2021-12-16 a. Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025 - Ontwerpbesluit

11 27/35

Speerpunt 4: Vitaal ouder worden Waar hebben we mee te maken? Nederland vergrijst: mensen worden steeds ouder en het aandeel ouderen in de samenleving neemt toe. Het aantal 75-plussers ligt landelijk nu rond de 1,3 miljoen. In 2040 is dit aantal bijna verdubbeld. Van alle 75-plussers ervaart op dit moment 65% een goede kwaliteit van leven, blijkt uit de monitor van het programma Langer Thuis. Met de meeste ouderen gaat het dus goed. Maar de vergrijzing zet de komende jaren door. Ook al zijn de meeste mensen boven de 75 nog vitaal, er komen in de toekomst steeds meer ouderen met een chronische aandoening, zoals artrose, nek- en rugklachten en diabetes. Ook kampen steeds meer ouderen met co-morbiditeit: twee of meer chronische aandoeningen die elkaar beïnvloeden. Hoe houden we de groeiende groep ouderen gezond en zorgen we ervoor dat ze zo lang mogelijk vitaal blijven? Bij het beantwoorden van die vraag is het belangrijk om de doelgroep als geheel in beeld te hebben. Hoe houd je de ‘jongere’ oudere zo lang mogelijk gezond en hoe ondersteunen we de meer kwetsbare ouderen om hun kwaliteit van leven in stand te houden of te verbeteren? Vitaal ouder worden vraagt om aandacht voor fysieke, psychische, cognitieve en sociale vitaliteit. De gemeentelijke taak op het gebied van preventieve ouderenzorg is wettelijk geborgd in artikel 5a van de Wet publieke gezondheid.

De groeiende groep ouderen maakt het voor gemeenten belangrijker om regie te voeren en lokaal verbindingen te leggen met andere domeinen. Deze ambities sluiten aan bij die van de actieprogramma’s Langer Thuis, Een tegen eenzaamheid, Preventie in de zorg en het Nationaal Sportakkoord. De ambitie is nauw verbonden met het doel van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo): zorgen dat mensen zo lang mogelijk gezond en zelfredzaam zijn, en regie hebben over hun eigen leven.

Wat is de situatie nu? Een kwart van de inwoners van Zeeuws-Vlaanderen geeft aan niet (zo) gelukkig te zijn. 43% van de 65-plussers heeft een licht tot matig risico op een angststoornis of depressie. 6% van de 65-plussers is in de afgelopen 3 maanden gevallen. 9% rookt, 76% drinkt alcohol. 35% voldoet aan de beweegrichtlijnen en 29% sport wekelijks. 60% heeft overgewicht, waarvan 17% ernstig. 93% geeft een voldoende voor de eigen buurt. 86% vindt dat de buurt aantrekkelijk is om te bewegen. 74% vindt dat de buurt buiten voldoende ontmoetingsplekken heeft. Maar toch ervaart 42% onvoldoende samenhang in de buurt. 87% van de ouderen voelt zich veilig. 54% is eenzaam, waarvan 13% ernstig. 39% is sociaal eenzaam (bij niemand terecht kunnen en niet veel mensen volledig kunnen vertrouwen). 61% van de 65-plussers vindt het moeilijk om hulp te vragen bij problemen met gezondheid. We zien een aantal positieve trends bij inwoners van 65 jaar en ouder. Zo voelen zij zich steeds minder onveilig. De zelfstandigheid (bv op het gebied van mobiliteit) groeit. Eenzaamheid lijkt gestabiliseerd en meer mensen verrichten vrijwilligerswerk ten opzichte van 2009. En het percentage inwoners dat moeite heeft met rondkomen is sinds 2009 aan het dalen. De 65-plussers oordelen over het algemeen positief over hun woning en woonomgeving.

Maar het percentage inwoners van 65 jaar en ouder met een matig tot hoog risico op een angststoornis of depressie is hoog en is ten opzichte van 2009 gestegen. En het percentage overgewicht is en blijft hoog. Ernstig overgewicht is in Sluis en Hulst de laatste jaren aan het stijgen.

12 28/35

De groep mensen met dementie neemt met de vergrijzing de komende jaren enorm toe. In Zeeuws-Vlaanderen groeit het aantal mensen met dementie naar verwachting van 2.410 in 2020 naar 3.150 in 2030 en 4.200 in 2050. Dat is bijna 5% van de bevolking. Dit vraagt om een specifieke aanpak. Uit het gezondheidsonderzoek van de GGD is ook gebleken dat de Covid-19 maatregelen een negatief impact op de gezondheid van vooral onze oudere inwoners heeft gehad.

Wat willen we de komende 4 jaar bereiken? - We willen de eenzaamheid onder inwoners terugdringen. - We hebben meer en blijvende aandacht voor dementie, door samen met ondernemers, zorgaanbieders, burgers en vrijwilligersorganisaties aan de slag te gaan en te werken aan een dementievriendelijke gemeente. - We willen dat meer ouderen voldoen aan de norm voor gezond bewegen. - We willen dat mensen zolang mogelijk zelfstandig in hun eigen huis kunnen blijven wonen.

Wat gaan we doen? -

Een Zeeuws-Vlaamse Woonzorgvisie opstellen met inbreng van inwoners. Doorgaan met de aanpak van eenzaamheidsbestrijding per gemeente. We werken aan een integrale aanpak voor omgaan met inwoners met dementie en andere handelingsperspectieven. We laten een verkenning uitvoeren op het gebied van preventieve ouderenzorg door GGD Zeeland. We stimuleren via de uitwerking van het Preventie Akkoord Zeeuws-Vlaanderen mensen van alle leeftijden tot gezond blijven bewegen. We voeren een QuickScan dementie uit. Aan de hand van o.a. interactieve groepsgesprekken en persoonlijke interviews wordt ten aanzien van 9 thema’s een foto gemaakt over de stand van zaken van het lokale dementiebeleid.

Lokale accenten Terneuzen -

-

Dit speerpunt werken we onder meer verder uit in de beleidsnota sociaal domein Terneuzen. We zien aansluiting bij de voorgestelde Maatschappelijke Kostenbatenanalyses (MKBA) naar Een set van basisvoorzieningen op gebied van sport, welzijn en cultuur en naar Oud worden in de eigen kern. We komen tot een woonzorgvisie voor Terneuzen (Q1 2022) en geven daar verder uitwerking aan.

13 29/35

Speerpunt 5: Toekomstige zorg Waar hebben we mee te maken? Binnen Zeeland wordt hard gewerkt aan de frictie tussen de (toenemende) zorgvraag en het (afnemend) zorgaanbod: de zorgkloof. Zowel de Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen als de Zeeuwse Zorgcoalitie zijn gericht op het dichten van de kloof. Daarnaast wordt er op Zeeuws-Vlaams niveau binnen de Toekomstige zorg Zeeuws-Vlaanderen gewerkt aan het behoud van goede zorg voor inwoners van de regio. Hieronder lichte we beide initiatieven apart toe.

De Zeeuwse Zorgcoalitie De Zeeuwse Zorgcoalitie vloeit voort uit ‘De juiste zorg op de juiste plek’. Deelnemers zijn de Zeeuwse zorgorganisaties ADRZ, Emergis, SVRZ en ZorgSaam, zorgverzekeraar CZ, Provincie Zeeland, Zeeuwse huisartsen, GGD Zeeland, Zeeuwse gemeenten (vertegenwoordigd door één wethouder uit Hulst en één uit Vlissingen), de NZa, en de IGJ (Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd). Het overleg heeft als doel het vinden van innovatieve oplossingen voor het dichten van de zorgkloof over de grenzen van de eigen organisaties heen, of zelfs buiten bestaande wet- en regelgeving. De resultaten van het overleg worden teruggekoppeld in het College voor Zorg en Welzijn. Er zijn nog geen echte wapenfeiten bekend van de coalitie. Op basis van een knelpuntenanalyse voor Zeeland is de zorgcoalitie met drie thema’s aan de slag gegaan: 1. Personeelscapaciteit in de zorg. 2. Toegankelijkheid van de acute zorg. 3. Ondersteuning aan ouderen. De ambtelijke werkgroep Toekomstige Zorg Zeeland volgt met zorgverzekeraar CZ een samenwerkingsagenda. Deze ambtelijke werkgroep levert input voor de kerngroep van de Zeeuwse zorgcoalitie. Op de agenda van de werkgroep staan de volgende agendapunten: 1. Insteek op preventie door gemeenten en CZ. 2. Welzijn op recept. 3. Samenwerken over stelsels voor kwetsbare inwoners.

Wat is de situatie nu? De Zeeuwse Zorgcoalitie wil de te verwachten zorgkloof in Zeeland voorkomen, een trendbreuk realiseren en ervoor zorgen dat iedereen in Zeeland toegang tot zorg en ondersteuning heeft wanneer dat nodig is. Nu en in de toekomst. Daartoe wordt er gewerkt aan een Pact: het Pact Zeeuwse Zorg Coalitie ‘Samenwerken aan een gezond Zeeland’. Ook gemeenten zullen gevraagd worden zich bij dit PACT aan te sluiten. Vanuit de Zeeuwse Zorgcoalitie werkt GGD Zeeland aan een Zeeuws Preventieakkoord. Dit gaat vooralsnog ter inspiratie dienen voor alle partijen. Centraal staat het uitgangspunt van Positieve Gezondheid. De Zeeuws-Vlaamse gemeenten zijn al bezig of gaan binnenkort werken met CZ in het kader van Samenwerken over Stelsels. Hierin zoeken verzekeraar en gemeenten oplossingen voor mensen die bij CZ oppoppen als mensen met schulden en grootverbruikers van zorg. Deze werkwijze is geënt op de doorbraakmethode van Instituut voor Publieke Waarden. De methode die de drie Zeeuws-Vlaamse gemeenten (gaan) inzetten voor de aanpak van situaties van inwoners die te maken hebben met een opeenstapeling van problemen. Welzijn op recept betreft een werkwijze die zorgt voor betere afstemming tussen de huisartsenzorg en ondersteuning door de (gemeentelijke) uitvoeringsorganisaties. De betere 14 30/35

afstemming is het beste te bewerkstelligen op lokaal niveau. Het is tevens een van de thema’s van de Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen.

Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen Op Zeeuws-Vlaams niveau werken we binnen de Toekomstige zorg Zeeuws-Vlaanderen aan het behoud van goede zorg voor inwoners van de regio. Deelnemers aan dit overleg zijn naast de drie gemeenten, ZorgSaam, Emergis, Zeeuwse Gronden, Nucleus, SVRZ en de woningcorporaties. CZ kijkt op de achtergrond mee. In 2020 stemden deze partijen in met een startdocument. In dit document zijn 4 thema’s benoemd waarop we de komende jaren met elkaar gaan samenwerken om de zorgkloof (de mismatch tussen behoefte en aanbod) te dichten. De 4 thema’s zijn: een visie op wonen en zorg en voorzieningen, de zorginfrastructuur, een integrale toegang tot zorg, en de arbeidsmarkt en onderwijs in relatie tot zorg.

Wat is de situatie nu? Het is de bedoeling om te komen tot een intentieovereenkomst voor deze samenwerking. Daarnaast werkt de gemeente Terneuzen aan een lokale woonzorgvisie. De gemeente Hulst heeft al een woonzorgvisie vastgesteld. De gemeente Sluis heeft hiervoor al onderzoeken laten uitvoeren en zal in 2022 een woonzorgvisie laten vaststellen. In het kader van de samenwerking Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen komen we tot een regionale woonzorgvsie.

Wat willen we de komende 4 jaar bereiken? - We werken samen aan het dichten van de zorgkloof. - We geven inwoners meer regie op gezondheid en zorg door het gedachtengoed beschikbaar te maken voor alle inwoners.

Wat gaan we doen? -

We zullen zo mogelijk participeren in het Zeeuwse zorgpact. We participeren in de Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen.

15 31/35

4. Tot slot Veranderingen in regelgeving, talrijke initiatieven van organisaties om ons heen, ontwikkelingen in de samenleving en in de zorg maken het noodzakelijk dat we voortdurend alert blijven en nagaan of we als gemeente nog wel de goede dingen doen. Het is daarom van belang dat we binnen speerpunten flexibel kunnen blijven opereren.

Monitoring en Evaluatie Een verslag van de activiteiten zal tussentijds beschikbaar komen. De behaalde resultaten zullen we presenteren via de gemeentelijke begroting en jaarstukken. In 2024 is de volgende gezondheidsenquête van de GGD waarin mogelijk de effecten van het beleid zichtbaar worden. Deze resultaten verwerken we in de nieuwe gezondheidsnota vanaf 2026.

16 32/35

Bijlage: Wat gaan we doen? Een eerste uitwerking voor Terneuzen

Een leven lang gezond & fit in Zeeuws-Vlaanderen!_Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025

Waar zetten we op in?

Wat is de bedoeling?

Wat is er nodig?

Wat gaan we doen?

Waar sluit het nog meer bij aan?

Speerpunt 1. Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving

Mensen leven in een schone en veilige (fysieke) omgeving.

Duidelijke informatie over milieuaspecten en beleid voor inwoners.

Verkenning naar hoe we informatie over milieu en mogelijke gezondheidseffecten en onze inspanningen voor verbeteringen zo eenduidig en laagdrempelig mogelijk bij inwoners krijgen.

Raakvlakken met vrijwel alle andere beleidsvelden van de gemeente.

Agenderen intern, met RUD, Provincie en GGD Zeeland in 2022. Een dekkend netwerk van AED’s en hulpverleners in het kader van HartslagNu.

In het kader van het Preventieakkoord werken we aan de instandhouding van het dekkende netwerk in de gemeente Terneuzen. We verkennen de samenwerking ZeeuwsVlaams. Oppakken in het eerste kwartaal 2022 met partners van het Preventieakkoord.

De leefomgeving nodigt uit tot meer bewegen, gezonde leefstijl en ontmoeting.

Integraal beleid en integrale aanpak

Invoering en uitwerking Omgevingswet voor de gemeente Terneuzen. Wordt aan gewerkt. (afdeling O&E)

Ondersteunende werkvormen binnen de Vormen vinden om binnen de gemeentelijke gemeentelijke organisatie organisatie nog beter de verbinding te leggen tussen het sociaal, fysiek en gezondheidsdomein. Integraal werken aan de hand van specifieke opgave bespreken en ondersteuningsmogelijkheden in beeld brengen. De GIDS-projecten in Sluiskil, Sas van Gent, Lievenspolder, Triniteit en de Binnenstad zijn gericht op het inrichten van de leefomgeving samen met inwoners. Uitvoering van de GIDS-projecten vindt gefaseerd plaats.

Mensen hebben invloed op de inrichting van hun leefomgeving.

Laagdrempelige inspraakmogelijkheden voor inwoners bij beleid over en projecten in hun woonomgeving.

De projecten in de kern Terneuzen zijn onderdeel van de Regiodeal ‘Zeeuwen zelf aan zet’. Sluit aan bij stimulering sport in buitenruimte. Realisatie platform of App voor inwoners waardoor zij kunnen meedenken en praten over de (her)inrichting van hun leefomgeving. Sluit aan bij de inzet Regiodeal ‘Zeeuwen zelf aan zet’. Realisatie in 2022.

1 33/35

Bijlage: Wat gaan we doen? Een eerste uitwerking voor Terneuzen

Waar zetten we op in?

Wat is de bedoeling?

Speerpunt 2. Een toename van de Gezondheidsachterstanden levensverwachting van verkleinen inwoners met een lage SES en een toename van het aantal jaren in goed ervaren gezondheid voor alle inwoners.

Een leven lang gezond & fit in Zeeuws-Vlaanderen!_Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025

Wat is er nodig?

Wat gaan we doen?

Terugdringen factoren die meeste Preventieakkoord uitvoeren met het bijdragen aan ziektelast: roken, alcohol / preventienetwerk. Kernonderdelen: netwerk genotmiddelen, en overgewicht. versterken en ondersteunen met bijeenkomsten en een communicatieplatform, procedure verdeling uitvoeringsbudget. Planning maken in 2021. Voor platform aansluiten bij platform in kader van burgerparticipatie (Regiodeal). Uitwerking Sportakkoord in wijken en kernen met lage SES. Werk in uitvoering (Sportpunt) Voortzetting verslavingspreventie en collectieve preventie GGZ. Werk in uitvoering (jinkoop Emergis Preventie (1NUL1) en opdracht aan-z (JIP)). Zorgen dat inwoners meer grip krijgen op hun leven en leefomgeving; bevorderen participatie.

De GIDS-projecten in Sluiskil, Sas van Gent, Lievenspolder, Triniteit en de Binnenstad zijn gericht op het bevorderen van participatie en regie van inwoners. Uitvoering van de GIDS-projecten vindt gefaseerd plaats, zeker tot en met 2023.

Belangrijk: focus op de eerste levensfases! En zorgen dat er meer gelijke kansen zijn op een optimale ontwikkeling.

De projecten in de kern Terneuzen zijn onderdeel van de Regiodeal ‘Zeeuwen zelf aan zet’. Uitvoering Kansrijke start en prenataal huisbezoeken (JGZ/GGD) continueren en zorgen en indien nodig inzet Maatwerk.

Waar sluit het (nog meer) bij aan? Uitvoering beleidsplan sociaal domein: Het beleidsplan sociaal domein draagt is ook gezondheidsbeleid. Onderstaande acties lichten we eruit omdat activiteiten zijn die we in de komende beleidsperiode gaan oppakken en die gericht meehelpen aan de uitvoering van gezondheidsbeleid. Maatwerkregie en doorbraakmethode inzetten in situaties van opeenstapeling van problemen. Vraagsturing bevorderen bij ondersteuning vanuit Participatiewet, Wmo en Jeugdwet (doorbraakmethodiek aan de toegang). Trainen toegangsmedewerkers voorzieningen sociaaldomein in meer vraagsturing en werken met doorbraakmethode. MKBA Aanpak armoede: gezondheidseffecten meenemen. Een structurele, integrale en duurzame aanpak van armoede. Gemeentelijke organisatie breed. Opstellen Business case gemeente breed 2022 – 2024 MKBA Een set van basisvoorzieningen welzijn, sport, cultuur: gezondheidseffecten meenemen. We stellen een goede set van basisvoorzieningen vast op gebied van welzijn, sport en cultuur, vrij toegankelijk voor iedereen. Waaronder: herijking functie welzijnsaccommodaties en buurthuizen. Opstellen Business case gemeente breed 2022 – 2024

Werk in uitvoering (ZorgSaam, aan-z en JGZ/GGD) Versterken en bewustwording bij inwoners van eigen regie.

Uitrollen gedachtengoed Positieve Gezondheid. Onderdeel Regiodeal ‘Zeeuwen zelf aan zet’/ Lokale deal Terneuzen Sluit aan bij Zeeuwse Zorgcoalitie en samenwerking Toekomstige Zorg ZeeuwsVlaanderen.

2 34/35

Bijlage: Wat gaan we doen? Een eerste uitwerking voor Terneuzen

Een leven lang gezond & fit in Zeeuws-Vlaanderen!_Regionale Nota Gezondheidsbeleid 2022-2025

Waar zetten we op in?

Wat is de bedoeling?

Wat is er nodig?

Wat gaan we doen?

Waar sluit het (nog meer) bij aan?

Speerpunt 3. Druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen

De mentale gezondheid van jongeren in beeld krijgen en mentale gezondheidsvaardigheden van jongeren bevorderen. (minder prestatiedruk uit hun omgeving).

Inzicht in determinanten, aard en omvang van mentale gezondheid van jongeren.

GGD Zeeland voert extra monitor uit onder jongeren in het Voortgezet Onderwijs. Uitkomsten bespreken we met die jongeren en zoeken met hen naar verbeteringen in hun leefomgeving.

Uitvoering beleidsplan sociaal domein:

Speerpunt 4. Vitaal ouder worden

Meer inwoners van 65+ voelen zich vitaal en (kunnen) blijven deelnemen aan de samenleving;

Jongeren stimuleren en ondersteunen bij verbetering van hun situatie. (in gesprek gaan)

Samenwerking VO, GGD, gemeenten, relevante partners. In gang zetten in 2022. Inzet jeugdjongerenwerk waar nodig, gericht op bevorderen welzijn jongeren in 2022 en 2023 met extra coronagelden.

Uitvoering GIDS-projecten

Inzicht in wat mensen langer vitaal houdt.

Werk in uitvoering; opdracht aan aan-z. Verkenning GGD Zeeland naar wat mensen in beweging houdt.

Uitvoering beleidsplan sociaal domein:

Uitvoering GGD, gemeenten, relevante partners 2022-2025. Uitwerking en uitvoering aanpak eenzaamheid.

Een effectieve aanpak van eenzaamheid

‘Aanvalsplan’ dementie: inzicht in wat nodig is om kwaliteit van leven van mensen met dementie en hun omgeving te behouden/bevorderen. Versterken en bewustwording bij inwoners van eigen regie.

Inzicht in wat mensen nodig hebben om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen, in de eigen omgeving.

Speerpunt 5. Toekomstige zorg

Inwoners van ZeeuwsVlaanderen hebben nu en in de toekomst toegang tot de juiste zorg en ondersteuning.

MKBA Een set van basisvoorzieningen welzijn, sport, cultuur: gezondheidseffecten meenemen.

Samenwerking met zorgpartijen, zorgverzekeraar en zorgkantoor.

Werk in uitvoering. (opdracht aan-z en Stichting Present) Onderdeel Regiodeal ‘Zeeuwen zelf aan zet’/ Lokale deal Terneuzen Uitvoering QuickScan dementie in 2022 Verkenning aansluiting bij Dementievriendelijke gemeenten in 2022 – 2025. Uitrollen gedachtengoed Positieve Gezondheid. Onderdeel Regiodeal ‘Zeeuwen zelf aan zet’/ Lokale deal Terneuzen Sluit aan bij Zeeuwse Zorgcoalitie en samenwerking Toekomstige Zorg ZeeuwsVlaanderen. Bewoners betrekken bij opstellen en verdere uitwerking woonzorgvisie Terneuzen en woonzorgvisie Zeeuws-Vlaams.

Vitaal oud worden verder vormgeven; met aandacht voor mantelzorgondersteuning en noden mensen met dementie. Trainen toegangsmedewerkers voorzieningen sociaaldomein in meer vraagsturing en werken met doorbraakmethode. MKBA Een set van basisvoorzieningen welzijn, sport, cultuur: gezondheidseffecten meenemen. MKBA Oud worden in de eigen kern: gezondheidseffecten meenemen. Werken aan kernen waarin mensen oud kunnen worden. Inzet voor wonen voor ouderen en vitaal ouder worden: thema's: zelfredzaamheid, mobiliteit, voorzieningen, sociale cohesie: we onderzoeken dit met inwoners. Gemeentelijke organisatie breed / nog oppakken Business case gemeente breed 2022 – 2024 Opstellen woonzorgvisie voor Terneuzen 2022 Regionale afspraken wonen met zorg 2022-2023 Lokale inclusieagenda 2022 - 2025

Binnen de mogelijkheden van de lokale overheid participeren in samenwerkingsverbanden als de Zeeuwse Zorgcoalitie en Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen. Voor Toekomstige Zorg Zeeuws-Vlaanderen: werk in uitvoering. Zeeuwse Zorgcoalitie: verwachte vraag eind 2021 / begin 2022.

3 35/35