2021-10-19 a. Programmabegroting 2022 - Ontwerpbesluit

Gemeenteraad Ontwerpbesluit

Zitting van 11 november 2021 Middelen - Financiën zaaknummer: 299359

2021_Raad_00230 - Programmabegroting 2022 en meerjarenperspectief 20232025 Portefeuillehouder Frank Hulle,van Programma en/of paragraaf Paragraaf Bedrijfsvoering Paragraaf Demografische ontwikkelingen Paragraaf Financiering Paragraaf Grondbeleid Paragraaf Lokale heffingen Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen Paragraaf Verbonden partijen Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Programma Bestuur en Ondersteuning Programma Economie Programma Onderwijs Programma Overhead Programma Sociaal Domein Programma Sport, cultuur en recreatie Programma Veiligheid Programma Verkeer, vervoer en waterstaat Programma Volksgezondheid en milieu Programma Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Besluit Besluitpunt 1 De raad besluit de programmabegroting 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2025 vast te stellen. Besluitpunt 2 De raad besluit de voorgenomen investeringen voor het begrotingsjaar 2022 zoals opgenomen in de programmabegroting 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2025 vast te stellen en hiervoor de kredieten beschikbaar te stellen.

Wat is de aanleiding? Als onderdeel van de planning en controlcyclus stelt de Raad jaarlijks de begroting vast in het jaar dat vooraf gaat aan dat begrotingsjaar. Op hoofdlijnen is richting gegeven aan het beleid voor de komende jaren, de basis hiervoor is het coalitieakkoord Sterk, betrokken en vitaal. Daarbij is rekening gehouden met de besluiten die in de Kaderbrief 2022-2025 zijn genomen en relevante informatie die sindsdien beschikbaar is gekomen. De begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 geeft u een overzicht van de plannen en de financiën van de gemeente.

1/209

Wat willen we bereiken? Een begroting met voldoende budget om het afgesproken beleid in het komend jaar effectief en efficiënt te kunnen uitvoeren.

Argumenten 1.1 Voor het begrotingsjaar 2022 en verder is de programmabegroting sluitend. We hebben voor 2022 en in het meerjarenperspectief 2023-2025 een sluitende begroting. Ten opzichte van de Kaderbrief 2022-2025 is de financiële positie geactualiseerd. Er zijn drie grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie. Het betreft de verwerking van de herijking van het gemeentefonds naar de cijfers van 2019, een verhoging van belastinginkomsten als gevolg van een geactualiseerde prognose van Sabewa Zeeland en een actualisatie van de kapitaallasten. Deze onderdelen lichten wij bij de volgende argumenten toe. Voor deze mutaties moet nog expliciet een besluit door de Raad genomen worden. Door deze mutaties te verwerken geeft dit in de jaren 2022 (€ 2.613.000), 2023 (€ 4.303.000), 2024 (€ 4.327.000) en 2025 (€ 4.864.000) een positief resultaat. Wij voegen het voorlopig begrotingssaldo toe aan het begrotingsresultaat voor de jaren 2022 tot en met 2025. Dit begrotingsresultaat willen wij ook reserveren voor de grote opgaven waar wij de komende jaren tijd een afweging over moeten maken, zoals investeringen in onderwijs, taakstelling Sociaal domein) en onvermijdelijke uitgaven of aanpassingen (zoals uitkomsten circulaires Gemeentefonds). Deze voorstellen leggen wij te zijner tijd ter besluitvorming aan de Raad voor.

1.2 In deze programmabegroting is het resultaat van de Kaderbrief 2022-2025 verwerkt. Op 8 juli 2021 heeft de Raad de Kaderbrief 2022-2025 besproken en vastgesteld. Hierin zijn de uitgangspunten bepaald voor het opstellen van de begroting 2022 en de meerjarenraming tot en met 2025. Daarnaast verwerkten wij in de begroting 2022 de financiële voorstellen uit de Kaderbrief 2022-2025. Daarnaast is de notitie met de uitwerking van motie M20-28 besproken. In de notitie met de uitwerking van motie M20-28 staat een overzicht van beleidsbijstellingen die leiden tot het creëren van financiële ruimte. Uit de Kaderbrief 2022-2025 volgt dat het financiële vooruitzicht goed is en de begroting sluitend is. Maar voor nieuwe ambities en omvangrijke opgaven zal financiële ruimte gecreëerd moeten worden. Doordat in de Kaderbrief 2022-2025 op voorhand geen beleidsbijstellingen zijn verwerkt, is er tijd en ruimte om overeenstemming te krijgen over het maken van eventuele keuzes. Het initiatief ligt hiervoor bij de gemeenteraad. Mogelijke keuzes verwerken wij in een begrotingswijziging of de Kaderbrief 2023-2026. 1.3 Herijking gemeentefonds per 2023 n.a.v. actualisatie Rijk naar cijfers 2019 is doorgerekend. In augustus maakte het Rijk de resultaten van de actualisatie herijking gemeentefonds 2023 bekend. Dit was op basis van de landelijke jaarrekeningcijfers 2019.

Hiervoor waren er eerder voorlopige resultaten op basis van de cijfers van de jaarrekeningen 2017. Deze aanpassing geeft een voordeel in 2023 (€ 825.000), 2024

2/209

(€ 1.650.000) en 2025 (€ 2.475.000). De uitkomst van de herijking in augustus is dat de gemeente Terneuzen een per saldo voordeel heeft van € 42 per inwoner. Dit is op basis van gemiddeld 54.500 inwoners € 2,29 miljoen. Het advies van de toezichthouder Provincie Zeeland is om wel rekening te houden met nadelen van de herijking, maar niet met voordelen. Gezien het advies van de toezichthouder hebben wij het nadeel dat in de Kaderbrief 2022-2025 zit eruit gehaald, en daarmee de invloed van de herijking gemeentefonds weer op € 0 per inwoner gezet. Wij verwachten dat het Rijk het definitieve resultaat van de herijking gemeentefonds bekend maakt bij de Meicirculaire 2022 Gemeentefonds. Wij nemen het werkelijk resultaat op dat moment mee in Kaderbrief 2023-2026. 1.4 Verhoging van belastinginkomsten op basis van een geactualiseerde prognose. Wij hebben van Sabewa Zeeland de prognose van de waardeontwikkeling en heffingsgrondslag voor de OZB en rioolheffing ontvangen voor het belastingjaar 2022. Op basis van deze prognose zijn de opbrengsten OZB en rioolheffing in 2022 en volgende jaren bijgeraamd ten opzichte van de Kaderbrief 2022-2025. Ook verhoogden wij de opbrengst afvalstoffenheffing als gevolg van de actualisatie van het aantal huishoudens. 1.5 Dividend GBE Aqua BV (Evides) is opgenomen In oktober 2021 staat het voorstel van de ontvlechting van Evides uit PZEM op de agenda.

Hiervoor werden de aandelen Evides verkocht door PZEM aan de GBE Aqua BV. Deze BV is voor 50% aandeelhouder in Evides. De gemeente Terneuzen is via GBE Aqua BV voor 7,35% aandeelhouder in Evides. Bij het besluit tot oprichten van GBE Aqua BV is berekend welk jaarlijks dividend de gemeenten ontvangen. Voor Terneuzen is dit € 139.000 in 2022 oplopend naar € 716.000 in 2027. De veronderstelling is dat ook alle andere aandeelhouders instemmen met de ontvlechting van Evides. Het advies van de toezichthouder Provincie Zeeland is om wel rekening te houden met de dividenden van Evides. Gezien het advies van de toezichthouder hebben wij dit opgenomen in de begroting 2022. Wij voegen het voordeel van het dividend toe aan onze algemene reserve. Indien anders besloten wordt dan verwerken wij dit in een eerstvolgende begrotingswijziging. 2.1 Op deze wijze is er besluitvorming voor het beschikbaar stellen van de kredieten. De investeringen worden jaarlijks in een meerjareninvesteringsplan voor de komende vier jaar opgenomen. Op grond van de financiële verordening stelt u door het vaststellen van de programmabegroting ook de investeringen uit de eerste jaarschijf (2022) beschikbaar. Afgerond gaat het om een bedrag van € 12.094.000 aan investeringen.

Ten opzichte van de kaderbrief 2022-2025 heeft één investering (Kunstgrasveld VV Terneuzense Boys, € 240.000) een aangepaste planning (van 2022 naar 2023).

Kanttekeningen 1.1 Taakstelling Sociaal domein Ons uitgangspunt is dat wij het sociaal domein (Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en Participatiewet) budgetneutraal organiseren. Dit betekent dat we willen dat de uitgaven voor het sociaal domein maximaal gelijk zijn aan de budgetten die wij voor het domein beschikbaar hebben. Domein Sociaal domein Begroting

2022

3/209

2023

2024

2025

Stand taakstelling Sociaal Domein Kaderbrief 2022-2025 Maatregelen sociaal domein Compensatiemiddelen Rijk voor jeugdhulp Nog niet ingevulde maatregelen sociaal domein Toevoeging aan de reserve sociaal domein Totaal resultaateffect sociaal domein

-4.307

-4.493

-3.950

-2.991

2.572 3.900 0 -2.165 0

2.649 2.350 0 -506 0

2.750 2.151 0 -951 0

2.750 1.914 0 -1.673 0

In de tabel geven wij de stand van het sociaal domein per 14 september 2021. Deze stand is bijgewerkt voor alle zaken die tot de raadsvergadering van november 2020 bekend/besloten zijn. In de Kaderbrief 2022-2025 presenteerden wij nog niet door maatregelen gedekte tekorten in de jaren 2022-2025. Ook gaven wij aan dat het Rijk incidenteel € 1,3 miljard beschikbaar stelde voor de jeugdhulp in 2022. Later werd bekend hoe gemeenten deze middelen mogen verwerken in hun begroting 2022. Ook werd hierbij bekend hoe om te gaan met de jaren 2023-2025. De uitkomst hiervan was dat de gemeenten in 2022 bovenop de eerder beschikbaar gestelde € 300 miljoen nog eens € 1,3 miljard mogen opnemen. Voor 2023 werd bepaald door het Rijk, IPO en de VNG dat gemeenten 75% van de door de arbitragecommissie genoemde bedrag in hun begroting mogen opnemen in plaats van de jaarlijks € 300 miljoen. 1.2 Er zijn belangrijke ontwikkelingen die niet financieel in de begroting zijn opgenomen. Wij zien voor het jaar 2022 en verder nieuwe ontwikkelingen op ons afkomen, waar wij nog geen rekening mee hebben gehouden in deze begroting. Deze ontwikkelingen vermeldden wij bij het onderdeel ontwikkelingen/speerpunten in de begroting.

Wat mag het kosten? In de Begroting 2022 is per programma een overzicht van de totalen van de lasten en baten opgenomen. Onder de algemene dekkingsmiddelen staan bedragen die wij op begrotingsbasis nog niet direct aan de programma’s kunnen toerekenen. Het totaal van de begroting is te vinden in het overzicht "Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen".

Wat gaan we ervoor doen? Planning begroting 2022  28 september  14 oktober  21 oktober  11 november

Vóór 9 uur technische vragen aanleveren Raadsinformatiebijeenkomst Commissie B&M: bespreking begroting (politieke vragen) Raadsvergadering met algemene beschouwingen

Na vaststelling van de Begroting 2022 bieden wij deze aan bij het college van Gedeputeerde Staten. Het provinciebestuur bepaalt vervolgens op welke wijze zij het komend begrotingsjaar het financieel toezicht op de gemeente uitoefent.

4/209

Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief raad t.b.v. begroting 2022 definitief.pdf 2. Begroting 2022 definitief.pdf

5/209

Postadres: Postbus 35, 4530 AA Terneuzen Bezoekadres: Stadhuisplein 1, 4531 GZ Terneuzen Telefoon: 14 0115 Vanuit buitenland: +31 115 455 000 E-mail : gemeente@terneuzen.nl Internet: www.terneuzen.nl Bij beantwoording a.u.b. onderwerp, datum en zaaknummer van deze brief vermelden.

De gemeenteraad van Terneuzen

zaaknummer : 299359 contactpersoon : P.J. De Vet telefoon : 14 0115 e-mail : p.devet@terneuzen.nl verzonden :

Terneuzen, 14 september 2021 Onderwerp: Aanbiedingsbrief begroting 2022

Geachte Raad, Terneuzen heeft voor 2022 en het meerjarenperspectief 2023-2025 een sluitende begroting. De positieve cijfers laten een goed financieel vooruitzicht zien voor de komende jaren. Dit komt voornamelijk door extra middelen van het Rijk. Zo valt de actualisatie rond de herijking van het gemeentefonds naar de huidige stand minder ongunstig uit dan verwacht en ontvangen we compensatiemiddelen voor de jeugdhulp. Er blijven financiële risico’s, met name vanwege de hoge kosten voor de jeugdhulp. Deze begroting markeert ook de start van een nieuwe bestuursperiode vanwege de aankomende gemeenteraadsverkiezingen. Wij hebben in de begroting met die overgang op meerdere manieren rekening gehouden. In deze brief lichten we dit aan u toe en gaan we ook in op de hoofdpunten uit de begroting. Positieve ontwikkelingen na de eerdere kaderbrief De begrotingssaldo’s zijn geactualiseerd ten opzichte van de cijfers in de Kaderbrief 20222025. Deze Kaderbrief stelde u vast in de raadsvergadering van 8 juli 2021. Kort gezegd zijn er drie grote mutaties die een effect hebben op de financiële positie. 1. De herijking van het gemeentefonds 2. Een verhoging van belastinginkomsten als gevolg van een geactualiseerde prognose van Sabewa 3. De actualisatie van de kapitaallasten. Er is nu ook duidelijkheid over de middelen voor jeugdhulp voor de jaren 2023-2025.

Deze hebben we overeenkomstig afspraken tussen Rijk, IPO en VNG verwerkt. Door deze compensatiemiddelen van het Rijk wordt de situatie voor onze gemeente in het sociaal domein aanzienlijk beter.

6/209

Financieel perspectief In de onderstaande tabel treft u als resultaat de meerjarige positieve begrotingssaldo’s aan: bedrag x € 1.000

2022

2023

2024

2025

Begrotingssaldo

2.613

4.303

4.327

4.864

Ambities in de begroting In de begroting is aandacht voor alle opgaven en taken die ons als gemeente raken. Stuk voor stuk dragen deze bij aan de ontwikkelingen van en in de Terneuzense samenleving. Een aantal onderwerpen brengen we specifiek onder de aandacht. Duurzaamheid en klimaatadaptatie blijven belangrijke speerpunten. We zetten in op de verdere uitwerking en realisering van het Integraal Huisvestingsplan onderwijs en het aantrekkelijker maken van het stadscentrum van Terneuzen door te investeren in de versterking van de culturele infrastructuur, onder meer met uitingen van kunst en cultuur in de buitenverblijfsruimte. Verder bereiden we ons voor op de nieuwe Omgevingswet en werken we aan oplossingen voor huisvesting van arbeidsmigranten. En zetten we verder in op samenwerking, onder meer via het NOVI-gebied North Sea Port District, de strategische regiovisie en werkagenda Zeeuws-Vlaanderen, het Overleg Zeeuwse Overheden en de Regiodeal. Gemeenteraadsverkiezingen 2022 en bestuurlijke focus huidige periode In 2022 start na de verkiezingen een nieuwe bestuursperiode. De huidige coalitieperiode is in 2018 begonnen met een slechte financiële positie en onzekere vooruitzichten vanwege het overhevelen van taken in het sociaal domein en de herverdeling van het gemeentefonds. Uw raad benadrukte steeds het belang van focus op het verbeteren van de financiële positie.

Hieraan is inhoud gegeven door behoedzaam om te gaan met gemeentelijke middelen, de schuldenlast te verminderen, de reservepositie te verbeteren en door terughoudend te zijn met investeringen. Ondanks de spaarzame houding en de impact van de coronacrisis, is er veel gerealiseerd en kijken we terug op positieve voortgang vanuit de ambities in het coalitieakkoord 2018-2022 ‘Sterk, betrokken & vitaal’. Doorwerken aan opgaven en ruimte voor nieuw bestuur We hebben een aanvullend incidenteel werkbudget opgenomen om door te werken aan belangrijke opgaven. De inzet van dit budget is ook afhankelijk van de beschikbaarheid van de juiste mensen in de huidige gespannen arbeidsmarkt. Met dit budget maken we ook de wens van de raad om versterking van de griffie mogelijk. Vanwege de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen is deze laatste begroting van deze coalitieperiode ‘beleidsluw’ opgesteld. Dit om de nieuwe raad in 2022 de ruimte en de gelegenheid te geven om eigen of nieuwe prioriteiten te stellen. Om daarvoor een zuivere uitgangspositie te creëren, zetten wij erop in om waar mogelijk speerpunten vanuit ons coalitieakkoord af te ronden. En tegelijkertijd willen we dat de gemeente in 2022 continuïteit kan bieden en tempo kan maken in belangrijke opgaven die doorlopen.

Zo gaan we de komende tijd extra aandacht geven aan onder meer: de energietransitie en duurzaamheid (waaronder de gemeentelijke warmtevisie), het gemeentelijk verkeers-en-vervoersplan, de herontwikkeling van de binnenstad Terneuzen, projecten op cultureel gebied en op het snijvlak van leefbaarheid en (burger)participatie.

7/209

Financiële ruimte voor nieuwe ambities Voor nieuwe ambities en omvangrijke opgaven is mogelijk meer financiële ruimte nodig. De recente financiële uitwerking in opdracht van uw raad (motie M20-28) geeft inzicht in de beïnvloedbare substantiële baten en lasten uit de begroting. Het initiatief om eventuele keuzes te maken ligt bij de gemeenteraad. Ook kan het inzicht in beleidskeuzes gebruikt worden bij de afspraken voor een nieuwe bestuursperiode. Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Met vriendelijke groet, Burgemeester en Wethouders van Terneuzen, gemeentesecretaris,

burgemeester,

J.G. (Jan) Princen

H.J.A. (Erik) van Merrienboer

8/209

9/209

2

10/209

Inhoudsopgave Inleiding ............................................................................................................................................... 4 Speerpunten ....................................................................................................................................... 11 Risico's ............................................................................................................................................... 16 Programma's....................................................................................................................................... 19 Overzicht programma's ........................................................................................................................ 20 Programma 0 Bestuur en ondersteuning .................................................................................... 20 Programma 1 Veiligheid ........................................................................................................... 27 Programma 2 Verkeer, vervoer en waterstaat ............................................................................. 32 Programma 3 Economie ...........................................................................................................

40 Programma 4 Onderwijs........................................................................................................... 49 Programma 5 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................... 57 Programma 6 Sociaal domein ................................................................................................... 64 Programma 7 Volksgezondheid en milieu ................................................................................... 84 Programma 8 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing .............................. 94 Financiën .......................................................................................................................................... 103 Door de Raad te autoriseren begrotingsbedragen ...................................................................... 104 Geprognosticeerde balans ...................................................................................................... 105 EMU saldo ............................................................................................................................ 106 Algemene dekkingsmiddelen...................................................................................................

108 Overhead ............................................................................................................................. 111 Vennootschapsbelasting (VpB) ................................................................................................ 113 Reserves en voorzieningen ..................................................................................................... 114 Incidentele lasten en baten .................................................................................................... 119 Paragrafen ........................................................................................................................................ 125 A. Lokale heffingen................................................................................................................ 125 B. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................ 134 C. Onderhoud kapitaalgoederen .............................................................................................. 148 D. Financiering ..................................................................................................................... 153 E. Bedrijfsvoering .................................................................................................................. 156 F.

Verbonden partijen ............................................................................................................ 160 G. Grondbeleid ..................................................................................................................... 186 Bijlagen ............................................................................................................................................ 190 Investeringsprogramma 2022-2025 ........................................................................................ 191 Overzicht (hoofd) taakvelden .................................................................................................. 193 Verordeningen ...................................................................................................................... 198

11/209

3

Inleiding De begroting 2022 en de meerjarenraming 2023-2025 geven een overzicht van de plannen en de financiën van de gemeente. Wij presenteren een sluitende meerjarenbegroting. De komende jaren komt het begrotingssaldo in de plus uit: bedrag x € 1.000

2022

2023

2024

2025

Begrotingssaldo

2.613

4.302

4.327

4.864

Opgaven en ontwikkelingen Meerdere ontwikkelingen zijn de komende jaren van invloed op onze financiële positie. Het sociaal domein speelt een belangrijke rol waarbij structureel nog kostenverlaging nodig is. Verder zijn omvangrijke investeringen voorzien in onderwijshuisvesting, ook in de periode na de meerjarenraming. De laatste berichten van het Rijk over de herijking gemeentefonds vanaf 2023 geven een positief beeld, waar dit eerder negatief was. In de samenvatting geven wij de hoofdlijnen weer van de begroting. Wij gaan daarbij in op de financiële positie, begrotingsuitgangspunten, risico’s, speerpunten en investeringen.

4

12/209

Financiële positie De financiële uitgangspositie voor deze begroting is de stand van de begrotingsresultaten uit de Kaderbrief 2022-2025. Dit is tevens de stand tot en met Perioderapportage 6 van 2021. Onderstaand geven wij een overzicht met een toelichting op het verloop van de begrotingsresultaten in 2022-2025: Omschrijving (bedragen *€ 1.000, - = nadeel)

2022

2023

2024

2025

Stand begrotingssaldo kaderbrief 2022-2025

2.910

3.221

1.409

2.107

507 0

517 825

527 1.650

538 2.475

-225 139 -500 -79 -158

-179 295

824 329

-120 580

-81 1.377

-83 3.247

-136 3.337

2.752

4.598

4.656

5.444

-4.307 2.572 1.735

-4.493 2.649 1.844

-3.950 2.750 1.200

-2.991 2.750 241

Stand taakstelling Sociaal Domein Kaderbrief 2022-2025 Maatregelen sociaal domein Compensatiemiddelen Rijk voor jeugdhulp Toevoeging aan de reserve sociaal domein Totaal mutaties Begroting 2022

-4.307 2.572 3.900 -2.165 0

-4.493 2.649 2.350 -506 0

-3.950 2.750 2.151 -951 0

-2.991 2.750 1.914 -1.673 0

Voorlopig begrotingssaldo incl stand taakstelling Sociaal Domein

2.752

4.598

4.656

5.444

-139

-295

-329

-580

2.613

4.303

4.327

4.864

Mutaties Begroting 2022: Aanpassing inkomsten o.b.v. ramingen Sabewa Aanpassing Herijking gemeentefonds per 2023 nav actualisatie Rijk naar cijfers 2019 Actualisatie kapitaallasten tov de reserves Dividend GBE Aqua BV (Evides)* Incidenteel werkbudget Overige aanpassingen Totaal mutaties Begroting 2022 Voorlopig begrotingssaldo Sociaal domein Kaderbrief

Stand taakstelling Sociaal Domein Kaderbrief 2022-2025 Maatregelen sociaal domein Nog niet ingevulde maatregelen sociaal domein Sociaal domein Begroting

Toevoeging dividend aan algemene reserve * Begroting 2022-2025 na mutaties reserves

* Vooruitlopend op de besluitvorming in oktober 2021 over het voorstel van de ontvlechting van Evides uit PZEM hebben wij het te ontvangen dividend op advies van de toezichthouder opgenomen en toegevoegd aan de algemene reserve. Toelichting: Mutaties Begroting 2022 Belastinginkomsten Wij ontvingen van Sabewa Zeeland de prognose van de waardeontwikkeling en heffingsgrondslag voor de OZB en rioolheffing voor het belastingjaar 2022. Op basis van deze prognose hebben wij de ramingen van de opbrengsten OZB en rioolheffing in 2022 en volgende jaren aangepast. Deze aanpassing houdt in dat wij verwachten hogere opbrengsten te ontvangen, dan vermeld in de Kaderbrief 2022-2025. Wij zijn voor de ramingen van de belastingopbrengsten uitgegaan van de ingeschatte heffingsgrondslag van het jaar 2021. Sabewa Zeeland geeft in september 2021 aan dat het totaal van de verwachte stijging van de waarde- en areaalontwikkeling in 2020 in werkelijkheid hoger is uitgevallen, dan ingeschat. Omdat de bijgestelde heffingsgrondslag 2021 de basis vormt voor de prognose van het jaar 2022, heeft dit ook gevolgen voor opbrengsten OZB en rioolheffing in 2022 en volgende jaren.

13/209

5

Actualisatie herijking gemeentefonds In augustus maakte het Rijk de resultaten van de actualisatie herijking gemeentefonds 2023 bekend. Dit was op basis van de landelijke jaarrekeningcijfers 2019. Hiervoor waren er eerder voorlopige resultaten in februari 2021 en juli 2021. In februari 2021 betrof het de eerste concept herijking van het Rijk, in juli betrof het actualisatie na opmerkingen en vragen van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Beiden hadden als basis de cijfers van de jaarrekeningen 2017. De actualisatie van augustus betreft actualisatie van de herijking van juli met de cijfers van de jaarrekeningen 2019. Hierbij hield het Rijk ook rekening met de toevoegen/onttrekking aan het gemeentefonds in 2018/2019. Er volgt nog een actualisatie, en dat is bij de invoering op 1 januari 2023. In tussentijd volgen er nog consultaties met gemeenten en komt er nog een reactie van het ROB op de verdeling van augustus. De uitkomst van de herijking in augustus is dat de gemeente Terneuzen een per saldo voordeel heeft van € 42 per inwoner. Dit is op basis van gemiddeld 54.500 inwoners € 2,29 miljoen. Het advies van de toezichthouder Provincie Zeeland is om wel rekening te houden met nadelen van de herijking, maar niet met voordelen. De verdeling die in de in juli door de gemeenteraad vastgestelde Kaderbrief 2022-2025 zit, is de verdeling van februari 2021.

Bij deze verdeling hadden wij een nadeel van -/- € 53 per inwoner (-/€ 2,89 miljoen). In juli was dit een voordeel van € 2 per inwoner (€ 109.000). De conclusie is dat tot nu toe iedere nieuwe actualisatie van de herijking positief voor de gemeente Terneuzen uitpakt. Gezien het advies van de toezichthouder hebben wij het nadeel wat in de Kaderbrief 2022-2025 zit eruit gehaald, en daarmee de invloed van de herijking gemeentefonds weer op € 0 per inwoner gezet. Wij verwachten dat het Rijk het definitieve resultaat van de herijking gemeentefonds bekend maakt bij de Meicirculaire 2022 Gemeentefonds. Wij nemen het werkelijk resultaat op dat moment mee in Kaderbrief 2023-2026. Als we de nu bekende gegevens zouden doorrekenen zou dat betekenen dat er per saldo voordeel is van € 2,29 miljoen. Actualisatie kapitaallasten Bij actualisatie van de kapitaallasten bij de begroting is er goed gekeken naar de juiste jaarschijven. Het gaat hier dus voornamelijk over een verschuiving tussen de verschillende jaren. Het resultaat hiervan is in totaliteit voor de jaren 2022-2025 een voordeel van € 300.000 ten opzichte van de Kaderbrief 2022-2025. Dividend GBE Aqua BV (Evides) In oktober 2021 staat het voorstel van de ontvlechting van Evides uit PZEM op de agenda. Hiervoor werden de aandelen Evides verkocht door PZEM aan de GBE Aqua BV. Deze BV is voor 50% aandeelhouder in Evides.

De gemeente Terneuzen is via GBE Aqua BV voor 7,35% aandeelhouder in Evides. Bij het besluit tot oprichten van GBE Aqua BV is berekend welk jaarlijks dividend de gemeenten ontvangen. Voor Terneuzen is dit € 139.000 in 2022 oplopend naar € 716.000 in 2027. De veronderstelling is dat ook alle andere aandeelhouders instemmen met de ontvlechting van Evides. Het advies van de toezichthouder Provincie Zeeland is om wel rekening te houden met de dividenden van Evides. Gezien het advies van de toezichthouder hebben wij dit opgenomen in de begroting 2022. In de gemeente is jaren geleden het beleid vastgesteld dat (incidentele) voordelen onderuitputting kapitaallasten, verkoop gronden en gebouwen en dividend ten gunste komen van de algemene reserve. Dit ter versterking van de financiële positie van de gemeente Terneuzen. Volgens dit beleid voegen wij de geraamde dividenden 2022 t/m 2025 in deze begroting direct toe aan de Algemene reserve. Indien anders besloten wordt dan verwerken wij dit in een eerstvolgende begrotingswijziging. Incidenteel werkbudget We hebben een aanvullend incidenteel werkbudget opgenomen. De inzet van dit budget is ook afhankelijk van de beschikbaarheid van juiste mensen in de huidige gespannen arbeidsmarkt. Hiermee maken we ook de wens van de raad om versterking van de griffie mogelijk.

Vanwege de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen is deze laatste begroting van deze coalitieperiode ‘beleidsluw’ opgesteld. Dit om de nieuwe raad in 2022 de ruimte en de gelegenheid te geven om eigen of nieuwe prioriteiten te stellen. Om daarvoor een zuivere uitgangspositie te creëren, zetten wij erop in om waar mogelijk speerpunten vanuit ons coalitieakkoord af te ronden. En tegelijkertijd willen we dat de gemeente in 2022 continuïteit kan bieden en tempo kan maken in

6

14/209

belangrijke opgaven die doorlopen. Zo gaan we de komende tijd extra aandacht geven aan onder meer: de energietransitie en duurzaamheid (waaronder de gemeentelijke warmtevisie), het gemeentelijk verkeers-en-vervoersplan, de herontwikkeling van de binnenstad Terneuzen, projecten op cultureel gebied en op het snijvlak van leefbaarheid en (burger)participatie. Overige aanpassingen Tenslotte hebben wij nog een aantal besluiten verwerkt die tussen het opmaken van de Kaderbrief 2022-2025 en deze begroting relevant zijn om te verwerken. Sociaal domein Ons uitgangspunt is dat wij het sociaal domein (Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en Participatiewet) budgetneutraal organiseren. Dit betekent dat we willen dat de uitgaven voor het sociaal domein maximaal gelijk zijn aan de budgetten die wij voor het domein beschikbaar hebben. Tekorten dekken wij uit de reserve sociaal domein, en als deze op is lenen we tijdelijk uit de algemene reserve. Deze onttrekking(en) aan de algemene reserve voegen we later weer toe aan deze reserve vanuit het sociaal domein. Daarvoor is noodzakelijk dat we op termijn die ruimte nog vinden binnen het sociaal domein. Daarmee houden we vast aan de budgetneutraliteit. In de Kaderbrief 2022-2025 presenteerden wij nog niet door maatregelen gedekte tekorten in de jaren 2022-2025.

Ook gaven wij aan dat het Rijk incidenteel € 1,3 miljard beschikbaar stelde voor de jeugdhulp in 2022. Later werd bekend hoe gemeenten deze middelen mogen verwerken in hun begroting 2022. Ook werd hierbij bekend hoe om te gaan met de jaren 2023-2025. De uitkomst hiervan was dat de gemeenten in 2022 bovenop de eerder beschikbaar gestelde € 300 miljoen nog eens € 1,3 miljard mogen opnemen. Voor 2023 werd bepaald door het Rijk, IPO en de VNG dat gemeenten 75% van de door de arbitragecommissie genoemde bedrag in hun begroting mogen opnemen in plaats van de jaarlijks € 300 miljoen. Op basis van de voorlopige verdeling leidt dit tot de in de tabel bij Compensatie-middelen Rijk voor jeugdhulp genoemde bedragen. Door gewijzigd inzicht van het Rijk wordt de situatie voor onze gemeente in het sociaal domein aanzienlijk beter. Ondanks dat hebben we nog een behoorlijke opgave in het sociaal domein. Aandachtspunt bij de beschikbaar gestelde compensatiebedragen is nog dat het nieuwe kabinet nog moet besluiten over de structurele middelen na 2022. Gezien de afspraak tussen het Rijk, IPO en de VNG gaan wij ervan uit dat het minimaal de compensatiebedragen worden die gemeenten nu mogen opnemen in hun begrotingen 2022-2025.

Omdat de maatregelen (in het kader van de taakstelling sociaal domein in Terneuzen) veelal zijn gebaseerd op efficiency gaan wij ervan uit dat we de afgesproken maatregelen - zoals inzet van de doorbraakmethode bij hulpvragen met meervoudige problematiek, onderzoek naar herindicatie bij uitvoering van Jeugdwet en Wmo en naar mogelijkheden van algemene, voorliggende voorzieningen - blijven uitvoeren. Bij de aanname dat we deze ook realiseren betekent dit dat we jaarlijks een bedrag kunnen toevoegen aan de reserve sociaal domein. Begrotingsoverschotten Wij ramen de begrotingsoverschotten als voorlopig begrotingssaldo in de jaren 2022-2025.

15/209

7

Begrotingsuitgangspunten Wij hebben de onderstaande uitgangspunten uit de kaderbrief 2022-2025 verwerkt in deze meerjarenbegroting. Nr. Onderdeel

Bron

1.

Inwoners

Vaststelling CBS 01-01-2021 54.487 54.487 54.487 54.487

2.

Woonruimten

3.

VZG

VZG norm 2022

0,9%

2,0%

2,0%

2,0%

4.

Belastingen en heffingen

Afgeleide CPI

1,2%

2,0%

2,0%

2,0%

5.

Rentepercentage leningen

Marktinschatting Treasurer

1,0%

1,3%

2,0%

2,0%

Septembercirculaire 2020 Prijsindex overheidsconsumptie, beloning werknemers

1,3%

2,0%

2,0%

2,0%

Afgeleide CPI

1,2%

2,0%

2,0%

2,0%

Stand 2022 meicirculaire 2021

nieuwe

6.

Salarissen

7.

Sportaccommodaties

8.

Onderuitputting kapitaallasten

9.

Algemene uitkering

10. Sociaal domein 11. COVID-19

2022

2023

2024

2025

27.080 27.080 27.080 27.080

Geen Onderuitputting Meicirculaire 2021 Gemeentefonds Budgettair neutraal Keuze voor optie 1: Wij houden geen rekening met COVID-19 en Begrotingscirculaire Prov Zld ramen de gevolgen van COVID-19 budgettair neutraal

De stijging van 1,2% geldt niet voor de tarieven en heffingen in de tabel hieronder. Heffing

Geen bijstelling tarieven

Bedrijven Investeringszone (BIZ)

gelijkblijvende tarieven gedurende de looptijd van de Verordening BIZ

Parkeerbelastingen

gelijkblijvende tarieven voor het parkeren ondergronds (€ 1,40 per uur) en bovengronds (€ 1,60 per uur) op basis van huidig parkeerbeleid

Lijkbezorgingsrechten

elk jaar opnieuw bepaald, waarbij het uitgangspunt 100% kostendekking is

Bedrijfsafval

elk jaar opnieuw bepaald

8

16/209

Investeringen 2022-2025 De geplande investeringen in de komende jaren staan in het Investeringsprogramma 2022-2025 (bijlage Investeringsprogramma 2022-2025). De investeringen die jaarlijks terugkomen zijn:    

Uitvoering onderhoudsplannen wegen, riolering (WRP) en openbare verlichting; Vervanging bedrijfsmiddelen; Verzamelbudget sportaccommodaties; Landschapsuitvoeringsplan.

De commissie BBV heeft in januari 2020 een nieuwe notitie materiële vaste activa gepubliceerd. Op basis van deze notities hebben wij een aanpassing gedaan bij de containers in het investeringsprogramma. Een gedeelte van deze werkzaamheden die opgenomen waren in de exploitatie kwalificeren als een investering. Hiervoor hevelen wij structureel een bedrag van € 200.000 over naar de investeringen en verlagen hiermee de exploitatie. Het jaarlijks exploitatiebudget vervalt en gebruiken wij als dekking voor de afschrijvingen. Voor het verbeteren van de afvalinzameling zijn investeringen opgenomen voor minicontainers (structureel € 82.000), ondergrondse containers gft en papier (€ 350.000) en gescheiden afvalinzameling voor het grondstoffenplan (2022 tot en met 2024, € 250.000 per jaar). Vervangingsinvesteringen in parkeerautomaten (2022, € 60.000 en 2025, € 143.000). Nieuwe investeringen in 2022 zijn de beschoeiing oppervlaktewater Othene (€ 85.000), uitbreiding woonwagencentrum Sluiskil (€ 435.000), stort- en wasplaats Koegors (€ 500.000), renovatie/vervanging van kunstgras-hockeyveld (Olympia) (€ 125.000) en upgrade tennisbanen TV Axel (€ 25.000). Het kunstgrasveld voor de voetbalvereniging Terneuzense Boys geraamd (€ 240.000) schuift van 2022 naar 2023.

Voor de noodzakelijke investeringen voor hard- en software hebben wij voor uitvoering van het ICT investeringsplan de volgende bedragen opgenomen: 2022 € 555.000, 2023 € 200.000, 2024 € 131.000 en 2025 € 50.000. Wij hebben een afzonderlijk voorstel aan de gemeenteraad voorgelegd over de strategie gemeentelijk vastgoed. Voor de hiermee samenhangende investeringen in verduurzaming zijn de volgende bedragen opgenomen: 2022 € 1.239.000, 2023 € 1.239.000, 2024 € 1.817.000 en 2025 € 1.817.000.

17/209

9

Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) De Provincie Zeeland heeft in het nieuwe Gemeenschappelijk Toezichtkader (GTK) voorschriften gegeven voor het in beeld brengen van het al dan niet reëel structureel in evenwicht zijn van de begroting. Onderstaand geven wij dit inzicht. (Prognose) baten en lasten bedrag x € 1.000

Rekening Begroting Begroting

Meerjarenraming

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Lasten

168.294

174.144

170.599

170.780

174.469

170.437

Baten

176.467

174.247

175.777

175.149

178.401

177.284

Saldo

-8.174

-103

-5.178

-4.369

-3.933

-6.848

Toevoegingen reserves

13.860

2.695

3.257

1.111

2.371

2.585

Onttrekkingen reserves

14.360

5.473

692

1.044

2.766

601

-500

-2.778

2.565

66

-395

1.984

Resultaat

8.673

2.876

2.613

4.302

4.327

4.864

Incidentele lasten

5.264

2.768

2.394

406

2.306

126

Incidentele baten Saldo inc.baten/lasten Toev.reserves inc. Onttr.reserves inc. Mutaties reserves inc.

6.549 1.285 1.599 4.466 2.867

1.775 -993 855 404 -451

1.633 -761 607 174 -433

146 -260 -40 488 528

740 -1.566 740 2.186 1.446

-126 0 0 0

Resultaat incidenteel

4.152

-1.444

-1.194

268

-120

-126

Structureel resultaat

4.521

4.320

3.807

4.034

4.447

4.989

3.807

0 4.034

0 4.447

0 4.989

Mutaties reserves

Reëel struct.resultaat

4.521

4.320

In bovenstaande tabel is te zien dat de begroting 2022 meerjarig reëel sluitend is. Het resultaat wordt gecorrigeerd met onttrekkingen en toevoegingen op de reserves en incidentele baten en lasten. Hieruit blijkt dat wij de structurele lasten kunnen dekken met structurele inkomsten. In dit overzicht zijn de voor ons positieve uitkomsten van de voorlopige herverdeling Gemeentefonds, nog niet meegenomen (structureel 2,3 miljoen). Hiermee verwachten wij te voldoen aan de criteria voor repressief toezicht. Financiële tabellen De financiële tabellen worden opgebouwd door een automatische koppeling met het financiële softwareprogramma. Hierdoor kunnen in de financiële tabellen afrondingsverschillen van € 1.000 ontstaan.

10

18/209

Speerpunten Ambities tot uiting De gemeente Terneuzen heeft ambitieuze doelen. Deze hebben wij eerder verwoord in het coalitieakkoord ‘Sterk, betrokken en vitaal’ en de Perspectievennota. De ambities komen nadrukkelijk tot uiting in deze begroting. Belangrijkste thema's De begroting bevat alle uitgaven over de gehele breedte van de gemeentelijke beleidsvelden. Daarbij gaat het vaak om al eerder geraamde kosten en opbrengsten, maar ook om investeringen en nieuwe uitgaven. De belangrijkste thema's in de begroting zijn:

Onderwijshuisvesting Op 30 juni 2020 stelde de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan onderwijs gemeente Terneuzen 2020 (IHP) vast. In dit plan verwoordden wij onze ambities op het gebied van onderwijshuisvesting. Dit heeft inmiddels geleid tot het vaststellen van uitwerkingsplannen voor de Rivierenbuurt, Hoek en Othene. De investeringen voor deze scholen zijn eerder in de (meerjaren-)begroting 2021-2024 opgenomen. Voor Torenberg is een voorbereidingskrediet opgenomen van € 50.000. Ook voor Westdorpe is een raming opgenomen (€ 1.503.000). Bij deze raming is enkel uitgegaan van de stichtingskosten van het schooldeel. Wij voeren een onderzoek uit naar het voorkeursscenario. Na afronding van het onderzoek leggen wij een voorstel inclusief kostenraming aan de gemeenteraad voor (eind 2021). Wij voerden een haalbaarheidsonderzoek uit naar de onderwijshuisvesting in het Voortgezet Onderwijs. Op 17 december 2020 besloot de gemeenteraad op basis van dit haalbaarheidsonderzoek om in principe in te stemmen met de realisatie van nieuwe huisvesting voor het Lodewijk College op de locatie Zeldenrustlaan in 2028. De gemeenteraad gaf hierbij aan, dat bij nieuwe stedenbouwkundige ontwikkelingen een heroverweging van de locaties hoort. De gemeenteraad stelde de opschortende voorwaarde dat ze akkoord moet gaan met de voorstellen die het college doet om financiële dekking te vinden.

De gemeenteraad gaf het college de opdracht mee om voorstellen aan haar te doen. Ook gaf de gemeenteraad het college de opdracht om onderzoek te doen naar de mogelijkheden tot doordecentralisatie van middelen aan Stichting Voortgezet Onderwijs Zeeuws-Vlaanderen voor onderwijshuisvesting. Wij geven in 2022 nader uitwerking aan deze opdracht onderwijshuisvesting VO.

Sociaal domein Het Rijk introduceert een nieuw verdeelmodel jeugdbudget in verband met de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Tot en met 2021 verdeelt het Rijk de financiële middelen voor een deel van de jeugdhulp over gemeenten op basis van historisch gebruik. Het gaat dan om budget voor jeugdhulp aan jongeren met een voogdijmaatregel en meerderjarigen die op grond van de Jeugdwet nog jeugdhulp krijgen. Met de invoering van de Wet wijziging woonplaatsbeginsel per 1 januari 2022 komt er een nieuw objectief verdeelmodel vanaf 1 januari 2023. Het jaar 2022 is daarmee een overgangsjaar. Na een succesvolle pilot in 2021 blijven we werken met maatwerkregisseurs. We geven hiermee vorm aan de verplichting voor gemeenten om een sluitende aanpak te hanteren voor kwetsbare personen. De regisseurs maken hierbij gebruik van de zogenaamde doorbraakmethode (1 gezin - 1 plan - 1 regisseur). Het hanteren van deze methode zorgt voor een integrale benadering van de vaak complexe problematiek bij inwoners. De aanpak zorgt voor een effectief en efficiënt gebruik van de beschikbare middelen voor het Sociaal Domein. Vanaf 1 januari 2023 wordt beschermd wonen (BW) een gemeentelijke taak. Tot die tijd ontvangen centrumgemeenten het budget voor BW van het Rijk. Vanaf 2023 start een overgangsperiode van ongeveer 10 jaar waarin de financiële middelen gefaseerd overgeheveld worden naar gemeenten.

We maken Zeeuws met dertien gemeenten afspraken over hoe we blijven samenwerken op BW. Dit leggen we vast in de zogenaamde Norm voor Opdrachtgeverschap voor Zeeland. In 2022 bereiden we ons verder voor op de decentralisatie.

19/209

11

Sociaal domein buiten financieel hekwerk Schulphulpverlening De wijziging in de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening is sinds 1 januari 2021 van kracht. Wij voeren een pilot vroegsignalering uit. Wij sporen mensen met schulden zo vroeg mogelijk op om grotere problemen te voorkomen. Onderdeel van de pilot is ook een onderzoek naar de oplopende kosten voor bewindvoering. Inburgering Met ingang van 1 januari 2022 gaat de nieuwe Wet inburgering in. Dit betekent dat wij in de uitvoering aan de slag gaan met een aantal nieuwe verplichtingen zoals de Brede Intake en het opstellen van een Persoonlijk plan Inburgering en Participatie (PIP). Ook de inkoop van de onderwijsroutes hoort vanaf 2022 tot de taak van de gemeente. Volksgezondheid In 2022 voeren we het nieuwe gezondheidsbeleid uit. Onderdeel daarvan is het Preventieakkoord Zeeuws-Vlaanderen. Daarin zijn afspraken vastgelegd met uiteenlopende partners over de verbetering van de gezondheid van onze inwoners. Het verkleinen van gezondheidsachterstanden blijft onze aandacht houden. De aanpak van Gezond in de Stad (GIDS) naar kern- en wijk realiseren we in het kader van de Regiodeal Zeeuwen zelf aan zet.

Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen De Omgevingswet treedt naar verwachting in werking op 1 juli 2022. Gelijktijdig treedt dan de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) in werking. De organisatie wordt voorbereid op de komst hiervan. Werkprocessen worden geactualiseerd, software is aangeschaft, zodat er aangesloten kan worden op het Digitaal Stelsel Omgevingswet. Verschillende besluiten die de gemeenteraad moet nemen, zodat wij op 1 juli voldoen aan de wettelijke eisen worden voorbereid. Daarnaast is er als gevolg van de inwerkingtreding van de Omgevingswet sprake van het verschuiven van taken tussen de verschillende overheden, zo ‘verhuizen’ (overgaan) er een aantal bodemtaken van de Provincie Zeeland naar de gemeente. Als gevolg van de Wkb is bij een ongewijzigde legesverordening sprake van aanzienlijk minder inkomsten via de leges. Vooralsnog schatten wij deze vermindering in op ongeveer € 600.000. Denieuwe legesverordening waarin wij de mogelijkheden vanuit de Omgevingswet benutten is in voorbereiding Dit maakt dat wij leges kunnen rekenen voor milieubelastende activiteiten, voor overleg via de omgevingstafel en mogelijk voor bodemsaneringen.

Regiodeal De RegioDeal Zeeuws-Vlaanderen 'Zeeuwen zelf aan zet' is volop in uitvoering. Alle projecten zijn voorzien van een subsidiebeschikking met de bijbehorende middelen en het programmabureau is op volle sterkte. De voortgang in 2021 is bepalend voor het betalingsritme van de Regio Deal middelen van het Rijk. Eind 2021, begin 2022 verwachten we een volgende tranche aan middelen. Met de diverse projecten vindt frequent afstemming plaats over de voortgang. De partijen binnen de vier programmalijnen werken aan de eigen projecten, maar ook aan de kennis/ervaringsoverdracht binnen de lijnen en over de grenzen van de lijnen heen. Het centrale onderwerp van de Deal, participatie, heeft vanwege COVID-19 enige vertraging in de uitwerking gehad. Eind 2021, begin 2022 moet dit onderdeel extra aandacht krijgen. In overleg met de projecten wordt voor het einde van 2021 een nulmeting en monitoringsinstrument opgezet. Deze zijn gedurende de looptijd het instrument om de voortgang te bespreken en de uiteindelijk resultaten te kunnen evalueren. In afstemming met het Rijk kijken we doorlopend op welke gebieden extra inbreng van het Rijk gewenst is en hoe die inzet er uit kan zien. Per jaar vindt tweemaal bestuurlijk Rijk/regio-overleg plaats en organiseren we éénmaal een werkbezoek.

12

20/209

Duurzaamheid De belangrijkste ontwikkelingen voor de periode 2022-2025 op dit beleidsterrein zijn het verder vertalen en uitvoeren van het landelijke Klimaatakkoord op lokaal niveau. De belangrijkste onderwerpen zijn: 

de Regionale Energie Strategie (RES) Zeeland en het vergroten van de opwekking van duurzame energie;



particuliere woningen energieneutraal in 2045;



de gemeentelijke Transitievisie Warmte voor het aardgasloos maken van onze wijken in 2050;



klimaatadaptatie en natuurontwikkeling;



onderwijshuisvesting;



de verduurzaming van onze gemeentelijke gebouwen.

De VNG en de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) onderzochten de extra uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord voor provincies, waterschappen en gemeenten. Het onderzoek en de uitkomsten daarvan publiceerden zij in het ROB-rapport 'Van Parijs naar praktijk'. Voor de uitvoering van het Klimaatakkoord in de eerstvolgende jaren hebben de Nederlandse gemeenten een half miljard extra nodig. Dit is onderdeel van het overleg tussen VNG, IPO, UvW en het kabinet. De uitkomst hiervan is mede afhankelijk van de kabinetsformatie.

Binnenstad Terneuzen/Transformatie woongebieden De binnenstad van Terneuzen is in ontwikkeling. Deze ontwikkeling biedt kansen en uitdagingen voor de stad. Dit zien we op het gebied van wonen, winkelen, horeca, cultuur, openbare ruimte en verkeer. Al deze functies komen samen in een binnenstad. Ontwikkelingen op het gebied van wonen bijvoorbeeld hebben invloed op andere functies en andersom. Dit vraagt om een integrale benadering, een totaalplan, compleet met een uitvoeringsprogramma, een toetsingskader en een aanpak voor de binnenstad. Lopende projecten zoals Kop van Noordstraat en Beurtvaartkade (start bouw 2 e kwartaal 2022) nemen we hierin mee. We zetten een duidelijke koers voor de binnenstad van Terneuzen uit. Bovendien geven we werkbare kaders voor de initiatieven en ontwikkelingen in de komende 20 jaar. Daarnaast werken we de belangrijkste sleutelprojecten uit voor de komende vijf jaar. De Raadsledenbuurt, het ABC-complex en de Axelse dam vallen hieronder. Het plan bieden we begin 2022 aan de gemeenteraad aan.

Nationale omgevingsvisie (NOVI) Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft het North Sea Port District (havengebied van North Sea Port) aangewezen als één van de acht NOVI-gebieden (NOVI = Nationale Omgevingsvisie) in Nederland. In dit NOVI-gebied komen grote nationale opgaven bij elkaar zoals; energietransitie, duurzame economie en ruimte. De status van NOVI-gebied heeft een toegevoegde waarde voor de aanpak van de grensoverschrijdende opgaven in de regio. De NOVI aanduiding sluit aan op het traject rond North Sea Port District:  de verdieping van de werkagenda North Sea Port District;  de oprichting van de BGTS North Sea Port District. In 2022 werken we samen met de partners het plan van aanpak NOVI-gebied uit en ronden we de Werkagenda van het District af.

21/209

13

Arbeidsmigranten In 2022 beschikken we over het beleid Flexwonen (besluitvorming verwacht winter 2021-2022). Dit bestaat uit een beleidsnotitie en een beleidsregel Flexwonen. De beleidsregel ziet toe op het faciliteren van de huisvestingsbehoeften voor een brede doelgroep (w.o. arbeidsmigranten). We bieden hiermee de mogelijkheid om binnen de bestaande woningvoorraad op gecontroleerde wijze huisvesting te bieden aan personen die geen gezamenlijk huishouden vormen maar wel langdurig in onze gemeente verblijven. En het biedt handvatten voor handhaving in geval van overlast. Het actuele vraagstuk voor de huisvesting van statushouders en asielzoekers vergt een gerichtere aanpak en staat los van dit nieuwe beleid flexwonen. Vanuit een constructieve houding onderzoeken wij samen met de provincie, het COA en de overige Zeeuwse gemeenten de mogelijkheden om ook binnen onze gemeente extra huisvestingsmogelijkheden voor statushouders en asielzoekers te realiseren.

Verbonden partijen In maart 2021 presenteerde een Onderzoekscommissie van de gemeenteraad de aanbevelingen over de structuur en besluitvorming bij aan-z en de samenwerking tussen aan-z en de gemeente. Een deel van de conclusies en aanbevelingen heeft betrekking op alle gemeenschappelijke regelingen. Na de presentatie van het onderzoeksrapport stelden we een plan van aanpak op om hier uitvoering aan te geven. Een van de op te leveren resultaten is om in 2022 de kadernota gemeenschappelijke regelingen en verbonden partijen ter vaststelling aan de gemeenteraad aan te bieden. In deze kadernota verwerken wij ook de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daarnaast stelden we in samenwerking met aan-z een plan op. We maken daarbij onderscheid tussen zaken waar gemeente Terneuzen zelf over kan beslissen en zaken waarvoor andere gemeenten of (het bestuur van) aan-z voor verantwoordelijk zijn. Onderdeel hiervan is een verbeterplan voor aan-z met afspraken over wijziging van de bestuursstructuur en samenwerking tussen gemeente en aan-z. In 2022 richt aan-z zich op het verder versterken van online dienstverlening en wijkgericht werken. Daarnaast richt aan-z zich op preventie om vroegtijdig problemen te erkennen en op te lossen. Voor 2022 maken wij met aan-z afspraken over extra inzet op het gebied van jeugdpreventie en het voorkomen van eenzaamheid.

Wet open overheid Naar verwachting treedt de Wet open overheid (hierna Woo) in 2022 in werking. De Woo heeft tot doel om bij overheden een meer open bestuurscultuur te realiseren. En heeft als uitgangspunt een snelle proactieve openbaarmaking. De Woo vervangt de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) en verplicht ons om elf soorten documenten actief openbaar te maken. Het gaat om: • wet- en regelgeving; • organisatie gegevens; • raadsstukken; • bestuursstukken; • stukken van adviescolleges; • convenanten; • jaarplannen en jaarverslagen; • verzoeken Wet open overheid; • onderzoeken; • bepaalde beschikkingen (veelal vergunningen); • klachten. Ook andere belangrijke documenten moeten we uit eigen beweging openbaar maken. Vanaf 2022 ontvangen we extra rijksmiddelen voor de uitvoering van de Woo. Aan de Woo is een zwaar implementatietraject gekoppeld. Het betreft een gefaseerd invoeringstraject uitgesmeerd over acht jaar. De extra middelen investeren we in projectleiding, het introduceren van nieuwe software en laten aanpassen van bestaande software en aan scholing. De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) maakte een impactanalyse. En kwam tot de conclusie dat gemeenten alleen de nieuwe verplichtingen kunnen nakomen als ze hun informatiehuishouding anders organiseren. In het kader van onze zorgplicht moeten wij

14

22/209

tegelijkertijd ook de informatiehuishouding ‘op orde brengen’. De Woo bevat ook hierover nieuwe regels. En we krijgen de verplichting om te komen tot een ‘meerjarenplan’. De VNG komt met voorstellen voor de invoering van de Woo.

Cultuur Vlaanderen en Provincie Zeeland voeren op dit moment oriënterende gesprekken over het intensiveren van de samenwerking op cultureel vlak. Dit past in de voorbereidingen die lopen in het kader van Gent Culturele Hoofdstad 2030, maar dat past ook binnen de gesprekken over samenwerking binnen het North Sea Port district waaronder de ingebruikname van de nieuwe Sluis in 2023. Gemeente Terneuzen is bij deze oriëntaties betrokken. In 2022 krijgt dit een vervolg. Mogelijk leidt dit tot concrete(re) afspraken met consequenties voor ons cultuurbeleid in de jaren na 2022.

Mobiliteit De verkeersstructuur in en om Terneuzen is de afgelopen decennia ingrijpend gewijzigd. Daarnaast spelen er vraagstukken op het gebied van ruimtelijke ordening, klimaat en duurzaamheid. Dit vraagt om het bepalen van een integrale visie op het gebied van mobiliteit, verkeer en vervoer. Dit komt bij elkaar in het gemeentelijk verkeer – en vervoerplan (GVVP). Eind 2020 zijn we gestart met het opstellen van het GVVP. Het GVVP wordt in de winter van 2021-2022 aangeboden aan de gemeenteraad ter vaststelling.

Burgerparticipatie Met inwoners, ondernemers en wijk- en kernraden doen we in allerlei situaties aan burger- en overheidsparticipatie. Zoals bij burgerinitiatieven en bij diverse projecten. In 2022 zijn er verschillende wetswijzigingen, zoals de Omgevingswet en de Wet versterking participatie op Decentraal niveau. In deze wetten staat dat gemeenten de participatie moeten vastleggen in een beleid. Ook in 2022 blijven we participeren, leren en ontwikkelen. Er loopt een praktisch leertraject waarin we ervaringen opdoen, samenwerkingen verdiepen en werkwijzen verbeteren. Zo bouwen we samen aan de Terneuzense participatie-aanpak. We geven o.a. in 2022 uitvoering aan samenwerkingsafspraken met wijk- en kernraden. En we blijven periodiek verslag uitbrengen aan de gemeenteraad.

23/209

15

Risico's Herijking gemeentefonds In augustus maakte het Rijk de resultaten van de actualisatie herijking gemeentefonds 2023 bekend. Dit was op basis van de landelijke jaarrekeningcijfers 2019. Hiervoor waren er eerder voorlopige resultaten in februari 2021 en juli 2021. In februari 2021 betrof het de eerste concept herijking van het Rijk, in juli betrof het actualisatie na opmerkingen en vragen van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB). Beiden hadden als basis de cijfers van de jaarrekeningen 2017. De actualisatie van augustus betreft actualisatie van de herijking van juli met de cijfers van de jaarrekeningen 2019. Hierbij hield het Rijk ook rekening met de toevoegen/onttrekking aan het gemeentefonds in 2018/2019. Er volgt nog een actualisatie, en dat is bij de invoering op 1 januari 2023. In tussentijd volgen er nog consultaties met gemeenten en komt er nog een reactie van het ROB op de verdeling van augustus. De uitkomst van de herijking in augustus is dat de gemeente Terneuzen een per saldo voordeel heeft van € 42 per inwoner. Dit is op basis van gemiddeld 54.500 inwoners € 2,29 miljoen. Het advies van de toezichthouder Provincie Zeeland is om wel rekening te houden met nadelen van de herijking, maar niet met voordelen. De verdeling die in de in juli door de gemeenteraad vastgestelde Kaderbrief 2022-2025 zit, is de verdeling van februari 2021.

Bij deze verdeling hadden wij een nadeel van -/- € 53 per inwoner (-/€ 2,89 miljoen). In juli was dit een voordeel van € 2 per inwoner (€ 109.000). De conclusie is dat tot nu toe iedere nieuwe actualisatie van de herijking positief voor de gemeente Terneuzen uitpakt. Gezien het advies van de toezichthouder hebben wij het nadeel wat in de Kaderbrief 2022-2025 zit eruit gehaald, en daarmee de invloed van de herijking gemeentefonds weer op € 0 per inwoner gezet. Wij verwachten dat het Rijk het definitieve resultaat van de herijking gemeentefonds bekend maakt bij de Meicirculaire 2022 Gemeentefonds. Wij nemen het werkelijk resultaat op dat moment mee in Kaderbrief 2023-2026.

Nawerking COVID-19 pandemie Bij het opstellen van de begroting 2022 zijn steeds meer mensen gevaccineerd, waardoor de maatregelen om de COVID-19 pandemie te bestrijden afnemen. De economie in Nederland lijkt zich snel te herstellen. Wat de uiteindelijke economische gevolgen van de pandemie zijn, is nog lastig in te schatten. De corona maatregelen hebben een enorme impact op onze samenleving en op de economie. Wij hebben de komende jaren een belangrijke rol bij de aanpak van deze effecten om de sociale en economische gevolgen van de COVID-19-crisis aan te pakken. Samen met inwoners, ondernemers, organisaties en andere partijen. In de periode 2020-2021 zijn minder faillissementen geweest, mede door corona steunpakketten. We verwachten wel dat er volgend jaar weer meer faillissementen kunnen voorkomen. Dat kan gevolgen hebben voor het aantal te verstrekken uitkeringen en de ondersteuning voor het begeleiden van mensen naar werk. Anderzijds is er sprake van vacatureproblematiek. Diverse organisaties, waaronder horeca en winkels, hebben moeite om personeel te vinden. De sociaal maatschappelijke impact van de pandemie is ook een belangrijk signaal om te volgen.

Wat zijn de sociale effecten voor inwoners van de gemeente Terneuzen? Zien we een toename van eenzaamheid, depressies, armoede en schulden? De impact op de sociale infrastructuur, zoals verenigingen en vrijwilligerswerk, in onze gemeente is groot. Sommige activiteiten kunnen moeizaam of niet meer worden opgestart. De inschatting is dat de impact van COVID-19 op de gemeentelijke organisatie in 2022 sterk afneemt. Het blijft een inschatting, omdat het aantal besmettingen door bijvoorbeeld een nieuwe virusvariant kan toenemen. Het is de vraag of de vaccinaties dan voldoende zijn om minder strenge maatregelen te moeten treffen om het virus terug onder controle te krijgen. Dit vraagt flexibiliteit van de organisatie om snel te kunnen acteren als er toch een nieuwe golf komt.

Sociaal domein Ons uitgangspunt is dat wij het sociaal domein (Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning en Participatiewet) budgetneutraal organiseren. Dit betekent dat we willen dat de uitgaven voor het sociaal domein maximaal gelijk zijn aan de budgetten die wij voor het domein beschikbaar hebben. Tekorten dekken wij uit de reserve sociaal domein, en als deze op is lenen we tijdelijk uit de algemene reserve. Deze onttrekking(en) aan de algemene reserve voegen we later weer toe aan deze reserve vanuit het sociaal domein. Daarvoor is noodzakelijk dat we op termijn die ruimte nog vinden binnen het sociaal domein. Daarmee houden we vast aan de budgetneutraliteit.

16

24/209

In de Kaderbrief 2022-2025 presenteerden wij nog niet door maatregelen gedekte tekorten in de jaren 2022-2025. Ook gaven wij aan dat het Rijk incidenteel € 1,3 miljard beschikbaar stelde voor de jeugdhulp in 2022. Later werd bekend hoe gemeenten deze middelen mogen verwerken in hun begroting 2022. Ook werd hierbij bekend hoe om te gaan met de jaren 2023-2025. De uitkomst hiervan was dat de gemeenten in 2022 bovenop de eerder beschikbaar gestelde € 300 miljoen nog eens € 1,3 miljard mogen opnemen. Voor 2023 werd bepaald door het Rijk, IPO en de VNG dat gemeenten 75% van de door de arbitragecommissie genoemde bedrag in hun begroting mogen opnemen in plaats van de jaarlijks € 300 miljoen. Op basis van de voorlopige verdeling leidt dit tot de in de tabel bij Compensatie-middelen Rijk voor jeugdhulp genoemde bedragen. Door deze move van het Rijk wordt de situatie voor onze gemeente in het sociaal domein aanzienlijk beter. Ondanks dat hebben we nog een behoorlijke opgave in het sociaal domein. Aandachtspunt bij de beschikbaar gestelde compensatiebedragen is nog dat het nieuwe kabinet nog moet besluiten over de structurele middelen na 2022. Gezien de afspraak tussen het Rijk, IPO en de VNG gaan wij ervan uit dat het minimaal de compensatiebedragen worden die gemeenten nu mogen opnemen in hun begrotingen 2022-2025.