kind

Marmer, hardsteen

Fotoportret, kruis, palmtak

Kind 7

Vermeulen, Pieter Johannes M.

1952

Kind

Stèle tussen palen op rand, palen, tegels Opstand op rand, grind (kleine uitvoering)

Hardsteen

Kruis, palmtak

Koopman oude metalen (ongeval met granaat) Kind

1951

G G

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Stèle tussen palen op rand, dekplaat, knielbank Kruis op basement

77 van 95

Zakelijke stijl Koperen letters Zakelijke stijl

Kruis, palmtak

Bijzonder monument Bijzonder monument Christuskopje en fotoportret missen Fotoportret verbleekt Kruis mist van bovenkant

Vak. Reg Nr. el RA

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak) Hotelhouder

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Hardsteen

Kruis

Kunststeen, hardsteen

Guirlande, kruis

Hardsteen

Kruis

Kunststeen, marmer

Bloemmotieven, kruis

Hardsteen

Kruis, lelie, Mariakopje

Kunststeen, marbriet Hardsteen

Christuskop, kruis

Hemel, Jacobus Bernardus van den Pauwels, Maria

1922 1921

1960 1964

Ceriez, Euphrasie Fermont, Christianus Alexander Collier, Johannes Baptist

1923

Inghels, Rosalia

1924

Boeffer, Celina de

1924

Kruis op basement, rand met flagstones Opstand op basement, rand met flagstones Opstand op basement, dekplaat op roef Opstand op basement, rand met bloembak Kruis op basement, rand met palen, grind Kruis op basement

Bos, Bertha Nelly

1925

Kruis op basement

RA RA

6 6

3 4

Bonte, Anna Maria Colpaert, Eduardus

1927 1927

Fabrieksarbeider

R R

Hardsteen Hardsteen

Roeck, Josephus de Dankers, Anna Cornelia

1909 1929

Herbergier Herbergierster

Hemel, Eugenius Aloysius P. 1931 van den

Kantoorbediende

Kruis op basement Opstand op basement, rand met palen en stangen, grind, knielbank Opstand tussen palen op basement, rand met tegels, vazen Kruis op basement, rand met tegels

Govaert, Emilius

1931

Winkelier, koorzanger

Cooker, Alma Ida de

1932

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Bijzondere vormgeving

Kettingen missen

Christuskop, fotoportret, kruis Kruis, palmtakken Bloemen, Christuskop, kruis

Hardsteen

Bloemmotieven, kruis

Hardsteen

Kruis, vlam

Kruis op basement, rand met palen, grind, knielbank

Hardsteen

Bloemmotieven, kruis

Opstand op basement, rand met dekplaat

Hardsteen

Bloemen, kruis

78 van 95

Bijzonder monument

Bijzondere vermelding van overlijdensplaats Kettingen ontbreken Dekplaat gebroken

Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Kruis op basement, rand met palen, grind, knielbank

Hardsteen

Fotoportret, kruis

Kruis op basement, rand met dekplaat, knielbank Tekstplaat, nummerpaal Stèle tussen blokken op rand, dekplaat Opstand, korte roef, rand met dekplaat

Hardsteen

Christuskop, geknakte bloem, kruis

Goossens, Johannes Bernardus

1932

Dusarduijn, Emilie

1934

Betue, Polijdor de

1929

Voerman-Peters, Marianne H.

1961

Lammens, Henri

1940

Renique, Triphon

1941

Opzichter (ongeval)

Caluwe, Irma C. de

1944

Omgekomen door oorlogsgeweld

Verstraete, Eduard

1944

Omgekomen door oorlogsgeweld

1944

Hamerlinck, Richard Theophile Onbekend

Portier, brigadier der marechaussee

Staat Grafbedekking

Koperslager

Christuskop is kapot Kettingen ontbreken

Marmer, gietijzer Bijbel, palmtak Hardsteen

Kruis, palmtakken

Hardsteen

Bloem, Christuskop, fotoportret, palmtakken, vlam

Fotoportret verbleekt

Opstand op rand, grind, knielbank Opstand met kruis, zerk op roef

Hardsteen

Christuskop, kruis, vaas Fotoportret, kruis, palmtak

Typografie

Opstand, dekplaat tussen rand, tekstplaat

Kunststeen

Kruis, palmtakken

Suikerkoker (omgekomen G door oorlogsgeweld) G

Opstand op rand, grind, knielbank Kruis op basement

Hardsteen

Kruis, palmtakken

Kunststeen

Bloemen, kruis, ster

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

79 van 95

Hardsteen

Oorlogsdode (1) Met tekstplaat "de Vereeniging van Belgen te Sas van Gent aan hun gevallen landgenote" Oorlogsdode (1) "Vereeniging van Belgen in Sas van Gent" Oorlogsdode (1)

Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Onderdonck, Eugenie Marie

1949

Moortel, Elodie van de

1949

Landschoot, Camillus van

1957

Oud-strijder WOI

Bruggeman, Camiel

1945

Arbeider (ongeval)

Pha 6 se 2 Pha 7 se 2 Pha 7 se 2

11 en 12 4

Haarsma, Joucke Roeck, Julema M.C. de Neyt, Alice L.

1968 1971 1968

Schipper

6 en 7 Bruyn, Joseph Franciscus de 1966 midden Flipsen, Hendrika Josefina L. 1973

Schipper

Pha 11 se 2

Pols, Josephus Walterus

Pha 12 se 2

15 rechts

Pha 12 se 2 Pha Pad se 4 Pha Pad se 2

Materiaal

Symbool, afbeelding Aantekening

Kruis met tekstplaat, Hardsteen, rand, grind marmer Kruis, tekstplaat Kunststeen, marbriet Stèle tegen paal op Hardsteen, rand, tegels marbriet Stèle tegen paal op Hardsteen rand, tegels Kruis op rand, Hardsteen dekplaten Stèle op rand, grind Kunststeen

Christuskop, kruis

Opstand tegen kruis, dubbele dekplaten op rand

Hardsteen, marbriet

Christuskop, fotoportret, geknakte bloemen, kruis

1970

Hardsteen

Kruis

Thiron, Sulima, M.

1970

Kunststeen, marbriet

Bloem, Christuskop, vlam

Koene, Alice

1970

Smeltzer, F.

1973

Kunststeen, marbriet Hardsteen

Bloemen, kruis

Stèle tussen blokken op rand, tegeltje Stèle op rand, bloembak, begroeiing Stèle op rand, dekplaat Zerk op lage roef

Versluys, Anna M.A.

1975

Stèle op rand, dekplaat

Kunststeen, marbriet, tegels

Geen

Pastoor (1934-1963)

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

G M

80 van 95

Christuskop is kapot

Christuskop, kruis Fotoportret

Fotoportret verbleekt

Fotoportret, kruis, palmtak Kruis Bloemen, fotoportret

Kruis

Fraai mozaïek

Toelichting groslijst RK begraafplaats H. Maria Hemelvaart, Sas van Gent Op de begraafplaats van Sas van Gent zijn 104 grafmonumenten op 123 graven geïnventariseerd. Alleen van het gedeelte rondom het kerkhofkruis zijn vooraf door de Elisabethparochie een aantal grafmonumenten aangeleverd. Uiteindelijk zijn op het oude gedeelte van de begraafplaats de meeste grafmonumenten geïnventariseerd en enkele op de latere uitbreiding. In ruim 57% komt hardsteen als meest gebruikte materiaal voor bij de geïnventariseerde grafmonumenten. Verder is kunststeen vaak aangetroffen (17%), meer dan bij andere begraafplaatsen. Verder is marmer in 10% aangetroffen, marbriet bij 7% en metaal bij bijna 45. Noemenswaardig is de toepassing van gietijzer dat in 3% is aangetroffen. Het enige grafmonumenten van zandsteen uit deze inventarisatie is op de begraafplaats van Sas van Gent aangetroffen. In de meeste gevallen betreft het type grafmonument een opstand (37%), terwijl verder in 28% een kruis voorkomt naast ruim 18% stèles. Onder de kruizen bevindt zich een aantal exemplaren dat op een boomstam lijkt. Deze zijn zowel op de kindergraven als op graven voor volwassenen aangetroffen. Een gedeelte van de grafmonumenten betreft een zerk (11%), terwijl ook 2 keer een zuil voorkomt als grafmonument. Bijna 85% van de grafmonumenten verkeert in goede staat terwijl zo’n 10% redelijk te noemen is.

In 5% van het totaal is de steen matig en 1% (wat overeenkomt met 1 grafmonument) verkeert in slechte staat. Een behoorlijk aantal grafmonumenten kan een schoonmaakbeurt gebruiken. Bij andere missen kleine onderdelen, zijn banden slecht of zijn knielbankjes en ornamenten kapot. Op de 104 grafmonumenten zijn in totaal 220 symbolen of afbeeldingen aangetroffen. In de meeste gevallen betreft dat een kruis (40%). Op veel grafmonumenten is ook een Christuskop aangetroffen (12%) naast een palm- of looftak (10%). Fotoportretten zijn ook vaak aangetroffen (9%) net als bloemen en bloemmotieven (ruim 8%). Naast nog een aantal andere symbolen viel op 5 grafmonumenten het drievoudig snoer (2%). Noemenswaardig zijn ook een aantal grafmonumenten met een vlam en op graf RA20-02 werd nog een gave vaas aangetroffen, een verwijzing naar de klassieke doodscultuur. Voor 51 grafmonumenten konden een of meerdere beroepen of rollen van de op de stenen genoemde personen gevonden worden. Bij veel namen kon helemaal niets gevonden worden, mogelijk doordat deze mensen woonachtig waren in België. Het aantal gevonden beroepen en rollen is het grootst (61%) in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Landbouwer komt 6 keer voor naast arbeider (5) en beroepen als schipper (3), directeur (3), fabrikant en koopman. De industriële aard van Sas van Gent komt hiermee enigszins naar voren.

Zo zijn twee directeuren van de plaatselijke suikerfabriek gevonden maar ook Afb. 29. Graf RA-20-02 met keramische vaas op het de directeur van de Cementijzerfabriek Wittenburg in grafmonument. Amsterdam. Deze Ludovicus Stevens († 1915, graf LV-7-04), introduceerde onder meer het systeem Monier in Nederland. Deze methode was de voorloper van gewapend beton. Zijn eigen grafmonument is ook van cementsteen vervaardigd. In de categorie Notabelen en bestuurders treffen we zo’n 25% van de gevonden beroepen en rollen. Naast 4 burgemeesters (ook Stevens was 6 jaar burgemeester), treffen we 2 dijkgraven, 2 marechaussees, 2 pastoor, 2 zusters, 2 statenleden en een raadslid. Een van de pastoors betreft M. Verhoeven († 1907, graf Cal-01) die in 1902 de begraafplaats inzegende. In de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog zijn 3 graven aangetroffen, allen omgekomen in INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

81 van 95

1944. Twee van hen hebben duidelijk de omschrijving “omgekomen door oorlogsgeweld” op hun grafsteen staan, maar ook een tekstplaat die duidelijk maakt dat het hier om Belgische personen zou gaan. In de categorie Bijzondere gevallen zijn eveneens 3 graven opgenomen, waaronder een van een oud-strijder van de Eerste Wereldoorlog, iemand die in 1949 omkwam door de ontploffing van een granaat die tussen het oud metaal zat en een wachtmeester van de marechaussee die bij een opstootje in 1945 een hartaanval kreeg. De categorie Onderwijs, sport en wetenschap verwijst nog naar twee onderwijzers en een koorzanger. In 9 gevallen gaat het om een graf van een kind of waar een kind is bijgezet

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

82 van 95

6.7 Groslijst RK begraafplaats H. Antonius van Padua, Sluiskil Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding

Aantekening

168 Vanhijfte, Franciscus ab Vanhijfte, Leon Dominicus (zoon)

1941 2013

Arbeider (omgekomen in Duitsland)

Kruis op basement, Hardsteen rand met knielbank

Christuskop, kruis

Oorlogsdode (1)

229 Berg, Gaston P.A. van den ab Stubbe, Elsa

1956 1978

Opstand, zerk op roef, omranding

Hardsteen

Kruis

Zerk op brede rand

1951

Koopman

divers

Paters, broeders

238 Bilt, Theophiel Leopold A. van de 239 Graf 11 minderbroeders Kapucijnen 240 Verhelst, Cesarine Justina

241 Verhelst, Camillus Edmondus

1943

242 Verhelst, Irene Marie

1942

1955 1972 1950 2000

Technicus

244 ab 290 ab

Arbeider Kind

Graniet, hardsteen Kruis op basement, Hardsteen rand met knielbank Kruis op basement, Hardsteen rand met knielbank Stèle (breed) op Graniet basement Zerk op roef, brede Hardsteen rand, knielbank Zerk op roef, brede Hardsteen rand, knielbank Zerk op roef, brede Hardsteen rand, knielbank Zerk op roef, brede Graniet rand Kruis op basement, Kunststeen rand met grind, knielbank

Kruis

1961 1985 1933

https://nl.wikipedia.o rg/wiki/Lodewijk_van _den_Berg Steenhouwersmerk Koperen letters

230 Toffoli, Vittorio ab Toffoli-De Meijer, Ghislaine 237 Dellaert, Prudentia

Boekhouder, directeur C.N.A., secretaris ziekenhuis Chef buitendienst C.N.A.

292 Kool, Franciscus Jacobus

1950

Loodgieter (autoongeluk)

304 Steen, Gustaaf L. van der

1969

Elektricien, arbeider

341 Kruijssen, Eduardus A. van ab Klerk, Maria de

1957 1973

Arbeider

Joppe, Wouter Louis Martin, Paulina E.N. Vanhijfte, Alfons Vanhijfte, Tim (achterkleinzoon)

1967

G Landbouwer

G G

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Kruis Kruis Geen Kruis Kruis Kruis Kruis Bloemmotief, Christuskop, fotoportret, kruis

Stèle tegen paal op Kunststeen Fotoportret, kruis, rand, dekplaat, palmtak knielbank Stèle, dekplaat met Kunststeen Christuskop, kruis bloembak Stèle tegen paal op Hardsteen Fotoportret, kruis rand, kruis en dekplaat

83 van 95

Koperen letters

Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

416 Cortvriendt, Vitalis

1935

417 Goethals, Ema Leocadia

1929

divers

433 Graf 55 kloosterzusters Orde abc van het H. Hart 450 Broeck-Van Gremberghe, Margeriete F. de

485 Mobach, Johannes M.

1961

486 Puyvelde, Maria van

1971

525 Caluwé, E.A. de ab Colsen, Honoré J.

1973 1980

Beroep/rol (oorzaak) Bestuur gesticht, landbouwer

Staat Grafbedekking

Materiaal

Zerk op tombe, brede rand Zerk op tombe, brede rand Dekplaten (drie)

Hardsteen, Kruis, palmtak marmer Hardsteen, Kruis, palmtak marmer Graniet Kruis

Stèle op rand, dekplaat, knielbank

Hardsteen

Christuskop, fotoportret, kruis, palmtak

Stèle tussen palen op rand, dekplaat

Hardsteen

Kruis, palmtakken

Stèle tussen palen op rand, dekplaat

Hardsteen

Kruis, palmtakken

Stèle op rand

Hardsteen, Christuskop, kruis marbriet

G Kloosterzusters

1950

Chauffeur

Slager, raadslid

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

84 van 95

Symbool, afbeelding

Aantekening Zijkant gebroken

https://nl.wikipedia.o rg/wiki/Honor%C3% A9_Colsen

Toelichting groslijst RK begraafplaats H. Antonius van Padua, Sluiskil Op de katholieke begraafplaats van Sluiskil zijn 21 grafmonumenten op 29 graven geïnventariseerd. De geïnventariseerde grafmonumenten zijn verspreid over de begraafplaats te vinden. Door de beheerder van de begraafplaatsen werden vooraf drie grafmonumenten aangeduid om te bewaren. Deze zijn meegenomen in de inventarisatie. Bij 60% van de geïnventariseerde grafmonumenten is sprake van de toepassing van hardsteen als hoofdmateriaal. Daarnaast komt bij 162% graniet voor en in 12% kunststeen. Daarnaast werd nog marmer aangetroffen en een enkele keer marbriet. Van de 21 geïnventariseerde grafmonumenten verkeert

bijna 86% in goede staat. De rest (3 grafmonumenten) verkeren in redelijke staat. De herdenkingsmonumenten voor broeders en zusters van de katholieke instellingen in Sluiskil zijn van graniet en relatief nieuw. Net als op andere katholieke begraafplaats is ook in Sluiskil het kruis het meest voorkomende symbool (54%). Verhoudingsgewijs is dat nog wat meer dan gemiddeld. Daarnaast betreft ruim 16% een palm- en/of looftak en 13% een Christuskop. Bij 10% werd een fotoportret aangetroffen en verder is nog een grafmonument geïnventariseerd met een fraai bloemmotief. Op zich relatief weinig variatie. Voor 15 grafmonumenten is een of meerdere keren een beroep of rol achterhaald waarvan de meeste, zoals gebruikelijk, in de categorie Industrie, arbeid en landbouw. Daarvan betreft het in 4 gevallen een arbeider, naast 2 landbouwers, 1 chauffeur, 1 (uit Italië afkomstige) fabriekschef, 1 elektricien, 1 koopman, 1 loodgieter en 1 slager. Er is ook een directeur van de Compagnie Néerlandaise de l'Azôte (C.N.A.), de stikstofbindingsfabriek aangetroffen, namelijk Gaston P.A. van den Berg († 1956, graf 229 ab). Het betreft een van de meer opvallende grafmonumenten op de begraafplaats. Noemenswaardig is dat Van den Berg vader was van Lodewijk van den Berg, de eerste ruimtevaarder afkomstig uit Nederland.

Net als op de gemeentelijke begraafplaats komt ook hieruit niet echt het industriële karakter van Sluiskil naar voren, maar wederom een gemengd karakter. In de categorie Notabelen en bestuur zijn nog enkele losse beroepen of rollen gevonden, zoals de eerder gevonden slager die ook raadslid was. Deze Honoré Colsen kreeg meer bekendheid als strijder voor de ‘vrije veren’ in Zeeland, zodat de mobiliteit van de Zeeuwen zou groeien. In de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog is 1 graf aangetroffen, namelijk dat van een Afb. 30. Op het kunststenen kruis op graf 290 ab is 1941 in Duitsland omgekomen arbeider. heel subtiel een plant- of bloemmotief opgenomen.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

85 van 95

6.8 Groslijst RK kerkhof OL Vrouwe Visitatie, Westdorpe Vak. Regel Nr.

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) Staat Grafbedekking overlijd. 1 Ooninckx, Antonius Cornelis A. 1965 Pastoor (bouwpastoor) G Zerk op roef 11 en Tack, Euphemia 1906 G Opstand, zerk op 12 Dellaert, Franciscus 1916 Bierbrouwer, herbergier brede roef, knielbank 13 en Kerckhaert, Josephina M.T. 1919 G Opstand op rand, 14 Dellaert, Cyrillus 1954 Bierbrouwer, dekplaten landbouwer 18 en Jonghe, Paulina de 1921 G Opstand, tombe 19 Waes, Camille van 1925 Burgemeester (18841914), dijkgraaf, landbouwer 21 en Daelman, Louisa 1957 G Opstand, zerk op 22 Daelman, Adhemar Alfred 1959 Landbouwer brede roef Daelman, Ch. Leonce 1967 Daelman, Alice 1971

AA A

Waes, Arsene G.M. van

1958

Landbouwer

Waes, Honoré van

1923

Burgemeester (19141923), dijkgraaf

32b

Acker-De Rop, Sidonia van

1924

Waes, Stephanie van

1934

Waes, Bazile J.M. van

1939

Bierbrouwer

19 en Waes, Emiel Alfred van 20 Boodts, Clothilde

1956 1965

Steenfabrikant, bierbrouwer

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

Materiaal

Symbool, afbeelding Kruis Fotoportret, kruis, ster

Aantekening

Hardsteen, Bloemmotieven, marmer, Christuskop, kruis marbriet, graniet Hardsteen Acroteria, corpus, krans, kruis, palmtak

Dekplaten niet origineel

Hardsteen Hardsteen, marbriet

Hardsteen

Christuskop, kruis

Stèle tegen paal op Hardsteen rand, dekplaat Opstand met kruis, Hardsteen tombe

Bloemmotieven, kruis, zon Acroteria, bloemmotieven, corpus, kruis

Opstand, tombe op brede rand Opstand met kruis, rand met dekplaat Stèle, rand met dekplaat en grind Opstand, zerk op brede roef -

Bloemmotieven, corpus, kruis Christuskop, kruis, palmtak, zon Kruis

86 van 95

Hardsteen Hardsteen, marmer Hardsteen, marbriet Hardsteen

Steenhouwersmerk

Christuskopje, kruis

Grote letters PAX

Vak. Regel Nr.

Begraven personen

Jaar Beroep/rol (oorzaak) overlijd. 1922 1935 1938 Landbouwer 1946 1948 1949 1951 1955 1967 1972 1979 Slager

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding Bloemen, corpus, kruis

Aantekening

Opstand op rand, dekplaat met zerk

Hardsteen

1944 1961

G G

Stèle op rand, dekplaat Kruis Stèle tegen kruis op rand, grind

Kunststeen, marbriet Hardsteen Hardsteen

Kruis

Steenhouwersmerk

Kruis Christuskop, fotoportret, kruis, palmtak

Oorlogsdode (1) Steenhouwersmerk

46, 46a tm 46i

Daelman-Van Waes, Mathilde Daelman, Arthur J.L.O. Daelman, Theophile H.P. Daelman, Irma V.J. Daelman, Alcide Modeste Daelman, Elisa J.M. Daelman, Maria Clotilda Daelman, Esther Daelman, Levien Oscar Daelman, Emma Romenie Vernaeve, Gustaaf

C D

35 17

Hecke, Denise van Buijsse, Emile

Buijsse-Nimmegeer, Eulalie M. 1958

Stèle tegen kruis op rand, grind

Hardsteen

Christuskop, fotoportret, kruis, palmtak

Steenhouwersmerk

Pollet-De Coninck, Mathilde

1972

Steenhouwersmerk

8 9 25

Slock-De Cooker, Angéle Slock, Ferdinand Jacobus Vrieze, Camiel de

1993 1986 1982

Kindt, Petrus Johannes

1945

Marmer, hardsteen Hardsteen Hardsteen Kunststeen, marbriet Kalksteen

Kruis

H H H

Kruis, leeuw

Oorlogsslachtoffer

Sarneel-Van Laere, Erna

1974

Steenhouwersmerk

Dehulsters, George J.

1981

Kruis

Steenhouwersmerk

Beleir, Gilbert de

1997

Buck, Leons de

2000

Bakker, liedjesschrijver, G dirigent Oud-verzetsstrijder, lid G kerkhofcommissie Arbeider, kunstschilder, G beeldhouwer

Kunststeen, marbriet Kunststeen, marbriet Graniet

Kruis

Stèle op blokken, rand met dekplaat Opstand, dekplaat Opstand, dekplaat Stèle (klein) tegen paal Stèle, rand met grind Stèle op rand, dekplaat Stèle op rand, dekplaat Stèle op rand, dekplaat Stèle

Kind (granaatvuur) Landbouwer

Kunstenaar Arbeider Arbeider, omgekomen in Duitsland

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

G G G G

87 van 95

Graniet

Kruis Kruis Bloemen, kruis

Bloem, fotoportret, kruis Kruis

Toelichting groslijst RK kerkhof OL Vrouwe Visitatie, Westdorpe Op het kerkhof van Westdorpe zijn 25 grafmonumenten op 33 graven geïnventariseerd. Daarvan zijn 12 grafmonumenten aangedragen door vrijwilligers van de parochie. De meeste grafmonumenten zijn geïnventariseerd in vak (of eigenlijk rij) A. Verder zijn de grafmonumenten redelijke verdeeld over de begraafplaats aangetroffen. Bij 50% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal. Verder komt marbriet bij ruim 19% van de grafmonumenten voor, maar dan vaak als tekstplaat. In 11% is sprake van kunststeen terwijl graniet en marmer bij ruim 8% van de grafmonumenten is aangetroffen. De verdeling naar type grafbedekking is vooral verdeeld tussen stèles (36%) en opstanden (33%). Er is verder nog sprake van een aantal kruizen (15%) en eveneens 15% zerken. Het merendeel van de geïnventariseerde grafmonumenten op het kerkhof van Westdorpe verkeert in goede staat, ruim 76%. Zo’n 20% verkeert in redelijke staat en 4%, in dit geval 1 grafmonument, verkeert in matige staat. In dat laatste geval heeft dat vooral te maken met het feit dat het kruis achter de opstand afgebroken is. Het ligt nu los op de tombe en zou eenvoudig hersteld kunnen worden. Wat symboliek betreft, wordt het beeld in Westdorpe, net als op de andere katholieke begraafplaatsen bepaald door het kruis als symbool (41%).

Bloemen, geknakt of in een motief verwerkt komen met ruim 11% vervolgens veel voor in de inventarisatie. Daarnaast Christuskopjes (10%) en corpussen (bijna 7%). Ook palm- of looftakken komen met 7% voor op de grafmonumenten net als enkele fotoportretten en een aantal malen een zon. De leeuw komt voor op een monument op het graf van een oorlogsslachtoffer. Bij 19 grafmonumenten kon een beroep of rol achterhaald worden, vaak meerdere tegelijk. De meeste kwamen uit de categorie Industrie, landbouw en arbeid, zoals 6 landbouwers, 4 brouwers, 3 arbeiders, een slager, een herbergier en een steenfabrikant. Die laatste betreft Emiel Alfred Waes († 1956, graf B19 en 20), die in de voormalige steenfabriek brouwerij De Volharding stichtte. In de categorie Notabelen en bestuurders komt een aantal van de eerdere personen terug, want een aantal landbouwers en bierbrouwers waren ook burgemeester van Westdorpe. 2 zijn er Afb. 31. Op sommige grafmonument komt het kruis als aangetroffen in de inventarisatie, die daarnaast symbool meerdere malen terug zoals hier op graf M-35. ook dijkgraaf waren. De pastoor die opgenomen is in de inventarisatie betreft de bouwpastoor van de huidige kerk, Antonius C. Ooninckx († 1965, graf AA-01).

In de categorie Slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog zijn 2 grafmonumenten opgenomen, te weten van een erkend oorlogsslachtoffer uit 1945, omgekomen in Duitsland en een kind dat het leven liet bij granaatvuur in 1944. Als Bijzonder geval is nog opgenomen het graf van Gilbert de Beleir († 1997, graf R-24). De Beleir was een bekend verzetsstrijder uit de streek en was op latere leeftijd ook lid van de kerkhofcommissie die het kerkhof voor Westdorpe behouden heeft. Noemenswaardig zijn nog twee personen die kunstenaar waren, zoals Ferdinand Jacobus Slock († 1986, graf H-09) en Leons de Buck († 2000, graf S-24). Hoewel hun grafmonumenten redelijk modern ogen, zijn hun verdiensten voldoende om het graf te behouden.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

88 van 95

6.9 Groslijst RK kerkhof H. Maria Hemelvaart, Zuiddorpe Vak. Reg Nr. el A

A A

3 4

Begraven personen

Jaar overlijd.

Haelst, Joannes Baptista van Duijsse, Petrus Franciscus van Burm, Judoca B. Haelst, Robertina Judoca van Haelst, J.C. van Onghena, Antonius Josephus

1785 1837 1845 1852 1869 1871

Thomaes, Rosalie L. Haelst, August A. van

1887 1899

Maertens, Philippus Th.L. Rijnkiewicz, H. Buchholz, Bronislaw (Gusman) Bruijckere, Melanie S. de Waes, Aimé Charles van

1952 1944 1944 1948 1961

Buysse, Alberic Philibert Letter, Elodie, M. de Kock, Maurice de

1951 1962 2004

Puylaert, Charles L. Ysebaert, Mathilde

1902 1921

Ysebaert, Carolus Ysebaert, Prudentia

1885 1894

Onghena-Van Pottelberghe, Dauphine Onghena, Th.J.M.

1886 1911

Beroep/rol (oorzaak) Burgemeester van Kallo, landbouwer

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding

Aantekening

Opstand op basement, zerk, hekwerk

Hardsteen, smeedijzer

Bloemmotieven, bol, kruis, gevleugelde zandloper

Rijksmonument Tekst op achterzijde

Opstand met kruis, tombe op brede rand met palen en kettingen Zerk op roef Opstand, deksteen op rand Opstand, deksteen op rand

Hardsteen, marmer

Acroteria, bloemmotieven, krans, kruis

Rijksmonument

Hardsteen Hardsteen

Geen Kruis

Hardsteen

Kruis

Opstand, rand met grind, knielbank Stèle op rand, deksteen Opstand met kruis, rand met palen en kettingen, grind

Hardsteen

Christuskop, klimop, kruis Kruis

Hardsteen

Bloemmotieven, fotoportret, handen, kruis

Opstand op basement, palen en kettingen, knielbankje Tombe met kruis, brede rand

Hardsteen

Kruis

Hardsteen

Kruis

Burgemeester (18431870), provinciaal statenlid Burgemeester (18711895) Pastoor (1937-1952) Pools soldaat Pools soldaat

G G G

Burgemeester (19161940) Landbouwer

Caféhouder, markante persoon Wethouder, kerkmeester

Wethouder

G Geneesheer te Gent -

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

89 van 95

Graniet

CWWG Zakelijke stijl Zakelijke stijl

Diverse onderdelen liggen op het graf.

Vak. Reg Nr. el B

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Daelman, Nathalie Waes, Conradus van Waes, Sidonie Romanie V. van

1888 1924 1948

Burgemeester (18951916)

Goossens, August

1927

Landbouwer

Munck, Mathilda M. de Haelst, Hendericus A. van

1913 1940

Landbouwer

Verbiest-Van de Velde, Delphina

1941

Haelst, Alphons L. van Bakker, Irene L. de Onghena-Van Haelst

1984 1981 -

Smet, Clara Maria B. de Termote, Arthur Ferdinand M.

1947 1962

Leemput, Elodie R.C. van Verbiest, Gustaaf J.M. Haelst, Cyrillus Camilus van Daele, Maria Theresia van

1964 1969 1955 1983

Cattoir, Maria L. Puylaert, Benignus C. Pauwels, Maria R.F. Puylaert, Julien H.B. Temmerman, Maria L. Wijffels, Carlos C.S.M. Puylaert, Benedicte C.M.P. Puylaert, Carl B.A.J. Puylaert, Elisabeth M P.J. Raymakers, Elisabeth A.W.C.M. Culgniez, Jacques F.V.C.

1924 1947 1973 1984 1981 1999 2010 2012 2012 2013 2014

B B

Landbouwer

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding

Opstand, deksteen, palen

Hardsteen, marmer

Bloemen, krans, kruis

Hardsteen

Bloemen, kruis

Kruis op basement, rand met knielbank Opstand met kruis op rand, palen met stangen, knielbank

Hardsteen, marmer

Christuskop, kruis

Stèle met kruis

Hardsteen, marbriet

Bloem- en geometrische motieven, kruis

Dekplaat op roef, rand Stèle, rand met begroeiing op grafkelder Opstand, zerk op tombe op brede rand, grafkelder Zerk op roef, rand

Graniet

Kruis

Graniet

Kruis

Hardsteen, metaal

Christuskop, kruis

Hardsteen

Kruis

R Landbouwer G Veehandelaar Landbouwer

Wethouder, Prov. Statenlid

Opstand, rand met Hardsteen, palen en stangen, marmer dekplaten, knielbank

Corpus, kruis, zon

Dekplaten, tekstplaten op grafkelder

Kruis

Huisarts (50 jaar), ereburger Sas van Gent

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

90 van 95

Hardsteen

Aantekening

Steenhouwersmerk

Christuskopje mist

Steenhouwersmerk

Vak. Reg Nr. el

Begraven personen

Jaar overlijd.

Beroep/rol (oorzaak)

Staat Grafbedekking

Materiaal

Symbool, afbeelding

Aantekening Steenhouwersmerk Onderdeel van rijksmonument

Haelst, Augustinus Henricus van

1871

Pastoor te Gent (kapel is zijn naam gebouwd)

Opstand op Hardsteen basement, rand met grind

Hart, vlam

D'Hert, René L.M. Dellaert, Celina M.

1989 1990

Landbouwer

Stèle (breed) op rand, dekplaten

Graniet

Kruis

Meij, Andre de Onghenae, Margaretha M.

1989 1995

Koopman

Stèle (breed) op rand, dekplaten

Graniet

Kruis

Damme, Etienne H.R.M. van

1996

Hoofdonderwijzer lagere school (27 jaar), schrijver

Stèle (breed) op rand, dekplaten

Graniet

Kruis

70 en 71 72 en 73 101 en 102 43

Kesbeke, André J.M.

1976

Hertogh, George Waele, Josephine M. de

1984 2009

Kunststeen, marbriet Graniet

80 en 81 123

Stèle op rand, dekplaat Stèle (breed) op rand, dekplaten

Kruis

Burgemeester (19611971) Hoofdonderwijzer lagere school (40 jaar)

Walle, Oscar C.S.M. van de

1998

Koster, organist

Kunststeen

Kruis

Serrarens, Maria E. Buysse, Frank U.A.

1965 1976

Kind

Stèle op rand, dekplaat Opstand op rand, dekplaat, rand met palen en knielbank

Hardsteen, marbriet

Christuskop, fotoportret, kruis, palmtak

Puylaert, Maurice A.B. Govaert, E.S. 94 Kindt, Aimé R. Reynebeau, Julienne C.M. 134b Swalm, Joseph van der Gilleman, Marie O. 134 Moerdijk, Jos M. Swalm, J.M. van der

1972 1980 1968 1984 1958 1961 1977 1980

Dekplaat op roef, rand Opstand met kruis op rand, flagstones Zerk op roef, dekplaat Zerk op roef, dekplaat

Graniet, hardsteen Hardsteen

Kruis

Hardsteen, graniet Hardsteen, graniet

Kruis

Burgemeester (19401961) Portier

Handelsdirecteur

Gemeentesecretaris (40 jaar) Koordirigente

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

91 van 95

Kruis

Chi Rho, kruis

Kruis

Steenhouwersmerk

Toelichting groslijst RK kerkhof H. Maria Hemelvaart, Zuiddorpe Op het kerkhof van Zuiddorpe zijn 32 grafmonumenten op 44 graven geïnventariseerd. Alle grafmonumenten zijn door vrijwilligers van de parochie aangeleverd. De meeste grafmonumenten werden geïnventariseerd op vak B (17 grafmonumenten) op het zuidelijke deel van het kerkhof. De overige grafmonumenten zijn verdeeld over de andere vakken. Bij ruim 52% van de grafmonumenten is hardsteen het hoofdmateriaal of komt het voor naast een ander materiaal. In bijna 23% komt graniet uit de inventarisatie naar voren en verder nog 9% marmer, 7% marbriet en 4% kunststeen. Verder is ook nog enig metaal en smeedijzer aangetroffen. De meeste grafmonumenten betreffen samengestelde grafmonumenten oftewel opstanden (38%), gevolgd door stèles met ruim 24%. Verder zijn nog kruizen aangetroffen (19%) en een aantal zerken (16%). Opmerkelijk is het voorkomen van een smeedijzeren hekwerk, het enige op alle geïnventariseerde begraafplaatsen. Zo’n 72% van de geïnventariseerde grafmonumenten in Zuiddorpe verkeert in goede staat. Bijna 19% is in redelijke staat, terwijl ruim 9% in matige staat verkeert. Het betreft vooral verwering en onderdelen die missen. Wat symboliek betreft, komen we bijna 60 voorbeelden tegen van 17 typen symboliek of afbeeldingen. Meest voorkomend is het kruis met bijna 52%.

Daarnaast komen bloemen en bloemmotieven een aantal keer voor, bij zo’n 15%. Daarnaast treffen we van de andere symbolen telkens maar een enkel voorbeeld aan. Zo is er maar een grafmonument opgenomen met daarop een palmtak, terwijl dat elders wel veelvuldig werd aangetroffen. Ook nauwelijks aangetroffen werden de christuskopjes of corpussen. Wel werd in Zuiddorpe een zandloper gevonden, namelijk op het als rijksmonument aangemerkte grafmonument voor de familie Van Haelst op graf A-01. Dit fraai vormgegeven grafmonument bevat nog andere symboliek en is een goed voorbeeld van de rijke katholieke grafcultuur uit de negentiende eeuw. In totaal is voor 30 grafmonumenten een of meerdere beroepen en/of rollen gevonden. In Afb. 32. Grafmonument A-01 voor de familie Van Haelst, een familie tegenstelling tot al de andere van notabelen en landbouwers. begraafplaatsen is hier de categorie Notabelen en bestuurders het grootst (42%). Onder hen bevinden zich 6 burgemeesters, 3 wethouders, 2 pastoors, 2 statenleden, 2 pastoors, 1 arts en nog enkele gemeenteambtenaren. De huisarts, Julien H.B. Puylaert († 1984, graf B-66) was maar liefst 50 jaar huisarts en is onder andere ereburger van Sas van Gent. Opvallend is dat het grafmonument van de laatst begraven burgemeester, André Kesbeke († 1971, graf C-43) een stuk eenvoudiger is dan die van de eerdere burgemeesters.

Het percentage voor de categorie Industrie, arbeid en landbouw ligt op ruim 36%. Onder deze 8 landbouwers, 2 handelaren, 1 koopman, 1 portier en een caféhouder. Die laatste, Maurice de Kock († 2004, graf A-80) was een markante persoon in Zuiddorpe. Van de andere personen is niets teruggevonden over hun belang. In de INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

92 van 95

categorie Onderwijs, sport en wetenschap zijn vier rollen of beroepen gevonden, met name 2 hoofdonderwijzers die zeer lang werkzaam waren in Zuiddorpe. Verder een koster die ook organist was en J.M. van der Swalm ((† 1980, graf D-134a en 172), de moeder van Marie-Cécile Moerdijk, die in het dorp actief was als koordirigente en beiaardier. Verder is in de categorie Slachtoffers Tweede Wereldoorlog nog een graf opgenomen voor 2 Poolse soldaten. De namen van de soldaten zijn niet helemaal juist vermeld op het grafmonument, maar dat het om gesneuvelde Polen gaat is wel duidelijk.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

93 van 95

6.10 Totaal aantal geïnventariseerde grafmonumenten en kenmerken Van de 8 begraafplaatsen die geïnventariseerd zijn, is het volgende aantal grafmonumenten/graven opgenomen in de groslijsten: Begraafplaats Axel Biervliet Koewacht Philippine Sas van Gent Sluiskil Westdorpe Zuiddorpe

Aantal grafmonumenten 61 33 47 10 104 21 25 32 333

Aantal graven 65 37 60 13 123 29 33 44 404

De meeste grafmonumenten zijn in kaart gebracht op de katholieke begraafplaats van Sas van Gent, gevolgd door de katholieke begraafplaats in Axel. Sas van Gent is een van de grotere begraafplaatsen tussen de 8, dus dat is redelijk voor de hand liggend. De ouderdom van de kerkhoven zegt op zich weinig, want Zuiddorpe heeft in deze de oudste papieren als kerkhof, maar kreeg feitelijk pas eind negentiende eeuw zijn huidige vorm. Philippine is weliswaar niet al te jong, maar er resteren daar nog maar weinig oudere grafmonumenten. Een blik op de groslijsten leert dat er op alle begraafplaatsen 125 stèles, 114 kruisen, 99 opstanden en 46 zerken zijn geïnventariseerd. Verder vinden we nog 8 tekstplaten, 2 zuilen en 1 hekwerk. Voor de 333 grafmonumenten die geïnventariseerd zijn, is ook gekeken naar het type materiaal dat gebruikt is. Daarvan is hier een overzicht gegeven van het gebruikte primaire materiaal. Er komen ook grafmonumenten voor waarin meerdere materialen naast elkaar zijn gebruikt: Materiaal Geen Gietijzer Graniet Hardsteen Kalksteen Kunststeen Marmer Smeedijzer Zandsteen

Aantal 2 10 18 223 12

% 0,6% 3,0% 5,4% 67,0% 3,6%

54 10 3 1 333

16,2% 3,0% 0,9% 0,3%

Het meest toegepaste materiaal in de geïnventariseerde grafmonumenten is Belgisch hardsteen. Dat is in bijna 67% van alle grafmonumenten toegepast. Dat is een stuk minder dan bij de gemeentelijke begraafplaatsen. Normaal gesproken is graniet een goede tweede bij inventarisaties, maar dat is hier niet het geval. Kunststeen komt op de tweede plaats met ruim 16% terwijl de derde plaats voor graniet is met iets meer dan 5%. Kalksteen komt op 4de plaats met iets minder dan 4% en dan volgt marmer. Bij de inventarisatie zijn materialen als baksteen en hout niet aangetroffen. Wel is enig metaal in de vorm van giet- en smeedijzer aangetroffen. Qua vormgeving geven de geïnventariseerde grafmonumenten een breed en uitgebreid beeld van de katholieke grafcultuur uit de periode 1880-2000. De periode ligt wat anders dan bij de gemeentelijke INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

94 van 95

begraafplaatsen, maar het beeld dat getoond wordt is typisch voor de ontwikkelingen binnen de katholieke grafcultuur in Nederland. In de negentiende eeuw bepaalden hardstenen kruisen en grote opstanden het beeld maar naar mate de twintigste eeuw vorderde trad een vorm van nivellering op waarbij het kruis lang niet meer de belangrijkste vorm was en hardsteen niet meer het meest gebruikte materiaal. Ook hier is sprake van een doorzicht in de overgangsperiode in de grafcultuur die in de twintigste eeuw plaatsvond. En ook hier is een Belgische invloed zichtbaar. Al was het alleen maar vanwege het feit dat veel grafmonumenten geleverd werden door Vlaamse bedrijven. Kijken we nog even naar de staat van alle geïnventariseerde grafmonumenten, dan komt het volgende beeld naar voren: Staat Goed

Aantal 258

% 78%

Redelijk

18%

Matig

Slecht

331

Uit dit overzicht blijkt dat 96% van de geïnventariseerde grafmonumenten in redelijk tot goede staat verkeert. Zo’n 4% van het aantal geïnventariseerde grafmonumenten verdient onmiddellijke aandacht. Mogelijk valt een aantal van deze grafmonumenten nog af bij de definitieve selectie. Daarvoor wordt verwezen naar hoofdstuk 3.

INVENTARISATIE OPVALLENDE EN HISTORISCHE GRAFBEDEKKINGEN

95 van 95

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11468119/1